Những tác phẩm được đưa vào quyển này đều là các sáng tác văn học: thơ, kịch bản, tiểu thuyết. Và tất cả đều là bản dịch. Khi biên tập, ngoại trừ bản thảo dang dở của "Đời sống Klim Samgin" (2), các tác phẩm còn lại chủ yếu dựa trên bản in. Chỉ riêng với tác phẩm "Không rảnh mà mắng nhiếc" (3), tôi có sửa lại vài chữ sai dựa trên bản in đã được chính dịch giả hiệu đính. Các sáng tác thời kỳ đầu của Gorky cũng nhờ có được bản thảo gốc để đối chiếu mà bổ sung thêm được mấy dòng chú thích. Đáng tiếc là bản thảo gốc của "Tiểu thuyết thứ mười ba về Lermontov" (4), tác phẩm mà tôi đã cố gắng gìn giữ, cuối cùng vẫn bị thất lạc; bản in tuy có chỗ khả nghi nhưng cũng chẳng biết đường nào mà đối chứng, hơn nữa ngay cả lời tựa nhỏ cũng e rằng chưa chắc đã hoàn toàn giống với bản thảo đầu.

Tiêu chuẩn chọn bản gốc để dịch của dịch giả dường như chẳng theo quy tắc nào. Xem ra: đại khái một là phải có được bản gốc, hai là thấy có thể xuất bản được, thế là bắt tay vào dịch. Hơn nữa, đôi khi có lẽ còn vì hứng thú với tranh minh họa, như các bức vẽ của Lekhterev (B.A. Lekhterev) và Barto (R. Barto), đều từng khiến dịch giả thích thú, xem lời tựa nhỏ trước bài tiểu thuyết cuối cùng là biết (5). Vì thế ở đây tôi cũng không nệ hà thể lệ khác với thượng quyển, phàm là những bức tranh vốn có trong nguyên bản đều được giữ nguyên và chèn vào đầy đủ, - điều này đương nhiên là muốn mượn đó để tăng thêm sự hứng thú cho độc giả, nhưng cũng có chút ý nghĩa "treo kiếm bên mộ vắng" (6) vậy. Còn về cách hành văn từ ngữ thì hoàn toàn giống với thượng quyển, xin không nói thêm nữa.

Cuối tháng 4 năm 1936, người biên tập.

(1) Bài này in lần đầu trong "Hải Thượng Thụ Lâm", hạ quyển. Hạ quyển "Tảo Lâm", trang bản quyền ghi xuất bản tháng 10 năm 1936, bao gồm các tác phẩm: thơ trào phúng "Ca tụng thị dân" của Gorky, thơ trào phúng "Không rảnh mà mắng nhiếc" của Demyan Bedny, kịch bản "Don Quixote được giải phóng" của Lunacharsky, và tuyển tập sáng tác của Gorky, v.v.

(2) "Đời sống Klim Samgin", tên gọi phổ thông là "Cuộc đời Klim Samgin", là tiểu thuyết dài của Gorky. "Bản thảo dang dở" được in trong "Hải Thượng Thụ Lâm" chỉ là phần mở đầu của chương một, tập một của cuốn sách đó.

(3) "Không rảnh mà mắng nhiếc", một bài thơ dài trào phúng Trotsky của nhà thơ Liên Xô Demyan Bedny (tên gọi phổ thông là Bedny).

(4) "Tiểu thuyết thứ mười ba về Lermontov", do nhà văn Liên Xô Pavlenko sáng tác, là một truyện ngắn về đại thi hào nước Nga Lermontov, được viết dựa trên các tư liệu trong lịch sử văn học.

(5) Trong hai sáng tác thời kỳ đầu của Gorky được in vào "Hải Thượng Thụ Lâm" hạ quyển, có tám bức tranh minh họa của Lekhterev; còn trong "Tiểu thuyết thứ mười ba về Lermontov" có bốn bức tranh minh họa của Barto. Dịch giả trong "Lời tựa nhỏ" của bản dịch bài này đã viết: "Ba bức tranh minh họa kèm theo (theo đó khi bài này đăng trên nguyệt san "Dịch Văn" chỉ có ba bức), độc giả có thể xem thật kỹ: chúng mới mạnh mẽ và nổi bật làm sao."

(6) "Treo kiếm bên mộ vắng" (Huyền kiếm không lũng), câu này thấy trong "Văn Tuyển" quyển 43, tác phẩm "Trọng đáp Lưu Mạt Lăng Chiểu thư" của Lưu Tuấn thời Nam triều Lương. Đây vốn là câu chuyện về Quý Trát nước Ngô thời Xuân Thu. "Sử Ký - Ngô Thái Bá thế gia" chép: "Ngô sai Quý Trát đi sứ sang nước Lỗ... phía bắc qua chỗ vua Từ. Vua Từ thích kiếm của Quý Trát, miệng không dám nói; Quý Trát lòng biết rõ, nhưng vì phải đi sứ nước lớn nên chưa hiến. Khi quay lại đến Từ, vua Từ đã mất, thế là bèn tháo bảo kiếm, treo ở cây trên mộ vua Từ rồi mới đi."