Trên đường làng Lũng Thượng, từng bọn gánh gồng, mang, đội, theo nhau đi vào nhà ông hàn Nghị. Phần nhiều là đàn bà, con gái, nếu không là đàn ông gầy gò, ốm yếu. Vì quanh vùng, ai ai cũng biết rằng những người lạ mặt vạm vỡ, lực lưỡng, khó khăn lắm mới vào được nhà ông hàn. Họ bị anh canh cổng ngoài cùng hỏi tên tuổi, quê quán, rồi xem thẻ, rồi khám thúng, khám mẹt, khám cả trong mình. Vô phúc cho bác kia, nếu buộc ở hầu bao hay giắt ở thắt lưng một con dao nhọn, dù con dao ấy chẳng có vẻ nguy hiểm đi nữa, bác sẽ bị giải ra điếm, điệu đến nhà ông lý để tra xét, vì ông hàn ngờ bác là kẻ gian.

Ông hàn Nghị vẫn chẳng lạ gì bọn vào nhỏ ra to, lấy nê đi đong thóc, đi bán thóc, đi vay đi mượn, rồi giơ dao giơ súng ra mà chẹt họng chủ nhân.

Ông ta không quên kể lại câu truyện cho ai nấy muốn nghe để tỏ rằng ông ta có con mắt tinh đời:

Hôm ấy nhà vắng. Hai tên lực điền canh cổng, ông hàn cho sang làng Hạ đòi nợ. Hai người con trai thì diện ô tô lên tỉnh, nói để lo phẩm hàm, kỳ thực chúng đi đánh bạc. Bỗng có tiếng gọi nheo nhéo ở cổng. Ông hàn thân chạy ra hỏi xem ai, thì ở ngoài họ đáp lại rằng họ đi đong thóc. Ông hàn leo lên vòm nhìn xuống: Năm người lực lưỡng, vẻ mặt dữ tợn, gánh năm đôi thúng có đậy vỉ. Đoán chắc rằng dưới những cái vỉ ấy đều có súng lục, hay ít ra cũng có dao găm, ông hàn liền hấp tấp trèo xuống, thầm bảo đứa ở gái lẻn cổng sau ra báo ông lý đưa tuần đến bắt. Nhưng khi ông lý và tuần tráng tới nơi, thì bọn kia chờ lâu không thấy ai mở cổng, đã bỏ ra đi từ bao giờ không biết. Mỗi lần kể xong chuyện, ông hàn lại tự khen một câu:

- Giá tôi không có con mắt tinh đời thì hôm ấy thế nào cũng bị một mẻ.

Nhưng người làng thì người ta chỉ khúc khích cười và bảo nhau: Ông hàn Nghị nhút nhát quá, trông ai cũng tưởng là cướp, hay ít ra là trộm. Và họ nói một hôm có người vào chơi nhà ông ta đã vô tình làm ông ta hoảng hồn đến nỗi suýt ngã gẫy chân.

Mà có gì đâu! Chỉ vì ông khách rút quá mạnh cái quạt giắt ở thắt lưng... Thế là ông hàn đứng phắt ngay dậy, nhảy vội từ trên sập xuống đất, vấp chân vào cái cột nhà.

- Giời ôi! Cái gì thế? ông vội kêu.

Khách cũng hỏi lại:

- Thưa cụ, cụ sao thế?

Ông hàn chẳng sao cả, ông ta chỉ tưởng tên cướp trá hình rút dao hay súng ở lưng ra để “thịt” ông ta mà thôi. Nhưng khi thấy khách điềm nhiên xòe quạt ra phe phẩy, thì ông ta hoàn hồn ngay, ngồi bóp chân và càu nhàu mắng:

- Làm người ta què đây này.

Khách mỉm cười:

- Thưa cụ, tối có dám làm gì cụ đâu?

- Sao bỗng dưng lại rút phắt quạt ra làm người ta giật mình...

Những câu chuyện chế giễu như thế rất nhiều, hoặc chuyện bịa đặt hẳn ra, hoặc sự thực thêm thắt vào đôi chút cho vui. Vì người làng Lũng Thượng họ chẳng ưa gì ông hàn Nghị, tuy họ rất khiếp sợ ông ta, khiếp sợ vì nỗi ông ta có oai quyền, có thân thế. Không những ở làng ông ta muốn gì được nấy - vì bọn đàn anh đều mang công mắc nợ ông ta cả - mà ở khắp hàng tỉnh, ai ai cũng phải kính nể ông ta. Được thế là nhờ có những bữa tiệc hết sức long trọng: ông ta bỏ ra một đống bạc không tiếc. Ông ta thường khoe khoang với các con và những người quen thuộc rằng mình biết chắt bóp từng trinh, nhưng cũng biết tiêu phí hàng trăm, hàng nghìn. Tiêu phí hàng trăm, hàng nghìn, hẳn ông hàn muốn nói những món cung đốn, còn chắt bóp từng trinh là cách làm ăn ráo riết của ông ta đối với bọn khốn khó đến nhà ông ta vay mượn, cầm cố, mua bán.

Chính bọn nghèo khó ấy, mấy hôm nay kế tiếp nhau gồng gánh, mang đội đi vào nhà hàn Nghị. Vì vụ thu thuế vừa bắt đầu. Mỗi vụ thuế là một mùa hoa lợi của hàn Nghị và bọn cự phú xứ quê, một mùa cũng như mùa gặt hái, nhưng vững chãi hơn, vì lợi tức thu được không những nhiều hơn, mà lại không bao giờ mất mát hao hụt nữa. Ông hàn không phải lo sợ hạn hán thủy lạo cùng là các loài côn trùng cắn hại. Trái lại, thiên tai càng dữ, mùa màng càng kém, thì mùa cầm bán của ông ta càng có nhiều lợi, vì ông ta càng dễ bóp chẹt kẻ túng bấn, trả rẻ bao nhiêu, họ cũng phải để cho ông.