Varanasi, Uttar Pradesh, Ấn Độ.

Smita giật mình tỉnh giấc trên ke tàu nơi Lalita đang cuộn tròn trong lòng cô. Bình minh đã tỏa ra những tia nắng đầu tiên. Hàng trăm người bắt đầu vừa chạy vừa mang theo tất cả hành lý hướng về con tàu vừa mới vào ga. Cô hoảng hốt đánh thức con bé dậy.

- Dậy đi con! Tàu đến đây rồi! Nhanh lên!

Cô hối hả thu dọn hành lý. Cô đã nằm ngủ trên túi xách để giữ nó không rơi vào tay bọn trộm. Cô nắm lấy bàn tay Lalita và đẩy nó về phía toa tàu hạng ba. Thực sự là một đám đông ồn ào hỗn loạn trên ke tàu. Người ta xô đẩy nhau, chen lấn lẫn nhau, giẫm đạp lên nhau. “Đi nào, đi nào!” - Họ hét lên từ tứ phía. Smita bám chặt vào tay nắm cửa toa tàu trước sức ép quá lớn từ biển người. Cô cố thử đưa Lalita lên trước tiên, cô sợ rằng con bé sẽ ngạt thở giữa đám hành khách lèn chật kín. Một mối nghi ngờ đột nhiên nảy ra trong đầu cô, cô quay lại hỏi người đàn ông gây guộc đứng cạnh mình.

- Có phải tàu này đi Chennai không? - Cô hét lên.

- Không! - Anh ta trả lời. Tàu đi Jaipur. Đừng có tin vào thông tin trên biển chỉ dẫn, toàn thông tin sai thôi. - Anh ta nói thêm.

Smita kéo Lalita lại khi quá nửa người cô bé đã ở trên tàu. Họ đi ngược đường bằng cách rẽ đôi đám đông một cách khó nhọc như con cá hồi lội ngược dòng chảy.

Sau nhiều lần đi lại tới lui, những chỉ dẫn mỗi người một ý, cố gắng hỏi thông tin từ nhân viên nhà ga một cách vô ích, Smita và Lalita cuối cùng cũng tìm thấy con tàu đi Chennai. Hai mẹ con cô leo lên toa tàu màu xanh của hạng “sleeper class”. Đó là một toa tàu không có điều hoà, trang thiết bị cũ kĩ hỏng hóc, lúc nhúc gián và chuột. Họ khó nhọc lách mình vào trong toa chở khách đă quá tải và tìm được một chỗ nhỏ tí hon trên bảng ghế gỗ. Khoảng hai mươi con người đã kịp lèn chật ních lên khoảng trống chỉ độ vài mét vuông. Phía trên, nơi đáng lẽ dành cho hành lí cũng bị chiếm chỗ bởi đàn ông và đàn bà. Những bắp chân của họ đung đưa trên không. Chuyến hành trình sẽ thật dài, đi qua hơn 2.000 cây số. Con tàu của họ là tàu chợ[1] nên rẻ tiền hơn tàu tốc hành. Nó đi qua khắp mọi nhà ga và chạy với tốc độ chậm chạp. “Băng qua Ấn Độ ư? Thật điên rồ làm sao!” - Smita thầm nghĩ. Như thế toàn bộ nhân loại đang di chuyến trên chuyến tàu này. Tất cả đang chất đống đến mức nghẹt thở và kiệt sức trong những toa tàu hạng bét. Khắp nơi chỗ nào cũng đầy rẫy những gia đình, trẻ nhỏ, người già ngồi bệt xuống sàn hay đứng bám vào nhau, co cụm người lại đến mức không thể cử động nổi.

Những giờ đầu tiên trôi qua mà không gặp trở ngại gì. Lalita ngủ say, Smita thì gà gật trong trạng thái nửa tỉnh nửa mê không mộng mị. Đột nhiên đứa trẻ tỉnh giấc và khẩn thiết muốn được đi vệ sinh. Smita tìm cách rẽ lối đi cùng con đến cuối toa tàu. Công việc tưởng chừng như liều lĩnh bởi rất khó khăn để không giẫm phải những hành khách ngồi chật kín dưới sàn. Mặc dù đã rất cẩn thận, cô vẫn giẫm phải một người trong số bọn họ, người đó lập tức giận dữ chửi rủa cô.

Khi cuối cùng họ cũng đến được cánh cửa nhà vệ sinh, nó đã bị khoá kín. Smita cố mở cửa, cô đập tay nhiều lần lên đó. “Không việc gì phải vội” - Một người phụ nữ già có hàm răng thưa và làn da sạm màu nhăn nheo như tờ giấy đang ngồi dưới sàn lên tiếng. “Đã hàng tiếng đồng hồ họ nhốt mình trong đó rồi. Nguyên một gia đình, họ tìm một góc để ngồi và ngủ. Họ sẽ không ra khỏi đó trước khi chuyến đi kết thúc đâu” - Bà ta nói. Smita lại tiếp tục đập tay vào cửa, khi thì như ra lệnh, lúc lại như van nài.

“Hét toáng lên cũng vô ích thôi” - Bà già nói thêm - “Những người khác cũng đã thử hết cách rồi.”

“Nhưng con gái cháu cần đi vệ sinh” - Smita than thở. Bà lão móm răng chỉ vào một góc của toa tàu: “Nó cứ việc đi ở đấy. Hoặc chờ đến ga tiếp theo”. Lalita dường như bất động. Cô bé không muốn phải đi tiểu ở trước mặt những hành khách khác. Dù chỉ mới sáu tuổi, cô bé đã biết phải làm cách nào để giữ phẩm cách. Smita giải thích cho con hiểu rằng nó không còn sự lựa chọn nào khác. Họ không thể chuốc lấy rủi ro khi xuống khỏi tàu ở ga tiếp theo vì chặng nghỉ quá ngắn. Ở ga trước, một gia đình đã bị kẹt lại. Có quá nhiều người ở khắp nơi trên ke tàu, họ đã không thể trèo lên để quay lại trên tàu. Tàu đã lăn bánh mà không có họ, bỏ lại gia đình nọ ở giữa nơi họ chẳng biết là nơi đâu, một nhà ga xa lạ, trong tay không một chút hành lý.

Lalita lắc đầu. Cô bé thà nhịn còn hơn. Sẽ có những trạm nghỉ lâu hơn trong vòng một hay hai giờ nữa ở Jabalpur. Nó sẽ nhịn tới lúc đó.

Khi họ quay trở lại băng ghế ngồi, một thư mùi hôi thối xâm chiếm cả toa tàu - mùi của nước đái và phân trộn lẫn với nhau. Cư dân của các thành phố đã quen với việc tìm đến gần những ga đường sắt để xả xú uế. Smita biết rất rõ thứ mùi đó. Dù ở bất cư nơi đâu nó cũng giống y như vậy. Nó không có ranh giới, không phân biệt địa vị, tầng lớp xã hội hay giàu sang nghèo hèn. Cô đã quen với nó nhưng cô nín thở như cô đã làm biết bao lần khi đi làm mỗi ngày. Cô che khăn dưới mũi mình và mũi con.

Không bao giờ nữa. Cô đã tự hứa với bản thân mình. Không bao giờ sống mà phải nín thở nữa. Rốt cuộc, họ sẽ được tự do hít thở một cách đường hoàng.

Tàu lại lăn bánh. Thứ mùi ghê người đó tan đi và thế vào đó là một mùi bớt nghẹt thở hơn nhưng vẫn khiến người ta buồn nôn: Mùi mô hôi của những thân thể ép chặt vào nhau. Đã gần trưa, sức nóng thật khó để chịu đựng nổi trong những toa tàu quá tải trong khi chỉ có duy nhất một chiếc quạt thổi gió xuôi chiều. Smita cho Lalita uống nước. Chính cô cũng cố nuốt lấy vài ngụm.

Ngày dài lê thê trong sự đờ đẫn ẩm ướt. Một vài người đánh xi giày giữa toa tàu. Những người khác ngắm nhìn cảnh sắc qua lớp cửa hé mở hay dán chặt người vào thanh chắn cửa sổ với mong muốn tìm thấy được ở đó vài hơi thở của không khí tươi mát. Một người đàn ông bước từng bước dài qua những toa tàu vừa đi vừa đọc những lời kinh cầu nguyện, đổ nước lên đầu những hành khách thay cho phép ban phước lành. Một người hành khất lết trên sàn tàu cầu xin vài đồng để sống qua ngày. Ông ta kể cho những ai muốn nghe câu chuyện buồn của mình. Ông ta từng lao động trên đồng ruộng với gia đình ở phía Bắc cho đến khi những chủ trang trại giàu có tìm đến bố ông - người đã vay nợ một món tiền. Họ đánh chết ông, bẻ gãy chân tay ông và móc mắt ông trước khi treo ngược ông lên trước mặt toàn bộ gia đình. Lalita rùng mình kinh hãi trước những lời thuật lại câu chuyện sầu thảm nọ. Smita giận dữ với người ăn xin, nói ông ta hãy lết đi chỗ khác vì ở đây có trẻ nhỏ.

Ở cạnh cô, một người phụ nữ tròn trĩnh người đẫm mô hôi kể rằng cô ta đã đến ngôi đền Tirupati để dâng lễ vật. Smita bừng tỉnh. Con trai của bà ta lâm bệnh, các bác sĩ cho biết cậu đã vô phương cứu chữa. Một thầy lang khuyên bà hãy đến hiến dâng một thứ ở ngôi đền và con trai bà đã được chữa khỏi. Hôm nay, bà sẽ đến cảm tạ thần Vishnou vì điều kì diệu đó bằng cách đặt những đồ ăn thức uống và vòng hoa dưới chân tượng Ngài. Để làm được điều đó, bà đã trải qua chuyến hành trình kéo dài hàng ngàn cây số. Bà phàn nàn về điều kiện khổ sở của chuyến đi, nhưng mọi chuyện là như vậy. Bà nói: “Thần linh đã quyết định rằng con đường dẫn về phía Ngài cần phải đầy rẫy những khó khăn.”

Màn đêm dần buông xuống. Trong toa tàu, người ta sắp xếp để tìm một chỗ có thể đặt lưng xuống được. Những băng ghế gỗ đã chuyển thành giường nằm. Nhưng không dễ để nằm ngủ ở đó. Smita cuối cùng cũng thiếp đi, dính chặt người vào cơ thể nhỏ bé của Lalita bên cạnh người đàn bà phốp pháp. Cô nghĩ lại về lời hứa mà cô đã tự nhủ với bản thân mình và thần Vishnou trước khi lên kế hoạch cho chuyến đi. Cô tự nhủ mình phải giữ lấy lời.

Cô đã đưa ra một quyết định ngay trên chiếc giường nằm bằng gỗ, giữa đêm sâu thẳm này, ở nơi nào đó nằm giữa Chhattisgarh và Andhra Pradesh: Ngày mai, Lalita và cô sẽ không đi tiếp con đường tới Chennai như đã vạch định sẵn. Khi tàu dừng lại ở ga Tirupati, họ sẽ xuống tàu và đi về phía ngọn núi linh thiêng để cảm tạ thần linh. Smita chìm vào giấc ngủ với ý nghĩ đó và bỗng nhiên cô cảm thấy như được xoa dịu. Thần Vishnou đang chờ đợi họ.

Chúa trời của cô đang ở đó, thật gần.

❀ ❀ ❀

[1] Ý chỉ loại tàu mà gặp nhà ga nào cũng ghé vào để đón khách, không có lộ trình cố định.