Bi lớn như thổi. Bi lớn từng ngày. Mới có ba tháng trời về sống với gia đình tôi, chú đã bỏ qua thời ấu nhi và trở thành một gã thiếu niên chính hiệu. Bốn chân dài ra đã đẩy chú cao lên thêm đến chục phân. Lưng, bụng, mông chú phát triển đều, trông cân đối và chững chạc. Sức trẻ đang độ của nó thể hiện rõ ở cơ chân sau chắc lẳn, ở những cú đạp, sức bật mỗi khi nó nhảy. Lông nó giờ vàng suộm, bắt nắng có khi óng ánh như len pha kim tuyến. Hai bộ phận ngoại hình có nét dáng riêng là cái đuôi và cái đầu. Đuôi chú giờ trắng phớ màu bông lau, nhưng cuộn tròn, y như cái mũ lông đội lệch, trễ bên hông trái. Hai tai chú giờ to bằng cái lá mít một, khi cụp khi dựng rất linh hoạt. Mõm chú đã có nhiều sợi râu cứng và ở hai bên má xuất hiện những bụm lông vàng. Trông mặt chú càng lúc càng giống mặt sư tử, kể cả thần thái của vị chúa sơn lâm này: dũng mãnh và trầm hùng. Tôi bảo mẹ: Bi chính là sư tử, nhưng cọc người, mẹ ạ. Mẹ tôi cười: Thế thì con Mí là con hổ còi!
Tất nhiên là mẹ tôi đã nuôi nấng Bi hết sức chu đáo. Nhưng, cùng với sự săn sóc nó từ miếng ăn miếng uống đến giấc ngủ đêm, còn là tình thương mến biểu lộ trong mỗi cử chỉ, lời nói, ánh mắt của bà mà tôi tin rằng Bi cảm nhận được. Con vật không vô tình đâu. Tuy nhiên, không phải như thế là đã tới kiệt cùng của mọi sự bí ẩn của mối quan hệ. Người ta nói, nuôi được con vật nào như ý, dù nó là con chó con mèo có bộ não phát triển, đến con gà, con lợn, ở cấp độ thấp hơn, cũng phải có thần, có duyên đặc biệt. Bởi vì, quả thật là có người nuôi con nào được con ấy. Ngược lại, có người nuôi mèo, mèo bỏ đi, nuôi chó, chó ốm chết. Mẹ tôi kể: ông ngoại tôi là một thiên tư ngoại hạng, một nhân vật thần kỳ, đồng thời cũng là người mát tay đặc biệt. Hàng xóm, ai mua lợn ở chợ về đều đến nhờ ông mở rọ, thả vào chuồng hộ. Lợn được tay ông thả, hay ăn chóng lớn lạ lùng. Ông nuôi ong mới tài. Đám côn trùng hoang dã này một hôm nào đó từ rừng về bậu đầy lòng chiếc mũ lá của ông. Ông cho chúng vào đõ. Chả bao giờ chúng đốt ông sất. Từ một đàn, ông gây ong chúa xẻ đàn, nhân lên được sáu mươi nhăm đàn. Khi ông mất, kỳ lạ, cả sáu mươi nhăm đám cháu con ấy bay theo đám tang của ông, rồi bốc đi hết, như cùng hồn ông đi vào cõi hư vô.
Vật nuôi và người bao giờ cũng có quan hệ qua lại. Tôi đã nghe chuyện về những con chó yêu quý và hết mực trung thành với chủ, đến mức chủ chết, nó nằm gác mộ chủ cho đến khi đói khát, chết rục tại chỗ. Có ông đã từ bỏ bạn thân mình vì người bạn này một lần buột miệng mắng con vẹt của ông là đồ ngu. Có những con lợn bỏ ăn vì phong phanh nghe tin chủ sắp bán mình cho người hàng thịt; về sau, người chủ phải đến chuồng cải chính tin đó là không có, con lợn nọ mới chịu ăn lại. Sau này, trong quan hệ với tôi, mẹ tôi, gia đình tôi, Bi sẽ biểu hiện tình cảm của mình đến mức độ nào, tôi chưa thể biết. Nhưng ngay bây giờ, giữa tôi, mẹ tôi và nó, quả thật đã nảy sinh những mối liên hệ rất khác thường.
Mẹ tôi Quý Bi như quý một đứa con bé bỏng nhất nhà. Đi dạy học về, việc đầu tiên là bà gọi vang tên nó. Nó chui khe cửa, lẻn đi chơi lâu lâu một tí là bà lồng đi tìm. Không thấy hình bóng nó quẩn quanh bên mình là bà hoảng hốt. Cứ y như sợ đứa trẻ nhỏ dại dột gặp phải tai hoạ gì. Bữa nào nó bỏ bữa hay ăn uống uể oải là bà sờ đầu nó, lo lắng: Sao, Bi ốm à!. Một đêm bà dậy hai ba lần xem nó ngủ nghê ra saoBây giờ thì bà đóng chặt cửa gỗ, kéo nó vào nhà, không cho nó thực hiện nhiệm vụ canh phòng nhà cửa nữa. Bà khâu cho nó một cái đệm bông dày để nó nằm khi trời trở lạnh.
Còn tôi, tôi coi nó là thằng bạn nhỏ tuổi thân thiết, là chú em út trong nhà. Ngược lại, nó cũng không kém nhiệt tình, không hờ hững với tình yêu thương thật sự của tôi.
Ôi, những lúc mẹ tôi và tôi từ đâu đó trở về! Có sự đón mừng nồng nhiệt nào đến như vậy mà tôi đã được hưởng? Bi nhận được tôi có lẽ là từ khoảng cách vài chục mét. Cũng có khi là xa hơn nữa. Nó có cái mũi tinh tế vào loại siêu cấp. Thành ra chưa trông thấy nó, tôi đã nghe thấy nó rít mừng rồi. Tới khi tôi rẽ vào cổng, nhìn thấy cái mõm ngắn của nó thò ra ở khe cửa, chưa kịp gọi, nó đã chồm lên phía trong cửa gỗ, cào càn cạt và cất tiếng toang toang: Đi đâu mà lâu thế, nhanh lên, anh!
Thương nhớ bị dồn nén có lẽ phải đến cả năm dài rồi. Bi phốc lên ngực tôi. Nó ép mặt, dụi mõm vào ngực tôi, trong khi hai chân trước nó dang ra, ôm chặt tôi. Cái đuôi của nó lúc ấy dường như là một tạo vật riêng rẽ. Nó cứ ngoáy tít rối rít, chẳng chịu để chủ điều khiển nữa. Còn hai chân sau nó thì mới thật là lập cập. Chúng giẫm lên nhau. Giẫm cả lên chân tôi. Nó bíu chặt lấy tôi, như sợ tôi bỏ nó mà đi một lần nữa.
Với mẹ tôi thì nó quặp chặt hai chân bà khiến bà luýnh quýnh, díu chân lại, có thể ngã bất cứ lúc nào. Tiếp đó, buông chân bà ra thì nó ngoạm vào gấu quần bà và giật từng hồi như trẻ con làm nũng, ăn vạ mẹ: Ứ ừ, bắt đền mẹ đi!.
Mẹ tôi cúi xuống, ôm cổ nó, vỗ về nó một thôi một hồi. Hoặc cao giọng vui vẻ:
Ơ kìa, để cho tôi còn đi xuống bếp làm cơm chứ! A, hôm nay đầu tháng lĩnh lương, mẹ có món này khao Bi. Đố biết là món gì nào?
Lúc ấy Bi mới nghệt mặt ngửng lên. Lúc ấy mới thấy nó thật là tồ, nghĩa là còn ngây dại lắm.
Bi hay được khao lắm. Với nó thì một bữa ăn ngon có nhiêu khê, tốn kém gì! Tội nghiệp, một miếng phổi lợn, mấy trăm bạc nhạc gân bò, dăm con tép, cái đầu cá mè, thế là đủ để nó vừa ăn vừa hít hà khoái trá. Và ăn xong thì ngồi liếm mép mãi không thôi. Rồi sau đó bốc lên một cơn phởn bất thần. Bi là một thiếu niên năng động và rất hay phởn chí. Đó là những buổi chiều xuân cơm nước xong thảnh thơi, mát mẻ. Tôi và mẹ ngồi uống nước. Bi từ gầm phản chui ra, đang đi bình thường bỗng nhảy cỡn, dâng hai chi trước lên, hoặc bất thình lình văng hai chân sau đá hậu sạt đất, rất giống cú đá của con dê. Tôi vừa vỗ tay hoan hô là nó xồ ngay tới, miệng phát ra những tiếng hặc hặc, ra cái điều bực bội với tôi. Không kịp nữa rồi, Bi đã hập cả hàm răng nó vào mu chân tôi. Cắn dứ, cắn đùa là cả một nghệ thuật. Nhẹ quá thì không gây được tức bực đủ để kéo chủ vào trò chơi. Mạnh quá, gây thương tích thì còn gì là đùa. Vừa đủ đau thôi. Lúc ấy tôi biết nhưng thoạt đầu cố tình lờ đi, mặc cu cậu tẽn tò, bỏ chạy một mình. Nó lặp lại lần thứ hai, lần thứ ba, kỳ cho tới lúc tôi phải giơ tay túm lấy cổ nó, tức là chấp nhận cuộc chơi. Lúc dó, nó mới làm như lồng ra khỏi tay tôi, phóng vụt đi, tăng tốc, xoải chân lướt một vòng, quanh khoảng trống giữa nhà. Với bước nhảy nước đại của ngựa,mình vươn dài, đuôi thả lỏng, đầu rạp thấp, trông nó như một ánh chớp vàng trên sàn xiếc.
Sau trò đó đến trò chơi ú tim được diễn tiếp như sau. Đang phi như ngựa, đột ngột nó biến mất. Tức là nó chui tọt vào gầm bàn, gầm ghế, gầm tủ đâu đấy. Và ép mình, nằm im thít ở nơi đó, cho tới lúc mọi người quên bẵng nó rồi, nó mới xộc ra, sủa ầm ĩ: Ê, người ta trốn ở trong này, thế mà cóc biết gì cả!
Nô mãi cũng mệt. Mệt, cậu chàng mới loanh quanh ba lần rồi ệch một cái, nằm khoanh tròn giữa nhà. Dường như đến lúc này nó mới được thở. Và cùng với thở là gãi. Trông nó gãi mới thấy phục tài tạo hoá. Tạo hoá đã tạo nên cái gì thì cái đó là hoàn chỉnh. Có chỗ nào ngứa trên cơ thể Bi mà nó không gãi được? Không chân trước thì chân sau. Cái đuôi thì là phần việc của bộ răng. Đặc biệt, nó vặn người rất khéo để móng chân có thể gãi được cả những vị trí khó tới nhất. Chẳng hạn cổ nó, ức nó, vai nó.
Tuy vậy, trông nó gãi vẫn thấy tội nghiệp, nhất là ở phần gáy, cổ và phần trên ức của nó. Chân sau nó xoè móng nhằm đúng chỗ ngứa, đánh lạch phạch liên hồi mà hình như vẫn chẳng ăn thua gì.
Thấy vậy, mẹ tôi, người thấu hiểu nó nhất, liền túm lấy nó.
Lại có con gì nó đốt, hả? Nằm xuống, tôi bắt cho, Bi!
Bi ngoan ngoãn nằm ềnh ra đất. Mẹ tôi vọc vạch đám lông cổ nó, lập tức thất kinh kêu to một tiếng ối! Cổ nó, bám chặt một con ve hút máu to bằng hạt đậu tương trương phềnh. Mẹ nghiến răng dứt được con ve ra. Tôi đem cái búa đến. Con ve toé máu, tẹt dí. Bi nhổm lên, rũ người khoan khoái. Mẹ lần vòng quanh cổ nó. Nó liếm tay mẹ. Mẹ kêu:
Để yên tôi bắt rận, bắt ve cho. Lây ở con nào sang có phải không?
Nó lè lưỡi, như xấu hổ. Tôi nói:
Hồi này nó hay đòi đi chơi, mẹ ạ.
Không được chơi với con Xồm nhà ông Viển nhé!
Ông Viển cụt á, mẹ.
Đừng gọi người ta thế. Mẹ dí ngón tay vào trán Bi Con Xồm nó dữ lắm, nó cắn chết đấy. Mà hôi quá rồi. Mai, anh Toản đưa Bi ra hồ nước tắm cho em nhé. Lớn rồi, phải năng tắm gội, người mới thơm tho sạch sẽ, nhớ chưa!
Thế thì phải mua cái xích để đưa Bi đi, mẹ ạ.
Ừ, lớn rồi, phải xích lại, không dong chơi, cắn hóng quen nết đi.
Đợi mẹ mua được xích, một sớm chủ nhật, tôi dắt Bi đi tắm. Cách nhà khoảng hai trăm mét, có một cái hồ rộng, nước rất trong, lâu nay uỷ ban phường vẫn chuyên kinh doanh thả cá. Ra khỏi nhà, vừa gặp ngọn gió hồ phóng khoáng giữa vùng trời bao la, Bi đã chùn lại không chịu đi nữa. Kéo mạnh thì nó cụp đuôi, giật lùi hoặc quay đầu, kéo căng xích đòi về. Hoá ra, Bi mới chỉ lớn bộp, chứ chưa phải là anh trai dạn dày.
Cho Bi tắm ở nhà vậy.
Mẹ tôi nói và xách ra mảnh sân áp An Lạc Viên hai xô nước đầy. Tôi buộc Bi vào bờ tường hoa. Cậu chàng có vẻ hãi, đầu cứ gằm xuống, khe khẽ rít trong cổ họng.
Bi! Bi! Tắm cho mát, cho sạch thôi mà! Tắm thích lắm, không đau đâu!
Miệng dỗ dành, một tay vỗ về Bi, tay kia tôi cầm gáo nước đầy dội oà xuống lưng nó. Gáo nước trút trượt đổ gần hết xuống đất vì Bi kêu ăng ẳng, giật xích chúi vào cạnh một chậu hoa. Chả lẽ nó lại sợ nước như mèo. Đã thế phải tập cho nó quen. Tôi dội gáo nước thứ hai. Lần này gáo nước trút xuống ướt đẫm lưng và đầu Bi. Y hệt đứa trẻ lần đầu bị nước dội vào đầu, nó sợ hãi đến cuống cuồng. Chân nó díu lại. Nó rên ư ử, sùi cả bong bóng mũi, trông thật thiểu não. Tôi tranh thủ dội thêm mấy gáo nữa. Và thật không ngờ, Bi bỗng thôi rên. Nó đã quen với nước. Mẹ bảo không tắm xà phòng cho Bi. Người nuôi chó có kinh nghiệm dặn thế. Xà phòng không cọ sạch, dễ sinh ghẻ. Tôi dùng hai tay gãi thật lực, đầu, lưng, hai bên sườn và bốn chân Bi. Nó đứng im, lại thè lưỡi liếm tay tôi, thỉnh thoảng lại hít hát, tỏ ra thích thú là khác. Hoá ra anh chàng tưởng tắm là cuộc đầy đoạ, khổ hình. Mẹ tôi cười giễu Bi: Hôm nay cống nhà ta tắc mất thôi!
Bây giờ thì không còn có thể nhận ra Bi nữa! Hay là Bi biến đi đâu rồi, giờ là con chó khác? Con này chỉ bé bằng nửa Bi, cái đuôi to hơn đuôi chuột cống một tí. Mình tóp lại chỉ bằng thân con mèo Mí. Bốn cái chân leo kheo, run rẩy mà liêu xiêu. Có lẽ chỉ còn cái mặt là vẫn là Bi!
Tôi bứt xích cho Bi. Nó văng mình rũ mấy cái thật mạnh, nước bắn tung toé ra bốn phía. Rồi nó phóng vào nhà, nằm xuống giữa khoảng trống, bắt đầu dùng lưỡi liếm. Công việc liếm láp tiến hành theo trật tự, nơi nào ướt nhiều, ưu tiên trước. Phút chốc, lại một việc thường tình mà như là có phép lạ, Bi biến hoá trở lại là Bi trước đây, gợi ấn tượng một quả cầu tròn trĩnh nhưng là lạ thế nào. Nó mập và to lại như cũ khi lông đã se se. Nhưng, giờ đây nó xởn xơ, tươi sáng và lớp lông phủ thắm dậy màu đồng sáng, óng ánh, sang trọng hẳn đi. Đặc biệt trông nó thảnh thơi và tinh anh hơn, nhất là hai con mắt tròn nhóng nhánh như mắt thú ăn đêm.
Bi là chú khuyển đẹp, đang ở độ cơ thể nảy nở hoàn mỹ nhất. Tôi cam đoan rằng Bi của tôi là con chó đẹp, đáng yêu nhất trong khu phố của tôi. Phố tôi ở là phố 302, thuộc một phường nhỏ ngoại vi một thành phố nhỏ. Phố mới lập, số nhà còn chưa có. Nó gồm một số căn hộ một tầng phân cho cán bộ, công nhân, viên chức cùng bộ đội phục viên. Đất rộng, chưa quy hoạch, người ta nuôi chó nhiều.
Tính từ đầu phố trở lại, thoạt đầu là nhà ông Viển chủ tịch phường, trẻ con thường gọi là Viển cụt, ông này có con Xồm, to gấp đôi con Bi, dữ như chó sói, lông lem nhem như ám khói, lại lờm xờm như những bụm giẻ rách dính vào mình. Tiếng nó sủa ông ổng. Tướng quỷ, mặt nó rằn ri, vằn vện, không biết đâu là mắt là mũi, là mồm. Nó thường nằm trong cái cũi ở cổng và là thần giữ của cho chủ. Thỉnh thoảng, ông Viển thả nó ra cho nó giải trí thì các chó khác khiếp vía chạy bạt. Nó đã cắn chết, ăn thịt không ít gà vịt, mèo và chó con. Nó là con ác cẩu thống trị các chó vùng này. Có lẽ các chó khác không nghĩ nó là đồng loại. Nó là con hùm, con beo, con yêu quái, là hung thần của loài chó. Nhà chị Lụa béo bán thực phẩm ở cạnh nhà ông Viển có một con lai bécgiê một tuổi suốt ngày bị giam trong nhà. Chị quý nó như vàng, như ngọc. Nó to đùng chị còn bế bồng, ôm ấp nó, chồng chị phải phát ghen. Nó có đẹp đẽ gì, mõm dài như mõm hươu, lại nhọn. Kế nhà chị Lụa là nhà ông thợ xẻ chuyên đi xẻ thuê có con Cộc. Anh chàng Cộc này được cái nhanh nhẹn, nhưng đuôi cụt thụt lụt, trông rất hẫng, lớn tuổi vẫn là đứa trẻ nhâng nháo. Con Lili của ông nhà báo về hưu tiếp đó thực chất là một ả chó đã đẻ hai lứa, đen xì như than, mũi huếch. Đó là những con chó ở cùng dãy nhà bên này. Còn dãy nhà đối diện, trước hết phải kể nhà bà Lên, cửa hàng trưởng cửa hàng kinh doanh tổng hợp của phường. Bà này nuôi đến bốn năm con chó rồi mà chẳng con nào sống được lâu cả! Lạ thế! Hết Môních quý tộc đến Mực quê mùa, con nào cũng chỉ được vài tuần là lăn quay ra chết. Bà Lên không có đức nuôi chó, người ta bảo vậy. Cách nhà bà Lên ba nhà còn có nhà chị Phơn nuôi chó Nhật, hai con tai to, lông lõng thõng, xồm xoàm, bé tí teo, trông như bức tranh biếm hoạ. Loại này suốt đời chỉ là chó con, chỉ giỏi bắt gián, bắt mối trong nhà. ấy thế mà giá mỗi con những hơn một cây vàng!
Bi của tôi đẹp, nghịch ngợm, hóm hỉnh, nhưng vẫn ngây thơ đáng yêu lắm. Trông nó rất ngộ, nhất là những lúc nó chơi đùa, trêu nghịch chị mèo Mí. Con mèo Mí ngồi trên bậu cửa. Bi ngồi dưới đất, nheo mép, vểnh ria, cậy to xác, nhất định chặn đường đi vào bếp của con chị. Con Mí điệu đà, đanh đá không vừa, rửa mặt xong, ra cái điều ta đây là người lớn, coi khinh chú nhóc, cuộn tròn lại đánh một giấc. Thế là Bi ức. Bi nhảy chồm chồm. Bi gầm gừ tức tối.
Mẹ tôi mắng yêu Bi: Ngụ cư bắt nạt chúa làng kìa! Rõ không biết dơ? Mẹ bế con Mí lên, nựng nó: Chị Mí không thèm chấp thằng em ngỗ ngược kia, chị Mí nhỉ!.
Đúng là Bi còn tồ lắm. Còn Mí, quả thật nó đã là con mèo dày dạn, rất xứng danh là con hổ còi, lắm mưu mẹo. Chẳng hạn, một lần nọ, biết là Bi đứng đó với dụng ý chặn đường nó, nó liền lấy dáng con hùm, mặt gườm gườm, lừ lừ đi qua, không thèm để ý đến, nghĩa là coi như không có Bi ở trên đời này. Đòn tâm lý có hiệu quả thật lớn. Bi đứng ngây ra, cứ như bị thôi miên. Chính Bi cũng không hiểu con vật đang giễu qua mặt Bi kia là con gì nữa. Tới lúc con Mí đã đi cách Bi được hai bước chân, chắc là lúc ấy dòng diện gây ảo giác đã yếu đi, Bi mới sực nhớ: Đó chỉ là con mèo quen thuộc tầm thường và yếu ớt thôi. Bi liền đuổi theo, há mõm định đớp trộm vào cái đuôi dài thượt của nó. Nhưng, hình như mèo chị đã dự tính cả rồi. Bi chưa kịp chạm đuôi nó, nó đã phắt lại, giơ bàn tay đã xoè căng móng vuốt, tặng Bi một cái vả đúng mõm. Tiếp đó, nó cong lưng lên, rạp cổ xuống, cố tạo ra một hình dáng khác thường và nhe răng khạc khạc một hồi. Bi lại bị thôi miên, đứng ngây ra rồi chớp chớp mắt ngác ngơ. Thực tình nó chẳng hiểu cái gì vừa xảy ra mà mõm thấy lại thấy ê ê.
Không có trận quyết chiến dữ dội nào, nhưng hai con vật trong nhà này sống không thật thuận hoà với nhau. Chúng cứ hậm hoặc với nhau, ganh ghét nhau, ngấm nguýt nhau liên tục. Hay là chó hợm mình, rằng xét về lịch sử thuần hoá thì nó là con vật từ rừng về ở với con người trước tiên, mãi lâu sau mới đến mèo. Vả lại, chó có ích hơn. Còn mèo, có lẽ cô chàng nghĩ, mình được ăn trên phản, được chủ bế ẵm, vậy mình dứt khoát hơn hẳn địa vị kẻ nằm đất canh nhà?
Tất nhiên, thường là khi cả nhà đi vắng, hai đứa mới hay gây sự với nhau. Có hôm đi làm về, thấy ấm chén xô lệch và dưới đất là lọ hoa thuỷ tinh vỡ làm ba mảnh, mẹ liền gọi hai con đến: Đứa nào làm vỡ lọ? Mẹ hỏi, Bi xủa, Mí gầm. Chúng phân trần và đổ tội cho nhau.
Mỗi ngày Bi một lớn, một sống động mạnh mẽ. Cả ngày bị nhốt trong nhà, đêm nó cào cửa, nó chui, nó lách nó đòi bằng được ra ngủ ngoài sân, dẫu khi có sương sa gió lạnh. Vào tuổi thiếu niên, dòng máu huyết thống chảy tràn trề trong cơ thể cường tráng của nó, nó biểu lộ thật rõ tập tính của giống nòi quen xông pha, hết sức dũng cảm và chịu đựng được mọi khắc nghiệt của hoàn cảnh.
Tuổi lớn khôn của nó được ghi nhận bằng nhiều dấu hiệu. Trước hết là những va chạm với con mèo Mí thưa thớt dần. Nó chạy nhảy ít hơn, điệu bộ nhung nhăng nhâng nháo mất hẳn. Cuối cùng là sự thay đổi tiếng sủa. Cùng với sự bừng nở của da thịt, nó cũng vỡ tiếng. Không còn cái giọng óc non tơ và chua gắt nữa, giọng nó giờ trầm xuống. Đó là chất giọng thổ pha hơi kim, khan rè như giọng ca sĩ Nam Mỹ, nghe vang xa, hơi huyễn hoặc. Lắm khi nó sủa ở khu An Lạc Viên mà cả sáu sợi dây đàn ghita trong nhà cũng rung ngân sao xuyến!
Gấu, gấu, gầu, gầu, gâu, gâu.
Đừng nghĩ rằng những đơn âm tiết phát ra từ cổ họng Bi là đơn điệu. Có nhiều sắc thái ý nghĩa lắm đấy. Gấu gấu. Đó là ngôn ngữ biểu cảm của Bi. Tôi nhận ra, khi Bi buột ra một tiếng đơn lẻ, thậm chí cộc lốc, ấy là nó muốn gọi tôi hay đánh động về một việc gì đó. Lúc nó ngỏng cổ, cất giọng sang sảng, là nó thông báo về một điều bất lợi, cần phải đề phòng. Vừa vờn nhảy, vừa kêu những tiếng nho nhỏ, đó là lúc Bi khoái trá. Cũng là những tiếng gâu gâu mà khi Bi khùng nộ giận dữ thì khác hẳn. Khi ấy, tiếng sủa như từ lồng ngực nó bắn ra, cả người nó rung lên, cùng với hàm răng nhe dữ tợn, thanh quản nó cuộn tròn những tiếng gừ gừ không đứt đoạn.
Bi ít lời hơn khi đã lớn. Và chỉ khi khứu giác cực kỳ thính nhạy báo hiệu tình trạng nguy hiểm xuất hiện nó mới lên tiếng. Thường là ban đêm. Khi nó sủa là có chuyện gì đó khác thường. Hình như nó phân biệt được hơi người ngay, kẻ gian, tiếng động bình thường và tiếng động khả nghi. Một đêm nó sủa gắt, tôi và mẹ tôi thức giấc. Lát sau có người đàn bà gọi cửa. Mẹ tôi ra. Người đàn bà nói: Con Bi nhà chị Trang sủa đấy à! May quá, nhờ nó sủa mà hai thằng kẻ trộm vào nhà tôi định lấy cái xe máy bỏ chạy. Mấy hôm nay không hiểu từ đâu loan truyền câu chuyện dị đoan, rằng hồi này ở dưới âm đang có loạn nên đêm đêm, người dưới đó hiện lên trên trần để đi tuyển lính đấy, chị Trang có biết không?
Nhiều đêm, nghe Bi sủa, mẹ tôi dậy, thắp hương, khấn vái xì xầm.
Có đêm thấy Bi sủa gắt, tôi trở dậy, cầm đèn pin ra cửa soi, gọi nó. Mắt ăn đèn loé sáng như hai hòn than hồng cháy đỏ, nó lao tới tôi, líu ríu một hồi, rồi lại rời tôi, quay ra cổng, tiếp tục sủa. Tôi muốn đưa nó vào trong nhà, nhưng nó không nghe. Suốt mùa đông ấy nó nằm ngoài sân. Tận tuỵ, ngay thẳng, tình nghĩa, đó là nét đặc sắc của Bi khi nó thật sự hoàn thiện thể chất. Đó là tập quán đã ăn sâu và sẽ thể hiện suốt đời nó. Hết lòng với việc phù trợ con người, thủy chung son sắt với người đã yêu thương mình, đó là sức mạnh dường như đã có sẵn trong đời sống tự nhiên của nó, là định hướng đã được xác lập từ thuở măng tơ của nó.
