“Gand!” người trưởng tàu hô lớn, bước đi dọc theo bệ cửa của các toa tàu ngay lúc đoàn tàu tiến vào ga.

“Tôi đoán đó là thành phố Ghent,” Paul nói.

“Đúng vậy; Gand là tên tiếng Pháp của nơi này,” Tiến sĩ Winstock đáp. “Có rất nhiều thành phố ở châu Âu mà các cậu sẽ không thể nhận ra nếu gọi bằng tên ngoại quốc của chúng.”

Khi tàu dừng lại, tiếng còi của vị quan tư lệnh tàu Young America tập hợp các học viên lại, và thầy Lowington thông báo rằng họ chỉ được ở lại đây trong vòng hai tiếng đồng hồ.

“Ghent nằm ở nơi hợp lưu của sông Lys và sông Scheldt,” Giáo sư Mapps nói, và trước sự ngạc nhiên của đám trẻ, thầy có vẻ đã chuẩn bị sẵn sàng để thuyết trình. “Các nhánh sông này, dù tự nhiên hay nhân tạo, đều tạo thành hệ thống kênh đào tỏa ra khắp mọi ngả trong thành phố. Có thể nói thị trấn được cấu thành từ hai mươi sáu hòn đảo, nối liền với nhau bởi không dưới tám mươi cây cầu. Kênh đào lớn chạy từ hạ lưu sông Scheldt đến tận thị trấn, nhờ đó những con tàu có mớn nước mười tám foot có thể tiến thẳng vào vũng tàu. Tất cả các kênh đào này đều có thể cho thuyền bè qua lại. Xung quanh thành phố có một bức tường thành dài bảy hoặc tám dặm để phòng thủ. Ngay trên kênh đào lớn, ở điểm giữa thành phố và Tây Scheldt, có các cửa cống mà qua đó, toàn bộ vùng đất có thể bị nhấn chìm trong nước nếu bị kẻ địch xâm chiếm.”

“Ghent từng được mệnh danh là Manchester của nước Bỉ, bởi vì nơi đây phát triển mạnh mẽ ngành công nghiệp dệt bông. Các nhà máy ở đây vận hành bằng sức nước và hơi nước. Dân số vào năm 1863 là một trăm hai mươi hai nghìn người. Nghề trồng hoa rất được chú trọng tại đây, với khoảng bốn trăm nhà kính nằm ngay vùng phụ cận của thành phố.”

“Ghent là một thành phố cổ kính và chiếm một vị trí nổi bật trong lịch sử. Vào thời của Charles the Bold, nơi đây là thủ phủ của vùng Flanders. Charles V, Hoàng đế nước Đức, đã sinh trước tại đây. Xưa kia, đây là một thành phố có tầm quan trọng vô cùng lớn, và có thời điểm sự giàu có cùng quyền lực của nó gia tăng đến mức được xem là đối thủ ngang tầm của Paris. ‘Ta có thể thu gọn Paris vào trong chiếc găng tay Gand của ta,’ Hoàng đế Charles V thường nói khi ngài tự hào chiêm ngưỡng thành phố vĩ đại này. Các cậu có hiểu câu nói đó có ý nghĩa gì không?”

“Tôi có thể nhét Paris vào trong chiếc găng tay của mình,” một trong số các học viên học tiếng Pháp đứng gần giáo sư đáp. “Nhưng ‘gant’ trong tiếng Pháp có nghĩa là găng tay.”

“Chơi chữ như thế là đủ gần rồi, và còn chuẩn xác hơn nhiều so với cách chơi chữ của mấy tay pha trò hiện đại,” thầy Mapps tiếp lời. “Ghent, vào thời xưa, nổi tiếng là một thành phố hay náo động, còn người dân thì gan dạ và thượng võ. Họ luôn đi đầu trong việc đòi hỏi và bảo vệ quyền tự do của mình; và các cậu sẽ thấy rằng những thị dân của Ghent xuất hiện rất nhiều trong các tác phẩm Lịch sử của ông Motley. Tôi sẽ không làm mất nhiều thời gian của các cậu nữa, nhưng khi chúng ta đi qua thành phố, tôi sẽ nói thêm vài điều về nét đặc trưng lịch sử của nó.”

Trong suốt bài thuyết trình của giáo sư, một số lượng xe cộ vừa đủ đã được chuẩn bị sẵn để các học viên có thể tận dụng tối đa khoảng thời gian ngắn ngủi của họ tại Ghent. Điểm đến đầu tiên của họ là Beffroi, hay còn gọi là tháp Chuông. Đây là một dạng tháp canh cao hai trăm tám mươi foot, được xây dựng vào thế kỷ thứ mười hai. Công trình này có hình vuông, với đỉnh tháp được gắn một con rồng mạ vàng. Nơi đây có một chùm chuông hòa âm và một quả chuông khổng lồ nặng tới năm tấn. Hồ sơ sổ sách của thành phố trước kia từng được lưu giữ ở phần tầng dưới của tòa nhà, nơi giờ đây đã bị biến thành một nhà tù. Lối vào tháp đi qua một cửa hiệu, và phong cảnh nhìn từ đỉnh tháp xuống đẹp tuyệt vời.

Nhà thờ St. Bavon, Nhà thờ St. Michael, và Tòa thị chính (Hôtel de Ville) lần lượt được chỉ cho các học viên thấy, và những cỗ xe dừng lại tại Marché au Vendredi, một quảng trường lớn hay còn gọi là chợ trời, lấy tên theo ngày diễn ra phiên chợ. Cụm từ này có nghĩa là Chợ Thứ Sáu. Thầy Mapps giải thích công năng của quảng trường này, đồng thời chỉ ra những tòa nhà cổ kính với kiến trúc mái đầu hồi kiểu Flemish trông giống như những bậc thang trên mỗi sườn dốc bao quanh lấy nơi đây.

“Đây từng là nơi hội họp lớn của các công dân Ghent,” thầy tiếp tục; “các bá tước xứ Flanders từng làm lễ nhậm chức tại đây với vô số nghi thức trang trọng và rực rỡ. Nơi đây từng là chốn hội ngộ của các nghiệp đoàn hay hội thợ dệt. Đây cũng là nơi ngọn cờ nổi dậy được giương cao, và người dân tụ họp lại quanh đó để lật đổ những kẻ áp bức họ. Chính tại nơi này, Jacques van Artevelde, Người nấu bia xứ Ghent, đã đụng độ với một phe phái thù địch và tham gia vào một trong những trận chiến ác liệt nhất lịch sử. Ông được gọi là Người nấu bia xứ Ghent bởi vì dù xuất thân từ dòng dõi quý tộc, ông đã gia nhập hội thợ dệt và thợ nấu bia để lấy lòng tầng lớp hạ lưu. Đám đông ủng hộ ông chủ yếu là thợ dệt, còn phe đối địch là thợ giặt là. Giữa lúc cuộc chiến đang diễn ra khốc liệt, Mình Thánh – tức bánh thánh và rượu vang làm lễ của người Công giáo – đã được rước ra quảng trường nhằm mục đích phân rang những người thợ nổi giận; nhưng chẳng ai màng tới điều đó, và thi thể của một rưởi nghìn người dân đã ngổn ngang lại trên chính mảnh đất này.”

“Van Artevelde, bức tượng của ông ấy đang ở ngay trước mắt các cậu đây,” vị giáo sư nói thêm, vừa chỉ tay về phía bức tượng, “từng là một nhân vật có sức ảnh hưởng rất lớn. Ông là đồng minh của vua Edward III nước Anh, và đã tự nâng mình lên vị trí Ruwaert, tức Hộ quốc công xứ Flanders, sau khi trục xuất các vị bá tước thừa kế của vùng này. Theo lời khuyên của ông, vua nước Anh đã thêm hình hoa huệ tây (fleur de lis) của Pháp vào huy hiệu hoàng gia Anh, với tuyên bố mình mới là Vua nước Anh. Ông tìm kiếm sự hậu thuẫn từ người dân Flanders – những người vốn rất hùng mạnh, bởi người ta nói rằng chỉ riêng Ghent thôi cũng có thể cung cấp tám mươi nghìn tráng đinh ra trận – nhằm củng cố tham vọng cai trị nước Pháp của mình.”

“Edward đã nhận được sự trợ giúp từ người dân Flanders; nhưng ông vẫn không thể chinh phục được nước Pháp, dù cho ông đã giành được một vài chiến thắng vang dội với sự góp mặt của vị Hoàng tử Đen nổi tiếng. Van Artevelde bắt đầu cảm thấy lo sợ trước sự trả thù của các bá tước thừa kế xứ Flanders, những người mà ông đã tước đoạt quyền lực, thế là vào năm 1344, ông mời Edward đến gặp mình tại Sluis. Tại đây, Người nấu bia đề xuất đưa con trai của Edward – vị Hoàng tử Đen – lên làm thủ lĩnh tối cao của Flanders, nhằm đảm bảo sự bảo hộ từ nước Anh. Ông đặt niềm tin vào ảnh hưởng của mình đối với các công dân để thúc giục họ chấp thuận sự sắp đặt này; nhưng những thị dân cứng cỏi đã thẳng thừng từ chối đề nghị ấy với thái độ khinh miệt và căm phẫn.”

“Trong lúc Van Artevelde vắng nhà, một cuộc nổi dậy của quần chúng đã ngấm ngầm châm ngòi chống lại ông; và khi ông trở về, lúc cưỡi ngựa đi qua các con phố, ông đã lờ mờ nhận ra cơn bão đang chực chờ nổi lên chống lại Người nấu bia. Ông đi thẳng về nhà, cho rào chắn các cửa ra vào; nhưng chẳng mấy chốc con phố đã ken đặc đám đông biểu tình. Ông bước ra cửa sổ để diễn thuyết trước họ; nhưng họ nào chịu lắng nghe, và ông đành tìm đường tẩu thoát bằng cửa hậu sang một nhà thờ bên cạnh. Không thể thực hiện được ý định đó, những người dân cuồng nộ đã xông vào phá cửa và sát hại ông.”

“Cũng chính tại quảng trường này, ngọn lửa của Tòa án Dị giáo đã được Công tước xứ Alva châm lên theo lệnh của Philip II, khiến hàng ngàn người thiệt mạng trong cuộc đàn áp dã man đó.”

“Tinh thần nổi loạn của người dân Ghent là một thử thách vô cùng lớn đối với Charles V. Nhà vua đòi hỏi họ phải nộp một khoản tiền khổng lồ để trang trải cho cuộc chiến tranh chống lại nước Pháp. Các thị dân bèn biến thành phố thành một pháo đài phòng thủ, đồng thời bí mật xin quy thuận Francis I của nước Pháp. Nhà vua Pháp đã từ chối lời đề nghị ấy, và đầy ác ý thông báo lại cho Charles, khiến ông phải mang quân đi qua nước Pháp để trừng phạt tội phản quốc của thần dân mình tại Ghent. Tự thân cầm quân chinh chiến, ông tiến đến các cổng thành và bao vây tường bao trước khi người dân kịp hay biết về sự hiện diện của ông.”

“Sự hoảng loạn tột độ bao trùm lấy thị trấn, và những sứ giả được cử đến chỗ hoàng đế để cầu xin sự khoan hồng. Không thèm đưa ra bất kỳ điều kiện nào cho nhóm nổi loạn, ông ngạo mạn ra lệnh phải mở ngay các cổng thành. Mệnh lệnh của ông được tuân thủ, và quân đội Tây Ban Nha tiến vào thị trấn. Công tước xứ Alva gợi ý nên san bằng toàn bộ thành phố, nhưng Charles chỉ tự thỏa mãn bằng cách đem chém đầu mười bốn kẻ cầm đầu cuộc nổi loạn và tịch thu toàn bộ tài sản của chúng. Các quan chức cấp cao của thành phố bị ra lệnh phải diện kiến hoàng đế trong trạng thái đầu trần chân đất, mặc áo choàng đen và quàng thòng lọng quanh cổ. Họ buộc phải quỳ gối để cầu xin tha thứ. Như một hình phạt bổ sung, các quan tòa bị cấm xuất hiện trước công chúng nếu không mang theo một chiếc dây thòng lọng quanh cổ như một dấu hiệu của sự nhục nhã. Chiếc dây thừng ấy vẫn được đeo; nhưng theo dòng thời gian, nó dần biến thành một sợi dây lụa thắt nút thắt tình nhân, và được xem như một thứ trang sức mà các quan chức không thể thiếu được.”

“Vào năm 1570, khi người dân mưu toan rũ bỏ ách thống trị của Tây Ban Nha, pháo đài tại Porte d’Anvers (nay đã bị phá hủy) đã bị Hoàng tử xứ Orange bao vây. Nơi này đã được quân Tây Ban Nha anh dũng phòng thủ trong một thời gian dài; nhưng cuối cùng, ba nghìn thị dân Ghent, mặc áo sơ mi trắng làm dấu hiệu nhận diện, đã tổ chức đột kích pháo đài. Những chiếc thang leo của họ không đủ dài, và cuộc tấn công đã thất bại. Ngày hôm sau, khi công tác chuẩn bị tái tấn công đang được tiến hành, quân Tây Ban Nha đã đầu hàng. Khi các điều khoản hợp lý đã được thống nhất, toàn bộ lực lượng đồn trú, chỉ vỏn vẹn một trăm năm mươi người, đã diễu hành rời đi dưới sự chỉ huy của một người phụ nữ. Lúc bấy giờ người ta mới vỡ lẽ rằng viên thống đốc pháo đài vắng mặt, và trong suốt cuộc bao vây kéo dài đằng đẵng đó, quân Tây Ban Nha đều do vợ ông ta chỉ huy.”

Đây có thể xem là một bài diễn thuyết tương đối dài được thực hiện ngay giữa quảng trường công cộng; nhưng lũ trẻ, vì quá chăm chú trước những lời chia sẻ của giáo sư, đã xúm lại thật gần quanh thầy; và chắc hẳn chẳng có mấy người dân Ghent bị thu hút ra quảng trường bởi khung cảnh khác thường ấy lại hiểu nổi lấy một từ mà thầy đang nói. Những chiếc xe ngựa tiếp tục lăn bánh đến Béguinage, một dạng tu viện hoặc nhà thờ nữ tu. Cơ sở này tựa như một thị trấn thu nhỏ với những con đường, quảng trường, cổng ra vào, được bao bọc xung quanh bởi tường thành và hào nước. Nằm ở trung tâm là một nhà thờ. Những ngôi nhà này là nơi sinh sống của các Béguines, một hội nữ tu tại Bỉ có tới sáu nghìn thành viên. Họ không hề bị ràng buộc bởi lời thề nguyện nào giống như các nữ tu thông thường, thế nên họ có thể tự do trở về với thế gian bất cứ khi nào họ muốn, kết hôn, rồi lại quay trở về đây khi đã góa bụa. Họ đảm nhận vai trò là các Nữ tu Bác ái trong thành phố, và một số người trong số họ rất giàu có; thế nhưng tất cả đều mặc trang phục truyền thống của dòng tu. Có khoảng sáu trăm nữ tu sinh sống trong cộng đồng này. Trên cửa của mỗi ngôi nhà đều ghi tên vị thánh bảo hộ của người cư ngụ bên trong.

Chuyến đi tiếp tục băng qua một số con phố chính của Ghent; và chỉ vài phút trước thời gian đã định, các học viên lại an vị trên những toa tàu lửa. Con đường dẫn đến Bruges chạy dọc theo bờ kênh nối từ Ostend đến Ghent, nơi có những bờ kè cao được phủ kín bởi hàng cây cao vút suốt dọc đường. Cảnh quan nhìn qua khung cửa sổ của đoàn tàu mang tính chất gợi mở nhiều hơn là đẹp như tranh vẽ. Chỉ sau một tiếng đồng hồ, đoàn tàu đã dừng chân tại điểm đến; thế nhưng lúc đó đã qua sáu giờ tối, và chẳng còn thời gian để Giáo sư Mapps thực hiện những bài diễn thuyết dài dòng nữa, dẫu cho Bruges mang trong mình một bề dày lịch sử chẳng hề kém phần kịch tính so với Ghent. Nơi đây mang tên gọi đó nhờ vào số lượng cầu đường vô cùng lớn mà nó sở hữu; bởi vì thị trấn này, cũng giống như Ghent, bị cắt ngang bởi chi chít các kênh đào.

Bruges từng là một thành phố giàu có và hùng mạnh, nức tiếng với hai trăm nghìn dân cư; thế nhưng, giống như hầu hết các thành phố vùng Flanders, nơi này đã suy tàn khỏi sự huy hoàng thuở trước, và giờ đây chỉ còn lại năm mươi mốt nghìn người, trong đó gần một phần ba là những kẻ ăn mày. Vào thế kỷ thứ mười lăm, các Công tước xứ Burgundy từng đặt triều đình của họ tại đây; thành phố sở hữu một nền ngoại thương khổng lồ, và những nhà kho thì chật ních lụa là cùng hàng dệt len sản xuất từ vùng phụ cận. Tất cả những điều đó giờ đã trôi vào dĩ vãng, thị trấn mang vẻ điêu tàn của một nơi đã sụp đổ, và những công trình công cộng cao lớn, thanh lịch của nó – tàn tích của sự thịnh vượng ngày xưa – dường như đang chế giễu sự hoang phế hiện tại.

Người ta có thể thuê những ngôi nhà đẹp ở Bruges với mức giá từ sáu mươi đến một trăm đô la một năm. Người ta đồn rằng suốt một thế kỷ qua chẳng có nổi một ngôi nhà nào được xây mới trong thành phố, lý do là bởi số lượng dân cư ngày càng suy giảm của nó vốn đã quá dư dả chỗ ở trong những căn nhà từng từng làm nơi dung thân cho lượng dân số gấp bốn lần hiện tại. Nơi này vừa chết chóc lại vừa tẻ nhạt. Đường phố gần như vắng tanh. Một người đầy tớ nam có thể tự trang trải cuộc sống chỉ với một trăm đô la một năm, và một giáo viên dạy tiếng Pháp chỉ tính phí hai mươi xu cho một giờ làm việc.

Nhà thờ Notre Dame lưu giữ lăng mộ của Charles the Bold và người con gái của ông là Mary. La Chapelle du Saint Sang mang tên mình theo những giọt máu của Chúa Cứu Thế, được cho là đã được mang về từ Đất Thánh. Chúng được dâng tặng cho thị trấn, và được lưu giữ trong một chiếc hộp đựng thánh tích nạm ngọc tinh xảo, đem trưng bày cho du khách tham quan với giá nửa franc một người. Dõi theo dòng lịch sử, hội Hiệp sĩ Lông cừu vàng nổi tiếng được nhắc đến rất nhiều lần bởi ông Motley, với những biểu tượng xuất hiện ở khắp các nhà thờ tại Bỉ, đã được thành lập tại Bruges bởi Philip the Good, Công tước xứ Burgundy. Những người thợ dệt xứ Flanders đã đưa nghệ thuật dệt len lên một tầm cao mới, góp phần to lớn vào sự thịnh vượng của đất nước, và chiếc Lông cừu vàng chính là một biểu tượng vô cùng thích hợp cho tinh thần lao động của người dân, đồng thời là một lời ca ngợi tài năng của họ.

Điểm thu hút sự chú ý lớn nhất tại Bruges đối với các học viên trong hạm đội chính là “Tháp chuông Bruges”, công trình đã được nhà thơ Longfellow ca ngợi trong bài thơ cùng tên và trong tác phẩm “Carillon”. Đây là một tòa tháp kiến trúc Gothic tuyệt đẹp, tọa lạc trên một tòa nhà cổ kính có tên là Les Halles, hay Chợ trung tâm, nơi có một phần được dùng làm chợ thịt và một phần làm khu vực buôn bán vải vóc. Ngọn tháp, hay còn gọi là tháp chuông, cao hai trăm chín mươi foot. Nơi đây sở hữu dàn chuông hòa âm tuyệt vời nhất châu Âu. Chúng ngân lên bốn lần một tiếng, và âm nhạc của chúng vang vọng gần như không dứt. Cơ chế vận hành những chiếc chuông này bao gồm một hình trụ hoặc tang trống bằng kim loại khổng lồ, được bao phủ chi chít các bánh răng và chốt gạt, giống hệt như bộ phận trong một chiếc hộp phát nhạc. Khi tang trống này quay nhờ lực kéo của một quả tạ khổng lồ, các chốt gạt sẽ va đập vào các đòn bẩy nối liền với chuông. Vào ngày Chủ nhật, chúng sẽ được đánh bằng tay trong nửa tiếng, giống như ở Antwerp.

Những lời ca ngợi dành cho dàn chuông ấy đối với các học viên đều hoàn toàn xứng đáng. Chẳng có gì lay động và đẹp đẽ hơn âm thanh của những tiếng chuông này. Lũ trẻ không khỏi chìm đắm trong nguồn cảm hứng mà chúng mang lại; và khi hay tin thầy Modelle, giáo sư nghệ thuật hùng biện, có mang theo một tập thơ của Longfellow trong túi áo, tất cả gần như đồng thanh nài nỉ thầy hãy đọc những bài thơ liên quan đến khung cảnh này. Họ xúm lại quanh thầy, vòng tròn vây kín bởi những người đàn ông, phụ nữ và trẻ em của thị trấn già cỗi tẻ nhạt, những người dường như đã bừng tỉnh sau cơn mê ngủ nhờ sự xuất hiện của đám thanh niên người Mỹ. Bằng chất giọng trầm ấm vang vọng của mình, thầy đọc bài Carillon trước tiên.

Trong thị trấn cổ kính Bruges,

Giữa đô thị Flanders đẹp lạ kỳ,

Khi bóng chiều dần buông buốt giá,

Âm thanh ngân vang, trầm bổng hòa quyện vào nhau,

Lúc trầm lắng, khi lại vang dội,

Biến chuyển tựa vần thơ của thi sĩ,

Tiếng chuông hoang dã tuyệt vời vang lên

Từ tháp chuông nơi góc chợ

Của thị trấn cổ kính Bruges.

Các học viên lắng nghe với sự chú ý gần như nghẹt thở cho đến tận câu thơ cuối cùng của bài “Tháp chuông” được đọc lên; có một cái gì đó quá đỗi hùng vĩ và tuyệt diệu trong chính bài thơ ấy, khi những hình ảnh của quá khứ hiện về, —

Ta đã thấy những buổi lễ hội rực rỡ,

Từng tô điểm cho những ngày tháng xưa cũ:

Những quý bà đài các được hầu hạ tựa nữ hoàng,

Những hiệp sĩ khoác trên mình tấm Áo choàng Lông cừu vàng, —

và có một sự liên kết giữa những câu thơ sống động với ngọn tháp chuông Bruges bằng xương bằng thịt ngay trước mắt, khiến cho ấn tượng để lại sẽ còn khắc ghi mãi trong nhiều năm tới.

Sau một dạo đi bộ vội vã qua vài con phố cổ kính của thành phố, các học viên quay trở lại ga xe lửa, và đoàn tàu khởi hành đi Brussels, một chuyến hành trình mất khoảng hai tiếng đồng hồ xuất phát từ Bruges. Lúc họ đến thủ đô của nước Bỉ thì đã là chín giờ rưỡi. Đoàn người được chào đón bởi thầy Fluxion, người đã được cử đi thẳng từ Antwerp để sắp xếp chỗ ở qua đêm cho họ. Thuyền trưởng Kendall, các sĩ quan cùng thủy thủ đoàn của anh được bố trí nghỉ tại khách sạn Hôtel Royal ở phố Rue Fossé aux Loups. Đó là một khách sạn nhỏ, nhưng vô cùng lịch sự và thoải mái. Ông chủ khách sạn, ngài Molenschot, có thể nói được tiếng Anh, nhưng dường như ông là người duy nhất trong toàn bộ tòa nhà biết làm điều đó. Ông tỏ ra vô cùng lịch sự và ân cần với các học viên, đồng thời trò chuyện một cách thân mật, vui vẻ với họ về “khách sạn của tôi”.

Bản thân thầy Fluxion cũng có năng khiếu quản lý khách sạn, và hiểu một cách chính xác những gì mà những lữ khách mệt mỏi cần khi họ đến nơi vào lúc muộn màng trong đêm; thế nên thầy đã gọi thêm món bif-stek và pomme de terre bên cạnh bữa trà hoàn chỉnh thé complet. Lũ trẻ đói ngấu nghiến tựa bầy sói, và phần thức ăn chính của bữa tiệc trông vô cùng hấp dẫn. Mỗi đĩa bít-tết đều được phủ kín bên trên bằng những cọng khoai tây chiên vàng ruộm ngon mắt. Chỉ trong chốc lát, chẳng còn mấy dấu vết của bữa tiệc sót lại trên bàn ăn.

Đoàn thủy thủ của tàu Young America được bố trí ở tại khách sạn Hôtel de l’Univers và Hôtel de Suède, thế nên nhóm người bị chia tách ra, và Paul cảm thấy khá mừng vì điều đó, bởi vì trên tàu có một số thành viên không chịu sự chi phối của những chuẩn mực vốn chiếm ưu thế trên tàu Josephine. Cậu hoàn toàn có thể kiểm soát được thủy thủ đoàn của mình, thậm chí chẳng cần đến sự trợ giúp của thầy Fluxion – người cùng với một số giáo sư khác cũng lưu lại khách sạn Royal.

Bàn ăn tối rộn rã tiếng cười vui vẻ; và bởi vì chẳng có lấy một người phục vụ nào biết nói dù chỉ một từ tiếng Anh, nên đã có vô số tình huống dở khóc dở cười diễn ra khi họ gọi món; thế nhưng ai nấy đều vô cùng dễ tính, kể cả những người phục vụ.

“Này phục vụ,” Lynch lên tiếng gọi – cậu nhóc mà theo thông lệ chung thì chẳng màng gì đến việc học hành cho lắm, “mang cho tôi một phần bur đi.”

Người phục vụ chẳng mảy may thèm đếm xỉa gì đến cậu.

“Cậu phải gọi anh ta là garçon chứ,” Grossbeck nhắc nhở.

“Garçon!” Lynch hô lớn.

“Monsieur,” người đàn ông đáp lời.

“Mang cho tôi phần bur.”

“Cậu thà cứ gọi một cây kế Canada còn hơn,” Duncan cười phá lên, người vốn là một trong những học viên giỏi tiếng Pháp nhất trên tàu Josephine.

“Tôi muốn một ít bơ; tôi đã ăn sạch sành sanh chỗ bif-stek và pomme de terres rồi, và giờ tôi muốn bánh mì phết bơ. Mấy gã này chẳng hiểu nổi ngôn ngữ của chính họ gì cả.”

“M’apportez du beurre,” Duncan nói thêm vào.

“Oui, oui, oui!” người phục vụ thốt lên, mang ra món đồ được yêu cầu.

“Thế mới phải chứ,” Lynch đáp; “gã này tiến bộ đấy chứ. Nhưng cục beurre này tươi quá tôi chẳng ăn nổi; tôi muốn thêm ít muối.”

“Thì gọi đi chứ,” Duncan cười.

“Tôi gọi đây; xem tôi trổ tài nhé. Garçon, mapperty sellier!”

“Tuyệt cú mèo!” Duncan cười rộ lên. “Nếu bữa tối mà có một đùi cừu nướng, chắc tôi phải tưởng tượng cậu đang gọi cái món mà cậu vừa thốt ra đấy.”

“Tôi muốn muối cơ mà.”

“Tưởng cậu muốn thế thật chứ; và đó là lý do vì sao cậu gọi một người đóng yên ngựa.”

“Tôi có gọi thợ đóng yên ngựa nào đâu. Tôi bảo là sellier cơ mà.”

“Chính xác là thế; và từ đó có nghĩa là thợ làm yên ngựa đấy.”

“Thế tôi phải nói thế nào?”

“Sel.”

“Sel; sellier. À, hóa ra tôi biết có điều gì đó lừa bịp ở đây rồi.”

“Chuẩn không cần chỉnh; nhưng chính cậu mới là kẻ bị lừa đấy. Tôi khuyên cậu tốt nhất đừng nên diễn thuyết tràng giang đại hải bằng tiếng Pháp làm gì.”

“Cậu cứ đặt cược mạng sống của mình đi, tôi thèm vào mà nói,” Lynch đáp lại.

“Chỉ cần nhắc đến thứ cậu muốn bằng đúng một từ thôi; thế thì cậu sẽ chẳng làm cho cái đầu óc của garçon phải bấn loạn vì nhồi nhét quá nhiều ý tưởng đâu.”

“Garçon – sel,” Lynch tiếp lời, áp dụng ngay lời khuyên vô cùng hữu ích đó.

Người phục vụ mang muối đến, và lần này thì chẳng có ai bị lừa nữa cả.

“Tôi nghĩ dần rồi mình cũng sẽ nắm bắt được thứ tiếng Pháp này thôi,” Lynch nói thêm, đầy phấn chấn sau thành công vừa rồi.

“Có lẽ cậu sẽ làm được đấy, nhưng có khi khách sạn Royal đã sụp đổ thành tro bụi trước khi cái khoảnh khắc hạnh phúc đó xảy ra mất.”

Có vô số những màn tấu hài nhầm lẫn diễn ra quanh bàn ăn và một số học viên suýt chút nữa đã nghẹn thở chết ngắc vì cười trước những sự cố đó, cũng như trước vẻ mặt ngơ ngác đờ đẫn của đám phục vụ khi được nói chuyện bằng một thứ ngôn ngữ mà thầy Fluxion tuyên bố là nghe giống tiếng Hà Lan địa phương hơn là tiếng Pháp tử tế. Ngài Molenschot cũng cười phá lên, và úp mở rằng “khách sạn của tôi” chưa bao giờ náo nhiệt đến thế trước đây.

“Giờ thì sao nào, Thuyền trưởng Kendall?” thầy Fluxion cất tiếng hỏi khi bữa tối và những tràng cười kết thúc.

“Các sĩ quan và thủy thủ đoàn của tôi muốn đi dạo một chút ạ,” Paul đáp.

“Cái gì! Đi ngay tối nay ư? Đã quá mười giờ rồi đấy.”

“Họ muốn xem ‘thủ đô của nước Bỉ’ trông như thế nào vào buổi tối ạ.”

“Tùy các cậu thôi, các cậu muốn làm thế nào thì làm; nhưng tôi khuyên các cậu nên cẩn thận với bọn nhóc đó. Chúng có thể vướng vào rắc rối ở một thành phố lạ, hoặc bị lạc đường đấy. Nếu một vài đứa trong số chúng mà nói tiếng Pháp chẳng khá hơn lúc ăn tối là mấy, thì thể nào chúng cũng phải vào đồn cảnh sát ngồi cho mà xem, vì chúng chẳng thể hỏi nổi đường quay về đâu.”

“Họ có thể nói từ Hôtel Royal mà. Chưa có thành viên nào trong thủy thủ đoàn của tôi gặp rắc rối kể từ khi đoàn tàu được tổ chức lại cả,” Paul nói thêm, anh vốn cũng muốn ra ngoài đi dạo và không thể cấm đoán người khác làm điều mà chính bản thân anh cũng muốn.

Phần phép đi dạo được chuẩn y cho đến mười một giờ đêm, nhưng lũ trẻ được nhắc nhở phải cư xử đúng mực và quay về đúng giờ. Lynch và Grossbeck, hai kẻ vẫn dính lấy nhau như hình với bóng, cùng nhau rời khỏi khách sạn.

“Thế này mới đúng là vui chứ – phải không nào?” Lynch nói khi họ bước từ phố Rue Fossé aux Loups ra Place de la Monnaie, một quảng trường nhỏ nằm ngay trước Nhà hát Hoàng gia Théâtre Royal.

“Chưa đầy một tiếng nữa đâu,” Grossbeck ủ rũ đáp lại.

“Chúng ta có biết tiếng Pháp quái đâu, thế nên làm sao mà biết bây giờ là mấy giờ được,” Lynch cười hề hề.

“Chiêu đó không qua mặt được đâu nhé. Người ta đã dặn chúng ta phải quay về trước mười một giờ rồi.”

“Nhưng nếu tụi mình không biết bây giờ là mấy giờ, thì tụi mình đâu có bị trói chân vào sợi dây chuông đâu cơ chứ.”

“Vô ích thôi; thuyền trưởng thừa sức phân biệt đâu là cần trục đâu là dây chằng, và dù anh ấy có không phải là Hiệp sĩ Lông cừu vàng đi chăng nữa, thì cậu cũng chẳng thể bịp bợm được anh ấy đâu. Cậu thừa biết sáng nay anh ấy đã xử lý vụ của McDougal thế nào rồi mà.”

“Thôi được rồi, đi thôi. Cứ quậy tới bến khi còn có thể,” Lynch đáp, có vẻ sợ hãi khi nhớ lại màn xử lý nhanh gọn dành cho bạn tàu của mình.

“Dường như ai ở đây cũng đang tận hưởng khoảng thời gian vui vẻ cả,” Grossbeck nói khi họ đi ngang qua một quán cà phê, nơi có rất nhiều chiếc bàn nhỏ được bày biện ngay trước cửa, xung quanh là đông đảo các quý ông đang uống rượu, hút thuốc và trò chuyện rôm rả. “Tôi chẳng thấy lý do gì mà chúng ta lại không thể làm thế cả. Bọn họ đang uống cái gì thế kia?”

“Chắc là bia hoặc rượu vang thôi,” Lynch đáp lời, vừa dẫn đầu bước đi mà chẳng định trước hướng nào, rẽ trái bởi vì con đường theo hướng đó trông náo nhiệt hơn hẳn những lối khác.

Chẳng có gì để ngắm nghía cả vì hầu hết các cửa hàng đều đã đóng cửa, nhưng họ cứ tiếp tục bước đi cho đến khi bắt gặp một dạng hành lang có mái che, một tòa nhà có lối đi rộng rãi thông ra phố, với vô số cửa hàng nhỏ xíu nằm san sát ở hai bên.

Bên trong được thắp sáng rực rỡ và phần lớn các cửa hàng nhỏ chuyên bán đồ lưu niệm cùng những mặt hàng bắt mắt khác. Hai cậu thủy thủ trẻ bước vào khu hành lang, nơi có rất nhiều người đang thong thả tản bộ.

“Người ta bảo thành phố này là phiên bản thu nhỏ thứ hai của Paris đấy,” Lynch tiếp tục. “Nơi này được trang hoàng khá đấy chứ; nhưng qua những gì tôi tận mắt thấy về thị trấn này, nó trông chẳng khác nào một thành phố hạng bét cả. Đường phố thì chẳng rộng hơn lối đi cho bò là mấy.”

“Nhưng họ bảo nó giống Paris cơ mà,” Grossbeck thêm vào.

“Ôi chao! Có cái đồng hồ biết nói tiếng Anh kìa! Đã mười rưỡi rồi,” Lynch kêu lên. “Nhưng tôi chưa về Hôtel Royal vội đâu cho đến khi được chơi đùa một trận đã. Có một quán bán rượu ở đằng kia kìa. Vào trong đó xem thế nào đi.”

Địa điểm được chỉ đích danh là một cửa hàng bán rượu vang, và hai cậu nhóc bước vào, chọn chỗ ngồi ngay tại một trong những chiếc bàn nhỏ. Người phục vụ nhanh nhẹn bước đến, cúi đầu chào rồi vung vẩy chiếc khăn ăn, ra hiệu rằng anh ta rất hân hạnh được nhận đơn gọi món từ họ.

“Cậu muốn dùng gì nào, Grossbeck?”

“Tôi gọi một ly rượu vang.”

“Để xem cậu uống thế nào nhé!” Lynch cười phá lên. “Chúng ta gọi món gì đây? Giờ thì tôi quên sạch sành sanh mấy từ tiếng Pháp học được rồi, đúng lúc cần dùng đến thì lại quên.”

“Biết đâu gã garçon này lại biết nói tiếng Anh thì sao. Hỏi anh ta xem.”

“Hỏi anh ta á? Thế tôi phải nói thế nào?”

“Ờ, tôi biết rồi. Parlez-vous Angleterre?” Grossbeck quay sang hỏi người phục vụ.

“Non, monsieur,” người phục vụ đáp, tỏ ý không biết nói tiếng “Anh”.

“Ôi, quái quỷ thật! Tiếng Hà Lan gọi rượu vang là gì thế?” Lynch sốt sắng hỏi.

“Tôi biết rồi – eau de vie. Garçon, eau de vie,” Grossbeck tự tin đáp.

Người phục vụ biến mất, và ngay sau đó quay lại với một bình decanter nhỏ cùng hai chiếc ly uống rượu vang tí hon.

“Tôi biết ngay eau de vie sẽ hiệu quả mà,” Grossbeck nói thêm, vừa rót đầy hai chiếc ly nhỏ.

“Rượu này nặng phết đấy chứ,” Lynch nói khi vừa nuốt trọn phần rượu trong ly với một vẻ mặt nhăn nhó.

“Chuẩn luôn.”

Họ ngồi ngắm nghía xung quanh cho đến khi chiếc đồng hồ điểm giờ báo hiệu đã đến lúc phải khởi hành về khách sạn; nhưng họ quyết định nốc thêm một đúp nữa từ bình rượu vang, và thế là làm tới luôn.

“Đây là thứ rượu mạnh nhất mà tôi từng uống đấy,” Grossbeck nói.

“Hết bao nhiêu nhỉ?” Lynch hỏi.

“Để xem nào – combien?”

“Un franc cinquante centimes,” người phục vụ đáp sau khi liếc nhìn vạch chia trên bình decanter vốn dùng để đo lượng chất lỏng bốc lửa đã được tiêu thụ.

Cả hai chẳng hiểu đối phương trả lời cái gì, và Grossbeck liền chìa ra cho gã garçon một đồng franc. Gã lắc đầu, chìa tay ra ý đòi thêm. Lynch bèn đưa thêm một đồng franc nữa, và gã thối lại một đồng nửa franc.

“Pour boire?” gã đàn ông cất tiếng hỏi với một nụ cười quyến rũ.

“Poor bwar! Thằng quái nào đấy?” Lynch lên tiếng hỏi, lúc này thứ rượu nặng đã bắt đầu phát huy tác dụng trên đầu óc cậu. “Ý hắn là ‘cậu bé nghèo’ (poor boy). Này Grossbeck, hắn tưởng tao—tao say xỉn rồi chắc? Chính tao cũng thấy thế đây này. Thôi, đi về nào.”

Cậu đứng dậy, loạng choạng bước đi theo một đường zích zắc hướng về phía cửa.

“Pour boire?” gã phục vụ lặp lại, lẽo đẽo bước theo sau họ.

“Đúng thế đấy. Tao là một đứa trẻ nghèo! Tao đúng là đồ ngốc khi nốc hơn một ngụm dung dịch cồn của mày,” Lynch nấc cụt nói. “Này lão bạn, đây là một nửa của mấy đồng franc đó đây. Đừng có lải nhải gì thêm nữa nhé. Tao là một đứa nghèo khổ, nhưng tao sẽ sớm tỉnh lại thôi.”