Hiểu Giác
"Xã hội nhật báo" đã lâu không còn đăng mục "Nghệ nhân nị sự" nữa, nhưng trên "Bản phụ tăng san" của tờ "Đại công báo" ở Thượng Hải lại bắt đầu đăng mục "Văn nhân nị sự". Chữ "Văn" và chữ "Nị" phát âm khá khác nhau, mà sự việc cũng chẳng hoàn toàn là "nị" (ngấy/chán), thế này thật đúng là "đời sau không bằng đời trước". Nhưng cũng thường có những bài viết thú vị bất ngờ, ví dụ như dưới mục "Trương Tư Bình trong lòng nữ sinh" ngày 15 tháng 9, có ghi rằng: "Ông ấy tuy là một nhà văn viết tiểu thuyết tình yêu, nhưng lại là một nhân vật khá tinh minh và chính trực. Không hề có thói xấu lãng mạn nhiệt tình, thiếu trách nhiệm như kiểu nhà văn kia. Sự tinh minh mạnh mẽ của ông ấy, e rằng trong giới nhà văn khó mà tìm được người thứ hai. Dáng người béo tròn, vóc dáng thấp lùn, mặc một bộ tây trang không vừa vặn với cơ thể, tôn lên gương mặt tròn trịa đen sạm, trong tay thường kẹp một chiếc cặp da to, rất có phong thái của một vị quản lý công ty lớn ở phố Tây. Thế nhưng, trong chiếc cặp da to ấy chẳng có chi phiếu hay sổ sách kế toán, chỉ có bản thảo tiểu thuyết tình yêu và giáo án giảng dạy ở đại học."
Ý định ban đầu có lẽ là muốn viết về sự "khá tinh minh và chính trực" của ông ta, nhưng lại vô tình phác họa đúng gương mặt của ông chủ Trương Tư Bình thời kỳ mở hiệu sách Lạc Quần để kiếm tiền. Điều hay nhất chính là "trong tay thường kẹp một chiếc cặp da to", nhưng bên trong "chỉ có bản thảo tiểu thuyết tình yêu và giáo án giảng dạy ở đại học": đều là những món hàng có thể kiếm ra tiền. Còn như "không có chi phiếu, sổ sách kế toán", thì đã lột tả sống động việc ông ta chẳng cần phải ghi chép sổ sách hay viết chi phiếu trả tiền làm gì. Cho nên khi hiệu sách đóng cửa, ông chủ vẫn giữ nguyên "gương mặt tròn trịa đen sạm", còn những tác giả đi bán bản thảo hay hưởng tiền nhuận bút thì lại mang một gương mặt nhọn hoắt, ủ rũ.
CC
[1] Bài này xuất bản lần đầu trên tạp chí bán nguyệt san "Trung Lưu", tập 1, kỳ 5, ngày 5 tháng 11 năm 1936, được in lại từ bản thảo gốc.
[2] Trương Tư Bình (1893—1959), người huyện Mai, Quảng Đông. Từng là thành viên thời kỳ đầu của Sáng Tạo Xã, viết rất nhiều tiểu thuyết tình yêu tay ba, thời kỳ kháng chiến chống Nhật đã thoái hóa thành Hán gian.
