Tôi không biết vì sao, nhưng khi chuẩn bị một chuyến đi, tôi thường rất sơ ý về địa chỉ hay số điện thoại hay bất kỳ cái gì liên quan đến người mời mình. Tôi nghĩ là mình sẽ được đón, hoặc ai đó khác sẽ biết là chúng tôi đang đi đâu. Mọi chuyện sẽ được giải quyết bằng cách nào đó.

Một lần, vào năm 1957, tôi đi dự hội nghị về hấp dẫn ở Đại học North Carolina. Tôi được xem là chuyên gia trong một lĩnh vực khác nhưng quan tâm đến hấp dẫn.

Tôi đến sân bay muộn mất một ngày (tôi không thể đến vào ngày đầu tiên của hội nghị), và đi ra bến taxi. Tôi nói với người điều hành:

“Tôi muốn đến Đại học North Carolina.”

“Ý ông là đại học nào?” anh ta hỏi: “Đại học công North Carolina ở Raleigh, hay là Đại học North Carolina ở Chapel Hill?”

Chẳng cần phải nói, tôi không có một ý niệm nhỏ nhất nào về chuyện này. “Thế hai đại học ấy ở đâu?” Tôi hỏi và nghĩ rằng chúng ở gần nhau.

“Một ở phía bắc so với đây, còn đại học kia thì ở phía nam. Khoảng cách gần như nhau.”

Tôi chẳng có manh mối gì để biết mình cần đến đại học nào, và cũng chẳng có ai đến hội nghị trễ một ngày như tôi cả.

Tình cảnh này làm nảy trong tôi một ý. “Này anh bạn,” tôi nói với người điều hành. “Cuộc gặp mặt chính đã bắt đầu ngày hôm qua, nên chắc phải có rất nhiều người đến dự hội nghị hôm qua đã đi qua đây. Để tôi mô tả họ cho anh biết: họ có lẽ hơi vênh vênh đầu lên, và có lẽ họ chuyện trò với nhau, chẳng thèm để ý gì đến việc đang đi về đâu, nói với nhau những thứ, nghe như ‘g-mu-nu. G-mu-nu’[1].”

Mặt anh ta sáng lên. “À, đúng rồi” anh ta nói. “Ý ông là Chapel Hill!” Anh ta gọi cho tôi chiếc taxi tiếp theo đang đợi trong hàng. “Đưa ông này đến đại học ở Chapel Hill.”

“Cảm ơn,” tôi nói, và đi đến hội nghị.

❀ ❀ ❀

[1] Ký hiệu toán học dùng trong lý thuyết trường hấp dẫn thường dùng kết hợp ký tự La tinh với chỉ số là các ký tự Hy Lạp như mu (µ), nu (ν), chẳng hạn như gµν nên khi trao đổi với nhau thì các nhà khoa học thường phải nói đến những từ này nhiều lần. (ND)