Khi tôi vừa hoàn thành bộ trường thiên ký sự văn học "Đại quốc chi hồn" (Hồn nước lớn) của mình và gửi cho nhà xuất bản, thời gian đã bước vào mùa thu năm một nghìn chín trăm chín mươi. Người ta vẫn bảo thu là mùa gặt hái, còn tôi cho rằng mùa thu thích hợp để nghỉ ngơi hơn, thế là tôi lên đường đi Vân Nam tham gia một buổi hội thảo bút hội. Tại thành phố mùa xuân Côn Minh có phong cảnh dễ chịu ấy, tôi hay được tin này: Bốn tháng trước, một đoàn người Nhật đã bí mật đặt chân lên vùng đất đỏ Tùng Sơn.
Không còn nghi ngờ gì nữa, tin tức này đã chấn động tôi vô cùng, nó khiến tôi chẳng thể nào an tâm thưởng thức non nước hữu tình tươi đẹp nữa, mà vội vã dấn bước trên hành trình phỏng vấn.
Những người trong cuộc hầu hết đều né tránh sự phỏng vấn của tôi. Có một tác giả địa phương, đã đem những tai nghe mắt thấy về việc người Nhật tế lễ ở Tùng Sơn viết thành một tác phẩm phóng sự văn học, nhưng không được xuất bản. Nghe nói các cơ quan liên quan không muốn khuếch tán ảnh hưởng.
Dù thế nào đi nữa, người Nhật quả thực đã thực hiện được tâm nguyện quay lại Tùng Sơn vào tháng Năm năm nay, mà chúng ta, những người Trung Quốc, hình như không nên có suy nghĩ gì thêm về chuyện này nữa.
Ban đầu, tôi không hề hoài nghi thành ý hòa bình và tinh thần sám hối bền bỉ không chùn bước của người Nhật. Bởi vì bây giờ sớm đã không phải thời kỳ chiến tranh đối địch lẫn nhau, huống chi Trung Quốc đang bước ra thế giới, huống chi chính phủ Nhật Bản đầu năm nay đã đi đầu tuyên bố khôi phục khoản vay cho Trung Quốc, v.v.
Bản thân tôi có hứng thú với tin nội bộ này chỉ vì một số nội dung lịch sử mà nó hé lộ có liên quan đến tác phẩm của tôi.
Được biết, khách Nhật có tổng cộng hai người, đến từ "Hiệp hội cựu chiến binh Tùng Sơn" Nhật Bản, trong đó một người là Trung úy Kinoshita, quan hộ kỳ từng được nhắc đến trong tác phẩm vụng về "Đại quốc chi hồn" của tôi, người còn lại vô danh tiểu tốt, mặt đầy rỗ, chức vụ trong thời gian chiến tranh là Tào trưởng (Chu sơ). Nghe nói còn có một kỹ nữ quân đội Tùng Sơn muốn đi cùng nhưng bị phía Trung Quốc khéo léo từ chối. Các đơn vị tiếp đón đều là cơ quan công an, canh phòng nghiêm ngặt. Trông không giống bảo vệ khách du lịch, mà giống áp giải phạm nhân thì đúng hơn.
Vật đổi sao dời, hẻm núi Nộ Giang đã mọc lên cầu lớn bê tông bắc qua sông, đường điền miên (Vân Nam - Miến Điện) được mở rộng gấp đôi. Chỉ có Tùng Sơn vẫn hoang vu như cũ, những di tích chiến tranh năm nào rành rành trước mắt.
Xe đến Đại Á Khẩu, hai lão già người Nhật đã ngồi không yên. Họ mặc trang phục Kimono truyền thống của Nhật, một mặt ném rất nhiều vật tế lễ tinh xảo mang từ đảo quốc ra các sườn núi và thung lũng sâu, mặt một quỳ lụp sụp không đứng dậy, ôm đầu khóc lớn. Người Nhật đi đi dừng dừng, tìm tìm kiếm kiếm, hầu như quỳ từ dưới chân núi lên tới đỉnh núi, đến nỗi trên người trên mặt dính toàn bùn đất, lòng thành kính của họ qua đó đủ thấy một phần mười.
Nghe nói họ cúng bái trên Tùng Sơn suốt cả một ngày, chụp rất nhiều ảnh, thốt rất nhiều hương nến, cuối cùng toại nguyện mang đi một gói bùn Tùng Sơn. Tùng Sơn cao hai nghìn sáu trăm mét so với mực nước biển, không chấp nhặt một gói bùn nhỏ. Đây cũng là dung lượng của người Trung Quốc.
Nghe nói người Nhật bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc về điều này.
Tôi vì thế mà hơi sinh ra một chút tự ti nhỏ. Bởi vì khi tôi một mình đi bộ khảo sát Tùng Sơn, chính phủ địa phương đã đặt ra rất nhiều quy định, trong đó có một điều là không cho phép chụp ảnh.
Nghe nói khách Nhật từng đặt ra một câu hỏi thiếu thường thức với cơ quan liên quan. Người Nhật nói,Ký nhiên Trận chiến Tùng Sơn là một chiến thắng lớn của các vị, vậy sao Tùng Sơn lại không có đài tưởng niệm, cũng không có vật kỷ niệm nào khác? Câu hỏi này tự nhiên không khó đối phó. Thực ra bên lề đường ở Đại Á Khẩu Tùng Sơn quả thực từng có một tấm bia đá cũ, chỉ là thời gian lâu ngày, không mấy thu hút chú ý mà thôi.
Những ngày khách Nhật lảng vảng ở thành huyện Long Lăng, Tào trưởng mặt rỗ nhanh chóng được những cụ già địa phương nhận ra. Cách quãng gần nửa thế kỷ, những vết thương lòng và ký ức đau khổ mà quân đội phát xít Nhật để lại trong lòng nhân dân Trung Quốc vẫn chưa hoàn toàn phai mờ. Các cụ già hồi tưởng lại, Tào trưởng mặt rỗ giết người như ngóe, lấy việc dùng dao chém trẻ em Trung Quốc làm trò vui. Cứ tưởng trận chiến Tùng Sơn đã hóa hắn thành tro bụi, ngờ đâu hơn bốn mươi năm sau, ma vương giết người lại quay về.
Đương nhiên không phải quay lại chiếm đóng. Bởi vì Trung Quốc sớm đã không phải Trung Quốc của năm mươi năm trước, bách tính Trung Quốc cũng không phải "lương dân" mặc kẻ khác xẻ thịt năm mươi năm trước. Huống chi hộ chiếu chính thức của Nhật Bản viết rất rõ, mục đích hai vị tiên sinh Nhật Bản đến Trung Quốc đều là "tham quan du lịch". Tào trưởng mặt rỗ đi đã hơn bốn mươi năm, người ta có lý do để tin rằng hắn đã buông đồ đao, thành Phật tại chỗ. Cho nên khi tên ma vương giết người thuở trước đầy hứng khởi bước vào quán trà lữ quán, người dân địa phương đã dùng sự nhiệt tình mộc mạc đôn hậu bắt tay với khách, rồi gác lại chuyện cũ, ngồi chung một chiếc ghế dài thưởng trà cười nói vui vẻ. Người Nhật ở địa phương còn ghé thăm một số hộ gia đình cư dân, thấy rất nhiều cư dân sử dụng đồ điện Panasonic hoặc Toshiba, họ cảm thấy hài lòng về điều này.
Sở dĩ Tào trưởng mặt rỗ đầy tự tin quay lại Long Lăng và Tùng Sơn, là vì họ đinh ninh rằng những ngày tháng quá khứ đã kết thúc. Nhưng quá khứ kết thúc không có nghĩa là những tội ác kia có thể xóa sạch. Cảm giác ưu việt của người Nhật khiến tôi chấn động. Bởi vì theo tôi thấy, một dân tộc đầy rẫy cảm giác ưu việt thì không dễ gì rút ra bài học, đặc biệt là không dễ gì rút ra những bài học như phát động chiến tranh và tự sát bằng lửa.
Ở đập nước Long Lăng, khách Nhật từng chuyên trình đến thăm một vị họ Phó. Ông Phó đã hơn bảy mươi tuổi, trong thời gian chiến tranh giữ chức thiếu tá quân y Viễn chinh quân Quốc dân đảng, đã tham gia chiến dịch thu hồi Điền Tây. Cuộc gặp gỡ lần này, hai kẻ thù kiếp trước trong lịch sử cuối cùng cũng có cơ hội biến can qua thành tơ lụa, chuyện trò vui vẻ về tình hữu nghị Trung - Nhật.
Lão già người Nhật cảm thán đời người ngắn ngủi, thế sự tang thương, đã chủ động tiết lộ một số nội dung bên trong chiến trường ít ai biết tới. Để thuận tiện cho việc thuật lại, xin chép lại một phần chi tiết dưới đây, để các nhà sử học tra cứu.
1, Vụ nổ lớn Tùng Sơn nổi tiếng, phía Nhật Bản đã sớm phát hiện, Tào trưởng mặt rỗ đã tự mình đến cao điểm truyền đạt lệnh rút lui, chỉ có sáu sĩ quan binh lính do thông báo không kịp nên đã thiệt mạng. Con số này chênh lệch rất lớn so với việc tiêu chuẩn hơn tám mươi người mà phía Trung Quốc công bố.
2, Người sống sót trong trận đại chiến Tùng Sơn không chỉ có một mình quan hộ kỳ Kinoshita. Tổng cộng có hai mươi tư người đột phá vòng vây thành công, trong đó bao gồm ba kỹ nữ quân đội Nhật. Bởi vì chỉ có quan hộ kỳ Kinoshita là tuân mệnh đột phá vòng vây, cho nên những người sống sót còn lại đều có hiềm nghi đào ngũ trước trận chiến, bị quân bộ ra lệnh ẩn tên giấu họ, không được phép ló mặt ra ngoài. Cho đến tận thập niên bảy mươi, những người sống sót ở Tùng Sơn mới thành lập một "Hiệp hội cựu chiến binh Tùng Sơn" tại Nhật Bản, chính thức tuyên bố sự tồn tại của mình. Việc này do chính Tào trưởng mặt rỗ thuật lại, các sách như "Tác chiến Miến Điện" và "Đại Đông Á thánh chiến toàn sử" do phòng tác chiến Bộ Phòng vệ Nhật Bản biên soạn đều không nhắc tới.
3, Thiếu tá Kim Vang, chỉ huy trưởng thủ bị đội Tùng Sơn Nhật Bản, cấp bậc cuối cùng phải là trung tá. Binh lực của thủ bị đội này trong thời gian chiến tranh phải là tám trăm chín mươi mười người.
Nhân cao hứng, khách Nhật còn nhắc đến một số chuyện nhỏ.
Trước thềm chiến tranh Tùng Sơn, quân Nhật đã bắt được hai nữ nghi phạm người Trung Quốc, và lục soát được bản đồ trận địa quân Nhật từ bím tóc của họ. Người Nhật đã dùng mọi thứ hình phạt tàn khốc dã man đối với người phụ nữ Trung Quốc, những hình phạt này tuyệt đối khiến những màn diễn ra bộ dạng giả vờ trong phim ảnh chúng ta ngày nay phải hổ thẹn không dám nhận, nghe nói đến lính Nhật cũng phải liếc nhìn né tránh. Người phụ nữ Trung Quốc rốt cuộc vẫn kiên cường chống chịu, cho dù bị luân phiên hãm hiếp hàng chục lần cũng không thể khiến họ mở miệng. Cuối cùng họ bị cắt thành từng mảnh nhỏ bằng dao, đem cho chó sói Nhật ăn.
Tào trưởng mặt rỗ hồi tưởng lại, đó là hai người phụ nữ Trung Quốc rất trẻ, tuổi tác nhiều nhất không quá mười chín tuổi, sau này mới tra ra họ là những nữ binh học sinh từ bờ bên kia sông sang. Hai nữ binh Trung Quốc kiên cường bất khuất này để lại ấn tượng sâu sắc cho người Nhật đến mức Tào trưởng mặt rỗ đã hỏi: Các người có biết tên của họ, và có xây dựng đài tưởng niệm cho họ không?
Còn có một chuyện nhỏ nữa, khi phá vây ở Tùng Sơn, đám tàn binh bại tướng Nhật Bản giữa đường đã phục kích một đội vận tải Trung Quốc đang trên đường hành quân, bắn chết khoảng hai ba mươi binh sĩ vận tải. Khi họ ra tay lột quân phục của người chết để ngụy trang trốn chạy, mới bàng hoàng phát hiện những người chết này toàn là phụ nữ. Lính Nhật đã bị chấn động. Khi đàn ông và phụ nữ của một dân tộc đều không chút do dự bước ra chiến trường, thì dân tộc đó tuyệt đối là bất khả chiến bại. Người Nhật đã phá lệ chôn cất thi thể của những nữ binh Trung Quốc này ở thung lũng, và mặc niệm kính cẩn. Tào trưởng mặt rỗ hỏi: Các người đã từng có ghi chép chính xác nào về đội vận tải nữ binh mất tích này chưa?
---❊ ❖ ❊---
Ông Phó câm nín không nói nên lời.
Mấy tháng sau, khi tôi ngồi trước bàn làm việc sắp xếp những trang ghi chép nặng trịch này, tôi cũng câm nín không nói nên lời.
Khi tôi từng nét ghi lại trong lời bạt này sự chấn động to lớn mà lịch sử truyền tải cho tôi, khách Nhật sớm đã trở về cái đảo quốc xa xôi ấy, mang theo một nắm đất đỏ chiến trường Tùng Sơn. Tôi có lẽ có lý do để mong đợi sự sám hối của người Nhật, từ mỗi một Tào trưởng mặt rỗ đầy nợ máu cho đến Thiên hoàng Nhật Bản.
Nghe nói Thiên hoàng Nhật Bản không có.
Tào trưởng mặt rỗ cũng không có.
Báo chí đăng tải: Nghị sĩ quốc hội Nhật Bản Ishihara Shintaro khi trả lời phỏng vấn của phóng viên Mỹ đã công khai tuyên bố: Thảm sát Nam Kinh là lời nói dối do người Trung Quốc bịa đặt... (Xem "Tham khảo tiêu tức" ngày 15 tháng 9 năm 1990).
Lịch sử rốt cuộc vẫn là lịch sử. Nếu muốn người Trung Quốc quên đi Thảm sát Nam Kinh, thì chẳng khác nào muốn người Nhật quên đi hai đám mây hình nấm to lớn chói lọi từng mọc lên trên đỉnh đầu họ vậy.
—— Họ sẽ quên Hiroshima?
—— Còn cả Nagasaki!
Mùa hè năm một nghìn chín trăm tám mươi tám công nguyên, Thượng Hải Trung Quốc từng xảy ra một vụ tai nạn xe chấn động đảo quốc Nhật Bản. Hai đoàn tàu đâm vào nhau, khiến mấy chục học sinh trung học đến từ tỉnh Gifu Nhật Bản thiệt mạng. Tin truyền đến, cả nước Nhật đau buồn. Hai tháng sau, sự việc bất hạnh này đã được xử lý thỏa đáng.
Ngày giỗ năm sau, hàng trăm người Nhật Bản đã đến Trung Quốc tế lễ, trong số họ có rất nhiều cụ già tóc bạc phơ. Đối với người Nhật, thế hệ sau là điều thần thánh không thể xâm phạm, mặc dù có những kẻ trong số họ từng tàn sát dã man vô số phụ nữ và trẻ em ở Trung Quốc.
Tại ga Chân Như Thượng Hải, người Nhật nhìn thấy lăng mộ của người chết vừa được tu sửa lại như mới tại chỗ, người Trung Quốc không hề đối xử tệ với con cháu họ.
Thế nhưng kẻ phải gánh tội lỗi không phải là người Trung Quốc. Khi đầu gối của người Nhật quỳ chặt trên vùng đất Trung Quốc, cảm giác tội lỗi này vì lịch sử bừng tỉnh vang dội mà sinh ra phản ứng dây chuyền to lớn.
Ga Chân Như là di tích kháng chiến "13 tháng 8" ở Thượng Hải, mùa thu năm một nghìn chín trăm ba mươi bảy công nguyên, quân Nhật từ đây đánh chiếm đại Thượng Hải, rồi tiếp tục chiếm đóng Nam Kinh, gây ra "Thảm án Nam Kinh" chấn động thế giới. Gifu nằm ở đảo Honshu Nhật Bản, năm mươi năm trước, "Binh đoàn Honshu" do hàng vạn quan binh tỉnh này hợp thành đã tham gia chiến dịch đánh Thượng Hải từ đầu đến cuối, sau đó lại tắm máu thành Nam Kinh, nợ nhân dân Trung Quốc chồng chất nợ máu. Nửa thế kỷ sau, một vụ tai nạn xe ngẫu nhiên đã xui khiến một số người Nhật Gifu đuổi đến Trung Quốc, quỳ trước cột nhục nhã khắc ghi tội lỗi của họ hoặc người thân bạn bè họ.
Đứng trước hàng vạn oan hồn dị quốc, người Nhật sao có thể không giật mình thon thót?
Công bằng mà nói, những nạn nhân thiệt mạng trong tai nạn xe là vô tội. Nhưng vô tội không thể giải thích cho lịch sử.
Đây thuần túy là sự trùng hợp?
Hay là sự sắp đặt của số phận?!
Đối với các nhà sử học Trung Quốc, lịch sử luôn là một búi rối rắm không gỡ nổi. Nỗ lực của họ chỉ là bền bỉ gỡ những nút thắt cũ đó ra, rồi lại thắt lên rất nhiều nút thắt mới.
Tôi cho rằng lịch sử là một tấm gương, nó có thể soi rõ bộ xương trắng của con người.
Mong rằng những con chữ chì nặng trịch mà tôi ghi lại trên bản thảo này có thể mang lại lợi ích cho độc giả của tôi. Lịch sử sẽ không cô độc vĩnh viễn, sự quanh co của lịch sử đến từ người sáng tạo ra lịch sử.
Đây chính là những lời tôi viết nhân dịp "Đại quốc chi hồn" sắp được xuất bản, vừa là phần bổ sung, vừa là tự sự.
Coi như lời bạt.
