Palerme, Sicile.

Giulia sẵn sàng đón nhận tất cả… ngoại trừ chuyện này.

Những gì nằm trong ngăn kéo tại văn phòng của bố đang trải ra trước mắt cô: Những trát hầu toà, những lệnh yêu cầu trả nợ, những thư gửi đảm bảo từng tập dày không ngớt. Sự thật ập đến như một cái tát. Sự thật nằm gói gọn trong hai chữ: Phá sản. Nhà xưởng đang ngập trong nợ nần. Nhà Lanfredi đã sạt nghiệp.

Bố chưa bao giờ để cập đến chuyện này. Ông chưa từng thổ lộ chuyện này cùng ai, không một ai. Nghĩ kĩ lại thì có một lần duy nhất, ông có nói về việc truyền thống cascatura đang dần biến mất. Trước ảnh hưởng của cuộc sống hiện đại, những người Sicilien đã không còn để tóc dài nữa. Ngày nay, người ta chẳng còn giữ lại những món đồ cũ nữa. Với những thứ đã qua sử dụng, họ sẽ vứt đi hoặc mua cái mới. Giulia vẫn còn nhớ về cuộc tranh luận đó trong bữa cơm gia đình quanh một chiếc bàn lớn. Không lâu sau, ông giãi bày, nguyên liệu làm tóc đã trở nên khan hiếm. Trong những năm sáu mươi, xưởng Lanfredi có hơn mười lăm đối thủ cạnh tranh ở Palerme. Nhưng nay, tất cả chúng đều đã đóng cửa. Ông vẫn kiêu hãnh khi là người cuối cùng còn sót lại. Giulia biết rằng xưởng sản xuất gặp phải những khó khăn nhưng cô còn lâu mới hình dung ra được nguy cơ phá sản lại gần kể đến thế. Trong tâm trí cô, đó thậm chí là một khả năng không thể xảy ra.

Thế nhưng, cô buộc phải đối mặt với sự thật hiển nhiên này. Theo những tính toán trong sổ sách, nhiều nhất chỉ còn một tháng làm việc. Về mặt kĩ thuật mà nói, nếu không có nguồn tóc, những người công nhân sẽ rơi vào tình trạng thất nghiệp. Xưởng không có khả năng trả lương cho họ. Xưởng phải nộp hồ sơ phá sản và đóng cửa.

Ý nghĩ này khiến Giulia sụp đổ. Hàng thế kỷ nay, cả gia đình cô sống nhờ vào nguồn thu nhập từ xưởng. Cô nghĩ tới mẹ mình, người phụ nữ đã quá già để có thể làm việc, tới Adela vẫn còn đang đi học. Chị cả Francesca của cô chỉ là bà nội trợ. Chị ấy đã lấy phải một gã chồng như cái giỏ thủng lỗ, hắn phung phí đồng lương vào cờ bạc cá cược. Không hiếm khi bố phải cứu lấy tài khoản chi tiêu của họ vào cuối tháng. Họ rồi sẽ ra sao? Ngôi nhà thân thương đã bị cầm cố, tất cả tài sản của họ sẽ bị tịch thu. Còn những người công nhân, họ sẽ thất nghiệp. Ngành nghề này đã được chuyên môn hoá trong khi không còn xưởng sản xuất nào khác ở Sicile, không nơi nào có khả năng nhận họ vào làm lại. Họ sẽ làm gì đây, những người phụ nữ đã thân thiết như chị em với cô, những người cô đã sẻ chia biết bao điều?

Cô nghĩ tới bố mình, nằm đó trong bệnh viện, giữa cơn hôn mê. Bỗng nhiên, cô sững lại. Một hình ảnh khủng khiếp lướt qua tâm trí: Bố cô trên chiếc Vespa vào buổi sáng hôm đó và bắt đầu một vòng đi thăm hỏi đối tác của ông. Ông bị dồn vào đường cùng. Trong cơn tuyệt vọng, ông phóng nhanh, mỗi lúc một nhanh hơn, trên con dốc thẳng đứng… Cô cố xua đuổi ý nghĩ chết tiệt đó. Không! Bố không bao giờ làm như thế. Ông sẽ không bao giờ bỏ vợ, các con gái và những người làm công cho ông trong cảnh khánh kiệt và côi cút… Pietro Lanfredi luôn ý thức cao về danh dự, ông không phải loại người tìm cách trốn tránh trước tai hoạ. Giulia biết rằng niềm tự hào của ông, thành công của ông, tinh hoa của cuộc đời ông là xưởng sản xuất nhỏ ở Palerme nơi bố ông đã lãnh đạo nó trước ông, nơi ông nội của ông đã thành lập nó. Liệu ông có chịu đựng nổi khi nhìn những người công nhân của mình bị sa thải, doanh nghiệp của mình bị giải thể, sự nghiệp của cuộc đời ông tan theo làn khói?… Thật tàn nhẫn làm sao! Mối nghi ngờ cứ thế gieo vào lòng cô gái như vết hoại tử trên một phần cơ thể bị thương.

“Con thuyền đang dần bị đắm” - Giulia tự nhủ. Tất cả mọi người đều ở trên boong tàu, bao gồm cô, mẹ cô, các chị em và những người công nhân. Đây là con thuyền Costa Concordia, do vị thuyền trưởng đã bỏ đi cho nên việc chìm tàu là điều không thể tránh khỏi. Không ca nô, không phao cứu hộ, không có bất cứ thứ gì để có thể bám víu.

Tiếng tán gẫu của đồng nghiệp trong phòng sản xuất kéo cô ra khỏi mạch suy nghĩ. Như mọi khi, họ đang nói về đủ thứ chuyện vô thưởng vô phạt. Trong một khoảnh khắc, Giulia thấy ghen tị với sự vô tư lự của họ. Họ đâu biết điều gì đang chờ đón mình phía trước. Cô đóng ngăn kéo lại như người đóng nắp một cỗ quan tài và chậm rãi vặn lại ổ khoá. Cô không còn tâm trí nào để nói với họ chuyện này nhưng cũng không thể nói dối họ. Cô không thể ngôi xuống làm việc bên cạnh họ như thể không có chuyện gì xảy ra. Thế nên, cô quyết định leo lên mái nhà trong laboratories[1] để ẩn náu. Cô ngồi đối mặt với biển như bố cô vẫn làm. Ông có thể ngồi như thê hàng giờ liền để ngắm nhìn biển. Ông nói đó là một cảnh tượng mà ông có thể ngắm mãi không chán. Giulia giờ đây chỉ có một mình và biển dường như đang cười nhạo trước nỗi đau của cô.

Buổi trưa, cô đến gặp Kamal trong cái hang nơi họ vẫn hẹn hò. Cô không nói gì về những điều khiến mình day dứt. Nhấn chìm nỗi đau của mình trong da thịt anh, đó là điều mà cô mong đợi. Khi họ làm tình, Giulia cảm thấy thế giới này trong chốc lát có vẻ bớt tàn nhẫn hơn với cô. Kamal không nói gì khi nhìn thấy cô khóc. Anh hôn cô. Nụ hôn của họ có vị mặn của nước mắt.

Buổi tối, Giulia quay về ngôi nhà thân thuộc. Viện cớ bị đau đầu, cô lên phòng giam mình lại và vùi đầu vào chăn gối.

Đêm đó, giấc ngủ của cô tràn đây những ảo ảnh kì lạ: Xưởng của bố cô bị giải tán, ngôi nhà bị lấy hết đồ đạc rồi bị rao bán. Mẹ cô hoảng loạn trong khi những người công nhân bị đuổi ra đường, những lọn tóc cascatura bị ném tứ tung khắp nơi, vứt xuống biển. Một vùng biển chỉ toàn là những tóc là tóc đang trôi lập lờ trước mắt cô…

Giulia cứ mơ đi mơ lại về những hình ảnh đó. Cô không muốn nghĩ tới chúng nữa nhưng những hình ảnh ấy cứ quay trở lại, dai dẳng như một cơn mộng mị ám ảnh mà cô không cách nào thoát ra. Nó như một đĩa nhạc quỷ quái đang áp thứ âm nhạc chết chóc của nó lên cô. Bình minh cuối cùng cũng giải thoát cho cô khỏi những giày vò tra tấn. Cô thức dậy, cảm tưởng như mình chưa hề ngủ, đầu đau buốt như bị ép chặt lại trong một cái kẹp. Bàn chân cô lạnh buốt còn hai tai thì ong lên.

Cô lảo đảo bước vào phòng tắm. Cô hi vọng một xối nước nóng hoặc lạnh buốt sẽ đưa cô ra khỏi cơn ác mộng và đánh thức cơ thể kiệt quệ này. Cô tiến về phía bồn tắm và chợt khựng lại.

Có một con nhện ở dưới đáy bồn.

Một con nhện nhỏ - với thân hình mỏng và những cái chân mảnh dẻ như ngần đó những chấm đăng-ten. Chắc nó đã bò lên dọc theo đường ống nước và bị mắc lại trong bồn tắm bằng gang tráng men khổng lổ trắng toát không lối thoát. Trong những phút đầu, chắc hẳn nó đã cố chống chọi bằng cách thử trèo lên thành bồn tắm lạnh buốt nhưng những cái chân gầy khẳng khiu của nó cứ trượt xuống dẫn nó quay trở lại đáy bồn. Cuối cùng nó hiểu rằng trận đấu này thật vô ích và quyết định chờ đợi số mệnh của mình như một sự giải thoát khác. Nhưng lối thoát nào mới được cơ chứ?

Giulia bật khóc. Không phải việc bắt gặp con vật đen xù xì nhiều chân đang nằm trên nền men trắng này khiến tâm trí cô xáo trộn dù cô kinh hãi loài động vật này, chúng khiến cô lập tức tránh ra xa. Thế nhưng, một sự hoảng loạn không kiểm soát nổi - đúng hơn là trạng thái bấp bênh mà con nhện đang rơi vào - cũng giống như cô - bị cầm tù trong một cái bẫy không thể thoát ra, một cái bẫy mà không ai có thể tới giải thoát cho nó.

Cô quay lại giường, vùi mặt vào trong chăn gối và ước có thể dính chặt vào đó không rời. Biến mất - đó là một viễn cảnh êm dịu và hấp dẫn. Cô không biết phải làm gì với nỗi đau này, với con sóng khổng lồ đang nhấn chìm cô. Cô nhớ khi còn nhỏ, cô đã suýt chết đuối trong một lần đi bơi với gia đình ở San Vito Lo Capo. Mặt biển thường ngày tĩnh lặng bỗng chốc biến động một cách lạ thường. Một cơn sóng lớn đã cuốn phăng cô đi. Chỉ trong vài giây, cô đã bị tách ra khỏi thế giới, bị cuốn đi trong bọt sóng. Cô vẫn nhớ miệng mình đầy cát kèm những viên sỏi nhỏ tí hon lẫn trong đám sỏi lớn. Trong khoảnh khắc, cô không còn phân biệt được đâu là bầu trời đâu là mặt đất, những ranh giới của thực tại đã bị xoá nhoà. Sức mạnh của con sóng quả quyết kéo cô xuống dưới đáy biển như có ai đó đang nắm lấy chân cô. Trong trạng thái nửa tỉnh nửa mê vẫn đi kèm theo những cú rơi tự do, cô đã nghĩ rằng mình sẽ không thể ngoi lên trên được nữa. Cô đã nghĩ, vậy là chấm dứt với cô. Cô đã gần như từ bỏ. Thế nhưng, bàn tay của bố khi đó đã nắm chặt lấy tay cô và kéo cô quay trở lại mặt nước. Cô lấy lại được bình tĩnh, kinh ngạc và hoảng hốt. Nhưng hóa ra cô vẫn sống.

Còn con sóng này, vậy đấy, nó sẽ không nhìn thấy cô ngoi lên được nữa.

Giulia thầm nghĩ, số phận đã trút khổ đau xuống nhà Lanfredi như một cơn địa chấn làm rung chuyển nhiều trái tim đang ở cùng một nơi trên đất Ý.

Tai nạn của bố đã khiến họ chao đảo dữ dội.

Và sự phá sản của xưởng sản xuất rồi đây sẽ kết liễu họ.

❀ ❀ ❀

[1] Phòng thí nghiệm.