
Ta xin kể cho các ngươi nghe một câu chuyện cổ
Về một vị hoàng tử lừng danh, người được gọi là vua John;
Và ngài cai trị nước Anh bằng tất cả uy quyền và sức mạnh,
Bởi ngài gây nhiều tội ác, mà giữ chút đạo nghĩa thì chẳng là bao.
Và ta sẽ kể cho các ngươi nghe một câu chuyện, một câu chuyện thật vui,
Liên quan đến vị Viện phụ xứ Canterbury;
Về chuyện chi phí sinh hoạt và tiếng tăm lừng lẫy của người,
Mà họ phải phóng ngựa hỏa tốc đến thành phố London xinh đẹp.
Nhà vua nghe người ta đồn rằng,
Hàng ngày vị viện phụ nuôi dưỡng tới một trăm người trong phủ;
Và năm mươi chiếc dây chuyền bằng vàng, không chút nghi ngờ,
Cùng những chiếc áo khoác nhung hầu cận xung quanh vị viện phụ.
Thế nào hỡi cha viện phụ, ta nghe đồn về ngươi,
Ngươi nuôi dưỡng một phủ đệ cònm xa hoa hơn cả ta,
Và với sự chi phí tốn kém cùng tiếng tăm lừng lẫy ấy,
Ta sợ rằng ngươi đang mưu phản chống lại vương miện của ta.
Tâu bệ hạ, vị viện phụ đáp, thần xin ngài thấu tỏ,
Thần chưa từng tiêu xài gì ngoài của cải của chính mình;
Và thần tin rằng, ân đức của ngài sẽ không làm hại thần,
Vì đã tiêu xài số tài sản chân chính do tự tay mình kiếm được.
Không, không, cha viện phụ, tội lỗi của ngươi thật tày trời,
Và giờ vì tội đó ngươi ắt phải chết;
Bởi vì trừ khi ngươi trả lời được ba câu hỏi của ta,
Đầu ngươi sẽ bị chém lìa khỏi thân thể.
Và trước hết, nhà vua phán, khi trẫm ngự tại chốn này,
Với chiếc vương miện bằng vàng rực rỡ trên đầu,
Giữa tất cả các bầy tôi dòng dõi quý tộc của trẫm,
Ngươi phải nói cho trẫm biết trẫm đáng giá bao nhiêu đến từng xu.
Thứ hai, hãy nói cho trẫm biết, không chút hoài nghi,
Trẫm có thể cưỡi ngựa vòng quanh thế giới này trong bao lâu.
Và đến câu hỏi thứ ba, ngươi không được chùn bước,
Mà phải nói cho trẫm biết thực tâm trẫm đang nghĩ gì.
Ôi, đây là những câu hỏi quá khó cho trí tuệ nông cạn của thần,
Và thần chưa thể đưa ra câu trả lời cho bệ hạ ngay lúc này:
Nhưng nếu ngài ban cho thần thời gian ba tuần ngắn ngủi,
Thần sẽ cố gắng hết sức để đáp lại lòng ngài.
Vậy ta sẽ cho ngươi thời gian ba tuần,
Và đó là khoảng thời gian dài nhất ngươi còn được sống;
Bởi nếu ngươi không trả lời được ba câu hỏi của ta,
Đất đai và bổng lộc của ngươi sẽ bị tịch thu về tay ta.
Vị viện phụ phi ngựa bỏ đi với nỗi buồn rầu trĩu nặng trong tim,
Và ngài đến Cambridge rồi lại sang Oxenford;
Nhưng chẳng có vị tiến sĩ nào uyên bác đến mức,
Có thể dùng học thức của mình để nghĩ ra một câu trả lời.
Rồi vị viện phụ cưỡi ngựa về nhà với nỗi lòng giá lạnh cô đơn,
Và ngài gặp người chăn cừu của mình đang trên đường lùa đàn gia súc về chuồng:
Thế nào rồi, thưa lãnh chúa viện phụ, ngài đã bình an trở về;
Ngài mang tin tức gì từ chỗ đức vua John nhân đức?
Tin buồn, tin buồn hỡi người chăn cừu, ta buộc phải báo cho ngươi;
Rằng ta chỉ còn ba ngày nữa để sống:
Bởi nếu ta không trả lời được ba câu hỏi của nhà vua,
Đầu ta sẽ bị chém lìa khỏi thân thể.
Câu hỏi đầu tiên là nói cho ngài biết khi ngự tại chốn ấy,
Với chiếc vương miện bằng vàng rực rỡ trên đầu,
Giữa tất cả các bầy tôi dòng dõi quý tộc của ngài,
Rằng ngài đáng giá bao nhiêu, sai lệch không quá một xu.
Điều thứ hai, phải nói cho ngài hay, không chút nghi ngờ,
Rằng ngài có thể cưỡi ngựa vòng quanh thế giới này trong bao lâu:
Và đến câu hỏi thứ ba, ta không được phép chùn bước,
Mà phải nói cho ngài biết thực tâm ngài đang nghĩ điều gì.
Giờ thì hãy vui lên, thưa ngài viện phụ, chẳng lẽ ngài chưa từng nghe nói rằng,
Một kẻ khờ đôi khi cũng có thể dạy cho người khôn một bài học khôn ngoan hay sao?
Hãy cho con mượn ngựa, người hầu, và cả y phục của ngài,
Và con sẽ đến London để giải quyết rắc rối này thay cho ngài.
Thôi đừng cau mày, nếu như người ta đã nói với con rằng,
Con có ngoại hình giống hệt như ngài, chẳng khác chút nào:
Và nếu ngài chịu cho con mượn chiếc áo choàng của mình,
Sẽ chẳng có ai nhận ra chúng ta ở thành phố London xinh đẹp đâu.
Này cậu, cậu sẽ có ngựa và cả người hầu,
Cùng xiêm y lộng lẫy, tráng lệ và oai phong nhất;
Cùng gậy mục vụ, mũ tế, áo lễ và áo choàng,
Trang trọng chẳng khác nào khi diện kiến Đức Giáo Hoàng.
Chào mừng ngài viện phụ, nhà vua cất tiếng nói,
Thật tốt vì ngươi đã quay lại đúng hẹn;
Bởi vì nếu ngươi trả lời được ba câu hỏi của ta,
Cả sinh mạng lẫn bổng lộc của ngươi đều sẽ được bảo toàn.
Và trước hết, khi ngươi thấy trẫm ngự ở chốn này,
Với chiếc vương miện bằng vàng rực rỡ trên đầu,
Giữa tất cả các bầy tôi dòng dõi quý tộc của trẫm,
Hãy nói cho trẫm biết trẫm đáng giá bao nhiêu đến từng xu.
Vì ba mươi đồng bạc mà Đấng Cứu Thế đã bị bán đi
Giữa những kẻ Do Thái gian ác, theo như ta được nghe kể lại;
Và hai mươi chín là giá trị của ngài,
Bởi trẫm nghĩ, ngài kém hơn Ngài ấy đúng một xu.
Nhà vua cười lớn, và thề có thánh Bittel phù hộ,
Trẫm không ngờ là mình lại đáng giá ít đến thế này!
—Giờ thì điều thứ hai, hãy nói cho trẫm biết, không chút nghi ngờ,
Trẫm có thể cưỡi ngựa vòng quanh thế giới này trong bao lâu.
Ngài phải thức dậy cùng mặt trời, và cứ thế cưỡi ngựa theo hướng đi của nó,
Cho đến sáng hôm sau khi nó lại mọc lên;
Và khi ấy bệ hạ sẽ chẳng phải hoài nghi gì nữa,
Chỉ trong vòng hai mươi bốn giờ là ngài có thể đi giáp một vòng.
Nhà vua cười lớn, và thề có thánh Jone phù hộ,
Trẫm không ngờ mọi chuyện lại có thể hoàn thành nhanh đến thế!
—Giờ thì đến câu hỏi thứ ba, ngươi không được chùn bước,
Mà phải nói cho trẫm biết thực tâm trẫm đang nghĩ gì.
Vâng, thần sẽ làm điều đó để đem lại tiếng cười cho bệ hạ:
Ngài nghĩ rằng thần đây là viện phụ xứ Canterbury;
Nhưng thần chỉ là một tên chăn cừu nghèo, như ngài có thể thấy rõ,
Đến để xin ơn tha thứ cho ngài ấy và cho cả chính mình.
Nhà vua cười lớn, và thề có Chúa phù hộ,
Ta sẽ phong ngươi làm viện phụ ngay trong ngày hôm nay thay chỗ cho lão ta!
Tâu bệ hạ, xin ngài đừng vội vàng như thế,
Bởi vì, khốn nỗi, thần vốn chẳng biết đọc cũng chẳng biết viết.
Vậy thì ta sẽ ban cho ngươi bốn đồng noble mỗi tuần,
Vì câu chuyện vui thú mà ngươi vừa mang lại cho ta;
Và hãy nói với vị viện phụ già khi ngươi về đến nhà,
Rằng ngươi đã mang về cho ông ấy lệnh ân từ từ đức vua John nhân đức.



