Quả là gia đình này vốn không chỉ có hai người.
Họ là một tổ hợp có đủ các thành phần của hai thế hệ: Cha mẹ và con cái. Và khung cảnh gia đình họ vui vẻ như mọi sự sống quân bình dưới thế gian.
Buổi chiều, người đàn ông xuống xe buýt ở bến đậu cách nhà chừng năm mươi mét, xách cặp, đi bộ về. Nhà ông là một căn hộ ba mươi mét vuông trong khu tập thể mới xây dựng. Vợ ông, một phụ nữ xinh xắn, rất dễ thương và giàu tình cảm, làm nghề cô giáo dạy tiếng Việt ở một trường trung học gần đó. Giờ này, cô giáo đang lúi húi nấu ăn ở trong bếp.
Người đàn ông vừa đẩy cửa bước vào nhà, liền vứt cái cặp và bế xốc lên tay một chú bé bảy tuổi đang chơi chiếc xe tăng chạy pin ở trên phản:
Con trai của bố! Thế nào, hôm nay con được mấy điểm bài toán? Thơm bố đi nào!
úi, râu bố rậm quá.
Hà hà. Thế mà mấy anh Tây làm việc với bố khen râu bố đẹp đấy.
Bố ơi. Con được tám điểm. Nhưng mà.
Nhưng mà sao?
Bạn Lâm con hỏi một câu mà con không trả lời được. Có trời không, hả bố!
Ha ha.
Người bố quay cùng cậu con trai mấy vòng theo một vũ điệu quen thuộc. Rồi ông đặt cậu con xuống đất. Một câu hỏi lý thú lát nữa bố sẽ trả lời. Còn bây giờ, xin lỗi con trai nhé. Ông cởi bộ comlê, mặc bộ lao động xanh thẫm, rồi ngó vào bếp ông vui vẻ cất tiếng: Chào em! Cần đâu em? Người vợ quay ra, cho biết, Cần, con trai cả 16 tuổi của họ đi thi học sinh giỏi vật lý toàn thành phố chưa về. Anh đi gánh nước nhé. Người bố nhanh nhảu nói.
Chiều thu nhè nhẹ thơm như hương trà. Tông tênh đôi thùng tôn trên vai, người đàn ông đi ra chỗ máy nước. Khu tập thể mới xây dựng, chỉ có một máy nước công cộng và ngày mở một lần lúc năm giờ chiều. Thùng, xô, chậu đã sắp hàng rồng rắn từ trưa. Ông đặt thùng vào cuối hàng, đứng chống đòn gánh chờ đến lân thì lập tức có đến sáu bảy người đàn ông cùng cỡ tuổi, cùng cảnh, xúm đến. Ôi, toàn là bạn bè xóm giềng. Thời gian chờ đến lượt mình hứng nước rộng dài, tha hồ mà trò chuyện. Con người thật lạ, đầu óc thì bé mà nghĩ đủ chuyện trên giời dưới đất. Nước Mỹ kỳ bầu cử thượng viện này phe dân chủ thắng hay cộng hoà? Vụ nổ trên mặt trời vừa rồi có quan hệ gì đến mùa mưa bão năm nay? Giá vàng và đôla vì sao tăng như ngựa phi nước đại? Việc đổi mới công nghệ đóng tàu và vụ đắm tàu lớn nhất trong lịch sử hàng hải: tàu Titanic khổng lồ chìm với 1.600 du khách thiệt mạng? Phải chăng, Juyn Vécnơ, nhà văn lớn của nước Pháp, với các tác phẩm văn học Viển tưởng trứ danh như Hai vạn dặm dưới biển, là nhà ngoại cảm vĩ đại của nhân loại? Ông là một tổng kho hiểu biết rất đáng tin cậy lại sẵn sàng mở rộng hai cánh cửa cho mọi người khát khao tìm đến.
Chuyện trò mải mê tới lúc có người nhắc, ông mới vội chạy lên vòi nước máy. Đã đến lượt đôi thùng của ông đón dòng nước xối. Nước vừa tràn miệng thùng, ông cúi xuống vừa định đưa tay nhấc thì nhận ra bàn tay của ai đó cụt một đốt ở ngón trỏ đã nhanh hơn ông, nắm được cái quai thùng:
Để em giúp anh ạ!
A, không phải là người này nhầm. Ông ngẩng lên. Người có ngón tay cụt cúi xuống một lần nữa, vừa lập chập vừa nín hơi lấy sức nhấc chiếc thùng thứ hai đầy nước ra khỏi vòi. Nước vòi xối xè xè, át cả tiếng ông kêu thảng thốt:
Kìa, anh Viển!
Người tên Viển giấu bàn tay có ngón cụt ra sau lưng:
Dạ, dạ. Anh vẫn còn nhớ tên em ạ.
Cậu bây giờ là.
Dạ, em mới được chia một căn hộ ở dãy nhà với anh. Trên cử em về đây làm chủ tịch phường. Dạ, được gần anh chị ở đây, em rất mừng. Thôi, anh về kẻo chị chờ. Lúc khác em sang thăm anh ạ.
Người đàn ông gánh hai thùng nước về nhà. Mâm cơm đã dọn. Người con cả đã về, đang khoe cả bốn bài thi đều làm đúng hết. Đáng kể là định luật Niutơn 2, anh trình bày rất sáng tạo. Cả nhà ngồi vào mâm, bốn người bốn góc, cân bằng tuyệt đối. Cuộc sống thật hết sức cân bằng. Công việc đóng tàu ở xí nghiệp và đời sống thường nhật ở gia đình. Khó khăn trong việc tập trung vốn và khả năng mở cửa với các công ty nước ngoài. Các món ăn trong bữa cơm có món nóng món nguội. Có thịt và có rau. Món nào cũng luộc, kể từ thịt, trứng, rau, không rim, rán, kho, theo truyền thống ẩm thực của ông ngoại là hết sức coi trọng sự hài hoà âm dương. Âm dương hài hoà là lẽ tự nhiên. Nhắc đến lẽ tự nhiên, người đàn ông quên bẵng cuộc gặp lại bất ngờ với người tên Viển, sực nhớ đến câu hỏi trẻ thơ của cậu con trai bảy tuổi khi nãy. Ông nhìn hai con mắt đa cảm của cậu:
Con hỏi có trời hay không à? Có chớ con! Trời là cha, đất là mẹ. Trời có hình hài nên có tên gọi chân trời. Trời có tính nết. Xuân ấm, hè nực, thu mát, đông lạnh. Trời có lúc nổi giận như người, nên sinh ra mưa bão, lũ lụt. Trời gây thiên tai. Trời có thiên cơ, thiên tuế. Cũng như đất là mẹ. Cũng có lúc đất nổi giận. Khi chết, con người trở về với đất mẹ.
Bố càng nói càng say. Anh con trai cả tìm được mạch giao cảm, tủm tỉm thú vị. Cậu con trai thứ hai ngơ ngơ hai con mắt. Mẹ nhắc: Thôi, lớn lên, học lên nữa mới hiểu được. Giờ để bố ăn, không khách lại đến bây giờ.
Quả nhiên vừa buông bát, khách đã đến. Ba người. Một người là phó tiến sĩ kinh tế công tác ở ngân hàng. Một ông là triết gia ở viện M. Và một là nhà báo.
Người phụ nữ lặng lẽ pha cà phê. Chị đặt từng tách xuống trước khách.
Cám ơn chị. Xin chị đừng nói tôi nịnh. Anh nhà có phúc lớn nên có được chị là bạn trăm năm. Xin lỗi, chị có gương mặt toả ra thần thái vượng phu ích tử, hết sức giống gương mặt phu nhân Ruzơven, tổng thống Hoa Kỳ hồi thế chiến thứ 2.
Người phụ nữ bẽn lẽn đưa tay lên má, đi vào buồng trong. Chị phải soạn bài giảng ngày mai. Và kèm con thứ hai học bài. Lúc ấy người chị nở rộ vì lời khen. Chị không thể nghĩ có kẻ nghe trộm câu chuyện chăng chớ, sau này báo cáo ngầm rằng chồng chị có âm mưu gây náo loạn để trở thành tổng thống nước này.
Ở bộ xa lông, gỗ tạp, đám đàn ông vô tư sôi động trong các mệnh đề kinh tế chính trị cao xa. Trong câu chuyện, họ nhắc đến maketting, về hộp đen, về cơ chế thị trường, về Taylo, về Phơrớt, về âm dương, ngũ hành, về cải tổ, về Mác và Lênin. Người đàn ông bao giờ cũng là linh hồn của mọi cuộc bàn luận. Ba người kia thiết lập mối quan hệ với ông như con chiên nối mình với đấng Christ. Ông lịch lãm và siêng năng thu nhận, tư duy nhiều lần. Ông là giám đốc một xí nghiệp đóng tàu lớn nhất tỉnh, có hai ngàn thợ và doanh thu hàng trăm tỉ. Giám đốc, nhân vật trung tâm của đời sống kinh tế, kẻ mang các vấn đề của thời đại. Ở con người này, có nhà kỹ thuật, nhà chính trị, nhà kinh tế, nhà cải cách. Ông cũng hay giúp đỡ bạn bè trong việc tìm kiếm công ăn việc làm.
Nhiều khi cuộc nhàn đàm kéo quá mười một giờ. Vì có lúc anh nhà báo rất muốn hiểu nhân vật của mình.
Nghe nói anh là sinh viên bách khoa khoá I. Anh đỗ thủ khoa? Nhập ngũ, anh làm tiểu đoàn trưởng công binh. Có đúng không? Sao có lúc anh làm binh trạm trưởng? Việc ấy trước hay sau khi anh bị bọn Phượng hoàng vồ bắt? Trận ấy anh quyết tử với chúng, nghe nói gan góc lắm. Có phải đơn vị anh đề nghị anh là anh hùng quân đội? Thế còn thời gian anh bị địch giam ở lao ngục Tuaran? Anh thuyết phục một viên đại tá nguỵ. À mà nghe nói ông ta hiện bị giam ở gần đây.
Ông cười xuề xoà:
Nghe anh hỏi đã thấy chất huyền sử ở mỗi trang lý lịch đời tôi. Không có cái chất xa lạ ấy đâu.
Thưa anh, tôi nghĩ.
Không, anh hãy coi tôi như một người bình dị của tự nhiên. Tất cả diễn ra hồn nhiên như. tự nhiên. Tự nhiên có luật của nó, nó luôn muốn hoàn thiện.
Tiễn khách ra cổng, chuông đồng hồ nhà ai đổ liền một hồi mười hai tiếng binh boong, người đàn ông vừa định đóng cổng thì giật mình vì một bóng đen khúm núm xịch đến cạnh mình.
Anh ạ.
À, Viển đấy à. Thức khuya thế! Vào nhà chơi đi!
Người đàn ông lui lại, giọng không thật hơi vì một ánh xạ tỏa ra từ bóng đen nọ. Bóng đen cúi đầu, xoa xoa tay:
Dạ, thôi ạ. Anh cho em đứng ngoài này cũng được ạ. Em đến từ lúc nãy, nhưng thấy đông khách quá. Với lại, thấy bàn toàn những điều cao xa.
Lướt qua người đàn ông một cảm ứng rờn rợn. Cái bóng tiếp:
Dạ, giờ em xin anh vài phút ạ. Dạ, chắc anh còn nhớ. Quảng Trị, năm ấy, ác liệt quá! Tiểu đoàn ta ở trong vòng vây của cả một sư đoàn lính thủy đánh bộ Mỹ. Và em đã lú lẫn. Em đã tự chặt ngón tay rồi nói là sơ ý khi chặt củi. Định là về quân y rồi chuồn. Nhưng anh đã biết tội em. Anh bắt em kiểm điểm và sau đó, kỷ luật em.
Cái bóng thở thào thào:
Sau đó, em phiêu dạt sang Lào, buôn trâu, rồi em đi đào vàng. Ôi, mọi chuyện đã qua, em chẳng muốn nhắc lại nữa. Tham sinh uý tử là lẽ thông thường, anh ạ. Còn điều em cần đàng hoàng, công khai nói với anh là thế này: Anh Thuần, em cần sự thông cảm và che chở của anh! Thôi, chào anh!
Cái bóng vặn mình đi.
Người đàn ông quay vào sân. Ông đứng lại trước mảnh vườn hoa nhỏ ở góc sân, mảnh vườn thường được ông gọi là An Lạc Viên. Giữa cuộc sống bề bộn và nhiều khi bối rối, ông lấy lại yên vui thăng bằng từ cây và hoa.
