Vào một buổi sáng cuối tháng Năm, phu nhân Sandgate bước vào phòng khách qua cánh cửa nằm bên phải nơi nghỉ ngơi đầy mê hoặc ấy, nếu tính theo hướng người đi vào đối diện với phố Bruton; và ngay lúc đó, bà gặp ông Gotch, người quản gia của mình, vừa xuất hiện ở khung cửa rộng hơn nhiều. Khung cửa này nằm đối diện với những ô cửa sổ hướng phố Bruton, dẫn vào một căn phòng rộng rãi không kém, được chiếu sáng từ phía sau ngôi nhà và có lối đi riêng kết nối với các tầng trên và tầng dưới. Bà tỏ vẻ ngạc nhiên khi không thấy ngay vị khách mà bà đã được thông báo là đang đợi mình.
“Còn ông Crimble...?”
“Thưa bà, ông ấy đây ạ.” Và ông nhường chỗ cho vị khách đó, người vừa bước ra từ căn phòng phía sau; Gotch tuân thủ đúng mực sự rút lui nhanh chóng.
“Tôi đã xin phép người hầu của bà để vào trong một lát,” Hugh giải thích, “để ngắm bức tranh Lawrence nổi tiếng của bà—thật là tuyệt vời; ông ấy đã rất tử tế khi điều chỉnh ánh sáng giúp tôi.” Trang phục của chàng trai trẻ trông chỉn chu hơn lần anh đến Dedborough; tuy nhiên, chiếc mũ phớt mềm mà anh bồn chồn vò nát trong lúc trò chuyện đã cho thấy giới hạn trong việc anh chịu chiều lòng vẻ ngoài phù phiếm.
Phu nhân Sandgate ngay lập tức thấy hứng thú với sự đúng giờ trong hành động của anh. “Gotch cũng ngưỡng mộ cụ bà của tôi nhiều như tôi vậy—thậm chí còn có vẻ như đã coi cụ là người thân của riêng mình.”
“Nhìn vẻ đẹp của cụ, người ta có thể khẳng định chắc chắn rằng ít nhất bà cũng thừa hưởng dòng dõi của cụ,” Hugh cho phép mình đáp lại một cách đầy tự tin, “và tôi nhất định phải tranh thủ ngắm nhìn cụ thêm lần nữa khi có nhiều thời gian hơn.”
Nữ chủ nhân lắng nghe anh với sự thất vọng dần hiện lên. “Vậy ra anh không đến đây vì cụ cố đáng kính của tôi sao?” Và rồi, khi rõ ràng là anh không đến vì điều đó, mà vì một mục đích hoàn toàn khác: “Từ sự quan tâm nhanh chóng của anh, tôi đã tưởng rằng có thể cụ đang bị ai đó nhòm ngó—!” Câu nói thốt ra kèm theo một tiếng thở dài khao khát.
“Bà tưởng tôi được phái đến bởi một kẻ sưu tầm rình rập nào đó sao?” Hugh hỏi. “À, tôi sẽ không bao giờ làm công việc của họ—trừ khi để phản bội họ: điều đó thì tôi chẳng ngại chút nào!—và tôi ở đây, thẳng thắn mà nói, vào giờ sớm này là để xin bà cho phép tôi gặp tiểu thư Grace một lát vì một việc đặc biệt, nếu cô ấy có thể rộng lòng dành cho tôi chút thời gian.”
“Vậy ra anh biết cô ấy đang ở cùng tôi?”
“Tôi biết cô ấy đến thẳng chỗ bà ngay khi rời Dedborough,” anh giải thích; “biết cô ấy không muốn đến nhà chị gái mình, và biết ngài Theign đã đi, như người ta vẫn nói, hoặc đang chuẩn bị đi đến một nơi nào đó ở nước ngoài.”
“Và anh biết được điều đó từ việc đã gặp cô ấy—trong ba bốn tuần qua?”
“Tôi có gặp cô ấy—nhưng chỉ thoáng qua thôi—hai ba lần: tại một buổi xem trước ở nhà hát opera, ở sảnh chờ, và những dịp tương tự. Nhưng cô ấy đã không kể với bà sao?”
Phu nhân Sandgate không khẳng định cũng không phủ nhận; bà chỉ xoay ánh nhìn sâu sắc về phía anh. “Tôi muốn xem anh sẽ nói được bao nhiêu.” Bà chờ đợi như thể muốn nghe thêm, nhưng khi anh không nói gì nữa, bà tự lên tiếng. “Một lần nữa vào bữa tối?”
“Vâng, nhưng than ôi, tôi lại không được ngồi gần cô ấy!”
“Một lần tại buổi xem trước thì sao?—khi mà với đám đông chen chúc thường thấy, lẽ ra anh phải ở rất gần cô ấy mới phải!”
Chàng trai trẻ, sự hoạt bát được khơi dậy, chỉ mất một giây để thừa nhận sự thật. “Vâng—đúng là rất chen chúc!”
“Và một lần,” nữ chủ nhân tiếp tục, “ở sảnh nhà hát opera?”
“Sau vở ‘Tristan’—vâng; nhưng lại đi cùng vài nhân vật quyền quý ghê gớm nào đó mà tôi không biết.”
Bà nhận ra; bà ước lượng được sự quyền quý đó. “Ồ, nhà Penniman chẳng là ai cả! Nhưng bây giờ,” bà hỏi, “anh nói anh đến vì ‘việc riêng’?”
“Việc rất quan trọng, xin bà—đó là lý do cho giờ giấc đột ngột và vẻ ngoài như thế này của tôi.”
“Tôi không đòi hỏi anh phải ‘giải trình’ quá nhiều,” phu nhân Sandgate nói một cách tử tế; “nhưng tôi không khỏi tự hỏi liệu cô ấy đã kể cho anh nghe những chuyện đã xảy ra chưa.”
Anh suy tính. “Cô ấy chưa có cơ hội kể cho tôi nghe bất cứ điều gì—ngoài việc cô ấy đang ở đây.”
“Mà không có lý do?”
“‘Lý do’ ư?” anh nhắc lại.
Bà từ bỏ ý định đó, vào thẳng vấn đề. “Vậy thì cô ấy đang ở cùng tôi như một người bạn cũ thân thiết. Dưới sự chăm sóc và bảo vệ của tôi.”
“Tôi hiểu”—anh tiếp nhận điều đó, với sự nhạy bén nhiều hơn là nhiệt tình, như một lời nhắc nhở nhắm vào chính mình. “Cô ấy đang cảnh giác với tôi.”
Phu nhân Sandgate diễn đạt nó một cách duyên dáng hơn. “Cô ấy đặt tôi vào thế phải giữ danh dự—hoặc ít nhất là cha cô ấy bắt tôi phải thế.”
“Về việc cô ấy gặp tôi...”
“Về việc ít nhất tôi phải giám sát—những gì có thể xảy ra với cô ấy.”
“Vì—như bà nói—đã có những chuyện xảy ra?”
Người bạn đồng hành thực sự dò xét anh. “Khi gặp nhau, anh chỉ nói về ‘nghệ thuật’ thôi sao?”
“Chà,” anh mỉm cười, “‘nghệ thuật thì trường tồn’ mà!”
“Vậy thì tôi hy vọng nó có thể giúp anh vượt qua! Nhưng trước hết anh nên biết rằng ngài Theign sắp có mặt ở đây—”
“Ở đây, đã quay về từ nước ngoài rồi sao?”—anh hoàn toàn tỉnh táo.
“Ông ấy vẫn chưa đi—sáng nay ông ấy mới lên để bắt đầu chuyến đi.”
“Và sẽ dừng chân ở đây trên đường đi sao?”
“Để kịp chuyến tàu hạng sang vào chiều nay tới Salsomaggiore hằng năm của ông ấy. Nhưng vì thời gian quá eo hẹp,” bà nói tiếp để trấn an, “nên để đơn giản hóa—như ông ấy đã điện cho tôi một giờ trước từ Dedborough—ông ấy đã hẹn gặp ngài Bender tại đây, người sẽ đặc biệt chờ đợi ông ấy.”
“Và vì thế có thể đến bất cứ lúc nào?”
Bà nhìn đồng hồ trên vòng tay. “Khó có thể trước buổi trưa. Vậy là anh sẽ có cơ hội của mình—”
“Cảm ơn trời đất!”—Hugh chộp lấy cơ hội. “Tôi sẽ có cơ hội tốt nhất nếu bà vui lòng cho tôi biết trước—chà,” anh ngập ngừng, “điều mà bà vừa ám chỉ khiến tôi vô cùng bất an; điều gì đã xảy ra vậy.”
Phu nhân Sandgate từ tốn, nhưng lòng tốt và những tình cảm khác của bà đã lên tiếng. “Anh chưa đoán ra rằng cô ấy đã bị cha mình khiển trách gay gắt sao?”
“Có, tôi đã đoán được đến mức đó—rằng hẳn cô ấy đã làm ông ấy rất giận dữ. Nhưng chẳng phải do cô ấy nhờ tôi hành động thay cô ấy sao? Ý tôi là về bức Mantovano—việc mà tôi đã làm.”
Phu nhân Sandgate ngạc nhiên. “Anh đã ‘hành động’?”
“Đó là điều tôi đã đến đây để kể cho cô ấy nghe—và tôi đang rất nóng lòng.”
“Tôi hiểu, tôi hiểu”—bà đã bắt được manh mối. “Ông ấy ghét điều đó—vâng; nhưng anh vẫn chưa thực sự hiểu ra,” bà nói với anh, “tác động khác từ chuyến thăm Dedborough của anh?” Tuy nhiên, khi nói, bà nhận ra rằng trực giác của anh đã sai, và bà không làm khó để bắt anh phải thú nhận. “Ngay khi anh vừa đi khỏi, con bé đã ‘từ chối’ ngài John. Ý tôi là, từ chối lời cầu hôn của ông ta.”
Hugh rõ ràng vừa bối rối vừa ngạc nhiên. “Ông ta đã cầu hôn ở đó sao—?”
“Ông ta đã ngỏ lời vào ngày hôm đó, trước—trước khi anh nói chuyện với ngài Theign, người đã hoàn toàn tin tưởng rằng con bé sẽ chấp nhận ông ta. Nhưng anh đã đến, anh đã đi; và khi người cầu hôn quay lại, ngay sau khi anh rời đi, để chờ câu trả lời—”
“Cô ấy không chấp nhận ông ta sao?” Hugh hỏi với sự tò mò vội vã.
Nhưng phu nhân Sandgate có thể chiều theo bất kỳ sự tò mò nào. “Con bé không thèm nhìn mặt ông ta.”
Anh suy nghĩ. “Nhưng trước đó cô ấy đã nói là sẽ đồng ý chưa?”
“Cha cô ấy phẫn nộ cho là như vậy.”
“Đó là lý do khiến ông ấy phẫn nộ?”
“Ông ấy đã có những lý do để trông cậy vào con bé, và điều đó đã dẫn đến một cuộc khủng hoảng đau đớn.”
Hugh Crimble nghiền ngẫm điều này—dường như đang tìm kiếm thứ gì đó mà anh không tìm thấy. “Tôi rất tiếc khi nghe những điều như vậy, nhưng điều đó có liên quan gì đến tôi?”
“À, chính anh là người biết rõ nhất, và nếu anh không thấy bất kỳ mối liên hệ nào—!” Trong trường hợp đó, cử chỉ của phu nhân Sandgate ngụ ý rằng, bà sẽ rửa tay gác kiếm.
Hugh trong một khoảnh khắc trông như một chàng trai trẻ được ban cho cơ hội ngọt ngào để giải một câu đố—điều mà anh đã chịu thua. “Tôi thực sự không thấy mối liên hệ nào cả, thưa phu nhân Sandgate. Nhưng,” anh nói một cách hơi mâu thuẫn, “tôi rất cảm ơn bà vì đã cho tôi biết.”
“Đừng khách sáo!—dù tôi nghĩ mình cũng tử tế lắm mới làm vậy,” bà mỉm cười, “khi chúng ta mới quen biết chưa lâu.” Rồi bà nói thêm một cách nghiêm túc hơn: “Tôi để lại tình cảnh này cho anh—nhưng tôi muốn anh biết rằng tôi hoàn toàn đứng về phía Grace.”
“Tôi cũng vậy, hơn thế nữa là đằng khác!—xin bà cho phép tôi nói thẳng.”
Anh rõ ràng đã làm bà thấy tươi mới, thậm chí gần như bị thu hút. “Đó là điều tối thiểu anh có thể nói!—dù tôi không chắc liệu anh nói điều đó như một người đơn giản nhất hay là người tinh tế nhất. Nhưng trong trường hợp anh không biết như tôi rằng ứng viên cụ thể mà tôi vừa nêu tên ít có khả năng đến mức nào—”
“Có quyền hoặc yêu sách để thành công với cô ấy?” anh ngắt lời—ít nhất ở điểm này anh rất nhanh nhạy. “Không, có lẽ tôi không biết rõ như bà—nhưng tôi nghĩ tôi biết đủ những gì mình cần biết lúc này.”
“Vậy thì anh biết rồi đấy! Và nếu anh đã ngăn cản,” nữ chủ nhân tiếp tục một cách chín chắn, “những điều không—chà, tốt đẹp hay hay ho, thì tôi hoàn toàn đứng về phía anh.”
Chàng trai trẻ dường như cảm nhận được chút mơ hồ, nhưng anh đã cố hiểu ý nghĩa. “Bà đứng về phía tôi trong lời kêu gọi của tôi về việc chúng ta phải bảo vệ bằng mọi nỗ lực hoặc sự khéo léo—”
“Bức tranh quý giá mà ngài Theign đang trưng bày sao?”—bà bắt kịp ý định của anh nhanh hơn anh bắt kịp ý bà. Nhưng bà ngập ngừng một chút trước khi trả lời. “Vậy, anh có giữ bí mật về mọi điều tôi đã nói hoặc sẽ nói không?”
“Dù phải chết, dù phải lên giàn hỏa thiêu, thưa phu nhân Sandgate!”
“Vậy thì,” bà nói một cách quan trọng, “tôi cũng chỉ muốn làm cho Bender không thể mua được nó. Nếu anh hỏi tôi,” bà tiếp tục, “làm thế nào tôi sắp xếp được điều đó với lòng trung thành sâu sắc của tôi dành cho ngài Theign—”
“Tôi không hỏi bà bất cứ điều gì như thế cả,” anh ngắt lời—“Tôi sẽ không đời nào hỏi bà; và kế hoạch sáng giá của riêng tôi để thực hiện cú đánh mà bà đề cập đến—”
“Anh sẽ có thời gian, nhiều nhất là,” bà nói, nhìn lại đồng hồ trên vòng tay, “để giải thích với tiểu thư Grace.” Bà nhấn một cái chuông điện—rồi quay lại đối mặt với vị khách của mình với giọng điệu thay đổi đột ngột và hơi bối rối. “Anh thực sự nghĩ bức chân dung lớn của tôi tuyệt vời sao?”
Anh đã đi xa khỏi chủ đề đó và quay lại một cách khá uể oải. “Bức Lawrence đó của bà ư? Như tôi đã nói, tráng lệ.”
Nhưng người quản gia đã bước vào, ngắt lời, đi thẳng từ sảnh vào; bà đưa ra yêu cầu của mình với ông. “Hãy báo với tiểu thư—ông Crimble đến.”
Gotch nhìn chằm chằm vào Hugh và chiếc mũ bị vò nát—gần như thể đang có quyền lựa chọn. Nhưng ông đành chấp nhận nhắc lại, với sự rõ ràng không thiếu vẻ ác ý, “Ông Crimble,” rồi rời đi làm nhiệm vụ.
Trong khi đó, vẻ rạng rỡ của chính sách ngoại giao của phu nhân Sandgate vẫn chưa phai nhạt. “Với sự thông minh và quyền lực to lớn của mình, anh không thể khiến Chính phủ làm gì đó sao?”
“Về bức tranh của bà ư?” Hugh bộc lộ sự thờ ơ thiếu lịch sự về chủ đề này. “Vậy ra bà cũng muốn bán sao?”
Ồ, bà lấy lại tư thế. “Không bao giờ bán cho tư nhân!”
“Ông Bender không theo đuổi nó sao?” anh hỏi—dù nụ cười gượng gạo chẳng làm giảm bớt sự thờ ơ của anh.
“Đang theo đuổi rất gắt gao. Nhưng không bao giờ,” nữ chủ nhân kêu lên, “bán cho một kẻ ngoại bang giàu sổi!”
“Vậy tôi hoan nghênh lòng yêu nước của bà. Chỉ là tại sao không,” anh hỏi, “đưa lòng cao thượng đó đi xa hơn, tạo ra một tấm gương sáng ngời như chính vật thể đó cho chúng ta noi theo?”
“Tặng không cho các anh sao?” Bà giơ đôi tay đầy kinh ngạc. “Vì tôi là một bà già nghèo khổ và không thể hy sinh mọi thứ.”
Hugh giả vờ—chẳng thuyết phục chút nào—để suy nghĩ. “Bà sẽ để họ lấy nó với giá rất rẻ chứ?”
“Có—thấp hơn cả khoản hối lộ như của Bender.”
“À,” anh nói đầy ẩn ý, “có thể là vậy, nhưng vẫn—”
“Chà,” bà chợt bừng lên vẻ tự tin trìu mến. “Tôi sẽ tìm hiểu xem ông ta sẽ trả giá bao nhiêu—nếu anh cũng làm những gì có thể—và sau đó yêu cầu họ giảm đi một phần ba.” Và bà nói tiếp—như thể đột nhiên coi anh là một kẻ đạo đức giả. “Này, ông Crimble, tôi đã—và lần đầu tiên tôi—rất tử tế với anh đấy.”
“Quả thật là vậy,” anh đáp lại; “nhưng bà làm nó hiện lên một ánh sáng ghê rợn nếu tất cả chỉ vì mục đích đó!”
“Mục đích là—chà, để giữ mọi thứ theo ý tôi; và nếu tôi đã cung cấp cho anh thông tin quý giá thì lẽ nào anh không thể...”
“Định giá bằng tiền mặt sao?”—Hugh sắc sảo bắt bẻ bà. “À, thưa phu nhân Sandgate, tôi đang mắc nợ bà, nhưng nếu bà thực sự mặc cả cho thông tin quý giá của mình thì tôi thà rằng chúng ta giả định như tôi chưa hề nhận được nó.”
Tuy nhiên, để đáp lại, bà ra hiệu cho anh im lặng; bà đã nghe thấy tiểu thư Grace bước vào căn phòng kia từ lối cầu thang phía sau, và, đi tới cánh cửa gần hơn, bà giải quyết vấn đề với sự dũng cảm cao độ và vui vẻ. “Tôi sẽ không mặc cả với Bộ Tài chính đâu!”—bà đã bước ra ngoài khi tiểu thư Grace vừa đến.