Dòng tin đầu bài báo này: “Khi Phố Wall hỗn loạn, Fortune đã đến Omaha để tìm kiếm sự thông thái”, và, với một số bước ngoặt đã mô tả lý do ra đời bài báo. Bear Stearns vừa rơi vào tay của JPMorgan Chase1 và chính phủ Mỹ, nền kinh tế đang rung chuyển. Andy Serwer, biên tập viên của Fortune, đã đề nghị với tôi rằng chúng tôi nên tìm hiểu quan điểm của Buffett về thị trường và triển vọng kinh tế. Vì Andy biết rằng Buffett từ chối dự đoán xu hướng các giá cổ phiếu và thường lảng tránh các câu hỏi về kinh tế vĩ mô, tôi không biết chắc liệu chúng tôi có khả năng thực hiện được bài báo hay không.
Thay vào đó, tôi đề xuất một góc tiếp cận khác: thói quen của Buffett khi tổ chức các buổi Hỏi & Đáp và sau đó ăn trưa với các sinh viên trường kinh doanh, những người đã đi bộ đến Omaha để tham gia dịp này. Một trong những sự kiện đó đang xảy ra. Tôi đã hỏi tại sao không cử một nhà báo Fortune đến quan sát, và sau đó viết về những gì Buffett nói với các sinh viên? Tôi cũng nói thêm rằng chúng tôi cũng sẽ chụp được hình ảnh về giáo sư Buffett, vai trò mà ông nói ông muốn được mọi người nhớ đến nhất.
Kết quả bài báo hóa ra là một sự pha trộn giữa ý tưởng của Andy và của tôi. Được phân công viết bài vào phút cuối, nhà báo Nick Varchaver của Fortune đã chạy đua đến Omaha để lắng nghe Buffett khi ông dành 4 tiếng đồng hồ với 150 sinh viên Trường Wharton. Sau đó, Buffett, người không bao giờ hoàn toàn chú ý quan sát đường khi lái xe, đã lái xe chở Nick và một nhiếp ảnh gia của Fortune quay trở lại trụ sở của Berkshire cho một cuộc phỏng vấn trực tiếp. Nhớ lại những ấn tượng của mình vào ngày hôm đó, Nick nói rằng ông đã rất ngạc nhiên bởi cách nói chuyện thoải mái với nhiều thông tin của Buffett khi trao đổi với sinh viên và rất ngạc nhiên trước khả năng phân tích các vấn đề của ông ấy.
Nick cũng cho biết thêm một ý kiến sâu sắc ở vai trò phóng viên: “Tôi đã từng dành một ngày phỏng vấn một doanh nhân thông minh gần giống Buffett, người này không bao giờ tỏ ra tò mò chút nào về kinh nghiệm của tôi hay vì sao tôi làm việc cho Fortune. Nhưng trước khi chuyến đi ô tô cùng Buffett kết thúc, ông ấy đã hỏi tôi hết câu này đến câu khác về bản thân tôi. Việc này không thường xảy ra với những người chúng tôi phỏng vấn.”
150 sinh viên được nghe Buffett chia sẻ trong ngày hôm nay là trong số 2.400 sinh viên từ 31 trường khác nhau đã đến thăm Berkshire trong năm học 2007-2008. Trong niên khóa 2011-2012, trước những đòi hỏi cấp bách về thời gian, Buffett bắt đầu giảm số lượng các sự kiện sinh viên này. Trong năm 2013-2014, ông có thể sẽ chỉ tổ chức 5 buổi, mỗi buổi gồm 160 sinh viên đến từ 8 trường khác nhau với 20 suất mỗi trường. Vì ông chú ý rằng vài năm trước đây các khán giả của ông đa phần là nam giới và nghi ngờ có một số người phân biệt giới tính nên kể từ đó, Buffett đã yêu cầu mỗi nhóm phải có ít nhất 1/3 nữ.
Trong khi đó một trong số các trợ lý của ông sẽ theo dõi danh sách chờ của hơn 200 trường mong muốn được chọn cho chuyến thăm. – CL
1. Bear Stearns, một trong những tập đoàn môi giới chứng khoán và ngân hàng đầu tư hàng đầu của Phố Wall, đã bị “sang tay” cho đối thủ JP Morgan Chase với mức giá rẻ mạt là 2 đô-lacổ phiếu.
Khi Phố Wall đang hỗn loạn, Fortune đã đến Omaha để tìm kiếm sự thông thái.
Nếu cuộc họp thường niên của Berkshire Hathaway, được lên kế hoạch vào ngày 3 tháng 5 năm nay, được gọi là Đại Nhạc hội của Chủ nghĩa Tư bản, thì có lẽ sự kiện sau là tương đương với việc Bob Dylan tổ chức một biểu diễn riêng tư tại nhà của ông ấy: Khoảng 15 lần một năm Giám đốc Điều hành Berkshire Warren Buffett sẽ mời một nhóm sinh viên trường kinh doanh đến khóa học chuyên sâu một ngày. Các sinh viên được tham quan một hoặc hai công ty trong tập đoàn và sau đó đến trụ sở của Berkshire ở trung tâm thành phố Omaha, nơi Buffett bắt đầu hai giờ hỏi đáp. Sau đó, tất cả mọi người tập trung lại ở một trong những nhà hàng yêu thích của ông, nơi ông ấy đãi họ ăn trưa và uống món bia nổi. Cuối cùng, mỗi sinh viên sẽ có cơ hội chụp ảnh với Buffett.
Vào đầu tháng 4, vị tỷ phú đã chào đón 150 sinh viên từ trường Wharton thuộc Đại học Pennsylvania (nơi Buffett đã theo học) và cho Fortune một cơ hội hiếm có để cùng ngồi tham dự trong khi ông giải thích về mọi thứ từ kế hoạch cứu nguy cho tập đoàn Bear Stearns đến dự báo về nền kinh tế và liệu ông muốn làm Giám đốc Điều hành của công ty GE hay một người giao báo. Những thông tin sau đây được trích từ bài diễn văn và câu trả lời của ông với các sinh viên, cuộc trò chuyện giờ ăn trưa với các sinh viên này trong khi thưởng thức món gà chiên phô mai tại nhà hàng Piccolo Pete và cuộc phỏng vấn với Fortune trong văn phòng của ông.
Buffett bắt đầu bằng màn chào mừng các sinh viên với một loạt các sản phẩm của Coca-Cola. (“Berkshire sở hữu chỉ hơn 8% cổ phần của Coke một chút, vì vậy chúng tôi kiếm được lợi nhuận từ một trong số mỗi 12 lon. Tôi không quan tâm liệu bạn có uống không, nhưng chỉ cần mở hộp, nếu bạn muốn.”) Sau đó ông chuyển sang các vấn đề quan trọng hơn:
Trước khi bắt đầu hỏi đáp, tôi muốn nói với bạn về một vấn đề đang diễn ra gần đây. Nó có thể có ý nghĩa với bạn nếu bạn vẫn đang được dạy về lý thuyết về thị trường hiệu quả, vốn là một thủ tục tiêu chuẩn cách đây 25 năm. Nhưng chúng ta có một ví dụ gần đây về lý do tại sao lý thuyết này là sai. Trong 7, 8 hoặc 9 tuần vừa qua, Berkshire đã mua một lượng chứng khoán theo lãi suất đấu giá [các trái phiếu có lãi suất được xác định lại theo thời điểm] trị giá khoảng 4 tỷ đô-la. Và những gì chúng tôi thấy ở đó thật sự chính là hiện tượng. Hằng ngày chúng tôi nhận được các danh sách giá thầu. Điều hấp dẫn là trên danh sách giá thầu này, thông thường cùng một tín dụng sẽ xuất hiện nhiều hơn một lần.
Đây là một danh sách của ngày hôm qua. Chúng tôi đã đấu thầu trong đợt phát hành đặc biệt này – tình cờ là Citizens Insurance, một công ty của bang Florida. Công ty thành lập để giải quyết các bảo hiểm thiên tai, và được hỗ trợ bởi các khoản thuế bảo hiểm, nên nếu có bão lớn xảy ra dẫn đến quỹ bị hụt vốn, họ sẽ tăng thuế phí bảo hiểm. Tín dụng không có gì bất ổn. Vì vậy, chúng tôi đã đấu thầu mua 3 chứng khoán của Citizens khác nhau vào ngày hôm đó. Chúng tôi thắng một loại ở mức lãi suất 11,33%. Một loại khác mà chúng tôi đã không mua được bán ra với giá 9,87%, và một loại với giá 6,0%. Đó là cùng một trái phiếu, cùng thời gian, cùng một đại lý. Và là một đợt phát hành lớn. Bất thường này không phải là nhỏ, như cách các giáo sư sẽ so sánh mỗi khi họ thấy một điều gì đó không khớp với lý thuyết của họ.
Vì vậy trên các thị trường diễn ra những việc điên rồ. Và các thị trường đã không phát triển hợp lý hơn trong những năm qua. Chúng trở nên được theo dõi nhiều. Nhưng khi mọi người hoảng sợ hoặc khi lòng tham trỗi dậy, mọi người phản ứng một cách phi lý như họ đã làm trong quá khứ.
Ông có nghĩ rằng thị trường tài chính Mỹ đang mất dần lợi thế cạnh tranh của họ?
Và đâu là sự cân bằng giữa các tiêu chuẩn tin tưởng lạc quan?
Giữa các quy định và miền Tây Hoang dã? Nào, tôi không nghĩ rằng chúng ta đang mất lợi thế. Ý tôi là, một vài chi phí trong số các chi phí cho đạo luật Sarbanes-Oxley1 là lãng phí. Nhưng các phí này không lớn so với con số 20.000 tỷ đô-la tổng giá trị thị trường. Tôi nghĩ rằng chúng ta đang có những thị trường vốn tuyệt vời trong nước, và chúng thường được nhào nặn đủ để làm cho chúng thậm chí còn tuyệt vời hơn. Ý tôi là, bạn không muốn một thị trường vốn hoạt động hoàn hảo nếu bạn ở trong trường hợp của tôi. Mọi người sẽ tiếp tục làm những điều ngu ngốc bất kể luật lệ, và họ sẽ luôn luôn như vậy. Có những giới hạn đáng kể về việc quy định có thể hoàn thành. Một ví dụ sống động: hãy xem xét hai trong số những thảm họa kế toán lớn nhất trong 10 năm qua: Freddie Mac và Fannie Mae. Chúng ta đang nói về hàng tỷ tỷ đô-la báo cáo sai lệch ở cả hai nơi.
1. Đạo luật Sarbanes-Oxley: Còn được biết với tên Đạo luật Sarbox, là một trong những luật căn bản của nghề kế toán, kiểm toán, được ban hành tại Mỹ năm 2002.
Hiện tại, đây là hai tổ chức cực kỳ quan trọng. Ý tôi là, cả hai chiếm hơn 40% dòng vốn thế chấp trong vài năm trở lại đây. Ngay bây giờ tôi nghĩ rằng con số này đã lên đến 70%. Về bản chất hai tổ chức này gần như thuộc về chính phủ. Vì vậy, chính phủ thành lập một tổ chức được gọi là OFHEO. Tôi không chắc chắn về tất cả các chữ cái. Tuy nhiên, nếu bạn vào trang web của OFHEO, bạn sẽ thấy rằng mục đích của nó là chỉ để kiểm soát hai công ty này. OFHEO có 200 nhân viên. Công việc của họ chỉ đơn giản là xem xét hai công ty và đặt câu hỏi “Liệu những người này có đang hành động như họ nên làm không?” Và dĩ nhiên hai trong số những sai lệch kế toán lớn nhất trong lịch sử đã xảy ra khi 200 nhân viên này đang làm công việc của họ. Không thể tin được. Ý tôi là, trong cả hai công ty!
Rất, rất, rất khó để điều tiết con người. Nếu tôi được chỉ định vào vị trí một nhà điều tiết mới, và có 100 nhân viên thông minh nhất mà bạn có thể tưởng tượng làm việc cho tôi, và mỗi ngày tôi nhận được tất cả các vị thế chứng khoán phái sinh, các vị thế cổ phiếu và vị thế tiền tệ của những doanh nghiệp lớn nhất, tôi sẽ không thể cho bạn biết các doanh nghiệp này đang hoạt động thế nào. Thật sự rất khó để điều tiết khi bạn phải xem xét các công cụ rất phức tạp, với hàng trăm đối tác giao dịch. Hành vi và rủi ro của đối tác là một phần quan trọng của lý do tại sao Bộ Tài chính và Cục Dự trữ Liên bang cảm thấy rằng họ phải can thiệp vào Bear Stearns chỉ trong một cuối tuần. Một cách tình cờ, tôi nghĩ họ đã đúng khi làm vậy. Không ai biết điều gì sẽ xảy ra khi bạn có hàng ngàn đối tác với các hợp đồng trị giá, mà tôi đã đọc ở đâu đó, là 14.000 tỷ đô-la giá trị khái toán. Những người này lẽ ra đã cố gắng giải quyết tất cả những hợp đồng đó nếu phá sản xảy ra. Sự cố này có thể đã ảnh hưởng đến thị trường và đến lần lượt các đối tác khác ra sao – mọi thứ trở nên cực kỳ phức tạp. Vì vậy, điều tiết là một phần quan trọng của hệ thống. Bảo đảm hiệu quả của nó thực sự rất khó khăn.
Tại nhà hàng Piccolo Pete’s, nơi ông đã từng dùng bữa tối với mọi người kể cả Bill Gates từ Microsoft và Alex Rodriguez từ đội bóng chày New York Yankees, Buffett ngồi tại một bàn với 12 sinh viên và nói đùa về nhiều chủ đề.
Ông cảm thấy thế nào về cuộc bầu cử?
Trước khi hai người ra ứng cử, tôi đã nói với Hillary rằng tôi sẽ ủng hộ bà ấy nếu bà ấy tranh cử, và tôi cũng nói với Barack rằng tôi sẽ ủng hộ ông ấy nếu ông ấy tranh cử. Vì vậy, tôi bây giờ như một người ủng hộ cả hai phe chính trị. Nhưng tôi cảm thấy cả hai đều sẽ rất tuyệt. Và thực ra, tôi thấy rằng nếu để đại diện Đảng Cộng hòa thắng, John McCain sẽ là người mà tôi chọn. Tôi nghĩ chúng ta đang có 3 ứng cử viên giỏi lạ thường lần này.
Họ đều đang tranh cử một cách ôn hòa.
Vâng người mà chúng ta không biết rõ chính là Barack. Mặt khác, ông ấy cũng có cơ hội trở thành một trong những người có khả năng thay đổi cục diện nhất.
Tôi biết ông đã từng làm người giao báo. Đó có phải là công việc đầu tiên của ông?
Vâng, tôi đã làm việc cho ông nội của tôi trong cửa hàng tạp hóa của gia đình, một công việc thật sự rất khó khăn. Nhưng nếu bạn cho tôi lựa chọn làm Giám đốc Điều hành của General Electric hoặc IBM hoặc General Motors, hoặc là giao báo, tôi sẽ chọn việc giao báo. Tôi rất thích làm việc đó. Tôi có thể nghĩ về những gì tôi muốn nghĩ. Tôi không phải làm bất cứ điều gì tôi không muốn làm. Thật tuyệt vời khi làm người đứng đầu GE, và Jeff Immelt là bạn của tôi. Anh ấy là một người tuyệt vời. Nhưng hãy nghĩ về việc anh ấy phải làm tất cả những việc cần làm cho dù anh ấy có muốn làm hay không.
Làm thế nào để ông nghĩ ra ý tưởng?
Tôi chỉ đọc. Tôi đọc cả ngày. Ý tôi là, chúng tôi đã đầu tư 500 triệu đô-la vào PetroChina. Tất cả những gì tôi làm là đọc báo cáo thường niên của nó.1
1. Berkshire đã mua cổ phiếu này cách đây 5 năm và bán chúng trong năm 2007 với giá 4 tỷ đô-la.
Ông sẽ đưa ra lời khuyên nào cho những nhà đầu tư nghiệp dư? Họ nên đầu tư tiền vào đâu?
Nếu họ không phải là nhà đầu tư tích cực, vì rất ít người có thể đạt mức này, thì họ nên gắn bó với các quỹ chỉ số. Bất kỳ quỹ chỉ số chi phí thấp nào. Họ nên mua nó theo thời gian. Họ sẽ không thể chọn đúng giá cả và đúng thời điểm. Họ nên tránh các giá sai và cổ phiếu sai. Bạn chỉ cần chắc chắn rằng bạn đang sở hữu một cổ phần nhỏ trong chứng khoán Mỹ, và bạn không mua tất cả cùng một lúc.
Khi Buffett nói rằng ông đã sẵn sàng để chụp ảnh, tất cả 150 sinh viên đổ xô ra khỏi phòng trong vài giây và đứng thành một hàng dài. Trong nửa giờ tiếp theo, mỗi người trong số họ tiến đến chụp cùng với Buffett, thường trong các tư thế nghiệp dư (vật tay đôi cùng ông là một kiểu tạo dáng yêu thích). Sau đó, khi ông ấy chuẩn bị rời khỏi cuộc gặp, phiên bản 77 tuổi của bộ phim Đêm của Một Ngày Vất Vả1 đã diễn ra, khi một nhóm 30 sinh viên theo chân ông đến chiếc Cadillac màu vàng của ông. Sau khi được tự do, ông đã lái xe chở nhà báo Fortune trở lại văn phòng và tiếp tục thực hiện phần phỏng vấn.
1. A Hard Day’s Night (tạm dịch: Đêm của một ngày vất vả): Bộ phim đen trắng dài 100 phút đầu tiên về ban nhạc The Beatles ra mắt năm 1964.
So với những khủng hoảng trong quá khứ, tình trạng hỗn loạn hiện tại đang ở mức nào?
Thật khó nói. Mỗi sự kiện đều có rất nhiều biến thể khác nhau. Nhưng trong thời gian này không có khả năng xuất hiện đòn bẩy cao cực độ và trong một số trường hợp là các mức giá thuê hoặc mua lại nhà cao tột cùng. Bạn đang nắm 20.000 tỷ đô-la bất động sản dân cư và 11.000 tỷ đô-la tiền thế chấp, rất nhiều khoản trong số này ổn, nhưng cũng có rất nhiều khoản có vấn đề. Trong năm 2006, bạn có 330 tỷ đô-la tiền mặt trong các khoản tái chấp tài chính tại Mỹ. Một số tiền rất lớn. Ý tôi là, chúng ta hiện đang nói về việc có 150 tỷ đô-la kích thích kinh tế, nhưng con số lúc đó là 330 tỷ đô-la kích thích kinh tế. Và đó chỉ là từ những khoản thế chấp đạt chuẩn, không phải từ các thế chấp dưới chuẩn1. Vì vậy, sử dụng đòn bẩy là một trong những kích thích tồi tệ cho nền kinh tế.
1. Thế chấp dưới chuẩn (subprime mortgage): Một dạng cho vay thế chấp cho những người vay có xếp hạng tín dụng dưới chuẩn. Vì xếp hạng tín dụng dưới tiêu chuẩn, nên họ không được vay những khoản vay thông thường, vì bên cho vay cho rằng bên đi vay có rủi ro vỡ nợ cao hơn mức trung bình. Những tổ chức cho vay thường yêu cầu mức lãi suất cao hơn thông thường để bù lại việc họ phải gánh rủi ro cao hơn.
Nếu đó là một kích thích tồi tệ, ông có nghĩ rằng kế hoạch kích thích kinh tế của chính phủ trị giá 150 tỷ đô-la sẽ tạo ra ảnh hưởng?
Vâng, con số này nhiều hơn 150 triệu đô-la so với số chúng tôi lẽ ra đã có. Nhưng nó không giống với việc chúng tôi không nhận được kích thích. Sau đó là sự bùng nổ đồng thời của việc mua lại và sáp nhập doanh nghiệp bằng nguồn tài chính vay mượn, hoạt động được gọi là cổ phần tư nhân lần này. Các vụ ép giá tiếp tục trở lại, những điều khoản tồi tệ và vân vân. Hệ thống ngân hàng đang mắc kẹt trong những sự việc này. Ngành công nghiệp thế chấp đang tiến hành tháo gỡ đòn bẩy để giảm nợ, và quá trình này sẽ rất đau đớn.
Viễn cảnh ông mô tả cho thấy chúng ta vẫn còn một chặng đường dài để xoay chuyển tình thế.
Tôi nghĩ vậy. Ý tôi là dường như tất cả mọi người đều cho rằng con đường này sẽ ngắn thôi, nhưng có vẻ ngược lại. Bạn biết đấy, thực chất tiến trình giảm nợ bằng cách gỡ dần đòn bẩy mất rất nhiều thời gian, và rất khó khăn. Và các hậu quả của nó xảy ra theo những cách khác nhau. Hiện nay, tôi không đầu tư dựa trên các dự báo vĩ mô, vì vậy tôi không nghĩ mọi người nên bán cổ phiếu chỉ vì các dự báo này. Tôi cũng không nghĩ rằng họ nên mua cổ phiếu theo tin từ dự báo này.
Ví dụ về công ty OFHEO của ông ngụ ý rằng ông không quá lạc quan về việc điều tiết.
Ngành tài chính đang trở nên rất phức tạp, với quá nhiều sự phụ thuộc. Tôi đã hỏi Alan Greenspan về chuyện này tại bữa ăn tối cùng Don Graham [Chủ tịch của Washington Post]. Ông ấy nói rằng tất cả các công cụ trên đã làm rủi ro lan rộng trên khắp thế giới, và hiện các rủi ro không tập trung vào các ngân hàng của bạn. Nhưng những gì bạn đã làm chính là kết nối các khả năng thanh toán của các doanh nghiệp với nhau đến mức không ai có thể dự đoán. Cũng rất khó để đánh giá. Nếu Bear Stearns đã không có số sách phái sinh, tôi đoán là lẽ ra Cục Dự trữ Liên bang lẽ ra đã không phải làm những gì nó đã làm.
Ông có cảm thấy sốc không khi biết các ngân hàng luôn nhìn vào các khoản đầu tư của họ nhưng lại không biết họ đang nắm những gì?
Tôi đọc một vài bản cáo bạch1 của các chứng khoán thế chấp nhà ở, có hàng ngàn khoản thế chấp bảo đảm cho chúng, và sau đó tất cả các khoản nợ này được phân ngạch thành khoảng 30 phần. Bạn có thể tạo ra một Nghĩa vụ Nợ Thế chấp bằng cách lấy một trong số những phân ngạch thấp hơn của nghĩa vụ nợ này và của 50 nghĩa vụ nợ khác giống nó. Giờ thì, nếu bạn cần hiểu về Nghĩa vụ Nợ thế chấp này, bạn cần đọc 300 trang nhân 50 lần, tổng cộng là 15.000 trang. Nếu bạn chọn một trong các phân ngạch thấp hơn của Nghĩa vụ Nợ Thế chấp này và lấy 50 trong số đó để tạo ra một Nghĩa vụ Nợ Thế chấp bình phương, bạn có đến 750.000 trang cần phải đọc để hiểu một chứng khoán. Ý tôi là, không thể làm được. Khi bạn bắt đầu mua nhiều đợt phân ngạch của các công cụ khác, không ai biết các công cụ này đang hoạt động ra sao. Thật nực cười. Và nếu bạn chọn một phân ngạch cấp thấp của một loại chứng khoán bảo đảm về thế chấp, lấy 100 trong số đó và nghĩ rằng bạn đang đa dạng hóa rủi ro. Thật ra, chúng đều phụ thuộc vào một thứ. Ý tôi là, có thể hơi khác nhau dù họ ở California hay Nebraska, nhưng khi bạn nghĩ rủi ro này không tương quan, do đó bạn có thể tạo một Nghĩa vụ Nợ Thế chấp và gọi tên 50% đầu tiên của nó là siêu cao cấp, nó thực ra không hề siêu cao cấp hay đại loại vậy. Đó là một nhóm các cấp thấp đặt cùng nhau. Và tất cả các cấp thấp này có liên quan với nhau.
1. Bản cáo bạch (Prospectus): Công bố tất cả những thông tin của một công ty có thể khiến cho các nhà đầu tư mưốn hoặc không muốn mua cổ phiếu của công ty đó.
Nếu các tổ chức tài chính lớn dường như không biết có gì trong danh mục đầu tư của họ, làm sao các nhà đầu tư có thể biết được khi nào thì an toàn?
Họ không thể biết. Trong thực tế, họ đã cố gắng tìm hiểu về tính cách và chiến lược của người điều hành các công ty. Nhưng tôi cho rằng trong bất kỳ tổ chức lớn về tài chính nào, giám đốc điều hành phải là người quản lý rủi ro. Tôi là người quản lý rủi ro tại Berkshire. Tôi nghĩ rằng tôi biết giới hạn những quy trình tôi có thể chọn là gì. Quy trình tồi tệ nhất chính là các mô hình và các bảng tính. Ý tôi là, ở Salomon, họ có tất cả các mô hình này, và bạn biết đấy, họ đã sụp đổ.
Hiện tại chúng ta nên nói gì với nhà đầu tư?
Câu trả lời là bạn không muốn các nhà đầu tư nghĩ rằng những gì họ đọc hôm nay rất quan trọng cho chiến lược đầu tư của họ. Chiến lược đầu tư của họ, ví dụ: nếu bạn biết điều gì sẽ xảy ra với nền kinh tế, bạn không nhất thiết phải biết những gì sẽ xảy ra trên thị trường chứng khoán. Và (b) họ không thể chọn các cổ phiếu tốt hơn trung bình. Cổ phiếu là một món hàng tốt để sở hữu theo thời gian. Chỉ có hai điều bạn có thể làm sai: Bạn có thể mua những cổ phiếu sai lầm, và bạn có thể mua hoặc bán chúng vào thời điểm sai lầm. Và sự thật là về cơ bản, bạn không bao giờ cần phải bán chúng. Nhưng họ có thể mua lát cắt từ ngành công nghiệp Mỹ, và nếu lát cắt của ngành công nghiệp Mỹ này không hiệu quả, chắc chắn họ sẽ cố gắng để chọn những chứng khoán hấp dẫn ở đây và chúng cũng không có hiệu quả. Và rồi, họ chỉ phải lo lắng khi lòng tham trỗi dậy. Bạn biết đấy, tôi luôn luôn nói rằng bạn nên tham lam khi những người khác sợ hãi và sợ hãi khi những người khác tham lam. Nhưng không thể mong đợi quá nhiều. Tất nhiên, bạn không nên tham lam khi những người khác tham lam và sợ hãi khi những người khác sợ hãi. Ở một mức tối thiểu, cố gắng tránh xa điều đó.
Theo quy tắc của ông, hiện tại có lẽ là thời điểm tốt để tham lam. Mọi người khá sợ hãi.
Bạn nói đúng. Họ đang đi theo hướng đó. Đó là lý do tại sao cổ phiếu rẻ hơn. Nên mua cổ phiếu hiện tại hơn là so với cách đây một năm. Hoặc cách đây 3 năm.
Nhưng ông vẫn lạc quan về nước Mỹ về lâu dài?
Nền kinh tế Mỹ đang ổn. Nhưng nó sẽ không thể hoạt động hiệu quả mỗi năm, mỗi tuần và mỗi tháng. Ý tôi là, nếu bạn không tin điều này, hãy quên đi việc mua cổ phiếu dù thế nào đi nữa. Nhưng điều này có lý do của nó. Ý tôi là, mỗi năm kinh tế sẽ khá hơn, bạn biết đấy. Đó là một trò chơi tích cực, dài hạn. Các chi phí cao hoặc hành động cố gắng qua mặt thị trường là cách duy nhất giết chết nhà đầu tư.
