Lý Nghị nhấp một ngụm trà, càng nói càng đau lòng nhức óc: "Đây vẫn chưa phải là điều chính yếu. Quan trọng hơn là sự tàn phá môi trường của ngành sản xuất! Sự tàn phá này thường là không thể đảo ngược. Cứ lấy tỷ lệ che phủ rừng mà nói, tỷ lệ che phủ rừng tại Nhật Bản gần 64%, là một trong những quốc gia có tỷ lệ che phủ rừng cao nhất thế giới; còn tỷ lệ che phủ rừng của Trung Quốc thì chưa tới 17%."

"Nhật Bản là một quốc gia rất chuộng dùng đũa dùng một lần, lượng tiêu thụ mỗi năm lên tới hơn 24 tỷ đôi! Ban đầu, họ không hề nhập khẩu đũa từ nước ngoài mà chỉ tự cung tự cấp, nhưng với sự xấu đi ngày càng nghiêm trọng của môi trường, họ chuyển sang nhập khẩu từ Trung Quốc. Hiện nay, 96% số đũa của họ đều là nhập khẩu từ Trung Quốc. Một đôi đũa Nhật phải bán với giá mười mấy Yên, thế nhưng một chiếc đũa Trung Quốc, từ sản xuất đến xuất khẩu, rồi đến bán lẻ, cũng chỉ bán được một hai Yên!"

"Người mình cứ tưởng mình thông minh, chặt gỗ và tre xuống, gia công qua loa là có thể bán kiếm tiền, tạo ngoại tệ. Thực ra người Nhật mới thông minh, họ không những bảo vệ được môi trường tự nhiên của mình, còn nhập khẩu được đũa với giá thấp hơn, sau đó lại thu hồi tái chế những chiếc đũa này, sản xuất thành giấy và đồ nội thất, xuất khẩu ngược lại sang Trung Quốc rồi bán với giá cao."

Ôn Ngọc Khê lần đầu tiên trong đời nghe được những lời lẽ như thế, ông dừng cây bút trong tay, nhìn về phía trước, dường như đang suy ngẫm điều gì.

Còn những lời của Lý Nghị vẫn tiếp tục vang vọng bên tai ông: "Sự vơ vét vô độ đối với môi trường, nhưng lại không nghĩ đến việc bảo dưỡng và duy trì, cuối cùng sẽ dẫn đến sự trả thù điên cuồng của tự nhiên. Thảm thực vật rừng giảm diện tích trên diện rộng, lũ lụt tràn lan gây tai họa, việc khai thác vô tội vạ các mạch đất và khoáng sản dẫn đến kim loại quý hiếm chảy ra ngoài với giá rẻ mạt, thiên tai địa chất ngày càng tăng lên."

"Cậu nêu ra vấn đề rất sắc bén, rất có sức thuyết phục, nhưng chúng ta ngồi đây lúc này, không chỉ đơn giản là để oán trời trách đất chứ nhỉ?" Ôn Ngọc Khê mỉm cười nói.

"Ôn Bí thư, ông mới là cha mẹ dân của tỉnh Nam Phương, những vấn đề này đều phải nhờ ông giải quyết." Lý Nghị cười nhạt, nhẹ nhàng đá quả bóng trách nhiệm lại cho ông.

Ôn Ngọc Khê bất ngờ cầm lấy tách của cậu, châm thêm một tách nước, bưng đến trước mặt cậu: "Lý Nghị, tôi biết cậu đã có sự chuẩn bị trong lòng rồi, cậu không cần phải úp mở nữa, có điều gì thì cứ nói đi, tôi sẽ là một người lắng nghe rất tốt."

Lý Nghị có chút cảm động, vội vàng đứng dậy, đón lấy tách trà nói: "Đa tạ Ôn Bí thư, thật là chiết sát tiểu nhân! Ôn Bí thư đã lễ hiền hạ sĩ như vậy, tôi cũng không có gì phải giấu giếm, tự nhiên là biết gì nói nấy, nói hết những gì mình biết."

"Thế mới đúng chứ! Bây giờ, cậu đừng coi tôi là Bí thư gì cả, cứ coi tôi là một ông lão bình thường, một người bề trên của cậu, đang ngồi tán gẫu chuyện nhà, không cần phải có gánh nặng tâm lý gì cả. Cứ thoải mái mà nói, điều gì có lý, tôi tự nhiên sẽ nghe lọt tai, điều gì tôi thấy còn cần bàn thêm, tôi cũng sẽ ghi lại để thảo luận kiểm chứng." Ôn Ngọc Khê cười ha hả nói: "Cậu cứ gọi tôi là Ôn bá đi! Tôi thấy cách xưng hô đó hay! Cậu lại đâu phải cấp dưới của tôi, không cần phải giống như bọn họ."

Lý Nghị thấy đường đường là Bí thư Tỉnh ủy mà lại không hề có chút kiêu ngạo, khiêm tốn hiếu học, không ngại hỏi người dưới, thực sự có chút hổ thẹn. Thực ra, cậu cũng có một vài ý tưởng, đặc biệt là sau sự việc vụ tai nạn máy bay được thay đổi kết cục, cậu càng kiên định với niềm tin này hơn, rất nhiều tai nạn xảy ra trong tương lai, nếu phòng bị trước, hoàn toàn có thể tránh được! Thế nhưng, những suy nghĩ này, với sức của Lý Nghị cậu thì không thể hoàn thành, chỉ có thông qua những người như Ôn Ngọc Khê, tâu lên cấp trên, gây sự chú ý, có lẽ mới có khả năng thực hiện.

Vì vậy, Lý Nghị tĩnh tâm lại, tỉ mỉ bàn luận về những suy nghĩ của mình.

"Đã nói đến đũa, chúng ta cứ tiếp tục nói về nó. Thực ra, đây đúng là một dự án tạo ngoại tệ rất tốt, chi phí thấp, kỹ thuật đơn giản, phù hợp cho người dân thường làm giàu." Lý Nghị nói xong, cúi đầu uống trà.

Ôn Ngọc Khê gật đầu: "Không sai. Người dân ngoài sức lực ra thì kỹ thuật sở hữu có hạn, muốn làm giàu thật là khó!"

Lý Nghị nói: "Thực ra, chúng ta vừa khai thác rừng, đồng thời tăng cường việc trồng bổ sung cây con trên đất rừng đã khai thác, bảo dưỡng và duy trì hậu kỳ, giữ cho diện tích rừng cơ bản không đổi, như vậy vừa không gây tàn phá lớn cho môi trường, lại đạt được mục đích xuất khẩu tạo ngoại tệ, cũng có thể tạo vòng tuần hoàn lành tính, phát triển bền vững. Đạo lý này, thực ra rất nhiều người hiểu, chỉ là họ chỉ nhìn thấy lợi ích trước mắt, trồng cây gây rừng, chuyện 'mười năm trồng cây' này họ không mấy hứng thú. Điều này cần sự giám sát của các cơ quan chức năng chính phủ, đưa ra một quy định cứng rắn, cưỡng chế thực hiện. Còn một đường lối nữa, chính là sản xuất nhiều đũa tre, ít sản xuất đũa gỗ. Tre có chu kỳ sinh trưởng ngắn, hiệu quả nhanh."

Ôn Ngọc Khê chậm rãi gật đầu: "Điểm này tôi cũng đã nghĩ tới. Chỉ là làm thì không dễ dàng như vậy, hễ dính dáng đến lợi ích, không mấy ai chịu nghe lời."

Lý Nghị cười nói: "Vì pháp trị của chúng ta còn chưa đủ kiện toàn! Nếu thực sự làm được 'có pháp để dựa, có pháp thì phải tuân theo', thì ai còn dám lấy thân thử pháp chứ?"

Ôn Ngọc Khê ngẩn ra: "Hôm nay chỉ bàn chuyện kinh tế! Đừng nói xa xôi quá."

Lý Nghị cười nói: "Được, tiếp theo tôi chủ yếu bàn về vấn đề cơ khí chế tạo. Tôi chủ yếu nói về hai vấn đề, một là vấn đề kỹ thuật, hai là vấn đề bảo vệ môi trường. Máy móc của nước ta chủ yếu dựa vào nhập khẩu, bản thân kỹ thuật yếu, nền tảng mỏng. Linh kiện trên máy móc hạng nặng, dù chỉ là một mũi khoan nhỏ bị hỏng, chúng ta cũng phải nhập từ Nhật Bản, sản phẩm loại này chi phí rất thấp, thứ giá mười mấy Yên lại bán tới mấy ngàn đồng! Một bản vẽ vòng bi, người Đức mở miệng đòi một triệu một bản, bản khác chỉ thêm một cái lỗ, cũng đòi một triệu! Không còn cách nào khác, ai bảo chúng ta không có kỹ thuật đó, không sản xuất ra được những thứ tinh xảo như vậy chứ?"

Ôn Ngọc Khê im lặng không nói, bàn tay cầm bút lại siết chặt.

Lý Nghị nói: "Khoa học kỹ thuật là năng lực cạnh tranh cốt lõi, về mặt kỹ thuật, trong khi tiếp nhận kỹ thuật tiên tiến nước ngoài, chúng ta bắt buộc phải tăng cường đầu tư nghiên cứu phát triển, dũng cảm đổi mới, dù sao thì kỹ thuật cốt lõi thực sự, người khác sẽ không dễ dàng truyền thụ cho đâu. Còn về mặt bảo vệ môi trường, lại càng nghiêm trọng, chúng ta nhất định phải vứt bỏ cái mũ 'tiêu hao cao, phát thải cao', điều này đối với môi trường, đối với con cháu đời sau, là vô cùng thiếu trách nhiệm. Về khía cạnh này, tôi có một vài suy nghĩ..."

Kiếp trước, Lý Nghị từng đảm nhiệm chức vụ giám đốc bộ phận kỹ thuật tại một doanh nghiệp đầu ngành trong lĩnh vực cơ khí chế tạo. Ở đó, tiền thì không kiếm được bao nhiêu, nhưng bản vẽ kỹ thuật thì lại ghi nhớ được một đống lớn. Đối với máy móc, cậu rất am hiểu, nói năng trôi chảy đâu ra đấy, cộng thêm biểu hiện xuất sắc tại Hội nghị Thép, lại thêm một chút lý luận phát triển tương lai, khiến Ôn Ngọc Khê nghe thấy vừa cảm thấy có nội dung, lại vừa không hề khô khan.

Cả hai người đều quên mất sự tồn tại của thời gian.

Bên ngoài, Hoàng Thư Kỳ lại không thể quên, anh thỉnh thoảng lại ngẩng đầu nhìn đồng hồ treo trên tường, từ chối hết người này đến người khác đến tìm Ôn Ngọc Khê. Đang nói chuyện gì mà lâu thế không biết? Sắp tới giờ tan làm rồi! Mà họ thậm chí còn chưa ăn trưa nữa! Anh rất muốn vào nhắc nhở một tiếng, nhưng cứ nghĩ đến lời Ôn Ngọc Khê dặn là không được phép để bất cứ ai làm phiền, tay vừa vươn đến cửa lại rụt về. Bụng anh đã đói đến mức kêu òng ọc, sáng dậy sớm ăn hai cái bánh bao đã tiêu hóa hết từ lâu, lúc này thực sự đói đến mức cồn cào.

Trời dần tối sầm lại, Hoàng Thư Kỳ không thể nhịn thêm được nữa, đưa tay gõ cửa.

Từ bên trong truyền ra tiếng Ôn Ngọc Khê vô cùng khó chịu: "Chuyện gì vậy!"

Hoàng Thư Kỳ nói nhỏ: "Ôn Bí thư, sắp sáu giờ rồi, ông vẫn chưa ăn trưa mà!"

"À! Vậy sao!" Ôn Ngọc Khê đưa cổ tay xem đồng hồ, bật cười nói: "Ôi chao, Lý Nghị, thật xin lỗi, cậu xem này, hại cậu phải nhịn đói rồi đúng không? Cậu là người trẻ tuổi, không thể so với ông già như tôi được! Các cậu đói nhanh, tôi thì thường xuyên không cảm thấy đói! Đi, đi, đi, hôm nay tôi mời cậu ăn một bữa cơm làm việc. Chúng ta vừa ăn vừa nói chuyện tiếp."

Hoàng Thư Kỳ nghe thấy, thầm tắc lưỡi.