Hầu như mọi người trên tàu Josephine đều có thư, thậm chí có người nhận được hai hay ba bức. Paul nhận được một lá thư từ Grace gửi từ Paris, trong đó cô bày tỏ hy vọng rằng, vì cô sẽ có vài tháng du lịch cùng cha mình, biết đâu cô có thể gặp lại anh trong chuyến phiêu lưu của mình. Vị thuyền trưởng trẻ cũng nuôi hy vọng ấy, và cậu đã đọc lại bức thư thêm một lần nữa. Có lẽ cậu còn đọc lại nó lần thứ ba sau khi về phòng riêng, và lần thứ tư trước khi đi ngủ; bởi những thiếu niên ở độ tuổi của cậu thường rất hay mộng mơ về chuyện này.

Giáo sư Stoute đang ngồi trong phòng khách. Ông đã đi khắp Antwerp, và đi bộ một quãng đường dài hơn mức mà một người có thân hình mập mạp như ông có thể chịu đựng nổi trong một ngày trời ấm. Dù rất mệt mỏi, ông vẫn rất tốt bụng; quả thực, cho đến nay, chưa từng có chuyện gì xảy ra có thể làm mất đi sự điềm tĩnh của ông. Ông cực kỳ được lòng lũ trẻ, và nếu chẳng may ông ngã xuống nước, chắc chắn tất cả bọn chúng sẽ lao xuống cứu ông. Không ai từng có ý nghĩ chống lại ông, và nhờ thế, ông chẳng bao giờ gặp phải rắc rối nào.

Trong khi ông đang ngồi quạt mát bằng một tờ báo, ông Hamblin bước ra từ phòng riêng, tay cầm theo chiếc phong bì cỡ lớn vừa nhận được. Vị học giả trông có vẻ bối rối; thực ra, nét mặt ông lúc nào cũng lộ vẻ lo âu, như thể ông luôn sợ rằng có ai đó sẽ xâm phạm đến phẩm giá của mình, hoặc có đứa học trò nào đó không tin rằng ông là kẻ uyên bác nhất kể từ thời vua Solomon. Ông luôn đi đứng theo một lề lối nhất định; luôn ngồi theo một tư thế nhất định; luôn chuyển động theo một phong thái nhất định. Ông chưa bao giờ phạm phải lỗi dùng từ mập mờ. Ông nghiêm khắc, cứng nhắc và nguyên tắc, và ngay từ đầu tất cả lũ trẻ đã không ưa ông; nhưng kể từ khi ông có những cư xử vô lý trong trận cuồng phong vừa qua, chúng lại càng khó lòng chịu đựng nổi con người ông.

Vị giáo sư gầy bước tới chỗ vị giáo sư béo và đứng chặn trước mặt ông. Ông đã lấy bức thư ra khỏi chiếc phong bì đáng sợ nọ, tay cầm mảnh giấy chưa gấp lại. Ông nhìn bức thư, rồi nhìn sang ông Stoute. Vị giáo sư béo mỉm cười, còn vị giáo sư gầy thì cau mày. Con người vui tính thừa biết vị giáo sư hách dịch đang muốn gì, nhưng ông vẫn kiên nhẫn chờ đợi màn mở đầu.

- Thưa giáo sư Stoute, tôi có thể phiền ông một chút được không? - ông mở lời sau khi đã chỉnh lại tư thế cho ngay ngắn.

- Chắc chắn rồi, thưa ông - vị quý ông mập mạp đáp.

- Giá như bức thư này được viết bằng tiếng Hy Lạp hay tiếng La-tinh, thì tôi đã đọc được - ông Hamblin tiếp lời, liếc mắt nhìn tờ giấy.

- Đúng thế; còn nếu nó viết bằng tiếng Hy Lạp hay tiếng La-tinh thì tôi lại chịu chết chẳng đọc nổi - ông Stoute cười lớn.

- Vốn tiếng Pháp của tôi, như tôi từng phải ngậm ngùi thú nhận với ông trong sự hổ thẹn tột cùng, đã bị bỏ bê để đổi lấy những môn học quan trọng hơn. Bức thư này hình như được viết bởi một nhân vật rất có thế thế, nhưng ngặt một nỗi ông ta lại chọn viết nó bằng tiếng Pháp.

- Nói ngắn gọn là ông muốn tôi dịch hộ chứ gì.

- Đó chính là điều tôi định nhờ ông. Xin ông vui lòng cùng tôi lui về phòng riêng được không? - Giáo sư Hamblin tiếp lời, liếc nhìn các sĩ quan đang đọc thư trong phòng khách.

- Xin lỗi ông, ông Hamblin nhé; ông quên mất rằng tôi đang phải gánh trên mình hơn hai trăm pound thịt, chưa kể xương với thịt, lại thêm cái chân đã phải đứng liền ba tiếng đồng hồ rồi đấy. Tôi nghĩ rằng, thưa ông, dẫu cho con tàu này có chìm nghỉm xuống đáy sông Scheldt ngay lập tức đi chăng nữa, thì tôi cứ xin chìm cùng nó chứ nhất định không thèm nhúc nhích đâu. Xin hãy tha lỗi cho tôi, và rủ lòng thương trước sự ốm yếu của kẻ này vậy - ông Stoute cười vang.

Ông Hamblin cảm thấy bực bội, nhưng đành đưa bức thư cho người đồng nghiệp. Vị này liền lật tờ giấy lại và liếc nhìn chữ ký.

- Chà! - ông thốt lên, ngước nhìn ông Hamblin.

- Sao thế? Làm ơn đọc giùm tôi đi - vị học giả sốt ruột giục.

- Thư của Ngài Charles Rogier, Chủ tịch Hội đồng kiêm Bộ trưởng Ngoại giao - Giáo sư Stoute nói thêm. - Ông ấy chính là người tổ chức cuộc cách mạng năm 1830, và là nhân vật vĩ đại nhất ở Bỉ, ngoại trừ Quốc vương Leopold.

- Có thể thế được sao! - ông Hamblin thốt lên, cố kìm nén nụ cười tự đắc đang chực trào trên mặt. - Ông ấy nói gì thế?

- Ông ấy nói rằng ngay khi vừa rời Antwerp để đi Brussels, ông ấy nghe tin vị Giáo sư Hamblin vô cùng uyên bác và nổi tiếng đang ở trên một con tàu thả neo tại dòng sông này.

- Ông ấy thực sự nói vậy sao? - vị học giả hỏi, vốn biết rằng trong con người mập mạp của ông Stoute luôn ẩn chứa một khiếu hài hước quái ác, nên ông ít nhiều nghi ngờ rằng đối phương đang đùa cợt trên lưng mình.

- Đúng nguyên văn là thế đấy.

- Sao ngài Rogier lại biết tôi nhỉ? - ông Hamblin thắc mắc.

- Tôi đang định đọc phần giải thích của ông ấy về điểm này đây: ông ấy nói rằng nghe về ông thông qua một người bạn từng ở London cách đây vài tuần. Ông ấy rất muốn gặp ông để chào mừng ông đến với vương quốc Bỉ; nhưng lệnh của bậc quân vương buộc ông ấy phải rời Antwerp trên chuyến tàu tiếp theo; vì thế ông ấy đành lỡ mất niềm vinh hạnh được trực tiếp bày tỏ sự kính trọng sâu sắc tới ông. Ông ấy hy vọng khi nào ông ghé thăm Brussels, ông sẽ làm ơn đến thăm ông ấy tại Palais de la Nation, phố Rue de la Soie.

- Hừm! - vị giáo sư uyên bác phát ra một tiếng đệm kéo dài, cố nén nụ cười đang có xu hướng làm tổn hại đến phẩm giá của mình.

- Ông thật có phúc lớn đấy, ông Hamblin ạ - ông Stoute nói thêm; - chắc chắn ngài ấy sẽ tiến cử ông diện kiến Quốc vương Leopold cho mà xem.

- Khéo thế thật - vị học giả tiếng Hy Lạp đáp, vừa xoa cằm vừa cau mày để dằn lại cái nụ cười không sao giấu nổi.

- Ông Hamblin cầm lấy bức thư và nhìn lại chữ ký. Quả thực đó chính là chữ ký của "Charles Rogier", với những nét uốn lượn phô trương đủ tầm của một nhân vật lớn. Từ bức thư, ông liếc nhìn sang vị giáo sư béo vốn dĩ lúc nào cũng vui vẻ, và giờ thì vẫn thế. Ông vẫn không tài nào gạt bỏ được cái ý nghĩ ngờ vực rằng người đồng nghiệp xuề xoà này đang xỏ xiên mình. Thật là một điều bất hạnh lớn khi vốn tiếng Pháp của ông lại hạn hẹp đến vậy, và giả sử lúc đó trời chưa muộn, thể nào ông cũng sang tàu bên để nhờ Giáo sư Badois dịch hộ bức thư này rồi.

Thay vì làm thế, ông chạy đi xem cuốn sổ ghi chép của tàu Josephine, và thấy rằng Duncan là người đạt điểm số cao nhất môn tiếng Pháp. Mà Duncan lại là một cậu học trò rất lịch sự và lễ phép, thế nên ông Hamblin có thiện cảm với cậu ta hơn đa số những đứa học trò khác. Khi tìm thấy cậu thanh niên đầy triển vọng này trên boong tàu, ông liền mời cậu vào cấm địa là phòng riêng của giáo sư. Duncan thậm chí còn tỏ ra lịch sự và nhã nhặn hơn mọi khi. Theo lời đề nghị của vị chủ nhân mà chẳng mảy điều tra nguyên do, cậu liền viết ra một bản dịch hoàn chỉnh cho bức thư quan trọng nọ. Ông Hamblin gửi lời cảm ơn rồi cậu lui ra.

Chẳng có sự khác biệt đáng kể nào giữa bản dịch của ông Stoute và của Duncan, và vị giáo sư uyên bác bắt đầu tự mãn về danh tiếng mà mình đã đạt được. Tiếng tăm của một học giả đã vượt đại dương bay đến tận đây. Vị thủ tướng của nhà vua đang muốn kết giao với ông. Đây chính là sự tôn kính mà sự vĩ đại dành cho học thức, và ông Hamblin sẵn sàng tin rằng đó là một lời tán dương hoàn toàn xứng đáng. Chẳng mấy chốc, ông chìm đắm trong cơn phấn khích khi tưởng tượng cảnh được tay bắt mặt mừng với vị thủ tướng của nhà vua, và đêm hôm đó ông ngủ chẳng được bao nhiêu vì quá mải mê suy tưởng về vinh dự lớn lao đang chờ đón mình.

- Giáo sư Hamblin chuẩn bị vào cung đấy - Duncan nói với người bạn cũ là viên thuyền trưởng, khi hai người gặp nhau trên boong tàu sau bữa tối.

- Vào cung gặp ai cơ? - Paul cười lớn.

- Cậu ta nhận được lời mời vào cung để yết kiến mấy vị tai to mặt lớn. Tớ vừa dịch hộ ông ấy một bức thư từ Bộ trưởng Ngoại giao; và tớ đoán ông ta cỡ như con cóc chúa trong cái ao làng Bỉ này vậy - Duncan nói thêm. - Sau vụ này thì cậu đừng mong chạm vào người ông ta bằng cái sào dài mười thước nổi nữa.

- Chúng ta cứ làm tròn bổn phận của mình thì chẳng có gì phải ngại ông ấy cả - Paul nói.

- Mấy đứa trên tàu vốn chẳng ưa gì ông ta; và nếu ông ta còn làm cao nữa, chúng nó sẽ chẳng đời nào chịu nổi đâu.

- Này Duncan, có chuyện gì thế? - Paul lo lắng hỏi, bởi vì từ trước đến nay mọi việc trên tàu Josephine vẫn luôn trôi chảy tốt đẹp đến mức cậu rất sợ phải đối mặt với bất kỳ rắc rối nào.

- Ơ, có gì đâu, chẳng có gì hết! - Duncan cười trừ; - chỉ là tụi nó không thích ông ta thôi.

- Ben, chắc chắn có điều gì đó đang xảy ra đúng không - Paul nghiêm túc nói. - Nếu mấy đứa nó còn chút nể nang tớ, chúng sẽ không gây chuyện đâu. Tớ mà còn chẳng phàn nàn gì về ông Hamblin, thì tụi nó cũng chẳng có lý do gì để làm thế.

- Tớ thì chẳng có điều gì phàn nàn về ông ấy cả - Ben phân bua. - Tớ không thích ông ta, nhưng tớ vẫn luôn sống chung hòa bình với ông ấy đấy thôi.

- Thế ý cậu khi nhắc chuyện này với tớ là gì, Ben? - Paul hỏi.

- Không có gì cả; chỉ là tớ sẽ chẳng ngạc nhiên chút nào nếu tụi nhỏ định quậy phá ông cụ đáng kính đó một vố theo kiểu kín đáo đâu. Tụi nó ghét cay ghét đắng ông ta rồi.

- Tớ buồn vì điều đó lắm. Tớ chỉ mong tất cả anh em đều làm tròn bổn phận và không vướng vào bất kỳ rắc rối nào thôi - Paul đáp với vẻ mặt đầy nghiêm túc.

- Tớ cũng tiếc, nhưng tớ chẳng thể trách tụi nó cho được.

- Tớ sẽ trách tụi nó nếu dám có hành vi hỗn láo - vị thuyền trưởng quả quyết nói. - Tớ hy vọng cậu sẽ khuyên nhủ anh em hết sức có thể để ngăn họ làm những việc tổn thương đến tình cảm của ông Hamblin.

- Tớ làm thế nào được chứ? Lão hóa thạch đó có bao giờ đối xử với học sinh như những người lịch sự đâu; và nếu ông ta cứ cư xử kiểu đó, cậu còn trông mong gì ở tụi nhỏ nữa? Ông ta vừa hách dịch, cay nghiệt lại vừa độc đoán.

- Chẳng lẽ tụi nó mới phát hiện ra điều đó gần đây thôi sao?

- Không, nhưng từ trước tới nay tụi nó chịu đựng chỉ để tránh gây rắc rối trên tàu thôi. Sau những gì ông ta làm vào thứ Bảy tuần trước, tụi nó không còn kiên nhẫn nổi nữa; và tớ thực sự không thể trách tụi nó được.

- Chuyện xảy ra hôm thứ Bảy chỉ là giữa ông Hamblin và tớ, lũ trẻ cần gì phải bận tâm về chuyện đó.

- Nhưng tụi nhỏ cực kỳ quý cậu, kể cả mấy đứa cá biệt nhất trên tàu; mà trên này thì có mấy cậu nhóc nghịch ngợm phết đấy - Duncan cười.

- Nếu tụi nó quý tớ, chúng sẽ không làm loạn lên đâu.

- Tớ sẽ lo sao cho tất cả bọn chúng đều hiểu rõ cảm giác của cậu - Duncan nói, quyết định chấm dứt cuộc trò chuyện tại đây, bởi vì nhân vật chính của câu chuyện vừa bước lên boong tàu.

Vị học giả trông có vẻ càng ngẩng cao đầu hơn, và càng tỏ ra ra dáng tôn nghiêm, cứng nhắc và xa cách hơn thường ngày. Với lời mời thăm vị chính khách quyền lực nhất nước Bỉ trong túi áo, ông cảm thấy mình như một nhân vật vô cùng cao quý; bởi ngay cả thầy hiệu trưởng Lowington cũng chưa từng nhận được vinh dự lớn lao đến thế. Ông Hamblin phình phĩnh và kiêu ngạo vì vinh dự mà người đàn ông quyền lực kia đã dành cho mình, và khi ông đi qua đi lại trên boong tàu, chỉ cần nhìn bộ dạng của ông là học sinh cũng đủ hiểu — dẫu chẳng ai nói cho chúng biết — rằng vinh dự lớn lao vừa bất ngờ giáng xuống đời ông.

Ngay sau đó, ông chợt nghĩ ra rằng vị hiệu trưởng vẫn chưa được thông báo về việc chính phủ Bỉ đánh giá cao vị giảng viên kỳ cựu của tàu Josephine như thế nào. Điều quan trọng là ngài hiệu trưởng phải biết chuyện này, bởi vì nó chắc chắn sẽ nâng cao vị thế của ông trong mắt nhà quản lý, đồng thời khiến ông ấy phải tiếc nuối vì trong rắc rối vừa qua đã không hết lòng bênh vực vị giáo sư lỗi lạc của mình. Thêm vào đó, ông muốn sắp xếp một số việc để có thể đến thăm Palais de la Nation, và dùng bữa tối với ngài bộ trưởng, nếu ông nhận được lời mời — điều mà ông hoàn toàn tin chắc là sẽ xảy ra.

Với vẻ mặt nhăn nheo cố gồng lên cho thật nghiêm nghị, ông bước về phía mũi tàu để yêu cầu thuyền trưởng Kendall cấp cho một chiếc xuồng. Khi ông đang đi qua khu vực giữa tàu, một cuộn dây tín hiệu từ trên đỉnh xà dọc bất ngờ rơi xuống trúng ngay chóp mũ của ông, nện chiếc mũ sụp hẳn xuống tận đầu. Ông Hamblin lập tức nổi cơn thịnh nộ không chút giữ gìn thể diện. Khi đã chật vật gỡ được cái đầu ra khỏi phần lót mũ, ông ngước lên tìm xem kẻ nào dám có hành vi bất kính tày đình này.

- Xin lỗi ông, thưa ông Hamblin! - Grimme, một thủy thủ đang vắt vẻo đôi chân quanh đầu xà dọc để luồn dây thượng kỳ qua một con mắt, hét lên.

Thừa lệnh của hiệu trưởng phải chuẩn bị tàu Josephine sẵn sàng đón tiếp một vị khách quý vào ngày hôm sau, ông Cleats đang cho chuẩn bị trang hoàng lại hệ thống giằng buồm.

- Đồ khốn! - ông Hamblin gầm lên, ngước nhìn cậu thanh niên bất hạnh đã gây ra tai họa cho mình.

- Cậu có làm ông đau không thế? - Paul bước tới hỏi vị giáo sư.

- Đó là do lệnh của anh phải không, anh Kendall? - vị học giả nổi giận đùng đùng chất vấn.

- Không, thưa ông; hoàn toàn không phải ạ - Paul đáp, mặt đỏ bừng vì phẫn nộ trước sự bóng gió đó.

- Thật kỳ lạ là cái sợi dây ấy lại rơi xuống đúng vào lúc tôi vừa bước qua - ông Hamblin càu nhàu, vừa duỗi thẳng lại chiếc mũ bị móp méo của mình.

- Cháu rất tiếc vì chuyện này xảy ra, thưa ông - Paul nói, hoàn toàn là một lời chân thật từ đáy lòng.

Ông Hamblin liếc nhìn đám học sinh đang tụ tập quanh boong tàu. Trông bọn chúng chẳng có vẻ gì là hối lỗi cả; ngược lại, trên nét mặt hầu hết bọn chúng lộ rõ vẻ thỏa mãn đến rợn người, và không ít đứa đang cười hô hố.

- Tôi yêu cầu phải trừng phạt kẻ phạm lỗi này ngay lập tức - ông Hamblin nói, bị kích động bởi biểu hiện đó từ phía lũ trẻ.

Lúc này Grimme đã trèo xuống từ cái vị trí cheo leo nguy hiểm sau khi hoàn thành việc luồn dây. Chẳng chần chừ một giây, cậu ta vội vã chạy đến chỗ người đàn ông đang nổi giận, đưa tay lên vành mũ chào đầy cung kính.

- Cháu xin lỗi ông Hamblin ạ. Mong ông rộng lượng tha thứ cho cháu - Grimme nói, vẻ mặt trông thực sự vô cùng rắc rối.

- Mày cố tình làm thế phải không, đồ khốn! - vị giáo sư gầm gừ một cách hung dữ; bởi ông không thể không nhìn thấy những tiếng cười khúc khích bị nén lại của đám học sinh ở khu giữa tàu.

- Không thưa ông! Cháu không hề ạ! - Grimme phân bua. - Cháu đang ngậm đầu dây trong miệng và chuẩn bị thả cuộn dây xuống thì nhìn thấy ông.

- Và mày đã thả nó xuống ngay khi nhìn thấy tao chứ gì.

- Cháu không hề định thả nó vào lúc đó. Cháu tính đợi ông đi qua cơ; nhưng chân cháu bị trượt, và trong lúc với tay bám lấy xà dọc, cháu đã tuột tay làm rơi cuộn dây. Giả sử không buông dây thì chính cháu cũng ngã nhào rồi ạ - Grimme đáp, tỏ ra quyết tâm giải thích cho thật thấu đáo để ứng phó với tình huống ngặt nghèo này.

- Tôi không tin một chữ nào trong câu chuyện đó cả! Mày cố ý lăng mạ tôi! - ông Hamblin quát lên, vẫn tiếp tục bị kích động bởi những tiếng trêu chọc được che đậy kém cỏi của lũ trẻ. - Anh Kendall, trừng phạt kẻ vô lễ đó là bổn phận của anh đấy.

- Cháu sẽ điều tra rõ sự việc này, thưa ông. Nếu quả thực cậu ta cố ý làm vậy, nhất định cậu ta sẽ bị trừng phạt - Paul đáp. Sau cuộc trò chuyện với Duncan, cậu không thể không nghi ngờ rằng đây chính là bước đầu tiên trong quá trình quậy phá mà người bạn của mình đã ám chỉ.

- Điều tra ư! - ông Hamblin bĩu môi đầy khinh bỉ. - Tôi đã tố cáo thằng bé: thế là quá đủ rồi.

Paul không nghĩ vậy; nhưng cậu chẳng đáp lời người đàn ông đang giận dữ, chỉ ra lệnh cho kẻ bị tình nghi phải ra đứng cạnh cột buồm chính — nơi được dùng làm khu xét xử của tòa án trên tàu.

- Anh Kendall, tôi muốn dùng chiếc xuồng lớn để sang tàu.

- Chiếc xuồng lớn ạ! - Paul thốt lên, bởi các giáo sư trước giờ vốn chẳng bao giờ chỉ đích danh họ muốn đi chiếc xuồng nào.

- Tôi nói là chiếc xuồng lớn, thưa anh - ông Hamblin lặp lại với giọng đầy kiêu kỳ.

- Xin lỗi ông; nhưng chiếc xuồng lớn là xuồng riêng của thuyền trưởng ạ - Paul cung kính đáp.

- Xuồng riêng của thuyền trưởng cái quái gì! - vị giáo sư hậm hực.

- Thầy hiệu trưởng Lowington đã chỉ thị cho cháu dùng xuồng cutter loại một để phục vụ các thầy giáo cơ mà - Paul nói thêm.

- Ý anh là anh lại từ chối cấp xuồng cho tôi một lần nữa đấy phỏng?

- Không thưa ông; hoàn toàn không có chuyện đó đâu ạ - viên thuyền trưởng đáp, chỉ muốn khóc thét lên vì bực dọc trước những rắc rối oái oăm này.

Cậu quay lưng khỏi ông Hamblin, ra lệnh cho sĩ quan nhất gọi còi điều động đội chèo xuồng cutter loại một; và chỉ lát sau chiếc xuồng đã sẵn sàng. Sĩ quan tư được cử đi phụ trách chuyến xuồng đó. Vị giáo sư bước qua mạn tàu xuống xuồng; và vì ông chẳng phàn nàn gì, các sĩ quan liền kết luận rằng ông chẳng phân biệt được sự khác nhau giữa xuồng lớn và xuồng cutter loại một. Ở một số thời điểm thủy triều lên xuống, dòng sông Scheldt có dòng chảy xiết tới ba dặm một giờ kèm theo những xoáy nước mạnh do dòng chảy cuốn tạo nên. Do người lái xuồng tính toán sai một chút, chiếc cutter bị trôi dạt ra phía sau tàu và phải chèo ngược lên lại, khiến hành trình bị kéo dài đôi chút, qua đó càng làm tăng thêm tính khí cáu kỉnh và sự sốt ruột của ông Hamblin.

- Thu mái mũi! - người lái xuồng ra lệnh khi chiếc xuồng áp sát mạn tàu, và hai tay chèo ở mũi liền cất mái chèo lên, chuyển ra vị trí ở sàn mũi với những chiếc sào móc trong tay.

- Thế là đủ! - người lái xuồng hô tiếp, và những thành viên còn lại cũng cất mái chèo lên.

Ở mạn tàu người ta đã dựng sẵn một hệ thống bậc thang, dưới chân có một chiếc sàn phẳng để thuận tiện cho việc lên xuống tàu bằng xuồng. Hai tay chèo mũi móc sào vào sàn tàu để kéo xuồng áp sát vào, giúp hành khách bước lên mà không gặp chút bất tiện nào. Nhưng dòng nước chảy quá xiết nên đã xảy ra chút chậm trễ.

- Nào! Để tôi bước ra! - ông Hamblin la lên, chồm người đứng dậy trong xuồng rồi lách qua hàng tay chèo để tiến lên mũi.

- Bình tĩnh nào thưa ông! - Humphreys, viên sĩ quan phụ trách, vừa nói vừa đỡ lấy cánh tay vị giáo sư để ngăn ông ngã.

- Kéo xuồng lên xem nào, để tôi còn bước ra chứ! - ông Hamblin sốt ruột quát mấy tay chèo mũi.

Họ đang rướn sức kéo xuồng xích lại gần bệ sàn hơn, chống lại dòng nước xiết ngược chiều gió tạo ra những con sóng khá lớn, khiến chiếc xuồng tròng trành và giật cục không yên. Khi xuồng chỉ còn cách bệ sàn chừng hai bước chân, vị giáo sư liền chồm người bước ra.

- Bình tĩnh thưa ông! - Morgan, một trong hai tay chèo mũi, lên tiếng khi ông Hamblin chuẩn bị bước chân sang; nhưng đúng khoảnh khắc đó, chiếc xuồng trôi dạt ra xa bệ sàn, thế là vị học giả với một chân đặt trên ván còn chân kia đặt trên mũi xuồng đã làm một bước dài ngoằng, chúi nhủi ngãỏ nhào xuống nước rồi biến mất giữa những dòng nước xoáy.

- Gãy sào của cháu rồi ạ! - Morgan phân bua, giơ cao cái cán sào mà phần móc sắt đã bị tuột tung ra; và sau những gì vừa xảy ra trên con tàu kia, có lẽ cậu ta thấy cần phải tự bào chữa ngay lập tức.

- Người rơi xuống nước! - mấy học sinh trên tàu hét lớn; và ngay lập tức cả boong tàu náo loạn hẳn lên.

Ông Hamblin ngoi lên mặt nước chỉ một thoáng sau đó và hét cứu mạng. Tai nạn đã bị người trên tàu Josephine trông thấy, và chiếc xuồng trưởng lập tức được điều động với tốc độ chớp nhoáng.

- Nâng mái chèo! Hạ xuống! Phối hợp chèo nhanh lên! - Robinson hô lớn trên chiếc cutter loại một khi nó trôi dạt khỏi cầu thang mạn tàu, chẳng buồn đợi người lái xuồng hô nhắc lại.

Vài nhơ hì hục mạnh mẽ đã đưa chiếc xuồng tiếp cận được chỗ vị giáo sư đang vật lộn với dòng nước đục ngầu. Hai tay chèo mũi túm lấy cổ áo ông, và sau không ít vất vả vì sự hoảng loạn của vị giáo sư bất hạnh, cuối cùng thủy thủ đoàn cũng kéo được ông lên xuồng. Ông được đỡ ngồi vào hàng ghế cuối đuôi xuồng, và Robinson tận tình giúp đỡ ông trong khả năng có thể.

Chiếc xuồng trưởng chở theo cả Paul và Pelham đang rẽ nước lao phăng phăng về hướng chiếc cutter. Dù lúc này đã quá muộn để cứu vãn tình thế, nó vẫn tiếp tục tiến đến và viên thuyền trưởng tỏ rõ sự quan tâm cùng lòng cảm thông hết mức có thể. Ông Hamblin vắt nước trên mái tóc, dùng chiếc khăn ướt lau mặt và tìm mọi cách khắc phục hậu quả của cú ngâm mình bất đắc dĩ đó. Trông ông cho đến lúc này có vẻ vẫn bình an vô sự sau thảm họa; nhưng vì những lý do hiển nhiên, ông vẫn giục Robinson quay thẳng về tàu Josephine.

Hai chiếc xuồng cập mạn cùng lúc; và lần này, bất chấp sự khó chịu vì tình cảnh ướt sũng của mình, vị giáo sư không hề tỏ ra hấp tấp đòi rời xuồng trước khi nó được buộc dây chắc chắn.

- Cháu thực sự rất tiếc về tai nạn của ông, thưa ông - Paul lịch sự nói khi gặp lại ông Hamblin trên boong tàu.

- Khéo mà tiếc thật đấy! - ông đáp, cắm cổ lao thẳng xuống cầu thang phòng khách, chẳng buồn liếc lấy một cái đến người vị thuyền trưởng đầy lòng cảm thông.

- Ông chạy về phòng riêng, thay toàn bộ quần áo khác. Thời tiết ấm áp nên ông chẳng gặp phải hậu quả trầm trọng nào.

- Ông quả là một người lắm tai ương thật đấy, ông Hamblin - vị đồng nghiệp lên tiếng khi vị học giả bước ra khỏi phòng riêng với cơ thể đã khô ráo và sạch sẽ.

- Đó là do cố ý đấy, ông Stoute ạ - ông đáp với giọng trầm ngâm, mím chặt môi.

- Ơ kìa, không đâu! Làm sao mà thế được! - vị giáo sư béo phân bua. - Ông chỉ là không may thôi. Hết một cuộn dây rơi trúng đầu, rồi lại đến lượt ông ngã xuống nước. Ông nên cẩn thận thì hơn.

- Cậu học trò ném cuộn dây vào người tôi đã bị trừng phạt chưa?

- Chưa thưa ông. Tôi đã đứng quan sát toàn bộ quá trình điều tra tại cột buồm chính. Chẳng có bằng chứng nào cho thấy hành động đó là cố ý cả; và về phần mình, tôi tin là không có chuyện đó.

- Tôi vô cùng chắc chắn là có. Tôi đọc được biểu cảm trên mặt lũ trẻ; và tôi chắc như đinh đóng cột rằng đang có một âm mưu nhằm đánh vỡ sọ hoặc dìm chết tôi xuống dòng sông này.

- Bọn trẻ thì vẫn mãi là bọn trẻ thôi, chúng rất hay nhìn nhận các tai nạn theo khía cạnh buồn cười - vị giáo sư béo nói thêm. - Tôi sẽ không diễn giải mấy trò đùa giỡn vô hại mà mình vô tình thấy theo chiều hướng nghiêm trọng thế đâu.

- Ông Stoute này, ông cứ để cho mấy đứa trẻ ranh xảo này bịt mắt, lừa gạt và xoay vòng vòng đấy. Lẽ ra ông nên giữ gìn phẩm giá hơn khi tiếp xúc với chúng.

- Phẩm giá có loại chân chính và loại giả tạo, ông Hamblin ạ. Tôi sẽ cố gắng tránh xa loại thứ nhất và bám lấy loại thứ hai - ông Stoute đáp, giọng đầy nhiệt tình nhưng vẫn giữ thái độ hòa nhã.

- Ông có biết là tôi đã đòi chiếc xuồng lớn trước khi sang tàu không? - ông Hamblin tiếp tục với vẻ đầy sức nặng.

- Tôi biết chứ; và tôi cũng biết là chiếc cutter loại một đã được phân bổ để phục vụ riêng cho các giảng viên chúng ta.

- Tôi đã đòi chiếc xuồng lớn. Nhưng nó đã bị từ chối. Điều đó có nghĩa là gì?

- Nó có nghĩa y hệt như những gì cậu thuyền trưởng đã nói — rằng thầy hiệu trưởng yêu cầu cung cấp chiếc cutter loại một cho chúng ta sử dụng.

- Không phải thế đâu - ông Hamblin vẫn bướng bỉnh cãi. - Thủy thủ đoàn của chiếc cutter đã được chỉ thị sẵn để hất tôi xuống sông. Khi tôi đòi chiếc xuồng lớn, nó đã làm đảo lộn kế hoạch của chúng. Tôi chỉ tiếc là lúc đó mình đã không từ chối chiếc cutter và kiên quyết đòi cho bằng được chiếc xuồng lớn; nhưng tôi lại không muốn gây rắc rối.

- Thế sao lúc đầu ông lại cứ đòi xuồng lớn làm gì?

- Vì tôi thấy Morgan — kẻ mà tôi biết chắc chắn thuộc biên chế đội chèo xuồng cutter — đang cười cợt khi cuộn dây rơi trúng đầu tôi. Nó sẵn sàng dìm chết tôi chẳng chút tiếc thương ấy chứ.

- Tôi nghĩ ông đã đánh giá sai về lũ trẻ rồi.

- Tôi lấy làm ngạc nhiên khi một người làm nghề dạy học lâu năm như ông lại chẳng hiểu gì về bọn trẻ cả - ông Hamblin lạnh lùng đáp. - Tôi lấy làm thỏa mãn khi biết rằng Kendall chính là kẻ đứng sau mọi trò phá phách này.

- Tôi dám chắc mười mươi là không có chuyện đó đâu - ông Stoute quả quyết.

- Thủy thủ đoàn của chiếc cutter đã được chuẩn bị sẵn sàng cho phi vụ này rồi.

Thật đáng kinh ngạc khi hai người thầy đã gắn bó với lũ trẻ ngần ấy năm lại có những góc nhìn trái ngược nhau đến thế về chúng; nhưng sự khác biệt trong quan điểm ấy thực ra nằm ở bản thân hai con người đó nhiều hơn là ở lũ trẻ.

Những sự kiện này đã trở thành đề tài bàn tán rôm rả trên boong tàu cũng như dưới khoang giữa các thủy thủ; và một số đứa ngoan ngoãn hơn đã nghe được dăm ba câu mơ hồ về "bước thứ nhất" và "bước thứ hai" được thốt ra bởi "đám bạn chúng ta"; thế nhưng chẳng có một người bạn chân chính nào của luật pháp và trật tự lại có thể tìm ra được manh mối nào làm sáng tỏ hai tai nạn vừa giáng xuống đầu vị giáo sư lớn tuổi, dẫu cho người ta vẫn hoài nghi rằng đó chính là bước thứ nhất và bước thứ hai mà những kẻ khả nghi kia đã bóng gió nhắc đến.