(*1) Các loài san hô.
(*2) “Một trong những kỳ quan tự nhiên kỳ lạ nhất ở Texas là một khu rừng hóa đá, nằm gần thượng nguồn sông Pasigno. Nó bao gồm vài trăm thân cây ở tư thế đứng thẳng, tất cả đều đã hóa thành đá. Một số cây hiện đang sinh trưởng cũng bị hóa đá một phần. Đây là một thực tế giật mình đối với các nhà triết học tự nhiên, và buộc họ phải sửa đổi lý thuyết hiện hành về sự hóa đá.” — Kennedy.
Lời kể này, thoạt đầu bị hoài nghi, sau đó đã được củng cố bằng phát hiện về một khu rừng hóa đá hoàn toàn, nằm gần thượng nguồn sông Cheyenne, hay còn gọi là sông Chienne, bắt nguồn từ dãy núi Black Hills thuộc hệ thống đứt gãy Rocky.
Có lẽ trên bề mặt địa cầu này hiếm có cảnh tượng nào kỳ lạ hơn, dù là dưới góc độ địa chất hay cảnh quan, so với khu rừng hóa đá gần Cairo. Người lữ hành, sau khi đi qua các lăng mộ của các vị caliph ngay ngoài cổng thành, tiếp tục hành trình về phía nam, gần như vuông góc với con đường băng qua sa mạc để đến Suez, và sau khi đi khoảng mười dặm dọc theo một thung lũng thấp cằn cỗi phủ đầy cát, sỏi cùng vỏ sò tươi nguyên như thể thủy triều vừa rút đi hôm qua, liền băng qua một dãy đồi cát thấp vốn chạy song song với con đường của anh ta một quãng. Cảnh tượng hiện ra trước mắt anh lúc bấy giờ kỳ lạ và hoang vắng đến mức vượt ngoài sức tưởng tượng. Một khối mảnh vụn của những thân cây, tất cả đã biến thành đá và khi bị móng ngựa va vào phát ra âm thanh lanh lảnh như gang đúc, trải dài dằng dặc hàng dặm xung quanh dưới hình hài của một khu rừng tàn lụi nằm ngổn ngang. Gỗ có sắc nâu sẫm nhưng giữ nguyên vẹn hình dáng, các khúc gỗ dài từ một đến mười lăm thước, dày từ nửa thước đến ba thước, nằm rải rác dày đặc đến mức, chừng nào mắt còn nhìn thấy được, một chú lừa Ai Cập khó lòng len lỏi qua nổi, và tự nhiên đến nỗi nếu ở Scotland hay Ireland, chúng có thể dễ dàng bị nhầm lẫn với một vùng đầm lầy khổng lồ đã tháo nước, nơi những thân cây bị đào bới nằm mục rữa dưới ánh mặt trời. Bộ rễ và hình hài ban đầu của các cành cây, trong nhiều trường hợp, gần như hoàn hảo, và ở một số khúc, những lỗ do loài sâu đục dưới lớp vỏ có thể nhận ra một cách rõ ràng. Những mạch nhựa mỏng manh nhất, cùng với tất cả các phần tinh tế hơn ở tâm gỗ, vẫn còn nguyên vẹn hoàn hảo và chịu được việc soi chiếu bằng những chiếc kính lúp mạnh nhất. Tất cả đều đã hóa đá hoàn toàn đến mức có thể làm xước thủy tinh và đủ sức đạt độ bóng cao nhất. — Tạp chí Asiatic.
(*3) Hang Mammoth ở Kentucky.
(*4) Ở Iceland, năm 1783.
(*5) “Trong trận phun trào của núi lửa Hecla năm 1766, những đám mây loại này tạo ra mức độ tối tăm đến mức tại Glaumba, cách ngọn núi hơn năm mươi leagues, người ta chỉ có thể tìm đường bằng cách sờ tậm. Trong trận phun trào của núi lửa Vesuvius năm 1794, tại Caserta, cách đó bốn leagues, người ta chỉ có thể đi lại nhờ ánh sáng đuốc. Vào ngày mùng một tháng Năm năm 1812, một đám mây tro bụi và cát núi lửa xuất phát từ một ngọn núi lửa trên đảo St. Vincent đã bao trùm toàn bộ Barbados, lan rộng ra một màn đêm đậm đặc đến mức vào giữa ban ngày, ở ngoài trời, người ta không thể nhìn thấy cây cối hay các vật thể khác ở gần mình, thậm chí cả một chiếc khăn tay trắng đặt cách mắt sáu inch.” — Murray, tr. 215, bản in tại Philadelphia.
(*6) Vào năm 1790, tại vùng Caraccas, trong một trận động đất, một phần tầng đất đá granite đã sụt xuống và để lại một hồ nước rộng tám trăm thước Anh, sâu từ tám mươi đến một trăm thước. Đó là một phần của khu rừng Aripao bị sụt xuống, và cây cối vẫn xanh tươi trong suốt mấy tháng dưới mặt nước.” — Murray, tr. 221
(*7) Thép cứng nhất từng được sản xuất, dưới tác dụng của ngọn lửa đèn xì, có thể bị khử thành một thứ bột mịn vô định hình, dễ dàng bay lơ lửng trong không khí quyển.
(*8) Vùng lưu vực sông Niger. Xem Tạp chí Thuộc địa của Simmona.
(*9) Loài Myrmeleon — kiến sư tử. Thuật ngữ “quái vật” áp dụng ngang nhau cho những thực thể nhỏ bé bất thường lẫn những thực thể lớn lao, trong khi những tính từ như “bao la” chỉ mang tính tương đối. Hang của loài kiến sư tử là bao la nếu so với cái lỗ của loài kiến đỏ thông thường. Một hạt silica cũng là một “tảng đá”.
(*10) Loài Epidendron, Flos Aeris, thuộc họ phong lan Orchideae, sinh trưởng chỉ với phần bề mặt rễ bám vào cây hoặc vật thể khác, từ đó nó không hấp thụ chất dinh dưỡng nào — mà hoàn toàn tồn tại nhờ không khí.
(*11) Các loài ký sinh, chẳng hạn như loài Rafflesia Arnaldii kỳ diệu.
(*12) Schouw ủng hộ một nhóm thực vật sống bám trên động vật sống — nhóm Plantae Epizoae. Thuộc nhóm này có các loài rong tảo như Fuci và Algae.
Ông J. B. Williams, ở Salem, bang Mass., đã tặng cho “Viện Quốc gia” một loài côn trùng đến từ New Zealand, kèm theo miêu tả sau đây: “Loài Hotte, một dạng sâu bướm hoặc giòi thực sự, được tìm thấy đang gặm nhấm rễ cây Rota, với một mầm cây mọc ra từ đầu của nó. Loài côn trùng vô cùng kỳ lạ và đặc biệt này leo lên cả cây Rota lẫn cây Ferriri, chui vào phần ngọn, tự đục khoét đường đi xuyên qua thân cây cho đến khi tới được phần rễ, rồi chết hoặc nằm trạng thái ngủ đông, và mầm cây phát triển từ đầu nó; cơ thể vẫn giữ nguyên vẹn hoàn hảo, với chất thể cứng hơn so với khi còn sống. Từ loài côn trùng này, thổ dân chế tạo ra chất nhuộm dùng để xăm mình.”
(*13) Trong các hầm mỏ và hang động tự nhiên, chúng ta tìm thấy một loài nấm hạ đẳng phát luồng ánh sáng lân quang mãnh liệt.
(*14) Các loài phong lan, ô thạch thảo và valisneria.
(*15) Tràng hoa của loài hoa này (Aristolochia Clematitis), có dạng ống nhưng phần phía trên mở rộng thành một phiến hình lưỡi, bị thổi phồng thành hình cầu ở phần gốc. Phần hình ống bên trong chi chít những chiếc lông cứng, hướng xuống dưới. Phần hình cầu chứa nhụy hoa, chỉ bao gồm một bầu nhụy và đầu nhụy, cùng với các nhị hoa bao quanh. Nhưng do các nhị hoa ngắn hơn bầu nhụy nên không thể phóng thích phấn hoa sao cho rơi lên đầu nhụy, bởi vì bông hoa luôn đứng thẳng cho đến sau khi thụ phấn. Và do đó, nếu không có thêm sự hỗ trợ đặc biệt nào khác, phấn hoa ắt phải rơi tuột xuống tận đáy hoa. Giờ đây, sự trợ giúp mà tự nhiên cung cấp trong trường hợp này chính là loài Tiputa Pennicornis, một loại côn trùng nhỏ, khi chui vào ống tràng hoa để tìm mật, liền bò xuống tận đáy và lục lọi khắp nơi cho đến khi phủ đầy phấn hoa trên mình; nhưng vì không thể tự mình chui ngược ra ngoài do vị trí chúc xuống của các sợi lông chụm lại một điểm như nan của chiếc bẫy chuột, và vì có phần sốt ruột trước cảnh bị giam cầm, nó bèn cọ xát tới lui, thử mọi ngóc ngách, cho đến khi liên tục cọ qua đầu nhụy, phủ lên đó lượng phấn hoa đủ để thụ phấn, nhờ đó bông hoa chẳng mấy chốc bắt đầu rủ xuống và các sợi lông co lại sát thành ống, tạo ra một lối thoát dễ dàng cho con côn trùng tẩu thoát.” — Mục sư P. Keith — Hệ thống Thực vật học Sinh lý học.
(*16) Loài ong — từ khi loài ong xuất hiện cho đến nay — vẫn luôn xây dựng các ô của chúng với những cạnh, số lượng và độ nghiêng chính xác như đã được chứng minh (trong một bài toán liên quan đến những nguyên tắc toán học uyên bác nhất) là những cạnh, số lượng và góc độ hoàn hảo nhất, mang lại cho sinh vật này nhiều không gian nhất tương thích với độ vững chãi tối đa của cấu trúc.
(*17) Ông đã quan sát một đàn bồ câu bay qua lại giữa Frankfort và lãnh thổ da đỏ, có bề rộng ít nhất là một dặm; đàn chim mất bốn giờ để bay qua, với tốc độ một dặm một phút, tính ra chiều dài là 240 dặm; và giả sử cứ mỗi thước vuông có ba con bồ câu, thì tổng số là 2.230.272.000 con bồ câu.” — “Những chuyến du hành ở Canada và Hoa Kỳ”, của Trung úy F. Hall.
(*18) Trái đất được nâng đỡ bởi một con bò màu xanh lam, có bốn trăm chiếc sừng.” — Kinh Koran của Sale.
(*19) “Loài Entozoa, hay còn gọi là giun đường ruột, đã nhiều lần được quan sát thấy trong các cơ và trong chất não của con người.” — Xem Sách Sinh lý học của Wyatt, tr. 143.
(*20) Trên tuyến Đường sắt Great Western, đoạn giữa London và Exeter, tốc độ 71 dặm một giờ đã từng đạt được. Một đoàn tàu nặng 90 tấn được kéo vút từ Paddington đến Didcot (53 dặm) chỉ trong 51 phút.
(*21) Máy ấp trứng nhân tạo Eccalobeion.
(*22) Máy cờ vua tự động của Mäelzel.
(*23) Máy tính của Babbage.
(*24) Chabert, và kể từ ông ta, hàng trăm người khác.
(*25) Kỹ thuật điện hình (Electrotype).
(*26) Wollaston đã chế tạo bằng bạch kim một sợi dây có độ dày bằng một phần mười tám nghìn inch dùng làm thị trường trong kính thiên văn. Người ta chỉ có thể nhìn thấy nó nhờ kính hiển vi.
(*27) Newton đã chứng minh rằng võng mạc dưới tác động của tia tím trong quang phổ đã dao động 900.000.000.000 lần trong một giây.
(*28) Pin Volta.
(*29) Thiết bị In Điện báo (The Electro Telegraph Printing Apparatus).
(*30) Điện báo truyền tin tức ngay lập tức — ít nhất là đối với bất kỳ khoảng cách nào trên trái đất.
(*31) Các thí nghiệm thông thường trong Triết học Tự nhiên. Nếu hai tia đỏ từ hai điểm phát sáng được rọi vào một căn phòng tối sao cho rơi xuống một mặt phẳng trắng, và có độ dài chênh lệch nhau 0,0000258 inch, cường độ của chúng sẽ tăng gấp đôi. Tương tự như vậy nếu độ chênh lệch chiều dài là bất kỳ bội số nguyên nào của phân số đó. Bội số bằng 2 1/4, 3 1/4, v.v., sẽ cho cường độ tương đương với chỉ một tia duy nhất; nhưng bội số bằng 2 1/2, 3 1/2, v.v., sẽ mang lại kết quả tối tăm hoàn toàn. Ở các tia màu tím, hiệu ứng tương tự xuất hiện khi độ chênh lệch chiều dài là 0,000157 inch; và với tất cả các tia khác, kết quả cũng hoàn toàn giống — mức độ chênh lệch thay đổi với sự gia tăng đều đặn từ tia tím đến tia đỏ.
“Các thí nghiệm tương tự đối với âm thanh cũng tạo ra những kết quả tương tự.”
(*32) Đặt một chén nung bằng bạch kim lên trên ngọn đèn cồn và giữ ở nhiệt độ nung đỏ; đổ vào đó một ít axit sulfuric, mặc dù là chất dễ bay hơi nhất ở nhiệt độ thường, nhưng ta sẽ thấy nó trở nên cố định hoàn toàn trong một chiếc chén nung nóng và không một giọt nào bay hơi — do được bao quanh bởi một bầu khí quyển của riêng mình, thực chất nó không hề chạm vào thành chén. Vài giọt nước sau đó được thêm vào, lúc này axit, ngay lập tức tiếp xúc với phần thành nóng rực của chén nung, liền bốc hơi thành dạng khí axit sulfurous, và quá trình này diễn ra nhanh đến mức nhiệt lượng của nước cuốn theo nó, khiến nước rơi xuống đáy thành một khối băng; bằng cách chớp lấy khoảnh khắc trước khi nó kịp tan chảy trở lại, người ta có thể lấy ra một cục băng từ bên trong một vật dụng đang nóng đỏ.
(*33) Phương pháp chụp ảnh Daguerreotype.
(*34) Mặc dù ánh sáng di chuyển 167.000 dặm trong một giây, khoảng cách đến chòm sao 61 Cygni (ngôi sao duy nhất được xác định rõ khoảng cách) lại lớn đến mức khó tin, tới nỗi các tia sáng của nó cần hơn mười năm mới có thể tới được trái đất. Đối với những ngôi sao nằm xa hơn thế, 20 — hoặc thậm chí 1000 năm — sẽ là một con số ước tính ôn hòa. Do đó, nếu chúng đã bị tiêu diệt từ 20 hay 1000 năm trước, chúng ta có lẽ vẫn còn nhìn thấy chúng vào ngày hôm nay nhờ ánh sáng đã khởi hành từ bề mặt của chúng từ 20 hay 1000 năm trong quá khứ. Việc nhiều ngôi sao mà chúng ta nhìn thấy hàng ngày thực ra đã tuyệt diệt, không phải là điều bất khả thi — thậm chí không hề khó xảy ra.
