Hai tín hiệu về chiến dịch của Hillary – một cái hàm nghĩa pha trộn và cái còn lại thì rất rõ ràng – cùng xuất hiện trong một tuần của mùa thu năm 2013.
Vào ngày Halloween, tờ Wall Street Journal và NBC News công bố kết quả cuộc khảo sát khiến cả những người ủng hộ Hillary nồng nhiệt nhất cũng có chút hoang mang. Đúng như Ellen Tauscher dự đoán hai năm trước, vị trí của Hillary tụt xuống nhanh chóng vì ngày càng nhiều cử tri không còn xem bà là một nhà ngoại giao đứng ngoài lợi ích đảng phái, mà là một ứng viên hàng đầu của Đảng Dân chủ cho chức tổng thống. Kết quả cho thấy 46% trong số những người được khảo sát nhìn nhận “rất tích cực” hoặc “hơi tích cực” về Hillary, giảm so với tỉ lệ 56% của cuộc khảo sát tương tự hồi tháng Tư.
Nhà bình luận Frank Bruni của tờ New York Times cho rằng kết quả này đã cho thấy thực tế. “Hãy xem đây,” anh ta viết. “Khởi đầu cho kết cục không tránh khỏi của bà ấy. Sắp đến lúc rồi, vì sự thật đang được phơi bày ra từng ngày, bà ấy gặp vấn đề nghiêm trọng với tư cách là một ứng viên tổng thống năm 2016. Cử tri đang mất dần cảm tình với những nhà điều hành chính trị, đặc biệt là những ai thuộc về hoặc cộng tác với Washington. Đó là lý do Clinton bị hạ bệ.” Bruni là một trong những người tiên phong trong một loạt bài báo, bài tạp chí và tin tức đã chỉ ra những thách thức mà Hillary phải đối mặt nếu tranh cử.
Cuối năm 2013, chủ nghĩa dân túy rộ lên và đứng ngoài cả hai đảng phái. Những người theo chủ nghĩa tự do đã vỡ mộng về Obama, vì ông quá cứng rắn với các chủ ngân hàng, chủ hãng bảo hiểm và chính sách an ninh quốc gia của George W. Bush chỉ để nắm lấy họ nếu phù hợp với mục tiêu của ông, còn Hillary giống bản cải tiến của phần nửa trung dung trong con người Obama. Họ muốn thượng nghị sĩ mới của Massachusetts là Elizabeth Warren sẽ chiến đấu với Hillary, hy vọng rằng tài hùng biện, khả năng gây quỹ và quan điểm của Warren sẽ là liều giải độc hoàn hảo so với Hillary trong cuộc bầu cử sơ bộ. Tờ The New Republic, với những nghiên cứu rất sâu về giao dịch tài chính của Band cũng như về việc ông ta đã chia rẽ gia đình Clinton thế nào, đã có bài viết dài về tất cả những lý do mà từ đó có thể cho rằng Warren đánh bại được Hillary.
Bruni nhắc đến thái độ khó chịu của nhiều nhà quan sát, họ từng chứng kiến Bill và Hillary sắp đặt để Chelsea Clinton thừa kế triều đại chính trị, và chỉ rõ rằng họ đều thấy một ngày nào đó cô ta sẽ trở thành tổng thống. Nhưng chỉ một vài ngày sau ở Virginia, Hillary nhận được một kết quả bất ngờ là Terry McAuliffe đã chiếm được dinh thống đốc, cho thấy rằng tấm áo choàng Clinton chẳng phải là quá nặng đến nỗi không khoác lên nổi, ngay cả khi được khoác lên một kẻ liên minh gần gũi mang họ-tên khác.
Nếu tin vào cuộc trưng cầu dân ý của Wall Street Journal - NCB, vốn là cuộc trắc nghiệm ý kiến của tất cả các nhà chính trị và các đảng phái, thì Hillary vẫn đứng đầu, còn Obama được 41% số ý kiến ủng hộ, Đảng Dân chủ được 37%, Thống đốc bang New Jersey Chris Christie được 33% dù được đánh giá có thể dễ dàng chiến thắng để tái nhiệm, và Ted Cruz được 19%.
Chiến thắng với 22 điểm đưa Christie lên vị trí ứng viên hàng đầu của Đảng Cộng hòa cho cuộc bầu cử sơ bộ năm 2016, và dẫn đầu Hội Thống đốc Cộng hòa năm 2014, một vị trí giúp ông ta tăng cường quan hệ với các ứng viên bảo thủ trên cả nước qua việc cung cấp một yếu tố chính trị có quyền lực lớn nhất: tiền. Mặc dù vậy, vấn đề chính của Christie vẫn còn đó. Dù Christie có được sự ủng hộ của Obama sau thảm họa bão Sandy – nhờ đã giúp Obama thể hiện rõ tính lưỡng đảng trong những ngày cuối cùng của chiến dịch tranh cử năm 2012 – thì cũng có nhiều đảng viên Cộng hòa không có thiện chí với ông ta.
Đến cuối năm 2013, đã có nhiều người được cho là ứng viên Cộng hòa năm 2016. Paul, Thượng Nghị sĩ Kentucky, người đã chất vấn Hillary về Benghazi, đã thuyết phục được trái tim và lý trí của phái tự do ngày càng có tiếng nói trong GOP. Thượng Nghị sĩ bảo thủ Cruz đã bảo vệ lập trường của mình bằng cách thúc giục đảng viên Cộng hoà đóng cửa Chính phủ để chấm dứt chương trình cải cách y tế mang tên Obamacare. Còn cả Rick Perry, Thống đốc lâu năm của bang Texas, và Bobby Jindal của Louisiana, những đại diện miền Tây của Gulf Coasts trong danh sách tiềm năng. Và, đương nhiên là có Jeb Bush, vốn xuất thân từ gia đình duy nhất đủ khéo léo để kéo những người theo trường phái ôn hoà và bảo thủ lại với nhau trong nỗ lực đưa một đảng viên Cộng hoà vào Nhà Trắng cách đây một phần tư thế kỷ.
Khi số phiếu bầu đã rõ ràng ở New Jersey ngày 5 tháng Mười một, những người trong gia đình Clinton hướng tập trung tới Virginia, nơi người từng thất bại trong cuộc bầu cử sơ bộ của Đảng Dân chủ bốn năm trước là McAuliffe đánh bại ứng viên bảo thủ được yêu thích là Ken Cuccinelli, với tỉ lệ cách biệt sát nút là 2,5% điểm. Kết quả này sát với dự đoán. Và phe Clinton, những người tổ chức dạ tiệc bầu cử cho McAuliffe, cũng hồi hộp chờ đợi kết quả cuối cùng của cuộc đua.
Hai tiếng sau khi cuộc bầu cử kết thúc, một nhân viên kỳ cựu của nhà Clinton đã gửi e-mail từ bữa tiệc, “Mọi người đều hơi bồn chồn.”
Đúng là có lý do để lo lắng. Bill và Hillary đã bỏ qua rủi ro khi ủng hộ hết mình cho ứng viên là người bạn cũ. Lòng trung thành, dù trong hình thức nào, có lẽ là đức tính duy nhất họ thể hiện ra một cách dạt dào hơn là những giá trị khác. Đầu năm 2013, đã có những nỗ lực nhằm giảm thiểu việc báo chí quốc gia xem chiến thắng hay thất bại của McAuliffe như một lời bình phẩm về nhà Clinton. Nhưng cho đến trước Ngày Bầu cử, điều này là không thể. Người điều hành chiến dịch tranh cử của ông ta, Robby Mook, đang tham gia một nhóm nhỏ những nhà hoạt động, mà theo nhiều người thì họ đang thúc đẩy cơ hội chiến thắng cho Hillary vào năm 2016. Tom Steyer – người vận động cho Hillary, và là anh trai của Jim Steyer, đối tác của Hillary trong dự án Too Small to Fail – đã chi hàng triệu đô-la vào việc quảng cáo cho McAuliffe. Năm 2009, Bill đã tiến hành vận động chính trị ở Virginia, Hillary cũng có một ngoại lệ đặc biệt với nguyên tắc đứng ngoài chính trị trong năm 2013 khi gây quỹ cho McAuliffe, và bà còn đại diện ông ta để phát biểu tại đại hội phụ nữ ở Bắc Virginia.
Nếu McAuliffe bị lật nhào bởi tay Cuccinelli, nhất là sau khi ông này đã bị Đảng Cộng hoà bỏ rơi, thì tin nóng trên các tờ báo buổi sáng sẽ toàn là câu chuyện về việc tại sao nhà Clinton không thể giúp người bạn của họ về đích. Mặt tiêu cực hẳn sẽ nhiều hơn tích cực. Chiến thắng của McAuliffe vẫn là quan trọng, nếu không muốn nói là thiết yếu: một số người sẽ coi đó như là một ân huệ cho Hillary, còn những người khác sẽ không dửng dưng với năm 2016, hoặc ghi nhận bên lề như là một dấu hiệu nâng cao vận hội của Đảng Dân chủ.
Tại bữa tiệc của McAuliffe, những người thuộc phe Clinton đồng loạt thở phào nhẹ nhõm khi kết quả cuối cùng được thông báo vào khoảng 22 giờ, và tên của McAuliffe được xướng lên. “Phù!” một người phe Clinton nói. “Căng thẳng thật.”
Hillary đã chuẩn bị cho sự trở lại hoành tráng hơn trong các vấn đề chính trị bầu cử năm 2014, bà bắt đầu xuất hiện thay mặt những ứng viên khác. Tất cả các nữ thượng nghị sĩ của Đảng Dân chủ đã bí mật ký một bức thư thúc giục bà ứng cử vào đầu năm 2013, nhưng Warren nói Hillary sẽ không vội vàng. Tuy nhiên, có những suy đoán khăng khăng rằng Warren sẽ cạnh tranh với Hillary. Biden vẫn đang lập kế hoạch riêng, và một số ứng viên khác, gồm cả các thống đốc như Andrew Cuomo ở New York, Martin O’Malley ở bang Maryland, và Jack Markell ở Delaware, vẫn đang cân nhắc. Cuomo, người theo đuổi chủ nghĩa tự do của cha mình và chủ nghĩa thực dụng của Clinton, hầu như sẽ không đánh cược vào cuộc đua nếu Hillary tranh cử, vì nguồn lực tài trợ của ông ta hoàn toàn lu mờ so với Hillary. Nhưng, cũng như năm 2008, có một số bộ phận trong Đảng Dân chủ vẫn khao khát có một ứng viên có thể đánh bại Hillary tại những bang đầu tiên và tiến thẳng đến tấm vé đề cử.
Cũng có những dư chấn tổn thương nào đó từ chiến dịch tranh cử năm 2008 trong giai đoạn đầu tiên của cuộc đua năm 2016. Dù đã bỏ lại những “tay súng đánh thuê” trước đây và mang theo những trợ lý kỳ cựu đến Bộ Ngoại giao, bà vẫn xem trọng lòng trung thành, đến mức đôi khi nó làm lu mờ năng lực và như một sự đánh giá. Hillary chưa được đánh giá cao vào thời điểm này, nhưng vẫn phải nhắc một điều, rằng bà có thể lại mắc lỗi cơ bản như năm 2008. Khi đó, Hillary tranh cử theo kiểu truyền thống của Đảng Dân chủ, phụ thuộc vào những chiến thắng ở các bang lớn để giành tấm vé đề cử của Đảng.
Năm 2013, Hillary có vẻ đã sẵn sàng khởi động cuộc đua nhằm thúc giục Đảng Dân chủ làm nên lịch sử qua việc bầu một nữ tổng thống đầu tiên; bà cũng sẵn sàng dùng công nghệ làm công cụ cho chiến dịch tranh cử. Đó đúng là những gì Obama đã làm năm 2008. Và, do tỉ lệ ủng hộ Obama giảm vào cuối năm 2013, Hillary mạo hiểm lặp lại chiến dịch đó. Liệu cái tên Clinton, cùng kinh nghiệm sâu sắc trong các lĩnh vực của Washington, lòng trung thành, và viễn cảnh về một chiến dịch tranh cử làm nên lịch sử sẽ là ưu thế hay nhược điểm? Điều đó còn phụ thuộc vào việc Hillary tận dụng các ưu thế đó như thế nào. Một sai lầm mà có vẻ Hillary sẽ không lặp lại, đó là xây dựng căn cứ ở ngoại ô Washington. Tháng Mười một năm 2013, Hillary đã cho đóng cửa văn phòng của mình ở Washington và chuyển nhân viên tới New York, nhằm giúp các hoạt động của bà gần hơn với trung tâm đầu não của Quỹ Clinton.
Nhưng, thậm chí không có mặt ở Washington, Hillary vẫn có nền tảng mạnh mẽ hơn cho năm 2016 nhờ sự hỗ trợ vững như kiềng ba chân. Cùng với chiến dịch Sẵn sàng cho Hillary tập trung thiết lập một mạng lưới ủng hộ khắp cả nước, tổ chức Priorities USA – một nỗ lực của Super PAC ủng hộ Obama từng gây được quỹ rất lớn từ năm 2012 do được Bill và nhóm ảnh hưởng của ông ta hỗ trợ – đã tăng tốc gây quỹ hàng chục đến hàng trăm triệu đô-la từ những nhà tài trợ lớn cho một chiến dịch truyền thông trong cuộc bầu cử tổng thống, và từ American Bridge, một Super PAC khác của Đảng Dân chủ từng lập chi nhánh Correct the Record để bảo vệ các ứng viên tổng thống thuộc Đảng Dân chủ. Đến giữa tháng Mười một, Priorities USA đã thảo luận về việc giao nhiệm vụ thực hiện chương trình cho John Podesta, cựu giám đốc nhân sự của Bill, và Jim Messina, người quản lý chiến dịch tranh cử của Obama và đã phát triển mối quan hệ với Bill trong chiến dịch năm 2012.
David Brock, người sáng lập Media Matters và là người ủng hộ Hillary, hiểu rõ về tổ chức Correct the Record, đã thuê các cựu binh trong chiến dịch tranh cử của Hillary năm 2008 là Burns Strider và Adrienne Elrod để hỗ trợ thực hiện chương trình. Đặc trưng của nhóm Hillaryland là không thể nhầm lẫn, khi Brock được nhắc rằng không thể sử dụng chương trình này để chống lại Warren, bởi về mặt kỹ thuật nó được tạo dựng vì tương lai chung của Đảng Dân chủ. Sự cộng hưởng ba yếu tố, gồm mạng lưới những người ủng hộ, quảng cáo, và những chiến dịch truyền thông, đã giúp Hillary hưởng lợi từ hoạt động bên ngoài, vốn là sự bổ sung cho bất cứ chiến dịch tranh cử tổng thống nào, trước khi bà đưa ra thông báo chính thức.
Về mặt kỹ thuật, những nhóm bên ngoài không thể phối hợp với Hillary, nhưng họ gắn bó với gia đình Clinton – và cũng dựa vào các nhà tài trợ giàu có của Hillary – vì thế, khó có thể tin họ thất bại trong việc nhận được những tín hiệu từ bộ não tin cậy của bà.
Hillary vẫn đang cân nhắc việc tranh cử – và bà đã từng nói rằng đang cân nhắc – một câu hỏi hiện thời đang đối diện với bà là: Làm thế nào để người ta có thể tin rằng bà từng là một sự lựa chọn tốt nhất của quốc gia năm 2008, là người lại đứng trước ngưỡng cửa trở thành nữ tổng thống đầu tiên của nước Mỹ, người đã cảm nhận là được một đấng tối cao hơn kêu gọi phụng sự công chúng, như đã thể hiện trong sự dấn thân của bà đối với đức tin của phái Giám lý vốn đề cao sự phục vụ, người có hàng triệu cử tri ủng hộ đang chờ lệnh, và người nói không với việc chạy nước rút lần nữa?
“Vì còn rất nhiều cách khác để phục vụ đất nước,” bà nói. “Ý tôi là, đó là một câu trả lời thành thật nhất. Có thể các bạn sẽ thất vọng, nhưng tôi chưa sẵn sàng để trả lời câu hỏi.”
“Hãy xem, tôi có ‘gen’ trách nhiệm. Tôi có niềm tin mãnh liệt vào sự nghiệp phục vụ nhân dân, và qua sự giáo dục về tôn giáo và đức tin, tôi cũng nhận thấy có bổn phận, bởi vì tôi đã được trao cho quá nhiều điều,” bà nói. “Tôi muốn nói rằng, mình thật may mắn. Và tôi nghĩ mình có trách nhiệm đền đáp. Vì thế, tôi làm điều đó suốt cuộc đời mình, chứ không nhất thiết phải giữ một vị trí nào đó.”
Nhưng mỗi khi cảm nhận được lời kêu gọi phụng sự, Hillary đều đáp lại một cách nhiệt thành.
“Tôi chưa bao giờ nghĩ sẽ chạy đua một chức vụ, và rồi hoàn cảnh có lẽ đã đưa đẩy tôi tới cuộc đua vào Thượng viện ở New York. Cứ như thể tôi là người ngoài cuộc đứng nhìn, và thốt lên ‘Ôi, Chúa ơi, hãy nhìn xem, chuyện gì đang xảy ra với tôi,’” bà nói. “Vì vậy tôi đã tái tranh cử, rồi quan tâm sâu sắc về hướng phát triển của đất nước và tham gia ứng cử tổng thống. Đó là một chiến dịch vô cùng quyết liệt, nhưng đã không thành công. Tôi đã sẵn sàng quay về Thượng viện, thực hiện nghĩa vụ của mình ở đó, vì đã có một khoảng thời gian khá căng thẳng cho New York – tôi muốn nói đến giai đoạn giữa vụ 11 tháng Chín và cuộc sụp đổ về tài chính, New York đang gặp vấn nạn, và tôi thật sự quan tâm đến những người đã tin tưởng chọn tôi làm thượng nghị sĩ của họ. Sau đó, tổng thống đến và giao cho tôi làm ngoại trưởng.”
Theo lời kể của Hillary, bà vẫn còn đang cân nhắc hơn là đã quyết định xong. Cuối mùa thu năm 2013, Hillary thừa nhận trước công chúng rằng đang nghĩ đến việc tranh cử, nhưng vẫn khẳng định chưa thể đưa ra quyết định.
“Tôi không bao giờ biết điều gì sẽ xảy ra tiếp theo,” bà nói. “Cả đời mình, tôi cũng chưa từng nghĩ mình biết điều gì sẽ đến. Tôi tin vào mình và cố gắng làm tốt nhất những gì tôi có thể vào mỗi ngày, theo cung cách của một tín đồ Giám lý, bởi vì ai mà biết được điều gì sẽ xảy ra tiếp theo? Tôi không nghĩ về những điều như thế. Tôi chỉ là người muốn mỗi ngày mình đều xứng đáng với những giá trị của mình và đang đóng góp theo một cách nào đó, hay cố gắng làm những điều có ích.”
