Đêm sâu gió trúc gõ nhịp thu, muôn vàn lá ngàn tiếng đều là hận. Trong tiết thu muộn này, đi dạo trong sân, trên lá ngô đồng, toàn là những giọt mưa tiêu xéo.

Mùa thu đã qua, mùa đông tới, lá rụng lả tả, đất trời một màu tiêu điều.

La Chiêu Vân ở nhà dưỡng thương hơn một tháng, đến ngày này, ngày tháng thanh tịnh của hắn cuối cùng cũng bị phá vỡ, bởi vì trong cung có thánh chỉ, triệu hắn vào cung yết kiến.

Hắn mặc cẩm bào, mày thanh mắt sáng, anh vĩ hiên ngang, cưỡi ngựa Đích Lô, trước sau có ba mươi võ sĩ hộ tống đi về hướng cung thành, những người này chính là thân vệ của hắn.

Đến quảng trường trước hoàng cung, đám thân vệ mang đao này đều dừng chân, không có tư cách bước vào hoàng cung, ngay cả ngựa cũng phải để lại bên ngoài.

Sau khi xuống ngựa, La Chiêu Vân chỉnh lại y phục, xuất trình lệnh bài cho thủ vệ cung thành, rồi bước vào hoàng cung. Lúc ở trong cung thành, có nội thị thái giám chờ sẵn, dẫn đường cho hắn đi vào cung uyển, hướng tới An Nhân điện nơi Dương Quảng đang ngự trị.

Đây không phải là chính điện làm việc của hoàng đế, mà là đại điện thường dùng để nghỉ ngơi, dừng chân và tịnh tâm. Tùy Dạng Đế gọi hắn đến đây, tự nhiên có dự tính riêng, không muốn để lộ tin tức ra ngoài.

Dù sao đi đến nơi làm việc sẽ tỏ ra rất coi trọng, giao phó trọng trách, công việc giải quyết theo lối công vụ. Ở An Nhân điện, ngược lại lại mang theo bầu không khí vỗ về, sủng ái.

"Vi thần bái kiến bệ hạ!" La Chiêu Vân hành đại lễ quân thần chốn cung đình.

Dương Quảng thấy sắc mặt hắn hồi phục khá tốt, không có trở ngại gì lớn, liền khẽ gật đầu, phất tay nói: "Miễn lễ đứng lên, ban tọa!"

Văn thần võ tướng thời đại này vẫn giữ lại một chút tôn nghiêm của kẻ làm thần, không giống như đại thần nhà Thanh, cứ phải quỳ lụy trò chuyện mãi, sự nô tính của nhà Thanh quá lớn rồi.

La Chiêu Vân quỳ ngồi trên bồ đoàn hình chữ nhật, không biết Tùy Dạng Đế triệu kiến mình vì chuyện gì, đành im lặng chờ đối phương nhắc tới.

Tùy Dạng Đế thong thả hỏi: "La Thành, thương thế của ngươi thế nào rồi, không sao nữa chứ?"

La Chiêu Vân đáp: "Bẩm bệ hạ, vết thương của thần đã hồi phục bảy phần, không ảnh hưởng đến việc đi lại nữa."

Tùy Dạng Đế Dương Quảng gật đầu, sau những lời xã giao, liền đi thẳng vào vấn đề: "Những ngày này, ngươi không lên triều sớm, ở nhà dưỡng thương, nên không thể biết được những đại sự và chính lệnh ban hành của triều đình. Trong đó có một mục liên quan đến ngươi, chính là chế độ khoa cử. Trẫm đã vượt muôn vàn khó khăn để thúc đẩy nó, tổ chức hương thí, tỉnh thí, hội thí, điện thí vân vân. Nhưng trẫm hiện tại có một nan đề: muốn đưa Nho học lan tỏa xuống dưới, phổ biến đến giới hàn môn, tuyệt đối không phải chỉ nói suông là làm được. Điểm quan trọng nhất là hàn môn không có tiền, mà sách vở lại đắt đỏ, trong dân gian không có nhiều sách tàng trữ như vậy, làm sao để bách tính có thể tiếp cận các loại học vấn? Khoa cử mở ra như vậy, hàn môn căn bản không ra được mấy nhân tài, chẳng phải thu hiệu quả rất ít sao?"

La Chiêu Vân nghe vậy, lúc này mới hiểu vì sao hôm nay ngài ấy truyền mình vào cung, hóa ra là có vấn đề muốn mình giải quyết. Kể từ sau loạn Vĩnh Gia nhà Tây Tấn, vương thất nhà Tấn dời xuống phương Nam, văn hóa cũng theo đó mà dịch chuyển. Sau này các triều đại như Bắc Ngụy, Bắc Chu, Bắc Tề được thành lập, phần lớn do các tộc Hồ thống trị, không mặn mà lắm với Nho học vân vân, thậm chí còn từng xuất hiện hiện tượng Hồ hóa, bỏ Hán hóa. Cho đến khi nhà Đại Tùy lập quốc, Dương Kiên cùng những người khác mới khôi phục họ Hán, trước đó toàn dùng họ Hồ, giới quý tộc đều như thế cả. Có thể thấy sự đứt gãy của văn hóa dân gian lại càng nghiêm trọng hơn.

Điều này ngoài việc gắn liền với chiến loạn ra, còn một nguyên nhân nữa là sự lưu truyền sách vở bị chậm trễ, thủ sức chép tay, thẻ tre... quá phiền phức, gây cản trở cho việc phổ biến.

La Chiêu Vân nghĩ đến những điều này, bỗng nhiên nảy ra một ý, nghĩ ngay đến kỹ thuật in ấn. Sở dĩ văn học thời Tống phát triển thịnh vượng là có liên quan đến việc phổ biến và quảng bá kỹ thuật in ấn. Khi trong nhà bách tính đều có không ít sách vở, văn hóa mới thực sự vươn tới tầng lớp bình dân.

"Bệ hạ không phải lo lắng, thần đã nghĩ ra một chủ ý." La Chiêu Vân chắp tay hiến kế.

"Ồ, chủ ý gì? Mau nói trẫm nghe thử." Tùy Dạng Đế nét mặt vui mừng, ân cần hỏi.

La Chiêu Vân đáp: "Trước tiên triều đình xác định danh mục và phạm vi sách khoa cử làm giáo trình chính thức, sau đó cho in ấn số lượng lớn sách vở, hạ thấp giá thành sách, phổ biến đến giới hàn môn. Cứ như vậy, sĩ tử nghèo ở tầng lớp bình dân có thể tiếp cận tri thức, phá vỡ sự độc quyền văn hóa của giới quý tộc. Đến lúc đó, nhân tài ắt sẽ như mọc sau mưa măng mọc, xuất hiện lớp lớp không dứt."

Dương Quảng nghe hắn nói vừa mới mẻ lại vừa có lý, liên tục gật đầu, nhưng trong lòng cũng hoài nghi, bèn hỏi: "In sách là gì? Sách vở hiện nay của Đại Tùy chẳng phải toàn là chép tay sao?"

La Chiêu Vân từng học lịch sử, cũng rất rõ về lịch sử phát triển của kỹ thuật in ấn. Kỳ thực ở Trung Quốc cổ đại, thời Chiến Quốc đã xuất hiện rồi, chỉ là con dấu diện tích nhỏ, chưa nghĩ đến việc dùng để in sách. Phải đến giữa nhà Đường mới xuất hiện kỹ thuật khắc bản in, và đến cuối nhà Đường mới được sử dụng phổ biến. Đến thời Bắc Tống, Tất Thăng lại phát minh ra kỹ thuật in chữ rời, lại là một bước tiến lớn hơn nữa.

Hắn mỉm cười nhẹ nói: "Ngọc tỷ và ấn tín của bệ hạ, chẳng phải có thể in ra chữ hay sao?"

Dương Quảng nghe vậy ngẩn người, theo bản năng đáp: "Đương nhiên là thế."

La Chiêu Vân nói tiếp: "Nếu bệ hạ tìm thợ thủ công, khắc đầy chữ ngược trên một tấm ván gỗ, quét mực lên, sau đó đặt giấy trắng lên là có thể liên tục in ấn lặp đi lặp lại. Một tấm ván gỗ hoàn toàn có thể in ra hàng ngàn hàng vạn bản. Triều đình chuẩn bị suốt mùa đông, đến mùa xuân năm sau là có thể in ấn hàng loạt sách khoa cử, bày bán hạn chế theo số lượng ở kinh thành và các châu huyện, tính theo đơn vị gia đình. Cứ như thế, Đại Tùy hùng vĩ của chúng ta, văn hóa được phổ biến đến dân gian, còn lo gì không xuất hiện nhân tài nữa?"

“Tuyệt diệu!” Tùy Dạng Đế đập mạnh một cái lên án bàn, nụ cười rạng rỡ, long nhan đại duyệt. Phương án này trong chớp mắt đã giải quyết được nan đề trong lòng ông ta, hơn nữa, đây lại còn là việc đưa văn hóa lan tỏa xuống dưới, là một đại sự có công đức muôn đời. Do chính ông ta – một vị hoàng đế – đứng ra thúc đẩy, mai sau trong sử sách thế nào cũng phải được ghi chép lại một cách đậm nét.