Sub conservatione formæ specificæ salva anima.

—Raymond Lully.

Ta sinh ra vốn mang dòng máu nổi danh với trí tưởng tượng mãnh liệt cùng những niềm đam mê cháy bỏng. Người đời từng gọi ta là kẻ điên; nhưng ngẫm cho kỹ, sự điên rồ ấy phải chăng chính là biểu hiện của trí tuệ đỉnh cao — phải chăng biết bao điều vinh quang, hay thậm chí toàn bộ những gì sâu sắc nhất — đều bắt nguồn từ một tâm trí khuyết tật, từ những trạng thái u mê được tôn vinh dẫu phải đánh đổi cả lý trí bình thường? Những kẻ mơ mộng giữa ban ngày thường thấu suốt biết bao điều mà những kẻ chỉ biết mơ khi màn đêm buông xuống hoàn toàn bỏ lỡ. Trong những ảo ảnh mờ sương ấy, họ thoáng bắt gặp cõi vĩnh hằng, để rồi khi bừng tỉnh, họ run rẩy nhận ra bản thân vừa đặt chân đến thềm cửa của đại bí mật. Từng mảnh vụn rời rạc, họ học lấy một phần trí tuệ phát xuất từ thiện lương, và hiểu nhiều hơn về thứ tri thức thuần túy nảy sinh từ cái ác. Dù vậy, họ vẫn dấn thân, chẳng la bàn chẳng bánh lái, vào đại dương bao la của thứ “ánh sáng khôn tả”, để rồi một lần nữa, giống như những cuộc phiêu lưu của nhà địa lý người Nubia, “họ lao vào biển cả tăm tối, để dò tìm những gì ẩn giấu bên trong.”

Cứ cho là vậy đi, cứ cho rằng ta điên đi. Ít ra ta cũng phải thừa nhận rằng sự tồn tại trong tâm trí ta đang chia thành hai trạng thái rạch ròi — một bên là sự minh mẫn không thể chối cãi, gắn liền với ký ức về các sự kiện thuộc chương đầu tiên trong cuộc đời ta — và một bên là chốn mịt mờ hoài nghi, thuộc về hiện tại và ký kỷ về những gì cấu thành kỷ nguyên vĩ đại thứ hai trong sinh thực của ta. Do đó, những gì ta kể về quãng đời trước, hãy tin là thật; còn với những gì ta sắp thuật lại về thời gian sau này, xin hãy đặt vào đó lòng tin vừa đủ, hoặc hoài nghi tất thảy, hay nếu các ngươi không tài nào hoài nghi nổi, thì hãy sắm vai Oedipus để giải mã câu đố của nó.

Người thiếu nữ mà ta từng yêu đắm say thuở trẻ, người mà giờ đây ta đang điềm tĩnh và rành mạch chép lại những kỷ niệm về nàng, chính là con độc của người chị ruột mà thân mẫu ta đã khuất bóng từ lâu. Eleonora là tên của người em họ ấy. Chúng ta từ thuở nào vẫn luôn sống cạnh nhau, dưới ánh mặt trời nhiệt đới, tại Thung lũng Cỏ Đa Sắc. Chưa từng có một bước chân vô định nào dám đặt đến chốn thung lũng ấy; bởi nó nằm khuất sâu giữa một dãy đồi sừng sững cúi đầu che chở tứ bề, ngăn không cho ánh dương rọi vào những ngóc ngách êm đềm nhất. Chẳng có lối mòn nào in dấu quanh vùng; và để đặt chân đến tổ ấm hạnh phúc của chúng ta, người ta buộc phải vạch thật mạnh những tán lá của muôn vàn cổ thụ rừng già, giẫm nát cả vẻ đẹp kiêu sa của hàng triệu đóa hoa thơm ngát. Cứ thế, chúng ta sống cô độc một mình, hoàn toàn mù tịt về thế giới ngoài thung lũng — chỉ có ta, người em họ, và mẹ của nàng.

Từ những vùng mịt mờ bên kia dãy núi ở tận cùng cõi giới khép kín ấy, uốn lượn bò ra một con sông hẹp và sâu, rực rỡ hơn vạn vật ngoại trừ đôi mắt của Eleonora; và dòng nước cứ thế len lỏi qua những khúc quanh khúc khuỷu, để cuối cùng trôi tuột qua một khe núi mờ sương, giữa những ngọn đồi còn mịt mờ hơn cả nơi nó từng xuất phát. Chúng ta gọi nó là “Sông Tịch Lặng”; bởi dường như có một sức mạnh tĩnh lặng tỏa ra từ dòng chảy của nó. Chẳng một tiếng gợn nào cất lên từ lòng sông, và nó trôi đi nhẹ nhàng đến nỗi những viên sỏi trân châu nằm tận sâu trong lòng nước mà chúng ta hằng ngắm nhìn, chẳng hề dịch chuyển lấy một chút, cứ lặng yên thỏa mãn ở nguyên vị trí cũ, muôn đời tỏa sáng huy hoàng.

Bờ sông, cùng những con lạch rực rỡ len lỏi qua muôn ngả quanh co để hòa mình vào dòng chính, cho đến những khoảng không gian trải dài từ bờ mép sâu tận đáy dòng cho đến khi chạm tới lớp sỏi lót bên dưới — những chốn ấy, cũng như toàn bộ bề mặt thung lũng từ dòng sông cho đến vòng đai núi non bao bọc, đều được thảm bởi một lớp cỏ xanh mềm mại, dày, ngắn, phẳng lì và thơm ngát mùi vani, nhưng lại lác đác điểm xuyết muôn vàn đóa mao lương vàng rực, cúc trắng tinh khôi, violet tím ngắt và hoa thạch thảo đỏ hồng như ngọc ruby, khiến vẻ đẹp tuyệt mỹ ấy cất lên những lời mạnh mẽ chấn động tâm can chúng ta về tình yêu và vinh quang của Thượng Đế.

Và đây đó, giữa những lùm cây mọc trên thảm cỏ ấy, tựa như những chốn hoang vu của giấc mơ, vươn lên những thân cây kỳ dị. Thân hình cao gầy của chúng không đứng thẳng, mà uốn lượn duyên dáng về phía ánh sáng ban trưa đang dòm ngó vào giữa lòng thung lũng. Vỏ cây điểm xuyết sắc màu rực rỡ xen kẽ giữa đen mun và bạc trắng, mịn màng hơn bất cứ thứ gì ngoại trừ má hồng của Eleonora; đến mức nếu không vì màu xanh chói lọi của những chiếc lá khổng lồ tỏa ra từ ngọn theo từng dải dài run rẩy, đùa giỡn với những làn gió nhẹ Zephyr, người ta rất dễ lầm tưởng chúng là những con mãng xà khổng lồ xứ Syria đang cúi đầu bái lạy vị vua Tôn Sư của mình.

Tay trong tay dạo bước khắp thung lũng này suốt mười lăm năm, ta và Eleonora gắn bó trước khi tình yêu kịp nảy nở trong tim. Đó là một buổi chiều khi chu kỳ mười lăm năm cuộc đời nàng vừa khép lại, và của ta là bốn mươi, chúng ta ngồi bên nhau trong cái ôm siết chặt dưới những gốc cây hình mãng xà, cúi xuống ngắm nhìn hình bóng đôi ta in trên mặt nước Sông Tịch Lặng. Suốt quãng thời gian ngọt ngào còn lại của ngày hôm đó, chúng ta lặng thinh chẳng nói một lời, và sang đến ngày hôm sau, lời thốt ra cũng run rẩy và thưa thớt. Chúng ta vừa vớt được thần Ái Tình Eros từ dòng nước ấy, và giờ đây, cả hai cảm nhận được ngài đã thắp lên trong lồng ngực thứ linh hồn sục sôi của tổ tiên chúng ta. Những niềm đam mê từng làm rạng danh dòng tộc ta suốt bao thế kỷ nay tràn về cùng những mộng tưởng vốn cũng gắn liền với chúng, hòa quyện vào nhau để phả ra một thứ hạnh phúc mê đắm bao trùm Thung lũng Cỏ Đa Sắc.

Một sự biến đổi trùm lên vạn vật. Những đóa hoa kỳ lạ, rực rỡ hình ngôi sao bỗng bừng nở trên các tán cây dẫu trước kia chưa từng có bóng dáng loài hoa nào. Sắc màu của tấm thảm cỏ xanh bỗng đậm đà hơn; và khi từng đóa cúc trắng lụi tàn, thì mọc lên thay thế vào đó, cứ mười đóa hoa thạch thảo đỏ hồng lại xuất hiện. Sự sống bừng tỉnh dọc lối đi; bởi những con hồng hạc cao lớn trước nay chưa từng thấy, cùng muôn loài chim chóc rực rỡ sắc màu, hiên ngang phô bày bộ lông đỏ thắm trước mắt chúng ta. Cá vàng và cá bạc bơi lội trong lòng sông, nơi từ đáy sâu bắt đầu phát ra một tiếng róc rách nhỏ dần dâng trào thành một giai điệu ru êm ái còn thiêng liêng hơn cả tiếng đàn hạc của thần Aeolus — ngọt ngào hơn tất thảy mọi âm thanh trừ giọng nói của Eleonora.

Và giờ đây, một đám mây cuồn cuộn mà chúng ta hằng dõi theo nơi phương Tây chập choạng, bỗng trôi dạt ra, rực rỡ sắc hồng và vàng kim, rồi an nhiên hạ xuống ngay phía trên chúng ta. Ngày qua ngày, nó sà xuống thấp dần, thấp dần cho đến khi các rìa mây chạm tới đỉnh núi, biến mọi mịt mờ thành vẻ tráng lệ huy hoàng, giam hãm chúng ta lại, tựa như vĩnh viễn, bên trong một ngục thất ma thuật ngập tràn uy nghi và vinh quang.

Vẻ đẹp của Eleonora tựa như loài Xê-raphim; nhưng nàng vẫn là một thiếu nữ mộc mạc, ngây thơ tựa như quãng đời ngắn ngủi nàng trải qua giữa chốn hoa cỏ. Chẳng có chút xảo quyệt nào che đậy ngọn lửa tình yêu đang sưởi ấm trái tim nàng, và nàng cùng ta khám phá từng ngóc ngách sâu kín nhất khi cả hai dạo bước trong Thung lũng Cỏ Đa Sắc, cùng đàm đạo về những đổi thay vĩ đại vừa diễn ra nơi đây.

Cho đến một hôm, khi cất lời trong những giọt nước mắt về sự đổi thay bi ai cuối cùng mà nhân loại thế nào cũng phải trải qua, kể từ đó nàng chỉ mãi quanh quẩn bên một chủ đề sầu muộn duy nhất ấy, đan cài nó vào mọi câu chuyện chúng ta trò chuyện, y như trong những vần thơ của thi sĩ xứ Shiraz, người ta cứ bắt gặp lặp đi lặp lại những hình ảnh quen thuộc trong mọi biến tấu đầy cảm xúc của ngôn từ.

Nàng đã nhận ra ngón tay của Tử thần đang đặt trên ngực mình — rằng giống như loài phù du, nàng được tạo tác hoàn mỹ về nhan sắc cốt chỉ để chết; thế nhưng nỗi kinh hoàng về mồ mả đối với nàng chỉ nằm ở một niềm trăn trở duy nhất mà nàng đã thổ lộ với ta vào một buổi chiều chập choạng tối bên bờ Sông Tịch Lặng. Nàng đau xót khi nghĩ rằng, một khi đã chôn cất nàng tại Thung lũng Cỏ Đa Sắc, ta sẽ vĩnh viễn rời bỏ chốn thung lũng hạnh phúc này, đem thứ tình yêu giờ đây đang gắn bó thiết tha với nàng trao gửi cho một thiếu nữ nào đó ở thế giới phàm trần ngoài kia. Ngay lúc ấy, tại nơi ấy, ta vội vã quỳ rạp dưới chân Eleonora, cất lời thề nguyền trước nàng và trước Thiên đàng rằng ta sẽ chẳng bao giờ gắn kết duyên vợ chồng với bất kỳ người con gái nào trên Trái Đất — rằng ta sẽ không bao giờ phản bội ký ức thiêng liêng về nàng, hay ký ức về mối tình sâu nặng mà nàng đã ban ơn cho ta. Và ta đã thỉnh cầu Đấng Tối Cao của Vũ trụ làm chứng cho sự trang nghiêm thành kính của lời thề ấy. Còn lời nguyền mà ta khẩn cầu từ Ngài và từ nàng — một vị thánh nơi cõi Helusion nếu ta phản bội lời hứa đó — mang theo một hình phạt mà sự kinh hoàng tột độ của nó không cho phép ta ghi chép lại nơi đây.

Và đôi mắt sáng ngời của Eleonora càng thêm rực rỡ trước lời ta nói; nàng thở dài như vừa trút bỏ được một gánh nặng chí tử; nàng run rẩy và khóc nức nở; nhưng nàng đã chấp thuận lời thề ấy (bởi nàng dẫu sao cũng chỉ là một đứa trẻ?) và nó đã làm cho chiếc giường bệnh của nàng trở nên nhẹ nhàng hơn. Không lâu sau đó, khi đang lịm dần trong bình yên, nàng nói với ta rằng, vì những gì ta đã làm để vỗ về tâm hồn nàng, nàng sẽ che chở cho ta dưới hình hài linh hồn ấy khi đã khuất, và nếu được phép, nàng sẽ trở về gặp ta hiển hiện trong những canh khuấy đêm trường; còn nếu điều đó vượt quá quyền năng của những linh hồn nơi Thiên đàng, thì ít ra nàng cũng sẽ để lại cho ta những dấu hiệu hiện diện thường xuyên, thở nhẹ lên ta trong những làn gió chiều, hoặc làm đẫm hương thơm từ bình hương của các thiên sứ vào bầu không khí ta hít thở. Và với những lời ấy đọng trên bờ môi, nàng đã phó thác cõi đời ngây thơ của mình, khép lại chương đầu tiên trong cuộc đời ta.

Cho đến đây ta vẫn thuật lại một cách trung thực. Nhưng khi bước qua ranh giới trên con đường thời gian do cái chết của người ta yêu tạo ra, và tiếp bước sang kỷ nguyên thứ hai của sự tồn tại, ta cảm thấy một bóng đen đang phủ kín tâm trí mình, và ta hoài nghi về sự minh mẫn trọn vẹn của những dòng ghi chép này. Nhưng hãy để ta đi tiếp... Năm tháng nặng nề lê bước, và ta vẫn tiếp tục sống trong Thung lũng Cỏ Đa Sắc; nhưng một sự biến đổi thứ hai đã giáng xuống vạn vật. Những đóa hoa hình ngôi sao lụi tàn vào thân cây và biến mất hoàn toàn. Sắc màu của thảm cỏ xanh phai nhạt dần; và từng đóa thạch thảo đỏ hồng héo úa; mọc lên thay thế vào đó, cứ mười đóa lại thành những chùm hoa violet sẫm tối trông như những con mắt, quằn quại không yên và lúc nào cũng đẫm sương đêm. Sự sống tàn lụi dọc lối đi; bởi những con hồng hạc cao lớn không còn hiên ngang phô bày bộ lông đỏ thắm trước mắt chúng ta nữa, mà buồn bã bay từ thung lũng lên tận đồi cao, cùng với toàn bộ những loài chim chóc rực rỡ từng cùng đến. Những chú cá vàng và cá bạc bơi tuột qua khe núi ở tận cùng miền đất của chúng ta để rồi chẳng bao giờ quay lại làm rực rỡ dòng sông dịu ngọt ấy nữa. Và giai điệu ru êm từng dịu dàng hơn cả tiếng đàn gió của Aeolus, thiêng liêng hơn mọi thứ trừ tiếng nói của Eleonora, đã lịm tắt dần qua những tiếng thì thầm nhỏ mãi, nhỏ mãi, cho đến khi dòng nước cuối cùng hoàn toàn chìm đắm vào cõi tịch lặng nguyên thủy của nó.

Và rồi, cuối cùng, đám mây cuồn cuộn dâng lên, bỏ lại những đỉnh núi chìm trong màn sương mịt mờ thuở xưa, rút lui về vùng Hesper, mang theo tất cả những vinh quang rực rỡ muôn màu muôn vẻ rời khỏi Thung lũng Cỏ Đa Sắc.

Thế nhưng những lời hứa của Eleonora vẫn không bị lãng quên; bởi ta vẫn nghe thấy âm thanh tiếng chuông lắc lư từ bình hương của các thiên sứ; những làn hương thơm thánh thiện cứ mãi vờn quanh thung lũng; và trong những giờ khắc cô quạnh, khi trái tim ta đập nặng nề, những cơn gió mơn man trên trán ta mang theo cả những tiếng thở dài dịu êm; những âm thanh thì thầm mơ hồ thường lấp đầy bầu không khí đêm trường, và có một lần — ồ, chỉ một lần duy nhất! — ta bị đánh thức khỏi giấc ngủ tựa như giấc ngủ ngàn thu, bởi cái chạm của đôi môi linh hồn lên chính bờ môi ta.

Dẫu vậy, khoảng trống trong tim ta vẫn từ chối được khỏa lấp. Ta khao khát thứ tình yêu từng tràn ngập khiến nó vỡ òa trước kia. Cuối cùng, thung lũng mang lại cho ta niềm đau đớn bởi những ký ức về Eleonora, và ta đã rời bỏ nó vĩnh viễn để tìm đến những chốn hư danh cùng những chiến thắng náo động của trần thế.

Ta thấy mình lạc vào một đô thị xa lạ, nơi mọi thứ đáng lẽ phải xóa sạch khỏi ký ức những giấc mơ ngọt ngào mà ta từng ấp ủ suốt bao năm tháng dài đằng đẵm trong Thung lũng Cỏ Đa Sắc. Sự xa hoa yến tiệc của một triều đình tráng lệ, cùng tiếng gươm giáo điên cuồng khua khoắng, và vẻ đẹp rạng rỡ của những người phụ nữ, đã làm tâm trí ta u mê choáng váng. Thế nhưng tâm hồn ta lúc bấy giờ vẫn giữ trọn lời thề, và những dấu hiệu hiện diện của Eleonora vẫn đến với ta trong những giờ phút tĩnh mịch của đêm dài. Bỗng nhiên những biểu hiện ấy dứt bặt, thế giới trước mắt ta tối sầm lại, và ta đứng chết lặng trước những ý nghĩ rực cháy đang ngự trị, trước những cám dỗ khủng khiếp đang vây hãm ta; bởi có một thiếu nữ từ một vùng đất nào đó xa xôi lắm, vô danh lắm, đã bước vào triều đình vui vẻ của vị vua mà ta phụng sự — một người thiếu nữ mà trái tim phản bội của ta đã lập tức đầu hàng trước sắc đẹp của nàng — dưới chân nàng ta cúi rạp không một chút kháng cự, trong sự tôn sùng tình yêu cuồng nhiệt nhất, nhục nhã nhất.

Hỡi ôi, niềm đam mê của ta dành cho cô gái trẻ trong thung lũng nào thấm tháp gì so với sự nồng cháy, cơn mê đắm và niềm ngất ngây thăng hoa của lòng sùng kính khi ta dốc cạn toàn bộ linh hồn trong những giọt nước mắt dưới chân nàng Ermengarde thanh tao? — Ồ, nàng xê-raphim Ermengarde thật rạng rỡ! Và trong nhận thức đó, tâm trí ta chẳng còn chỗ cho bất kỳ ai khác. Ồ, thiên thần Ermengarde thật thiêng liêng! Và khi ta đắm mình nhìn sâu vào đáy đôi mắt mang đầy ký ức của nàng, ta chỉ nghĩ đến chúng — và đến nàng.

Ta kết hôn — chẳng mảy may sợ hãi lời nguyền mà mình từng khẩn cầu; và sự cay đắng của nó đã chẳng giáng xuống đầu ta. Rồi một lần — chỉ một lần nữa thôi trong tĩnh lặng của đêm đen; qua khung cửa sổ, những tiếng thở dài từng rời bỏ ta đã quay về; chúng uốn mình thành giọng nói quen thuộc và ngọt ngào, cất lên rằng:

“Hãy ngủ trong bình yên! Bởi Linh hồn Tình yêu đang ngự trị và cai quản, và khi ôm trọn vào trái tim đam mê người thiếu nữ Ermengarde, ngươi đã được tha thứ — vì những lý do sẽ được bày tỏ cho ngươi nơi Thiên đàng — đối với những lời thề trước Eleonora.”