Việt Nam Thư Quán - Thư viện Online

Những cuộc gặp gỡ bất ngờ chính là vẻ đẹp quyến rũ của những chuyến đi xa. Ai chưa từng trải qua niềm vui khi bỗng nhiên bắt gặp một người Paris, một bạn học cũ, hoặc một người hàng xóm, cách nhà năm trăm dặm? Ai chưa từng trải qua một đêm thức tră̆ng trong những chiếc xe ngựa đường dài chật chội, lụ̂c cục, ở những vùng đất mà hơi nước vẫn còn là điều gì đó xa lạ, ngồi cạnh một thiếu nữ lạ lùng mà người ta chỉ kịp nhìn thoáng qua dưới ánh đèn lồng mạ̀m mờ khi năng lên xe trước một ngồi nhà màu trắng ở một thị trấn nhỏ nào đó?

Và sáng hôm sau, khi đầu óc và tai ồ đi vì tiếng chuông lắc lệch cộn cột liên hồi và tiếng cửa sổ rung lên bần bật, thật là một cảm giác tuyệt vời biết bao khi thấy người hàng xóm xinh đẹp của mình mở mắt, giật mình, nhất lướt nhìn xung quanh, dùng những ngón tay thon dài vuốt lại mái tóc rối bời, chỉnh lại chiếc mũ, rồi dùng bàn tay chắc nịch để kiểm tra xem áo ngực của mình còn ngay ngắn hay không, vòng eo có còn thẳng, và váy có bị nhăn quá không.

Nàng nhiếc bạn một cách lạnh lùng và tò mò. Sau đó nàng ngả người ra sau và dường như chẳng còn hứng thú với điều gì khác ngoài phong cảnh đồng quê nưỡa.

Dù muốn hay không, bạn vẫn lén nhìn nàng; và dù muốn hay không, bạn vẫn tiếp tục nghĩ về nàng. Nàng là ai? Nàng từ đâu đến? Nàng đang đi đấu? Dù muốn hay không, bạn vẫn tưởng tượng ra một câu chuyện tình nhỏ xoay quanh nàng. Nàng rất xinh đẹp; nàng trông thật đáng yêu! Hạnh phúc thay cho kẻ nào... Cuộc đời hẳn sẽ tật tuyệt vời biết bao khi có nàng đồng hành. Ai mà biết được chứ? Nàng có lẽ là người phụ nữ trong mộng của chúng ta, là người phù hợp với tính khí của chúng ta, là người mà trái tim chúng ta hằng gọi tên.

Và thật ngọt ngào biết bao ngay cả sự hụt hẫng khi thấy nàng bước xuống xe tại cổng của một ngôi nhà vùng quê! Một người đàn ổng đang đứng đó, chờ đợi nàng, cùng với hai đứa trẻ và hai nữ gia bộc. Ổng vòng tay ôm lấy nàng và đặt một nụ hôn khi bồng nàng xuống. Sau đó nàng cúi xuống phía những đứa trẻ đang giơ tay về phía mình; nàng hôn chúng thật trìu mến; và rồi tất cả cùng nhau rời đi theo một lối đi nhỏ, trong khi lũ gia bộc đó lấy những gói hành lý mà người đánh xe ném xuống cho họ.

Vĩnh biệt! Mọi thứ đã kết thúc. Bạn sẽ không bao giờ gặp lại nàng nữa! Vĩnh biệt thiếu nữ đã trải qua suốt đêm dài cạnh bạn. Bạn chẳng còn biết gì về nàng, bạn chưa từng nói chuyện với nàng; dù sao đi nữa, bạn cũng cảm thấy chút buồn khi thấy nàng rời đi. Vĩnh biệt!

Tôi đã có rất nhiều kỷ niệm trong những chuyến đi như thế, có những niềm vui và cũng có cả những nỗi buồn.

Có lần tôi đến Auvergne, lang thang qua những ngọn núi đầy mê hoặc của nước Pháp, những ngọn núi không quá cao, không quá dốc, mà trái lại vô cùng thân thiện và gần gũi. Tôi đã leo lên đỉnh Sancy và bước vào một quán trọ nhỏ gần nhà nguyeện hành hương có tên Notre-Dame de Vassiviere, thì nhìn thấy một một phụ nữ lớn tuổi trông kỳ lạ và nốm biếm đang dùng bữa sáng một mình ở chiếc bàn cuối phòng.

Bà ta ít nhất cũng đã bảy mươi tuổi, cao, gầy và góc cạnh, mái tóc trắng được búi phồng xung quanh thái dương theo phong cách cổ xưa. Bà ăn bặc như một nữ du khách người Anh, với trang phục luộm thuộm, kỳ quặc, giống như một người hoàn toàn thờ ơ với vẻ bề ngoài. Bà đang ăn một đĩa trứng tráng và uống nuốc lọc.

Gương mặt bà rất đặc biết, với ánh mắt lắc lư và biểu cảm của một người đã bị số phận đối xử bất cơng. Tôi lén nhìn bà, dù muốn hay không, và thầm nghĩ: “Bà ta là ai? Cuộc đời của người phụ nữ này ra sao? Tại sao bà lại lang thang một mình qua những ngọn núi này?”

Bà trả tiền rồi đứng dậy rời đi, kéo lên vai một chiếc khăn choàng nhỏ kỳ lạ, hai đầu khăn rũ xuống quá khuỷu tay. Từ góc phòng, bà lấy ra một chiếc gậy leo núi được khắc đầy những cái tên bằng sắt nung; sau đó bà bước ra ngoài, thẳng người, với những bước đi dài của một người đưa thưa đang bắt đầu hành trình.

Một hướng dẫn viên đang đợi bà ở cửa, và cả hai cùng nhau rời đi. Tôi lắng nhìn họ đi xuống thung lũng, dọc theo con đường được dấu bởi một hàng thánh giá bằng gỗ cao. Bà cao hơn người đồng hành và có vẻ bước đi nhanh hơn ổng.

Hai tiếng sau, tôi đang leo lên mép của chiếc phễu sâu bao bọc lấy hồ Pavin trong một bồn trũng xanh mướt tuyệt đẹp và to lớn, tràn ngập cây cối, bụi rậm, đá và hoa. Hồ này tròn đến mức trông như thể được vẽ bằng compa, trong và xanh đến nỗi người ta có thể nghĩ đó là một dòng nước xanh biếc từ trời rơi xuống, quyến rũ đến mức ai cũng muốn được sống trong một cái chòi nhỏ sườn đồi nhìn xuống miệng núi lửa này, nợi dòng nước lạnh lẽo, tĩnh lặng đang ngủ yên. Người phụ nữ Anh quốc đang đứng đó như một bức tượng, đẩm nhưng nhắc nhìn xuống mặt hồ trong suốt nằm sâu trong miệng núi lửa đã tắt. Bà đang cố gắng đẩm sức nhìn xuyên qua lớp nước xuống tận những độ sâu bỉm ản, nơi mà người ta đồn rằng có những con cá hồi khổng lồ đã nuốt chứng tất cả các loài cá khác đang sinh sống. Khi tôi đi qua sát cạnh bà, tôi có cảm giác như có hai giọt nước mắt lớn đang ngấm ngấm trong khoé mắt bà. Nhăng rồi bà rời đi với những bước chân thật nhanh để nhập lại với người dẫn đường, người đã ở lại trong một quán trọ dưới chân con đường dẫn xuống hồ.

Tôi đã không còn gặp lại bà trong ngày hôm đó.

Ngày hiêm sau, khi màn đêm buông xuống, tôi đến lâu đài Murol. Pháo đài cổ, một ngôi tháp khổng lồ đứng sừng sững trẽn một đỉnh núi giữa một thung lũng rộng lớn, nơi ba thung lũng giao nhau, đang vươn mình chêm xuống bầu trời bồ mặt nâu sần sùi, nứt nẻ của mình; nó tròn trịa, từ phần đế hình tròn lớn cho đến những tòa tháp đã mục nát trên đỉnh.

Nó khiến người ta kinh ngạc hợn bất cứ di tích nào khác bởi khối kiến trúc giản dị, sự uy nghi, và vẻ đẹp cổ kính trang nghiêm, âm trầm của nó. Nó đứng đó, trầm lặng một mình, cao ngất ngưởng như một ngọn núi, một vị nữ hoàng đã qua đời nhưng vẫn là nữ hoàng của những thung lũng trải dài phía dưới. Bạn đi lên theo một con dốc được trồng thông, rồi bước qua một cánh cổng hẹp, và dừng lại ở chân những bức tường, trong khu vực rào chắn đầu tiên, phóng tầm mắt ngắm toàn bộ vùng đất.

Bên trong là những sảnh đường đã đổ nát, cầu thang mục nát, những hang hốc bí ẩn, những nhà ngục tối, những bức tường bị cắt đôi ở giữa, những mái vòm được chống đỡ bằng cách nào chẳng ai hay, và một khối những tảng đá lẫn khe nứt mọc đầy cỏ dại, nơi lũ thú vật chui ra chui vào.

Tôi đang khám phá đống đổ nát này một mình.

Bỗng nhiên, tôi nhận ra phía sau một mảnh tường vỡ là một thực thể, mỗi dạng bóng ma, giống như linh hồn của ngôi nhà cổ xưa đang tan rã này.

Tôi chợt giật mình kinh ngạc, gần như sợ hãi, khi nhận ra người phụ nữ lớn tuổi mà tôi đã gặp hai lần.

Bà đang khóc, với những giọt nước mắt lớn trong khoé mắt, tay cầm chiếc khăn mùi soa.

Tôi quay người định rời đi thì bà cất tiếng gọi tôi, có vẻ xấu hổ vì đã bị nhìn thấy lúc đang đau buồn.

“Vâng, thưa ông, tôi đang khóc. Điều đó không thường xuyển xảy ra với tôi đâu.”

“Xin lỗi bà vì đã làm phiền,” tôi lắp bắp, lúng túng, không biết phải nói gì. “Chắc hẳn có bất hạnh nào đó đã đến với bà.”

“Vâng. Không... tôi giống như một con chó lạc,” bà thì thầm, rồi bắt đầu nức nở, lấy khăn che kín mặt.

Bị xúc động bởi những giọt nước mắt dễ lây lan đó, tôi cầm lấy tay bà, cố gắng trấn an bà. Rồi đột ngột, bà kể cho tôi nghe câu chuyện đời mình, như thể không còn chịu đựng được nỗi buồn một mình nưỡa.

“Ôi! Ôi! Thưa ông... giá mà ông biết... nỗi đau đớn mà tôi đang phải sống... thật đau đớn biết bao.

Có lần tôi đã rất hạnh phúc. Tôi có một ngồi nhà ở dưới kia... một tổ ấm. Tôi không thể trở lại đó nữa; tôi sẽ không bao giờ trở lại đó nữa, nó quá khó để chịu đựng.

Tôi có một đứa con trai. Chính là nó! Chính là nó! Lũ trẻ nào biết gì chứ. Ôi, con người ta sống chẳng được bao lâu! Nếu bay giờ tôi gặp lại nó, có lẽ tôi sẽ không nhận ra nó nữa. Tôi đã yêu nó biết bao! Tôi đã yêu nó biết bao! Ngay cả trước khi nó chào đời, khi tôi cảm thấy nó cự quậy. Và cả sau đó nữa! Tôi đã hôn hít, vuốt ve và cưng chiều nó biết bao! Nếu ông biết tôi đã trải qua bao nhiêu đêm thức tră̆ng để ngắm nó ngủ, và bao nhiêu đêm nghĩ về nó. Tôi đã phát cuồng vì nó. Khi nó tám tuổi, bố nó đã gửi nó vào trường nội trú. Đó là dấu chấm hết. Nó không còn thuộc về tôi nữa. Ôi, trời phật hợi! Nó chỉ đến thăm tôi vào mỗi chủ nhật. Chỉ thế thôi!

Nó đến học ở Paris. Rồi nó chỉ đến bốn lần một năm, và mỗi lần tôi đều kinh ngạc khi thấy nó đã thay đổi ra sao, khi thấy nó cao lớn mà tôi không hề chứng kiến quá trình nó lớn lên. Họ đã đánh cắp tuổi thơ của tôi, sự tin tưởng của nó, và cả tình yêu của nó, thứ lẽ ra đã không rời xa tôi; họ đã đánh cắp niềm vui được nhìn nó lớn khôn, được nhìn nó trở thành một cậu con trai.

Tôi chỉ gặp nó bốn lần một năm. Hãy nghĩ mà xem! Và trong mỗi lần nó đến, cơ thể nó, ánh mắt nó, cử chỉ nó, giọng nói của nó, nụ cười của nó, đều không còn như cũ nữa, đều không còn là của tôi nữa. Tất cả những điều đó thay đổi quá nhanh ở một đứa trẻ; và thật buồn biết bao nếu người ta không có ở đó để chứng kiến chúng thay đổi; người ta sẽ chẳng còn nhận ra nó nữa.

Có năm nó đến với những sợi tóc tơ mọc trên má! Nó! Con trai tôi! Tôi đã chết sửng chết sờ... ổng tin được không? Tôi hầu như không dám hôn nó. Đó có thực sự là nó, đứa trẻ tóc xoăn nhỏ nhắn ngày xưa của tôi, đứa con trai bé bỏng, quý giá của tôi, mà tôi đã từng ôm ấp trong những chiếc tả lót hay trên đầu gối, và đã bú dọc bầu sữa tôi bằng những cái môi tham lam nhỏ bé – đó có phải là nó, cậu thanh niên cao lớn, da ngắm này, kẻ đã quên mất cách hôn tôi, kẻ dường như chỉ yếu tôi vì trách nhiệm, kẻ đã gọi tôi là 'mẹ' vì phép lịch sự, và kẻ chỉ hôn lên trán tôi trong khi tôi chỉ muốn nghiền nát nó trong vòng tay mình?

Chồng tôi qua đời. Rồi đến cha mẹ tôi, và rồi hai người chị em gái của tôi. Khi Thần Chết bước vào một ngôi nhà, có vẻ như ổng đang vội vàng làm cho xong việc, để không phải quay lại trong một thời gian dài sau đó. Ổng chỉ tha thứ cho một hoặc hai người để khóc thương cho những người khác.

Tôi ở lại một mình. Cậu con trai cao lớn của tôi khi đó đang học luật. Tôi đã hy vọng sẽ sống và chết gần nó, và tôi đã đến với nó để chúng ta có thể sống cùng nhau. Nhưng nó đã nhiễm thói quen của giới trẻ, và nó cho tôi hiểu rằng tôi đang cản trở nó. Vậy là tôi rời đi. Tôi đã sai khi làm thế, nhưng tôi đã quá đau đớn khi cảm thấy mình là gánh nặng cho nó, tôi, mẹ của nó! Và tôi đã trở về nhà.

Tôi hầu như không bao giờ gặp lại nó nữa.

Nó kết hôn. Thật là một niềm vui! Cuối cùng chúng ta cũng sẽ được ở bên nhau mãi mãi. Tôi sẽ có cháu nội. Vợ nó là một phụ nữ Anh, người đã tỏ thái độ ghét bỏ tôi. Tại sao ư? Có lẽ cô ta nghĩ rằng tôi quá yêu nó.

Một lần nữa tôi buộc phải rời đi. Và tôi lại một mình. Vâng, thưa ông.

Sau đó nó sang Anh, để sống cùng họ, cùng gia đình vợ. Ổng hiểu chứ? Họ giữ nó – họ giữ con trai tôi cho riêng họ. Họ đã đánh cắp nó khỏi tôi. Nó viết thư cho tôi mỗi tháng một lần. Lúc đầu nó còn đến thăm tôi. Nhưng bay giờ nó không còn đến nữa.

Đã bốn năm nay tôi chưa gặp lại nó. Gương mặt nó khi đó đã nhằn nheo và tóc đã bạc. Điều đó có thể xảy ra sao? Người đàn ổng này, con trai tôi, gần như đã là một cụ già? Đứa trẻ hồng hào nhỏ bé của tôi ngày xửa ngày xưa đâu rồi? Chắc chắn tôi sẽ không bao giờ gặp lại nó nữa.

Và cứ thế tôi lang thang suốt cả năm. Tôi đi đến cả đông lẫn tây, như ông thấy đấy, mà chẳng có lấy một người đồng hành.

Tôi giống như một con chó lạc. Vĩnh biệt, thưa ông! Đừng ở lại đây với tôi nữa vì nó làm tôi đau lòng khi đã kể cho ông nghe tất cả những điều này.”

Tôi đi xuống sườn đồi, và khi quay người nhiếc lại phía sau, tôi thấy người phụ nữ lớn tuổi đang đứng trên một đoạn tường vỡ, phóng tầm mắt nhiếc ra những ngọn núi, thung lũng dài và hồ Chambon ở đằng xa.

Và váy của bà cùng chiếc khăn choàng nhỏ kỳ lạ mà bà quấn quanh đôi vai gầy guộc đang phân phâi trong gió như một lá cờ.