[Một buổi sáng nọ, khi tôi bước vào, cả bàn ăn trông có vẻ hơi bối rối xôn xao—đến mức tôi phải hỏi người ngồi cạnh, anh chàng sinh viên thần học, xem vừa có chuyện gì xảy ra. Hóa ra gã trai trẻ mà mọi người gọi là John đã tranh thủ lúc tôi tới muộn đôi chút (chẳng qua sáng hôm ấy tôi mất nhiều thời giờ sửa soạn áo xống hơn lệ thường) để truyền tay nhau mấy câu đố mẹo chơi chữ—nói ngắn gọn là chứa đựng cái thứ sỉ nhục trí tuệ con người, từng bị vị học giả đạo đức lừng danh của thế kỷ trước và nhà sử học kiệt xuất của thế kỷ này lên án gay gắt trong những trích đoạn tôi đã viện dẫn lần trước, thứ mà thiên hạ gọi là trò chơi chữ. Sau bữa điểm tâm, một vị khách trọ đưa cho tôi một mẩu giấy cuộn nhỏ ghi lại vài câu đố kèm lời giải. Tôi xin chép lại hai ba câu vào đây, cốt để thấy những người trẻ tuổi thuộc một hạng nào đó dễ ngả theo thói phù phiếm và những lời nông nổi đến nhường nào khi thiếu vắng sự kiềm chế từ những tâm hồn chín chắn hơn.—Người ta hỏi: "Vì sao chứng sốt cách nhật và sốt ba ngày một cơn lại giống như mấy loài côn trùng đoản thọ?" Đương nhiên ai nấy sẽ liên tưởng ngay tới một mối liên hệ sinh lý học thú vị nào đó. Nhưng kẻ tò mò hẳn phải đỏ mặt khi biết câu trả lời lại nằm ở trò mập mờ thảm hại: vì chúng "nhảy cóc" một hai ngày (skip a day: vừa có nghĩa là ngắt quãng, vừa có nghĩa là nhảy nhót như bọ).—"Vì sao một người Anh phải sang châu Âu đại lục mới pha loãng được ly rượu grog hay punch của mình?" Câu trả lời hóa ra chẳng dính dáng mảy may đến phong trào tiết chế rượu bia, bởi lý do đưa ra chẳng có gì hơn ngoài chuyện xứ đảo—(hay bị viết một cách lố bịch thành ile and: dầu và) nước thì không thể hòa tan.—Thế nhưng khi đọc tới câu tiếp theo cùng lời giải của nó, tôi cảm thấy lòng nhẫn nại không còn là một đức tính tốt nữa. "Vì sao củ hành tây lại giống cây đàn dương cầm?" vốn là một câu hỏi mà người có lương tri chẳng đời nào thốt ra; vậy mà giữa một cộng đồng có học thức, lại có kẻ trả lời thế này: "Bởi vì nó bốc mùi kinh tởm" (smell odious), đọc trại đi thành "nó du dương" (it's melodious)—thật không thể tin nổi, nhưng tiếc thay lại là sự thật rành rành. Tôi vẫn còn giữ mảnh giấy ấy để làm chứng.
Thưa độc giả kính mến, tôi cúi đầu xin lượng thứ vì đã thuật lại những điều nhảm nhí ấy. Tôi thừa biết phần lớn các cuộc đàm thoại được ghi chép trong sách vở đều vượt lên trên những chi tiết tầm phào bực này, nhưng thói dại dột ắt sẽ trồi lên ở mọi bàn ăn, chắc chắn như rau sam, cỏ phồn thảo và rau chua tất sẽ mọc lan trong vườn tược. Lẽ ra gã trai trẻ này phải đàm đạo triết lý, tôi biết quá rõ chứ; nhưng hắn có thèm làm thế đâu,—hắn lại đi tếu táo.]
Tôi sẵn lòng,—tôi nói,—để quý vị trui rèn trí thông minh theo cách duy lý và có chiều sâu suy tưởng hơn.—Không, tôi không hề cấm đoán những hình thái suy lý triết học chạm đến ranh giới của sự phi lý hay nực cười, chẳng hạn như những điều quý vị có thể tìm thấy trong tập sách khổ lớn của Cha Thomas Sanchez khả kính, trong khảo luận trứ danh mang tên "Bàn về Hôn nhân Thánh thiện" (De Sancto Matrimonio) của ngài. Vì lẽ đó, tôi sẽ biến thói cợt nhả này của quý vị thành điều hữu ích bằng cách đọc cho quý vị nghe một bài toán đố bằng thơ, do chính người bạn Giáo sư của tôi sáng tác.
