Thay đổi đầu tiên ở Xưởng Máy bay chính là hình ảnh người lính gác mặc quân phục kaki ở lối vào.

Anh ta đi đi lại lại trên đoạn đường đầy bụi bên ngoài các xưởng; và chặn Gwenna lại một cách dứt khoát, vì không biết cô là một nhân viên ở đây.

Cô nói cho anh ta biết rồi đi tiếp. Cô thấy xưởng chính đang vô cùng nhộn nhịp. Ông Ryan, đang sải bước vội vã làm việc gì đó, suýt nữa thì đâm sầm vào cô. Ông ngoái lại gọi với theo: "Thật xin lỗi, cô Gwenna—ý tôi là bà Dampier." Cô nhận ra rằng những ngày tháng nhàn nhã của ông đã qua rồi, ngay cả khi cô vẫn còn là "cô Gwenna". Giờ đây, ông chẳng còn mấy thời gian cho các cô gái nữa. Khung của không dưới bốn chiếc máy bay đã được dựng lên trên bệ đỡ; và từ trong thân của chiếc gần hoàn thiện nhất, dáng người nhỏ nhắn của "Quý bà Máy bay" trèo ra. Đôi mắt trẻ trung màu xanh của bà bừng sáng khi nhìn thấy cô gái đang đứng trong luồng ánh sáng trong trẻo, khuếch tán từ những khung cửa sổ và phía sau là những trục quay đang chuyển động.

"À! Cô đến rồi đấy, bà Dampier," bà nói một cách nhanh nhẹn, gọi bằng cái tên mới mà không một chút ngập ngừng hay mỉm cười, điều đó khiến Gwenna thầm cảm ơn bà. "Tạ ơn trời, tôi lại sắp có một thư ký đáng tin cậy rồi... Giờ thì thư từ chồng chất, cô thân mến ạ. Cả một xấp đang đợi trong văn phòng kia kìa. Lại đây xem giúp tôi đi, được không? Và làm ơn hãy nhắc tôi nhớ rằng phải viết 'kính thư' thay vì chỉ 'trân trọng' gửi Bộ Hải quân. Tôi luôn quên mất. Nếu để tôi tự làm, thư từ của tôi sẽ nghe y như một viên phi công nọ viết cho những ĐẤNG BỀ TRÊN: 'Chỉ huy So-and-So xin gửi lời chào và trân trọng đề xuất rằng liệu các ngài có nghĩ rằng sẽ là một điều tuyệt vời nếu chúng ta mở một xưởng sửa chữa không?'—ở đâu đó. Chà! Đây rồi, cô thấy đấy. Chất đống ra kìa!" bà nói tiếp khi họ tới văn phòng, nơi người yêu của một phi công đã từng lần đầu nhận ra rằng một chiếc máy bay có thể mang ý nghĩa là một con tàu chiến—cuộc chiến trên những tầng mây.

"Giờ thì chúng ta sẽ có nhiều việc phải làm đến mức làm không xuể đây," Quý bà Máy bay nói. "Hãy nhìn đơn hàng này từ Bộ Chiến tranh mà xem. Và cái này—cái này nữa!"

Bởi vì thực tế là Bộ Chiến tranh và Bộ Hải quân đã "tiếp quản" Nhà máy Máy bay của bà Crewe.

Nơi này vang vọng tiếng búa, tiếng lách cách và tiếng vo ve của những công việc hối hả nhằm tạo ra đôi cánh Chiến tranh vĩ đại đó, kéo dài mãi sau cả giờ làm việc của người lao động bình thường.

Một vài thợ máy người Pháp mà Gwenna từng quen mặt đã biến mất. Họ đã nhận được giấy gọi nhập ngũ và giờ đang lên đường phục vụ dưới lá cờ Tam tài.

Một hoặc hai thợ lắp ráp người Anh, những người thuộc lực lượng dự bị, đã tái ngũ. Một người thì đã tình nguyện nhập ngũ.

Nhưng giờ đây, Quý bà Máy bay giải thích, việc thêm bất kỳ người đàn ông nào của bà nhập ngũ đều đã được khuyến nghị không nên. Họ hữu dụng hơn khi ở lại đây. Họ, cùng với nhiều người Anh cứng cáp khác vốn bứt rứt vì không được làm những công việc mạo hiểm hơn ở bên kia eo biển, vẫn đủ bận rộn với việc chuẩn bị vũ khí cho những người đồng hương đáng ghen tị kia sử dụng.

Chính để khích lệ họ và các đồng nghiệp trong các nhà máy Vũ khí và Đạn dược mà một xấp áp phích chữ xanh đã được gửi tới Xưởng.

Gwenna, lúc này lại khoác lên mình chiếc tạp dề màu xám xanh, cứng đờ vì hóa chất phủ cánh máy bay, nhận nhiệm vụ ghim những thông báo này ở khắp nơi, trong các xưởng và kho. Chúng thông báo cho Người Thợ tại Bàn rằng anh cũng cần thiết cho đất nước như Người Lính trong Chiến hào. Chúng viết:

BẠN CÓ THỂ ĐÁNH BẠI KẺ THÙ MẠNH MẼ KHÔNG KÉM BẰNG

BÚA VÀ ĐINH TÁN NHƯ VỚI

SÚNG TRƯỜNG VÀ ĐẠN DƯỢC.

HÃY ĐÁNH NÓ!

HÃY KHẨN TRƯƠNG VỚI TÀU CHIẾN VÀ SÚNG ỐNG!

Và bản thân cô, cô bé Gwenna Dampier, thư ký kiêm làm đủ thứ việc vặt, cũng cảm thấy mình hưởng ứng lời kêu gọi đó. Khi cô đánh máy các bức thư và đơn đặt hàng, khi cô đun nóng hóa chất phủ, khi cô sơn bóng những bản thiết kế xanh khổng lồ với những "bản vẽ kỹ thuật" trắng như mạng nhện để công nhân sử dụng, hay khi cô kiểm tra từng tấc vuông vải bọc cánh máy bay loại tốt, cô cảm thấy chính mình cũng đang góp phần giúp khẩn trương hoàn thành những con tàu và súng ống cần thiết đó.

Cô có may mắn trong công việc của mình không?

Vì cô luôn được nâng đỡ bởi ý nghĩ rằng bất cứ thứ gì cô chạm vào đều có thể có ích, không chỉ cho đất nước mà Người Yêu cô đang phục vụ, mà còn cho chính anh ấy. Ai mà biết được? Bản thân anh ấy có thể phải bay trên bất kỳ chiếc máy bay nào trong số này! Mỗi bộ phận nhỏ nhất, mỗi nguyên tử kim loại trên đó đều mang dấu ấn hữu hình, không thể xóa nhòa của Bộ Chiến tranh Anh. Và bản thân Gwenna cũng mang dấu ấn vô hình nhưng không thể phai mờ của tình yêu dành cho chàng trai vắng mặt của mình trong từng tấc trên cơ thể thiếu nữ mềm mại, trong từng suy nghĩ của tâm trí nhạy bén.

Vậy là những tuần cuối hè trôi qua khi cô làm việc, vui mừng với suy nghĩ rằng bất kỳ phần nào, hay tất cả công việc của cô đều có thể là vì anh. Cô cảm thấy thương cho những người phụ nữ mà khi chồng vắng nhà, chẳng có gì ngoài những công việc thuần túy nữ tính để lấp đầy những ngày trống trải. May vá, việc nhà, đan lát... Bản thân cô cũng đan, tranh thủ từng phút từ giờ nghỉ trưa lúc mười hai giờ tại ngôi nhà tranh với bà Crewe để đan thêm vài hàng cho chiếc mũ len màu kaki mà cô đã bắt đầu làm cho Paul. Đó chỉ là một chi tiết nhỏ trong cuộc sống bận rộn của cô. Nhưng điều đó làm cô sực nghĩ rằng đối với vô số người phụ nữ bị bỏ lại phía sau, chi tiết này vẫn là tất cả những gì họ có để làm; đan lát suốt cả ngày, suy nghĩ, tự hỏi, băn khoăn về Người Vắng Mặt.

"Thật khủng khiếp! Cháu nghĩ chắc cháu không muốn sống nữa," cô nói với Quý bà Máy bay vào một giờ nghỉ trưa, "nếu không có điều gì khác thực sự cần thiết cho chính các anh ấy, mà cháu có thể tham gia vào! Mọi người vợ của quân nhân," Gwenna nói, vươn người lên trên bàn với một cử chỉ nhỏ xinh xắn và rất tự hào khiến bà Crewe mỉm cười nhẹ, "cháu nghĩ mọi người vợ của quân nhân đều nên có cơ hội làm việc trong một nhà máy kiểu này. Hoặc có lẽ là trong một cửa hàng phục vụ tiện nghi cho binh lính. Giống như người phụ nữ ở phố Bond mà cháu đã mua mấy chiếc khăn tay kaki loại cực tốt cho Paul ấy. Bà ấy luôn nghĩ ra một loại 'mẹo' mới cho Tiền tuyến. Một chiếc chăn ngủ mới, hoặc ủng đi chiến hào hay gì đó. Khi đó một người phụ nữ có thể cảm thấy mình đang góp một phần vào chiến dịch thực sự. Cô không nghĩ vậy sao, bà Crewe? Nhưng không có nhiều việc khác mà cô ấy có thể làm," cô gái kết luận với giọng điệu trầm bổng nhẹ nhàng đó, "trừ khi cô ấy thực sự là một y tá Hội Chữ thập đỏ chăm sóc người bị thương. Chẳng có gì khác cả."

"Ồ, vậy sao? Chắc chắn là có chứ——" Quý bà Máy bay bắt đầu. Sau đó bà dừng lại, với nụ cười nửa hóm hỉnh, nửa buồn bã trong ánh mắt.

Bà đã định gợi ý rằng Công việc lớn lao nhất mà một người phụ nữ có thể đạt được, về cốt lõi, đều liên quan đến việc duy trì một chiến dịch. Những công nhân Anh trong xưởng chịu trách nhiệm về tay nghề hoàn hảo và đáng tin cậy của tàu chiến và súng ống. Chỉ có những người phụ nữ Anh mới có thể chịu trách nhiệm về sự vững vàng và đáng tin cậy của những người đàn ông thế hệ kế tiếp, những đứa con trai bé nhỏ của họ đang lớn dần lên, để có lẽ trở thành những người lính của cuộc chiến tiếp theo. Tất cả những điều này thoáng qua trong tâm trí của Quý bà Máy bay, người cũng là mẹ của một phi công đang chiến đấu.

Nhưng suy đi nghĩ lại, bà quyết định sẽ không nói gì về điều đó cả. Không phải với cô gái có gương mặt thiên thần, ngây thơ này, người mang họ Paul Dampier, và đeo chiếc nhẫn cưới mới tinh lấp lánh trên ngón tay (tức là, khi cô không quên nó, để ở khay xà phòng trong phòng tắm hoặc treo trên một cái móc trong Phòng Cánh máy bay cạnh chiếc áo khoác len màu vàng nắng của cô. Như bà Dampier mới cưới đã giải thích, nó rộng hơn tay cô cả dặm, và cô rất ghét việc để nó dính đầy hóa chất phủ).

Vì vậy, thay vì nói ra những gì định nói, Quý bà Máy bay uống trà từ một chiếc tách Breton không đĩa, có hai tay cầm trông rất ra dáng đồ nghề, và lát sau hỏi liệu có điều gì thú vị trong bức thư mới đến sáng nay từ ông Dampier mà bà có thể được nghe không.

Những bức thư được mong đợi, được đọc một cách ngấu nghiến từ chàng phi công trẻ gửi cho vợ mình là những thứ không chắc chắn chút nào.

Đôi khi chúng đến đều đặn, thường xuyên, thậm chí hai lá một ngày, để Gwenna hôn lên, học thuộc lòng và nhét dưới gối vào ban đêm.

Rồi lại có những ngày, những tuần chẳng có tin tức gì từ anh; và Gwenna cảm giác như mình đang đi lại trong khi mọi thớ thịt trên cơ thể đều nín thở chờ đợi.

Sự hồi hộp đó (thật lạ lùng) lại không quá đau đớn về sự an toàn của anh.

Cô đã cười rất dễ dàng vào ngày một trong những công nhân lớn tuổi nói với cô một cách tử tế, dù hơi thiếu tế nhị:

"À, cô Williams—hoặc thưa bà, như tôi đoán mình nên gọi—tôi thực sự thấy tiếc cho cô, thật đấy. Cô ở đây, y như khi cô còn là một tiểu thư độc thân. Chàng trai trẻ của cô thì Chúa mới biết ở đâu, và cô thì biết rằng rất có thể cô sẽ không bao giờ gặp lại anh ấy nữa, có lẽ vậy."

"Nếu cháu không còn được gặp anh ấy nữa," cô gái điềm tĩnh nói, "cháu sẽ biết. Cháu sẽ cảm nhận được điều đó. Và cháu không hề có cảm giác đó chút nào, ông Harris ạ. Cháu là một trong những người tin vào linh cảm. Và cháu biết cháu sẽ gặp lại anh ấy, mặc dù cháu không biết là khi nào."

Đó mới là vấn đề duy nhất! Khi nào? Khi nào? Khi nào cô mới có thứ gì đó để tình yêu của mình dựa vào, ngoài những dòng tin nhắn trên tờ giấy vô tri?

Thư của Paul đôi khi chỉ là những nét vẽ nguệch ngoạc vội vàng. Một câu "Mọi thứ đều ổn", một hai lời thương yêu, và tên anh trên một mẩu giấy kẻ dòng mỏng manh xé ra từ sổ tay và thoang thoảng mùi thuốc lá...

Hôm nay là một lá thư dài hơn. "Nó chỉ đề ngày bốn ngày trước thôi, và chỉ đề tiêu đề là 'Pháp'," bà Dampier trẻ nói, ngồi dựa lưng vào cửa sổ nhà tranh, với phong cảnh Berkshire bằng phẳng, giờ đang nở rộ những hàng lều trắng cho Quân đội Mới đang huấn luyện, phía sau mái tóc xoăn của cô. "Anh ấy viết:

'Tuần trước anh có một ngày, nếu em muốn biết! Sáng sớm đụng độ với hai chiếc Taube. Máy bay bị trúng đạn ở bốn chỗ. Buổi chiều, khi đang đi trinh sát, anh thấy bên dưới mình một đoàn tàu hỏa, dài vô tận, chạy chậm như một con sên, với hai đầu tàu. Anh đã gửi báo cáo về Trụ sở, và không được tin, làm ơn đi. Họ nói rằng không thể có đoàn tàu nào ở đó cả. Đường ray đã bị phá hủy. Tuy nhiên, họ cũng hạ mình đi xem thử. Sau đó anh được bảo rằng báo cáo của anh có giá trị lớn——'

"Đấy! Hãy nghĩ xem," Gwenna ngắt lời, mắt sáng rực.

'Và giờ đã lộ ra rằng thứ anh thấy là một đoàn tàu chở đầy đạn dược. Sau đó (cùng ngày) anh đã đi và thả bom xuống một số nhà máy ở—tốt nhất là anh không nên nói ở đâu!—và hy vọng anh sẽ biết được thiệt hại gây ra là bao nhiêu. Anh biết một quả là phát bắn kêu boong boong. Một trò chơi tuyệt vời, đúng không?'

"Đúng vậy!" cô gái, người từng rùng mình khi lần đầu nhận ra người yêu mình có thể trở thành một chiến binh, lẩm bẩm. Nhưng giờ đây, sau những tuần lễ này, cô không còn co rúm lại nữa. Dần dần cô đã nhìn Chiến tranh như một Cuộc phiêu lưu vĩ đại mà nếu để anh ở ngoài cuộc thì thật là tàn nhẫn. Cô nhìn nhận nó bây giờ như phần thưởng cho bao năm làm việc, chờ đợi, thử nghiệm của anh. Và cô tự nhủ một cách mơ mộng, "Chắc hẳn là vì mình đã 'nếm chén rượu của anh ấy', và giờ mình đã đến lúc 'nghĩ những suy nghĩ của anh ấy'. Mình không quan tâm những người ủng hộ quyền phụ nữ kia nói gì về việc mất đi cá tính. Mình thực sự nghĩ đó là một trò chơi tuyệt vời!"

Cô đọc tiếp:

'Nhận được ba lá thư và báo Punch từ em vào buổi tối. Cảm ơn em rất nhiều. Em sẽ viết cho anh tất cả những gì có thể, cưng nhé? Đôi cánh nhỏ vẫn an toàn trong túi áo vét của anh. Gửi lời yêu thương của anh tới bà Crewe và tới chú của em và tới Leslie Long. Nghe tin từ lão Hugo rằng ông ta thực sự định nhập ngũ. Làm vậy rất tốt cho ông ta.'

"Sau đó anh ấy kết thúc kiểu như này," Gwenna nói, đôi má lúm đồng tiền hơi ửng lên khi đọc đoạn kết:

('Luôn là Chàng trai của em.'),

"và sau đó có một tái bút:

'Sẽ tuyệt lắm nếu anh có thể xin nghỉ phép để qua đón P.D.Q. không nhỉ? Đoán là Ngài Kiểm duyệt sẽ đau đầu không biết cô ấy là ai; hay nói đúng hơn, cô bạn gái của em là ai?

'P. D.'"

"Cảm ơn bà Dampier," Quý bà Máy bay nói khi bà đứng dậy một cách nhanh nhẹn để trở lại Xưởng cùng với trợ lý của mình. "Gửi lời yêu thương của tôi tới anh ấy (nếu có thể nhé), khi cô viết thư. Và tôi muốn bảo cô viết thư mời Leslie Long ghé thăm chúng ta vào chiều thứ Bảy," bà nói thêm khi họ đi qua khe hở trên hàng rào bụi rậm để ra đường dẫn vào cửa. "Nhưng thực sự chúng ta đang quá vội vã để nghĩ đến những sự thư giãn như đón khách!"

Vì kể từ khi Gwenna trở lại Xưởng, cả cô lẫn chủ của mình đều chưa có bất kỳ ngày nghỉ nào. Đặc quyền thiêng liêng đó của người công nhân Anh, "nửa ngày nghỉ thứ Bảy", đã không còn tồn tại ở Nhà máy Máy bay bận rộn này nữa. Cứ như thể đó là bất kỳ ngày thường nào trong tuần, tiếng còi vang lên sau giờ nghỉ trưa. Và cứ như thể đó là bất kỳ ngày nào khác trong tuần, những người đàn ông của bà Crewe (tất cả đều là thợ tuyển chọn, mà không ai trong số họ là thành viên Công đoàn) xếp những chiếc xe đạp mà họ đã đạp từ thị trấn gần đó về sau bữa trưa, và lũ lượt kéo vào các xưởng. Họ tiếp tục khẩn trương làm những con tàu và súng ống đó.

Tiếng vo ve, tiếng lách cách và những âm thanh tựa như trong lò rèn lại lấp đầy nơi này. Những chuyển động nhanh nhẹn, thành thục của những đôi bàn tay khéo léo, đen đúa và thấm đẫm dầu máy, lại tiếp tục, đôi khi cho đến khi những tiếng kèn "Tắt đèn" vang lên từ các trại huấn luyện trên những vùng đồng bằng xấu xí, hữu ích xung quanh.