Những luồng hơi lạnh từ phương Bắc băng giá đã bắt đầu xổ lồng, từng đợt tràn về. Thời tiết sang trang thật dứt khoát. Mùa thu ngắn ngủi đứt gẫy. Một sớm mai co ro trở dậy, ngước nhìn lên, bỗng giật mình vì trời đất trống tuênh. Cây đã trút lá, gầy gùa như người mới ốm dậy. Nó còn đâu là ngôi nhà để đàn chim lắm lời quấy phá giấc ngủ mùa đông đến cư ngụ. Phố xá đã vắng hẳn bóng chim.

Lúc này, sẻ, sáo, chào mào đã bay về vùng cây cối vẫn còn xanh tươi quanh các hồ, đầm lớn ở phía bắc thành phố. Đến đây, chúng gặp lũ cò, sếu, giang há, vịt giời, các loài chim nước ở phương Bắc di cư về.

Năm nào vào cữ này cũng vậy. Cuộc tụ tập không hò hẹn, nhưng không bao giờ đơn sai, giống như một tập quán bất di bất dịch, diễn ra dưới sự sai khiến của một quyền năng thiên định, nhưng đầy tinh thần tự nguyện.

Lũ sinh vật có cánh này cần phải di chuyển về phía xích đạo ấm áp, để tránh cái rét khắc nghiệt mỗi lúc một gia tăng vào thời điểm này. Nhưng, những cuộc bay xa, cần phải được chuẩn bị và tổ chức thật chu đáo. Phải có sức khỏe mới đương cự nổi với nỗi vất vả đường trường vạn dặm vì vậy phải được ăn uống thật tốt trước lúc lên đường. Phải có một bầy đàn đông vừa đủ. Do vậy, cần phải có sự hợp đàn. Chẳng có sinh vật nào ngu đần cả, bản năng sống dậy chúng khôn ngoan. Chẳng hạn, những con chim lẻ tự biết không thể một mình bay xa được. Chẳng hạn khi bay, bầy đàn phải định hướng giỏi. Bay xa, bay liên tục, con nào mỏi cánh, muốn ngủ nghê tí chút, cần được đổi chỗ vào phía trong hàng bay, để bay theo quán tính và trường lực hấp dẫn của cả bầy.

Ven các đầm hồ hoang vắng, lúc này là hội chim sầm uất nhất. Đây là cuộc hội hè của âm thanh và màu sắc. Choàng choạc, bách thanh, sẻ đồng, chào mào. từng ấy giọng kim, giọng thổ hòa phối, thật chẳng khác một dàn đồng ca gồm toàn các nghệ sĩ tài ba. Thiên nhiên đã có sẵn tài năng và thiết kế sẵn khung cảnh thuận lợi cho sự phát triển.

Lúc này, ở đây, đã có mặt ông Thuần và Bi sau mấy tháng trời sống cùng nhau, đến đầu thu vừa rồi, hai thầy trò đã tỏ ra rất tâm đầu ý hợp. Tinh thần hăng say là một trạng thái có tính cách truyền nhiễm. Kinh nghiệm sống, làm việc là thứ họ có thể chuyển giao sở hữu cho nhau được. Cả hai càng lúc càng trở nên hòa hợp. Công việc của họ thu được kết quả khá. Cuộc sống du cư qua bước đầu thể nghiệm, hóa ra chấp nhận được. Cuối thu đầu đông vừa rồi, họ săn bắn ở vùng trung du, vốn là quê hương quen thuộc thuở thiếu thời của ông Thuần. Giăng bẫy, đón lõng bắt chim họa mi ở các triền núi lúp xúp các bụi cây tầm thấp. Đặt lưới bắt vẹt, sẻ rừng và chim câu trong lũng sâu. Thu hoạch đủ tiêu dùng và còn có chút dành dụm. Nhân mổ mấy con chim, ông Thuần phát hiện ra điều rất đau lòng. Buồng trứng của rất nhiều giống chim đã bị teo, chúng mất khả năng sinh sản, vì nhiễm phải thuốc trừ sâu.

Được đi cùng ông Thuần, Bi vô cùng thích thú. Nó vốn là một con vật hiếu động, gần gụi với thiên nhiên, nó còn là một chú khuyển tiếp thu nhanh. Nín thở nằm rình. Băng lên đón đầu. Sủa to để xua đuổi. Nghi binh đánh lạc hướng. Sục sạo các bụi cây. Xông tới vồ mồi. Các động tác nghiệp vụ săn bắt, chỉ cần ông Thuần hướng dẫn, chỉ bảo vài lần là Bi thực hiện được ngay.

Thậm chí, Bi còn nhạy cảm với mỗi biến động trên nét mặt, cử chỉ của ông Thuần; ngược lại, ông Thuần cũng vậy, đối với Bi. Người và vật giao hòa tới mức như đoán định được ý nghĩ, mong muốn của nhau.

Nhiều khi họ như chập làm một, cùng chung một điệu thức tâm hồn. Đã có lúc hai thày trò lãng quên cả việc săn bắn, ngẩn mình trước bức tranh thiên nhiên lộng lẫy, kỳ diệu đến phi thực. Một chiều ráng đỏ thiên thần trên vùng đất bán sơn địa tĩnh mịch. Một cơn giông lật giở hàng ngàn tàu cọ xanh như xiêm áo tung bay. Một chú chim gõ kiến với những gam màu sặc sỡ trên bộ lông vũ. Một ngọn trúc la đà. Một sắc xanh huyền ảo của cô chim bói cá có dáng đứng tượng hình.

Hôm nay, đã có lúc hai thầy trò ngẩn ngơ cả giờ nơi ven hồ. Lặng lẽ đứng sau một lùm nhãn rậm rà, mắt họ mở ra một vùng hồ xanh mơ màng, đang rập rờn thả sóng, xô về cả một đàn thiên nga trắng toát. Những con ngỗng trời từ một xứ lạ vừa hạ cánh xuống mặt nước, bồng bềnh như những cụm mây trắng ở một ngày trời đẹp. Vui thích tiếp nhận áp lực nhè nhẹ của gió và sóng, chúng quây lại thành một vòng tròn rộng. Điệu vũ đã phát sinh từ cảm hứng giữa thiên giới. Cả bầy như kỹ nữ quay tròn trên sân băng. Đôi lúc, khúc biến tấu cất lên, cả bầy đồng loạt tung cánh quạt, sủi sục trắng xóa như bọt bia cả một vùng nước xanh mơ. Lát sau, trong hơi gió vi vút như tiếng sáo tre, cả bầy gập cổ, thu mình theo đà quay, trôi trượt êm ru.

Ôi, đây chính là cái ông Thuần đang đi tìm! Làm sao mà ông lại có thể đang tâm nổ súng phá vỡ khung cảnh hài hòa tuyệt đẹp này!

Ông Thuần học và mê nghề săn bắn ở trong tù. Thế giới nhà tù, nhìn ở một phương diện nào đó, buồn thay, lại là nơi giam hãm không ít những danh tài đặc sắc. Đó là những con người thuộc số ít hoặc là họ không có kích thước phù hợp với đương đại, hoặc sự độc đáo của họ tới mức họ trở thành những hiện tượng bất hợp lý. Cũng có khi là một rủi ro, một ngẫu sự, vì cái bất thường trong đời sống, chứ không phải là sự trừng phạt có tính quy luật mà họ bị cưỡng chế ở đây. Tất nhiên không được kể vào số này, bọn đạo chích gian hùng hiện đại, mà ông Thuần, thoạt đầu bị tống giam, đã phải cùng chung sống. Thực ra, ở thời kỳ đầu, sau khi thoát khỏi cảnh giam chung với bọn tù thường phạm, chịu đủ khổ hình của lũ đầu gấu anh chị như thằng Đậu, ông Thuần còn bị biệt giam với một đại tá ngụy quân Sài Gòn. Mất gần hai năm, sau đó ông mới được ở cùng với những người cùng cảnh, gọi chung là phạm cán. Ở đây có bác sĩ giỏi lỡ gây tử vong cho người. Có anh lái xe chiến sĩ thi đua toàn quốc sơ ý bị kẻ gian cướp mất tài sản trị giá hàng trăm triệu. Có kỹ sư, giám đốc như ông. Có nhà báo có tài. Nhà giam tỉnh nhỏ chật hẹp cũng giống đầu não chật hẹp thủ cựu của các nhà chức trách cấp tỉnh.

Người dẫn ông Thuần vào thú vui săn bắn là anh phóng viên nhiếp ảnh của tờ báo tỉnh. Gặp nhau mới nhận ra, hồi xí nghiệp ông bắt đầu có tiếng tăm, anh phóng viên đã tới phỏng vấn và chụp ảnh ông. Anh phóng viên lĩnh án tù hai năm chỉ vì một chuyện tình cờ.

Anh vốn là nhà thiện xạ. Theo yêu cầu của bạn, anh cho bạn mượn súng đi săn. Chẳng hiểu vô tình hay hữu ý, khẩu súng ấy gây tử vong một thiếu nữ. Người bạn mượn súng bỏ trốn biệt tăm. Anh phóng viên bị truy cứu trách nhiệm. Nói cho đúng, anh vốn không được ban biên tập tờ báo tin dùng vì có những quan điểm tự do báo chí xa lạ với hệ thống quan điểm chính thống. Chả ai bênh vực anh trong vụ này. Anh nhận án tù, nhưng nói: Tôi chỉ có lỗi, chứ không có tội.

Anh phóng viên là một con người hết sức lạc quan và có lắm tài lẻ. Anh là nguồn vui sống của cả trại. Thách đố, kể chuyện tiếu lâm, làm thơ, ca hát, hội thảo. Anh có đủ trò vui cho cả trăm người quên đi nỗi bất hạnh và tủi hờn. Đặc biệt anh làm cho nhiều bạn tù, nhất là ông Thuần, hiểu và mê say nghề săn bắn. Hiểu biết về chim chóc của anh đáng để anh xưng là nhà điểu loại học. Chẳng ai dửng dưng nổi trước câu chuyện săn bắn của anh. Cảm hứng lãng mạn của câu chuyện đã phôi thai và làm kén trong tâm hồn phạm nhân Thuần từ những buổi ấy. Thoạt đầu là vậy, săn bắn còn đang chỉ là một thú vui giải trí. Nó chưa trở thành một phương tiện tiếp cận cuộc đời của ông như sau này.

Đó là những ngày sống cực kỳ khó khăn. Nhất nhật tại tù thiên thu tại ngoại. Huống hồ, đây đã là bảy năm, là ơn hai ngàn ngày. Bảy năm trong cảnh dị biệt, đủ để không còn là mình. Bảy năm đối mặt âm thầm và lắng đến tận đáy sâu vực thẳm hồn mình cùng thế tục, đủ để tạo nên nền tảng cho chuyển đổi sâu xa. Dẫu có đầy bản lĩnh và từng trải thì cũng phải nhận ra tính chất trớ trêu, nực cười của cuộc đời. Dẫu có bỉ bai coi đời người như một cuộc chơi, một trò đùa, một vở kịch, thì cũng phải nhận rằng, mình đã bị một vố đau và chẳng thể còn hồn nhiên, vô tư như bản chất. Vào những ngày cuối của cuộc sống nơi tù ngục, tình trạng còn tồi tệ hơn, ông Thuần bị đẩy vào một tình thế tuyệt vọng, đến mức có thể đi đến cái chết tự nguyện.

May mắn thay, nhân hậu cuộc đời này vẫn dành cho ông một lối thoát nhỏ trong bước đường cùng! Ra tù, ông Thuần tìm đến với nghề săn, thực sự trở thành nhà săn bắn chuyên nghiệp. Việc này không khó! Kiến thức đã được trang bị từ trong tù. Súng đạn đã từng là vật dụng quen thuộc trong chiến tranh. Kỹ thuật tác xạ đã thành kỹ xảo. Vả chăng, bản tính hiệp sĩ cũng gần gụi với phong độ lãng tử, giang hồ của công việc? Không, tất cả những điều đó chỉ là yếu tố phụ, rất phụ cho quyết định biến nghề săn thành phương thức tồn tại của đời ông.

Thật thế, với nghề này, ông vẫn sống với đời mà lại không hoàn toàn ở bên trong nó, không phụ thuộc vào nó. Thiên nhiên trong sạch, vô tư, giờ đây là đối tượng, là bạn bầu chủ yếu của ông. Giờ đây, ông chẳng còn là vị trung tá binh trạm trưởng. Cũng chẳng là kỹ sư giám đốc xí nghiệp đóng tàu lớn nhất tỉnh. Chẳng là anh hùng trong chiến trận. Cũng chẳng là tội phạm trong dựng xây. Giờ đây, ông chỉ là một gã thợ săn vô gia cư, tha hồ ngao du đây đó, với con chó Bi thân thiết và trợ thủ đắc lực.

Mỗi nền văn hóa có một cách thể hiện mối quan hệ giữa người và vật. Với nền văn hóa hiện đại, Bi với ông là bạn bè, là tình thương mến không vụ lợi, là cảm giác yên ổn và thư giãn. Đến với ông, Bi là một thực thể có hình hài, cụ tượng; nhưng, ngoài cái có thể nhìn thấy ấy ra, còn cái gì vô hình vô ảnh, mà con người chỉ có thể cảm nhận được một cách mơ hồ? Nghĩa là Bi cũng là một phần tử của bức tranh thiên nhiên kỳ vĩ, ẩn chứa bao quy luật và hiện tượng vô cùng huyền bí!

Bi nhảy ra khỏi lều bạt trước, sau đó mới là ông Thuần. Khi ấy ánh đèn pha của chiếc MZ qua làn sương mờ của trời đêm, rọi một đường thẳng vàng lóa vào góc vườn cây cảnh bên bờ hồ. Chiếc xe tắt máy. Nổi lên tiếng Bi mừng quẩng. Người phóng viên vóc cao trụt mũ nhựa, lộ ra trong ánh mờ của ngàn sao phản chiếu từ mặt hồ nước lên, một gương mặt trẻ trung, những đường nét sắc gọn được tuyển lựa kỹ càng. Người phóng viên đẹp trai cúi xuống, đáp lại thịnh tình của Bi bằng bàn tay vỗ nhẹ lên đầu nó. Và sau khi chào ông Thuần, anh liền đưa hai tay đỡ hai chi trước của Bi, nhìn sâu vào mặt nó:

Chó chia làm ba hạng: Hạ, Trung, Thượng. Con này thuộc loại Thượng. Anh Thuần xem mắt nó này! Mắt này gọi là Định. Định thì Tuệ, tức là phát sáng.

Đẩy con Bi ra xa một chút, anh chậc chậc lưỡi, nắc nỏm:

Khá lắm! Nó đủ cả bộ móng đeo ở sau nhượng chân đây này. Đây là dấu hiệu của sự trung thành tuyệt đối. Lưỡi nó lại đốm nữa. Nghĩa là nó đánh hơi rất giỏi và rắn độc cắn cũng không hề gì. Anh xem tai nó chưa? Tai này gọi là tai kép, rất thính. Nó được tất cả các quý tướng! Thế nào, anh sửa soạn xong chưa?

Ông Thuần gấp lều tăng, nhét vào túi bạt, đứng dậy:

Xong, hết rồi.

Ta lên khu đồng Đa Thiện. Mấy hôm nay vịt trời về đông lắm, tôi nghĩ là chúng đang bồi dưỡng sức để bay xa. Anh và Bi lên xe đi!

Ông Thuần bế Bi lên lòng, xe nổ máy lăn bánh. Sương hồ bốc lên lãng đãng tạt vào mặt họ. Người Bi run nhè nhẹ. Nó có vẻ cảm động.

Bi ngồi yên nhé anh phóng viên quay lại Anh Thuần này, anh giải thích thế nào về việc con Bi nó đến với anh?

Tình cờ thì chỉ là một phần. Còn.

Nó như sứ giả, như phái viên, hừ, không phải. Gọi là gì được nhỉ? Rất khó duy danh định nghĩa. Thế đấy! Có phải cái gì, lúc nào cũng rõ rành như hai với hai là bốn đâu. À, anh đã biết tin thằng Đậu bị sập hầm chết chưa?

Đậu nào?

Thằng Đậu đầu gấu hành hạ tôi và anh ở trong tù ấy. Người ở Phố O về nói nó đi đào vàng bị sập hầm chết rồi. Đúng là đời có luật lệ thật. Anh dạy con Bi cách ẩn nấp chờ mồi chưa?

Nó là con chó rất sáng dạ.

Hay thật! Cuộc sống thật là kỳ lạ, thật là lý thú!

Đêm vần chuyển. Những vệt vằn da hổ trên trần mây nhạt dần. Mặt đất chưa nhìn rõ, nhưng đã thấy trong không trung làn hơi ấm của buổi ngày.

Xe đậu lại trên một bãi cỏ, cạnh một cái lò gạch cũ. Bi phốc xuống đất, nhìn quanh. Anh phóng viên khóa xe, khoác súng lên vai, chỉ về phía trước:

Khu đồng kia, anh Thuần. Tôi đã đi thăm dò và đánh dấu bằng mấy vật chuẩn rồi. Anh đi bên trái tới cái gò đất kia. Tôi vòng bên phải. Giờ là bốn giờ ba mươi. Khoảng năm giờ đàn vịt sẽ xuống nhặt thóc rụng. Cứ như hợp đồng đã bàn nhé! Chúc thành công. Chào Bi!

Bi theo sát chân ông Thuần. Qua một mảnh ruộng mới gặt. Nhảy qua một con mương cạn. Chui qua một vườn ngô rậm, Bi cũng rạp mình, bám theo chủ. Quả nhiên, nó đúng là loài chó khôn thượng hạng như anh phóng viên nhận xét. Mắt nó luôn mở to và mũi nó bao giờ cũng dí sát đất, trong khi cái đuôi xù thả ra phía sau, thấp xuống.

Hai thầy trò nằm ập xuống ở chân quả gò, sau một lớp bụi cây chó đẻ rùm ròa. Trước mặt họ là khu đồng còn chưa phai hương lúa. Xa chút nữa, dưới làn sương đọng thành vệt, nhìn thấy một vùng nước trắng lặng, có lẽ đó là khu hồ, đầm. Cảm giác trận mạc bỗng thức dậy và con tim ông Thuần đập mỗi lúc một dập dồn.

Tuy vậy, ông đã buông súng, theo thói quen của người chỉ huy tối cao trận đánh, cố thu nhận toàn bộ cảnh quan vùng chiến trận trong mấy phút giao thời cuối cùng. Quan sát phía bên trái khu đồng nọ, ông nhìn thấy một làng nhỏ, với vệt tre và bóng cau lô xô, bị sương làm biến dạng, phẳng bẹt như một tấm phông và bị đẩy lùi ra xa. Làng nhỏ đã bắt đầu thức giấc. Thanh tĩnh đưa tiếng động đi xa. Ông nhận ra tiếng trẻ con í ới gọi nhau đi học, tiếng gầu va thành giếng vọng lên tận trời cao, cùng tiếng gà giật mình gáy hốt hoảng và tiếng sừng trâu chạm dóng chuồng thưa thoáng như gõ nhịp. Trung du những ngày đã mờ xa? Hay đó là phút yên tĩnh hiếm hoi ở làng quê Vĩnh Linh đất đỏ ngày chiến tranh nào đó? Chao ôi, đó là cái đời sống bình dị đã thành tập tính, đã trạm khắc vào tâm khảm, quen thuộc đến nao lòng! Lúc này, người chồng sau một đêm dài ngon giấc đã dậy, đi qua sân, ra vườn, nhìn vào gian bếp nhỏ vàng xuộm ánh lửa rơm, thấy bóng người vợ thân yêu đang đưa tay vơ làn tóc rối ấm nồng. Anh liền đứng lại, tần ngần một thoáng. Hơi lửa ấm quyến rũ quá. Nhưng tiếng nồi cơm sôi và tiếng gà mẹ gọi con dưới giàn trâu lại gọi anh bước vội ra phía chuồng trâu. Tháng mười chưa cười đã tối. Tháng mười gặt lúa ta mang về nhà.

Đó, đó là cái đời sống muôn thuở thương mến vẫn hằng sống trong ông. Kể cả những tháng ngày dài dặc nằm trên sàn đá lạnh, dưới ánh đèn vàng vọt, cạnh những thân trần co quắp trong lớp chăn chiên bạc, vội vã choàng choàng khi nghe tiếng kẻng khua gắt gỏng. Khiếp quá, cái tiếng kẻng phát ra từ một chiếc vành bánh ô tô rỉ. Quành! !Quành! Khác thường hết, từ thứ âm thanh dọa nạt ấy, từ cái màu hắc ín của chấn song, từ hàng chữ đen Tự giác khai báo trên tường vôi, và những mặt tù bình bịch trong mặc cảm tội lỗi, xám hối nặng nề.

Nước mắt trào ra khỏi vành mi, ông Thuần khóc. Ông khóc vào lúc cần phải thật tĩnh tâm. Nhưng, rất may là ông Thuần có Bi nằm cạnh. Thấy ông rời cây súng, nằm nghiêng ôm mặt, nó liền bò sát tới ông, ngoạm vào vạt áo ông, giật giật.

Ông Thuần vội trở lại tư thế rình mồi và người lên nhìn trời. Khoảng trời nhỏ xanh mơ trên đầu ông vừa thoáng một làn hơi run rẩy. Bầu không khí đã xuất hiện một lực ép từ xa, nhè nhẹ dồn tới những đợt sóng dồi êm êm.

Bi bị xúc động mạnh, nó hất hai búp tai lên. Gió từ xa tới đi từng vệt, huýt vi vu như tiếng sáo. Lát sau, có cảm giác cả vòm trời đang tù túng bị rã ra, vì hơi gió từ một chiếc quạt lớn thốc tới. Tiếp đó, thực sự là đã có một cơn lốc nhỏ từ xa dồn đến chế ngự; gió không còn mạnh, nhưng điều hòa và xoáy thành những vòng tròn lớn và đều. Vịt trời đã về! Ngước lên, thoạt đầu Bi nhìn thấy là những chấm trắng xám lấm tấm trên nền trời. Rồi rõ dần. Hưng phấn, suýt nữa thì Bi phát ra một tiếng kêu, nếu không có bàn tay ông Thuần vỗ nhẹ lên đầu ra hiệu im lặng. ức chế cơn hứng khởi khó hơn ức chế nỗi buồn nhiều. Vì chẳng đã có con chó vì ức chế hưng phấn mà vỡ óc đó thôi. Nhưng Bi là một kẻ biết kiềm chế. Và lúc này, những cái chấm sáng trên nền trời đã hiện hình thành những con vịt giời cổ dài ngoẵng, sải cánh rộng, quây lại thành một vòng xoáy êm ả, rồi hạ dần độ cao bằng những đường dốc van vát.

Vịt giời đã về đúng thời điểm như đã đinh ninh hẹn trước. Cuối cùng mặt đất dào lên một hơi gió mạnh đủ sức rạp cả ngọn cỏ, và tung cả cọng rơm. Bầy vịt cả trăm con, cụp cánh, phát lên những tiếng kêu vui mừng . Mặt ruộng lập tức nhộn nhịp và náo động như một ngày hội hè.

Bi run lập bập vì hồi hộp vì hào hứng dâng trào. Lần đầu tiên nó được tham dự một cuộc săn có quy mô lớn thế này.

Nhấn chìm những tư tưởng hết sức có ý nghĩa từ khung cảnh, ông Thuần nhăm nhăm nhìn về đám con mồi và tỳ súng vào vai. Ông và anh phóng viên đã đi bắn với nhau một lần từ hồi ra tù, thấy rất ăn ý. Ông bắn vai phải. Anh phóng viên bắn vai trái. Hợp đồng cùng bắn là tiếng súng. Là bậc thiện xạ, anh phóng viên sẽ nổ súng trước, với sự nhạy cảm của người quen chiến trận, ông sẽ nổ súng theo tức thời.

Đầu mùa, đàn vịt từ xa đến còn dạn người. Cả đàn hơn trăm con đã bắt đầu nhặt thóc rụng. Nghe rất rõ tiếng chân chúng bước lập bập và tiếng chúng phát ra qua hai lỗ mũi khàn khàn, khê khê.

Bốn chân Bi giần giật. Hai mắt nó tóe sáng. Nó nhìn ông Thuần. Nó sốt ruột quá! Ông Thuần nheo mắt, nhắm qua đầu nòng súng. Chẳng còn có thể nghĩ ngợi về điều gì đó nữa dù là hệ trọng. Tay đặt vào vòng cò. Tim đập thật chậm và không thật. Lúc này, ông ra khỏi những gì ràng buộc mình. Ông hoàn toàn thanh thản và tuyệt đối tự do điều kiện tối ưu để thành công.

Quả nhiên, sự phối hợp của hai tay súng đã diễn ra tuyệt đẹp. Hai viên đạn của hai người thợ săn như nổ ra đồng thời, tạo nên một tiếng sét long trời. Sức nổ quá lớn, đến mức mặt ruộng trống rỗng như hết cả không khí. Phải đến mấy phút sau mới ào ào nổi dậy tiếng vịt cất cánh cả loạt, nhưng tung tóe hỗn loạn. Trên nền trời hửng sáng, bóng những con vịt thoát chết, chập choạng đập cánh rối rít cả vùng đồng ruộng.

Ông Thuần chống súng đứng dậy. Bi phóng lên trước. Trong khói sương tơi tả, mờ mờ bóng người phóng viên sải những bước chân dài.

Hai phát đạn ria từ hai góc, tia trúng vào trung tâm đàn vịt. La liệt trên mặt đất là những con vịt bị trúng đạn thuộc đủ các tình trạng. Anh phóng viên rất có kinh nghiệm, phân tích ngay từng trường hợp. Những con bị thương nặng là những con đầu chúi dưới đất, chân dẫy đạp chuyển vòng, cầm chắc không thoát thân được. Cứ để chúng đấy đã. Hơn chục con rụt cổ, thu mình ở thế nằm trên nước, là những con bị choáng thần kinh, phải tóm ngay, không chúng sẽ bay mất sau mấy phút hồi tỉnh. Đáng quan tâm là những con bị thương nhẹ, xã cánh, chạy lạch bạch trốn lẩn vào các bụi cây chân gò.

Bi tỏ ra rất hiểu ý người phóng viên. Nó đuổi theo những con vịt chạy trốn. Truy kích đến cùng bọn này, nó tha về được bảy con.

Tính ra, hai phát đạn ria, hai mươi bảy con, con nào cũng béo nục, ước phải trên ba ký một con. Hai người bạn săn, vứt súng, vơ rơm, châm lửa, rồi nắm tay nhau nhảy quanh ngọn lửa bốc cao, cất tiếng cười nói vang vang.

Ha ha. Vấn đề không phải là số lượng thịt vịt thu được và quy đổi thành tiền. Niềm vui ấy lớn hơn nhiều và không có tiền nào sánh được đâu.

Anh Thuần, sau đợt này, ta chuyển hướng đi vùng đông bắc nhé. Đi tàu biển, vào cửa sông Bạch, rồi ta bắn từ cửa sông lên rừng.

Hay lắm!

Ta sẽ bắn thú rừng. Vùng này nhiều hổ lắm. Không hiểu Bi có ngán ông ba mươi không? Thế nào, Bi?

Đáp lại câu hỏi của anh phóng viên, Bi đưa chân cào vào đôi chân trần của ông ThuầnTrải rơm thành một lớp mỏng, ông Thuần đã đặt khẩu súng xuống và xoải người nằm theo. Ông đang sống trong trạng thái tâm hồn thanh tân vô cùng sung sướng. Ở ông lúc này là sự hòa điệu, giữa thể xác và tinh thần. Sự hòa hợp bắt đầu từ nơi ông và thông mở với bên ngoài. Trong ông, không có nỗi lo âu, sợ hãi. Từ ông, tình yêu đời mở rộng ra bát ngát.

Ông nhận ra tâm trạng mình lúc này rất giống với tâm trạng ông lúc ở đỉnh cao của sự thăng hoa. Phải rồi! Đó là thời kỳ xí nghiệp ông vô cùng sôi động thực hiện các kế hoạch sản xuất kinh doanh theo một phương thức hoàn toàn mới mẻ và chủ động. Ba ca liên tục công nhân ra vào trật tự theo tiếng còi ủ. Đêm, ánh lửa hàn như chớp sáng trên trời cao. Tấp nập, những con tàu lên đà sửa chữa, những con tàu hạ thủy với ngọn cờ đỏ phất phới trên cao.

Mỗi ngày làm việc là một ngày vàng. Cửa phòng giám đốc không bao giờ khép, tiết kiệm từ động tác nhỏ dư thừa. Công việc thiết kế cho cuộc sống mới hút hồn ông, đến mức ông tưởng có lúc quên cả người vợ thân yêu duy nhất của mình. Nhưng, buổi trưa, Trang dựa chiếc xe ở bờ tường, xách cái cặp lồng cơm từ trường trung học đến. Bỏ lại các giấy tờ, ông chạy xuống nhà bếp, lấy xuất ăn công nghiệp lên:

Trang, có một nhà văn nói: dạ dày là con đường dẫn đến trái tim. Em thấy thế nào?

Em hiểu, khi ăn với nhau, người này ăn cái ngon của người kia, đó là cơ hội đẹp để tăng thêm nồng độ của tình yêu!

Rất hiếm người được như ông, kẻ biết tận dụng mãnh lực của tình yêu và dấn thân vào việc thể hiện nó. Trong sâu sa, vợ ông là nguồn hứng khởi vô tận của ông và một liên minh tâm phúc vững bền đã được thiết lập gồm ông và nàng. Chẳng ai có tài mà không có một tình yêu đẹp!

Cơm nước xong, đó là lúc nghỉ ngơi, cũng là lúc duy nhất ông khép cửa căn phòng. Ông nằm trên đi văng, đầu đặt trong lòng nàng. Nàng kêu tóc ông đã có sợi bạc và rậm quá, nàng đã học được cách cắt tóc, bằng kéo, hôm nào nàng sẽ cắt tóc cho ông. Nàng bảo: Anh chợp mắt đi và nàng ru ông:

Chả biết vì sao trời lại xanh

Vì mây quá nhẹ khẽ thu mình

Vì cây dâng lá cho ngàn gió

Vì trời cao rộng khói thênh thênh.

Ai đó vừa giăng tà áo mỏng

Trắng trong tinh khiết đến run người.

Ông nhắm mắt thả hồn trong phiêu diêu, mơ màng. Như tình yêu của ông với nàng, cư ngụ trong cõi trần mà vươn tới cõi mơ. Một tình yêu thiết lập các giá trị mới trong bối cảnh quen thuộc, ở ngoài các áp lực và cao hơn mọi giá trị khác. Một tình yêu vừa cổ điển, vừa mới mẻ, có đặc điểm là tuyệt đối hóa đến cùng. Tất cả sự mạnh mẽ và yếu đuối của tình yêu của họ nằm ở một điểm đó. Đó cũng là một điều nữa không thể giải thích nổi ở cõi đời này.

Đừng bao giờ bỏ anh cô đơn, em nhé!

Bỗng ông mở mắt và nhận ra nàng ngơ ngác vì câu nói vừa buột khỏi môi ông Có kẻ nào đe dọa anh chăng? Mắt nàng hỏi. Ông lắc đầu. Không, có lẽ đó chỉ là dự cảm vẩn vơ và là kinh nghiệm. Ông nhận ra nếu không có những lá thư kèm lọn tóc nàng gửi rất đều cho ông, trong những năm chiến tranh, thì ông không trụ vững trong hiểm nguy được. Kể cả lúc cái chết đã cầm chắc. Chiếc máy bay trực thăng của địch quạt lộng, tung mái tranh. Tên trung tá binh trạm trưởng Việt cộng Đào Đức Thuần hãy ra đầu hàng! Tên tướng ngụy thét đắc thắng trong loa phóng thanh. Ông đã từ trong nhà bước ra, oai nghiêm, đường hoàng. Ông sẽ chết trong nỗi niềm thương nhớ của nàng, trong tình yêu của nàng. Và như thế thì không có điều gì phải ân hận và sợ hãi. Ông đã gan góc và oai hùng thét lớn: Bọn bay hãy nghe đây. Trong tay tao hiện có mười hai kíp mìn. Tao sẵn sàng đổi mạng với bọn bay! Ông đã thắng, tình yêu của ông với Trang, trong huyền thoại đẹp nhất của đời ông, đã thắng.

Ông đứng dậy, nâng mặt nàng trên đôi tay rắn chắc. Mặt nàng như một đóa hoa sen. Ôi! Không thể quan niệm được cuộc sống không có gương mặt của nàng.

Trang ơi Ông thì thào Ông ngoại nói: Một chữ tài tô đẹp càn khôn, một chữ tình duy trì thế giới. Em hiểu sức mạnh bí ẩn của anh không?