Số phận đã dành cho Viển biết bao điều may mắn, nhưng tiếc thay, chưa trọn vẹn đầu cuối. Viển đã đào tẩu, đã dấu được tung tích hơn bốn tháng trời nay rồi, kể từ khi có nguy cơ bại lộ mưu toan giết vợ, nhưng những tưởng có thể cao chạy xa bay trên con tàu vượt sóng lênh đênh giấc mộng du, để lên miền Đông Bắc, rồi từ đó vù ra nước ngoài, phủi tay, thoát nợ, thì lại bị hải vương tước đoạt sạch đến trắng tay và luẩn quẩn ở lại vùng trời nước với nguy cơ mắc lưới bất cứ lúc nào.
Viển thật là một kẻ có trọng tội.
Giết vợ bằng thạch tín chỉ làmột trong số hàng chục tội nặng mà tên côn đồ đã cố tình gây ra mà thôi. Thật thế! Viển là một kẻ hình pháp học liệt vào hạng loài hung ác. Mười sáu tuổi, y đã phạm tội đánh người trọng thương và cưỡng chiếm đàn bà. Mười bảy tuổi, gã thanh niên hoang tàng này đã dám liều lĩnh phóng tay đốt kho thóc hợp tác xã để phi tang trộm cắp khi y là bảo vệ kho thóc này. Kháng chiến chống Mỹ bùng nổ, trong khi ở các làng bản khác, người ta trống giong cờ mở tiễn đưa những con người ưu tú ra chiến trường, thì ở đây, làng Viển, người ta coi như có được cơ hội rinh được lọ mắm thối sang nhà hàng xóm. Tuy vậy, cũng phải bắt đi bắt lại đến ba bốn lượt, Viển mới định vị là anh lính ở chiến trường Quảng Trị năm đó. Quảng Trị, vùng máu lửa, nơi tranh chấp địch ta quyết liệt lại là điều kiện để thói hèn nhát và phản bội của y bộc lộ thẳng thừng. Tự thương bằng cách chặt ngón tay bóp cò, y chuồn vào y viện điều trị. Bị kỷ luật, y liền đào ngũ. Y bạt sang đất Lào. Ở đó y buôn trâu, buôn thuốc phiện; bị công an Lào bắt giam hai lần thì hai lần y giết lính canh trốn trại. Một lần xuôi bè sông Mè Khoỏng, y xô một thằng bạn chung vốn xuống thác dữ, nẫng trọn số vốn khổng lồ cùng cô vợ trẻ và cái lý lịch quân nhân đáng tự hào của anh ta, rồi lần mò về nước. Với lý lịch mượn và các trò gian dối khác, Viển trở thành chủ tịch uỷ ban phường tôi.
Ở đây, y gặp bố tôi. Lẽ ra y phải giật mình tỉnh ngộ. Thì trái lại, y lại rắp tâm trả thù bố tôi bằng các báo cáo ngầm vu oan để hại ông và lợi dụng vợ ông. Lại ngựa quen đường cũ, đánh chết cái nết không chừa, y móc nối với các phần tử xấu trong phường, ăn trộm công quỹ, thoạt đầu chỉ là những món tiền nho nhỏ đủ một bữa chén, sau là cả một tài sản một gia đình. Khi phường đã là một cấp hành chính với quyền thu phát, xây dựng các công trình phúc lợi trị giá hàng tỷ đồng, như các công viên, nhà trẻ, trường học, liên minh trộm cướp giữa y và tên trung uý Mặt Rách cùng mụ Lên cũng đã hình thành và hành động ngày càng liều lĩnh trắng trợn. Viển lại lũng đoạn tình cảm mẹ tôi, gây nên cơn náo động tâm lý tội nghiệp ở người phụ nữ này. Ở đây, y đã gặp một bất lợi bất ngờ. Vợ y, thoạt tiên chỉ là nổi máu ghen, thấy mình bị hắt hủi, không được ở trong liên minh nọ, sau nữa là bị nỗi ân hận vì đã phản bội chồng, ngày đêm thiêu đốt, nên đã ngấm ngầm theo rõi mọi hành tung của Viển. Có lúc uất, thị doạ sẽ tố giác. Thấy nguy cơ bị phát giác, Viển mưu mô giết vợ bằng thạch tín. Lăn lóc bên mộ vợ, Viển biết không che mắt được thiên hạ nên sau tuần tang ma vợ, y liền dùng kế tẩu vi thượng sách quen thuộc.
Viển phóng ngay lên vùng Phố O, định trà trộn vào đám dân đào vàng tứ chiếng để giấu mình và kiếm thêm đồng vốn cho cuộc trốn chạy ra nước ngoài. Nhưng đến đây, vừa lúc dân đào vàng xôn xao chuyện Đậu đầu gấu bị trừng phạt, nghe thấy hơi hướng anh Cần tôi trong vụ này, thần hồn nát thần tính, y liền lánh sang Tây Bắc. Miền tây đang mùa thu hoạch thuốc phiện. Nương rẫy lốm đốm sắc hoa anh túc huyền ảo như những manh áo màu ai phơi quên trong sương đêm. Viển hí hửng lao vào vết xe cũ. Y đánh quả liều. Giấu hẳn hai chục ký thuốc trong tạ gạo nếp, vượt qua hết các trạm kiểm soát, y chỉ vỡ tan mộng đế vương khi vào đến cửa ngõ Hà Nội thì bị tóm. Thoát thân là may, nhưng y đã định tự tử. Y bỏ ý nghĩ đến với cái chết sau khi giết một đồng bọn, chiếm hai viên hồng ngọc. Hào hứng trở lại, y giấu kỹ số vốn bạc tỷ trong người thề rằng không hành động gì nữa và lên tàu thuỷ đi Đông Bắc.
Chao ôi! Con tàu vượt sóng bập bềnh đưa y vào giấc mộng vàng. Mọi sự đều sẽ tốt lành nếu như không có một con chó từ đâu lạc đến gây sự. Và sau nữa, một lão thầy tử vi cứ như trêu ngươi y, bám nhằng y, hết hỏi tuổi y rồi lại nói về điều gở của chuyến tàu. Cuối cùng thì đau còn hơn hoạn, bao nhiêu công sức đều ra sông ra biển cả trong cơn phong ba của biển. Hai viên hồng ngọc chìm xuống đáy đại dương. Y lại trắng tay và bỗng dưng trơ vơ tráo váo như một kẻ sống bất hợp pháp ở vùng xa lạ này.
Nhưng hình như đã thành lệ. Vào lúc tuyệt vọng nhất trước mắt Viển lại xuất hiện một khả năng tái sinh. Đảo khỉ xanh tươi lúc này trở thành niềm hi vọng của Viển. Ngày đêm y rõi nhìn về đó. Ở đó có của cải, có thuyền tàu. nghĩa là có cơ hội để y lập lại sự nghiệp. Khi người chúa đảo bị công an áp điệu đi, Viển hiểu: đó là thời điểm hiếm có y phải tận dụng.
Đang hiu hiu trong mộng mị thương nhớ tim tím màu hoa xoan,, Bi bỗng sực tỉnh. Trưa đẫm sắc vàng trong lành thốt nhiên vương một hơi hướng nồng nặc. Bi nhổm phắt dậy. Ký ức trỗi lên, rũ khỏi lớp bụi dầy thời gian, một cái gì đó vừa mỏng manh vừa chạm khắc, vừa vô hình vừa rõ rệt và riêng biệt vô cùng đã xuất hiện.
Bi phóng ngay con đường viền quanh đảo, theo thói quen của người lính ở vọng gác ngoại vi. Gió từ biển xa thổi về ào ạt. Những tàu dừa nước quẫy động cùng với khu rừng nguyên thuỷ ở phía đối diện nó; khung cảnh nhiễm vẻ náo động bất bình thường. Nhất là cái tiếng sóng vỗ vào hốc đá rỗng ở phía bắc và đập vào mạn mấy con thuyền vô chủ dội vaò tận ngực Bi, khiến Bi thấy khó chịu vô cùng. Ở phía Nam hòn đảo, gió đã dịu, nhưng có tiếng nổ pạch pạch đứt nối rất lạ. Ở đây, hòn đảo như được bàn tay thiên tạo vuốt dài ra. Và chắc cũng chỉ mới đây thôi, do gió và một luồng chảy mới hình thành nên một doi cát mới đã được bồi đắp, trông như cái đuôi con rái cá, một nửa nổi, một nửa còn chìm dưới làn nước biển. Bi hơi ngỡ ngàng vì cảnh tượng này. Dừng lại, nó chợt nhận ra, một đàn sít đen đang mải miết nhặt sâu ở doi cát, bỗng dưng cất cánh đồng loạt. Bi vội rúc vào một bụi cúc biển. Nó nhìn thấy một chiếc thuyền máy nhấp nhô hai bóng người đang mắc cạn ở phần chìm của cái doi cát ngay khi đàn sít bay lên cao, để lại một khoảng bờ sáng choang.
Đúng là doi cát xuất hiện quá bất ngờ, trở thành cái bẫy với con thuyền. Con thuyền rú ga một hồi rồi tắt lịm. Mặt Rách đứng dậy. Viển ngồi ở mũi thuyền quay lại:
Thế nào? Thế nào? Đ mẹ, lại có điểm gở?
Mặt Rách bặm môi. Vết sẹo như con giun loằng ngoằng trên má giần giật khi y co tay giật sợi giây khởi động. Cỗ máy phịch phịch kêu như lấy lệ, rồi nghim nghỉm tắt lịm.
Thế nào? Thế nào?
Này, thế đ. nào mà mồm mày cứ dính hai chữ thế nào thế! Mày là bố tao hay sao mà có quyền hạch sách tao, hả!
Viển quàng chân qua cái ngáng thuyền, lịch bịch đôi ủng đi về đuôi thuyền:
Để tôi giúp một tay.
Này, nên nhớ một thằng ở ngạch công an lại bị chính đồng đội nó xử, thì nó phải là một thằng thế nào nhớ!
Để tôi giúp anh.
Lui ra! Khôg có giúp gì hết. Hôm nay tao ghi sổ. Còn nếu muốn ra phao dêrô để đi Hồng Kông, xin lỗi giá là.
Viển gật gật, nén trong bụng nỗi căm uất. Thằng cha đưa người di tản. Viển đâu có sợ nó. Viển, cụ nội là trương tuần, ông nội là chánh tổng, bố đẻ là lính pactidăng ác nổi tiếng vùng chợ Cháy, Viển có thể ăn gỏi nó. Nhưng, lúc này. trời không chịu đất thì đất phải chịu trời vậy.
Chậc! Thì cũng chỉ nghĩ chết ngoài biển khơi chứ ai lại chết ở vũng trâu đầm này.
Cái gì? Chết, chết cái gì!
Mặt Rách ngửng phắt lên. Hai con mắt y sắp bật ra khỏi hố mắt. Viển hiểu y vừa phạm phải một điều huý kỵ gì đó. Y liền đặt tay lên mạn thuyền:
A, nhìn thấy đáy đây này. Để tôi lội xuống. Lạy Trời, Phật phù hộ chúng con!
Mặt Rách quệt mồ hôi trán:
Cũng biết cầu xin rồi đấy, hả?
Đến loài vật nó cũng cần sự an ninh, tử tế với nhau những lúc như thế này.
Tu ở chùa nào ra thế?
Hừm, nói thật, chứ sang được Hồng Kông, Đài Loan, làm sao quên được ơn cứu tử của ông anh.
Xuống xề, nghe mát ruột quá, hề!
Tôi nói thật lòng đàng hoàng.
Đ. mẹ, giúp ả Trang có chồng đi tù cũng là thật lòng và đàng hoàng chứ! Tao còn lạ gì cái đàng hoàng của mày. Thôi, xuống đi! Lên đảo, kiếm được cái gì chớ có ăn mảnh như vụ ả Trang nhé!
Đã sơ múi gì đâu!
Hừm!
Viển thò chân xuống nước. Chân y như cái rễ cây mọc dài ra từng phân một. Cuối cùng chân y cũng lút trong cát và chạm đáy. Nhưng y có cảm giác hẫng hụt khi buông tay khỏi mạn thuyền và con thuyền do Mặt Rách điều khiển như thừa cơ, nổ máy, tăng tốc vọt đi, bỏ rơi y.
Vào đi! Tao cho thuyền xuống bến dưới kia!
Tiếng Mặt Rách trượt trơn trong tiếng xé nước vè vè của con thuyền ngoài xa loa loá nắng. Viển nhích từng bước nhỏ. Tới bờ, y ngồi xuống, tháo ủng dốc nước.
Rồi vừa chống tay định đứng dậy, y liền ngồi phịch xuống và xệt đít giật lui. Trướt mặt hắn là một con chó vàng đang nhe răng dữ tợn xông lại. Ngoài biển có tiếng canô tăng tốc, canô của Công an.
Trên chiếc canô có hai anh hạ sĩ, một ông chỉ huy mang lon thiếu uý công an, ông này đeo súng ngắn và vai khoác chiếc máy ảnh Zenit. Trên canô còn có ông Thuần, cha tôi.
Cha tôi! Thật là cha tôi, một vóc dáng đàn ông thuần thục tuổi năm mươi, một gương mặt rắn rỏi, can trường của đấng nam nhi cương trực. Nhưng, chả lẽ cha tôi và những người công an đã truy bắt ông, lại tìm ra ngay được điểm hoà đồng. Nghĩa là những người chấp pháp thông cảm với tình thương của ông với con chó, bằng lòng chở ông trên chiếc canô nghiệp vụ để ông trở lại hòn đảo thực hiện nghĩa cử cao quý là đón con chó về.
Không! Làm gì có sự dễ dàng vậy, trong cả trí tưởng tượng của những đầu óc lãng mạn! Cởi gỡ một vụ án đã chất chồng bao sai biệt, lắt léo, đã kéo dài cả gần chục năm trời đâu có phải chuyện ngày một ngày hai. Nói riêng cái chương bố tôi ở Đảo Khỉ, ai có thể tin được những điều ông đã thực hiện ở đây và kể lại một cách trung thực trong các bản tự khai? Chả ai có thể tin rằng một kẻ vừa ra tù như bố tôi lại bỗng dưng giơ vai ra đón một trách nhiệm nặng nề là nuôi bầy khỉ, với tinh thần và tình cảm cao quý như thế! Hừ, thế gian đã bị vấy bẩn hết rồi, làm gì còn sót lại một tâm hồn cao thượng như thế! Không một sự thật nào được chấp nhận! Lặp đi lặp lại một câu tra vấn: Sau khi ra tù, đi săn là biện pháp hợp pháp hoá việc tổ chức móc nối để trốn ra nước ngoài? Đảo Khỉ phải chăng là địa điểm tập kết lí tưởng? Thay vì cho lời kết tội, rằng bố tôi là tên biệt kích đã chiếm đảo, bắt đi ông Đào Lễ quá ư nực cười với chính kẻ dựng dàn kịch bản!
Một hôm, người hỏi cung bố tôi sau khi khuyến dụ bố tôi một hồi, lại hứa hẹn khoan hồng nếu thật thà khai báo, liền lẳng xuống trước mặt bố tôi một xấp ảnh:
Ông xem đi. Đây là vụ án còn phức tạp hơn vụ án của ông nhiều. Thế mà chúng tôi đã nắm được toàn bộ, cho đến từng hành động nhỏ nhất của bọn chúng. Qua mắt chúng tôi sao được!
Nhấc tập ảnh chụp từng hành động của thủ phạm vụ án nọ, bố tôi ngước nhìn người nọ:
Làm sao mà các ông lại chụp được ảnh của tội phạm khi nó đang hành động được?
Người nọ cười đắc ý:
Tất nhiên đây là ảnh chụp sau khi nó đã nhận tội và bắt nó diễn lại!
Vậy thì.
Bố tôi vội ngậm môi ngăn một ý tưởng vừa sắp buột thành lời. Tựu trung, ông vẫn là một con người hết sức năng động, giàu năng lực suy đoán, ứng phó, dồi dào ý chí, nhậy cảm với khuynh hướng tự nhiên của cuộc đời, nhưng giờ đây đã khôn ngoan, kín cạnh hơn, nghĩa là chớ có nên thật thà trong môi trường gian giảo, đầy cạm bẫy.
Giờ đây, ông vẫn là kẻ tội phạm bị công an áp điện tới hòn đảo với ý nghĩa là hiện trường. Với ông, thế là tương kế tựu kế. Nghĩa là bằng bất cứ giá nào cũng phải tìm gặp được Bi, cứu được Bi. Còn sau đó thế nào thì cuộc sống sẽ tự nó giải quyết.
Đó, như thế có phải là hay không!
Cái gì hay ạ?
Bất giác bố tôi quay lại, hỏi ông chỉ huy, sau một câu ông nói có thể là rất vu vơ. Ông thiếu uý xốc cái máy ảnh lên vai, chúm môi huýt một hơi sáo và ngước hai mắt lên trần mây đang roãng rộng để tia nắng mặt trời mặc sức toả rạng trên mặt biển. Có thể là nhà nhiếp ảnh nghiệp dư đang nghĩ tới ánh sáng của những tấm ảnh ông sắp chụp.
Bố tôi càng lúc càng lộ vẻ bồi hồi. Tóc đã bạc quá nửa. Râu ria cũng đã lốm đốm bạc và mọc lởm khởm, nhưng ông trẻ lại trong nỗi bồi hồi rất thơ dại của những tình cảm vô cùng thân thiết. Trải qua nhọc nhằn khốn khó, hoá ra chẳng có gì thui chột, chai mòn cả. Trong ông vẫn xôn xao, nao nức tình yêu đất nước, người thân, cuộc đời. Ông vẫn rung động với mỗi ngọn gió, mỗi màu xanh lá cây, mỗi nét vẻ cảnh quan, mỗi kỷ niệm đã trải.
Vẻ xúc động trên mặt cha tôi không qua được con mắt của người thiếu uý công an. Ông bỏ kính, liếc nhìn bố tôi:
Thế nào, sắp vào đảo, ông có cảm tưởng gì?
Gió từ đảo phản hồi trở lại, bố tôi đưa tay xoa hai con mắt đang đắng ngắt.
Cuộc sống có bản chất là vận động. Lưu lạc cũng là hình thái của sự vận động. Tôi nghĩ đến sự ra đi, sự lưu lạc, rồi sự trở về.
Nghĩa là các ông tụ tập lại để vù đi!
Đâu có! Tôi bị đắm tàu!
Người sĩ quan cau mặt:
Định phản cung đó à?
Ông không nên nói vậy.
Thế thì.
Không, ông thiếu uý ạ. Ông có nghe thấy người ta nói: có các chiến sĩ lên máy chém vẫn hát vang bài ca cách mạng không? Tình cảm cũng là một khuynh hướng tự nhiên đó, ông? Tình yêu gia đình, vợ chồng, con cái, thiên nhiên, cái đẹp cũng như tình yêu chân lý. Chúng là khởi thuỷ và bền vững. Bền vững vì nó nằm ngay ở sự vật. Cái gì là ở trong sự vật, thể hiện thành quy luật, thì cái đó có sức mạnh tiên thiên, ông ạ!
Cha tôi nóiBỗng nhiên giọng ông cao lên, át cả tiếng sóng biển lao xao khi tàu vào gần bờ. Ông có vẻ như ra một lời tuyên ngôn. Ông như lên tiếng thách thức. Nhưng ông lại như đang chênh chao trong một cơn say mơ ảo.
Đừng để phải ân hận, ông Thuần. Nên nhớ, đây là cơ hội cuối cùng của ông đấy.
Người thiếu uý gằn. Rồi bỗng nhiên thét to: Kìa! Bắt lấy nó!.
Tàu vừa cặp bờ, cha tôi đã nhảy ngay xuống nước. Nơi đây là bến tàu quen thuộc của ông. Chân ông guồng sùng sục nước biển. Ông không thể chần chừ được nữa. Lúc ấy lại có tiếng chó sủa, một giọng nam rè, thổ pha kim không thể lẫn với ai được.
Chuyện gì đang xảy ra ở trên đảo, bố tôi đã đoán được bảy tám phần. Còn ba người công an thì nằm rạp ở bên tàu trong thế phục kích. Họ đoán có một tốp biệt kích đã chiếm hòn đảo.
Rõ ràng là đang diễn ra cuộc săn đuổi căng thẳng giữa Viển cụt và Bi. Sau phút đối mặt, nhận mặt nhau, cả hai đã vào cuộc. Lần đầu tiên giòng máu bắt đầu thấm nhiễm tính hoang sơ của Bi bị bạo lực kích thích dữ dội. Bi đã vọt lên như một mũi tên bắn nhằm ngực Viển. Nhanh nhẹn, Viển né một bên Bi vặn mình, nó tránh được ngón đòn hiểm của Viển và đâm vào một bụi đom đóm.
Viển quay đầu chạy vì nhận ra Bi đã chui ra khỏi bụi rậm, quắc mắt, nhe hàm răng nhọn hoắt, trắng ởn, vẻ hung hăng dại ngộ khác thường. Có cái gì đó rất ma quái trong hành động của con chó. Nó giống như con chó lên cơn dại là một lẽ. Nhưng điều đáng sợ hơn lại là sự tỉnh táo quyết liệt của nó. Nó có ý thức săn đuổi. Và điều đó thể hiện rõ rệt nhất là khi Viển băng ra ngoài rìa đảo thì con chó liền phốc qua mấy bụi rậm, chạy tắt đón đầu liền.
Người và vật thế là cùng trên một dải đường mòn bao quanh hòn đảo. Loang loáng qua mắt họ những tàu dừa đu đưa trong gió và những chiếc thuyền cũ neo bên bến hoang rập rờn theo sóng.
Bi có một vẻ hung dữ khác thường!
Nhưng, đang lao đuổi theo cái cây thịt biết chạy phía trước, nó bỗng dừng lại bất thình lình. Nó hếch mũi lên trời, khin khít hít thở, và bỗng nhiên cuống quýt đến mức bốn chân ríu lại với nhau, không tài nào đi nổi nữa. Siêu cảm giác đã xuất hiện, đón nhận được một tín hiệu thoang thoảng nào đó trong ngọn gió vi vút vô tư, và thế là nó rơi vào trạng thái ngây đờ, bị hút hồn. Nó quay đầu lại, hai mắt mưng mưng mong đợi. Bi! Một tiếng gọi thân thiết vừa nức nở vang bên bờ biển được sóng gió khuếch đại lan truyền, vọng tới tai Bi, điệp điệp rền rền. Tình huống lặp lại y hệt hôm nào đó bên bờ suối, khi nó đứng ở phía hạ lưu, cạnh những bánh xe nước đang quay, cũng cái tiếng gọi từ ký ức bật ra thăm thẳm bao nỗi niềm nhớ thương ấy. Thế là nó hiểu. Không thể chần chừ một giây nào nữa, nó dựng phắt đôi tai lên, thân duỗi dài một vệt lấm lem lao thẳng ra bờ cát, nơi đó có một người đàn ông từ dưới biển đang chạy lên, đón nó.
Người và vật cũng đâm sầm vào nhau và đổ nghiêng xuống cát. Vừa lúc, viên thiếu uý chạy tới với khẩu súng đã rút ra khỏi bao, hua hua đe doạ. Bi rúc vào ngực bố tôi, đuôi quẫy liên hồi, rồi chồm lên liếm tới tấp vào mặt bố tôi cùng với tiếng rít thật nũng nịu và da diết. Bố tôi ràn rụa nước mắt. Ông ôm con Bi, đứng dậy, thật bình tĩnh bảo viên sĩ quan nọ:
Tôi và con Bi này sẽ thoả mãn yêu cầu chụp ảnh của anh. Anh xem đấy, nó, con Bi này là một nhân vật thật quan trọng, không thể thiếu được đấy chứ!
