84.

Đến đầu năm thì Philip đã thành người phụ mổ ở phòng phẫu thuật chữa bệnh ngoại trú. Công việc này cũng cùng tính chất như công việc anh vừa làm mải mê trước đây nhưng nó liên quan trực tiếp đến khoa phẫu thuật nhiều hơn là đến khoa nội; và phần lớn bệnh nhân thì mắc phải hai loại bệnh đốn đời mà một số công chúng nằm ngửa cứ làm ra bộ đoan trang kiểu cách để cho phép truyền bá rộng rãi khắp nơi. Bác sĩ phẫu thuật mà Philip phụ mổ, băng bó người bệnh, tên là Jacobs. Y người thấp béo, tính tình sôi nổi, đầu hói, nói oang oang, giọng người khu đông Luân Ðôn, thường hay bị đám sinh viên mô tả như một anh chàng “bất lịch sự đại tếu”; nhưng y có tài cả về mặt mổ xẻ cũng như về mặt dạy bảo truyền nghề nên họ cũng bỏ qua chuyện đó. Y cũng có tài khôi hài đáng kể mà y áp dụng một cách vô tư đối với người bệnh cũng như đối với đám sinh viên. Y rất thích đem những người phụ mổ ra để làm trò giễu cợt. Bởi lẽ họ dốt nát, nhút nhát, và không đối đáp được với y như những người ngang hàng, nên điều này không có gì khó lắm. Những buổi chiều thuộc ca làm việc của y, y cho phép mình được đưa ra những sự thật đau lòng chua xót chạm nọc thiên hạ mà y rất lấy làm khoái trá, còn đám sinh viên thì chỉ đứng gượng cười mà kiên nhẫn chịu đựng. Một hôm có một thằng bé bị thọt được đưa đến, cha mẹ nó muốn biết liệu có chữa được không. Jacobs quay sang Philip.

- Anh Carey, anh nên nhận ca bệnh này. Ðây là một đề tài mà hẳn rằng anh phải biết ít nhiều.

Philip đỏ mặt, trước hết vì điều mà vị bác sĩ phẫu thuật này nói là rõ ràng với ý định hài hước; sau nữa là tiếng cười xun xoe của những người phụ mổ bị bắt nạt. Quả thực, đây là đề tài mà từ khi đến bệnh viện, Philip đã chú ý khắc khoải nghiên cứu. Anh đã đọc mọi sách vở trong thư viện nói đến tật vẹo chân với nhiều dạng khác nhau. Thằng bé mười bốn tuổi, mũi tẹt và hếch, mắt xanh, mặt đầy tàn nhang. Cha nó đề nghị nếu có thể được thì xin các bác sĩ hãy chữa cho cháu vì chân tay cháu như vậy thì cháu khó kiếm sống nổi.

Philip tò mò nhìn nó. Nó là thằng bé vui vẻ không hề e thẹn nhút nhát, trái lại nó còn hay chuyện, bạo dạn làm người bố tỏ vẻ không đồng ý. Nó rất quan tâm đến cái chân nó.

- Ông biết không, chỉ trông bề ngoài nó thế này thôi - nó nói với Philip - cháu chẳng thấy nó vướng víu gì.

- Im đi Erme - cha nó bảo - con nói nhiều quá đấy.

Philip khám chân và chậm rãi đưa tay lên chỗ dị dạng. Anh không hiểu nổi vì sao cậu bé lại không cảm thấy nhục nhã, điều vẫn luôn luôn trĩu nặng lòng anh. Vì sao anh không chịu đựng được cảnh tật nguyền của mình dửng dưng bình thản như thế. Một lúc sau Jacobs bước tới. Cậu bé đang ngồi trên mép giường, bác sĩ phẫu thuật và Philip ngồi mỗi người một bên, còn các sinh viên thì đứng xúm xít quanh họ thành nửa vòng tròn. Với tài ăn nói quen thuộc, Jacobs nói ngắn gọn nhưng rất sinh động về tật vẹo chân. Y đề cập đến nhiều loại và các hình dạng biến đổi của nó ở những điều kiện cơ thể khác nhau.

- Tôi cho là anh bị talipes equinus phải không? Y đột ngột quay sang nói với Philip.

- Vâng.

Philip cảm thấy mắt các bạn sinh viên đổ dồn về phía mình và anh thầm giận mình đã không thể kìm nổi đỏ mặt. Anh cảm thấy hai bàn tay anh ướt mồ hôi. Do hành nghề đã lâu và với trí minh mẫn tuyệt vời đã nổi tiếng, bác sĩ phẫu thuật này nói năng lưu loát. Ông ta quan tâm đến nghề nghiệp của mình một cách kỳ lạ. Nhưng Philip không lắng nghe. Anh chỉ mong ông làm nhanh cho xong. Bỗng anh nhận ra rằng Jacobs đang nói chuyện với anh.

- Này anh Carey, anh cởi bít tất ra một lúc không phiền gì chứ?

Philip rùng mình. Anh chợt có ý muốn mắng cho ông bác sĩ này một trận, nhưng anh không có can đảm để gây chuyện. Anh sợ tính giễu cợt tàn nhẫn của y. Anh cố làm ra vẻ thản nhiên.

- Không sao cả! Anh đáp.

Anh ngồi xuống cởi giầy. Mấy ngón tay anh run run, anh nghĩ rằng có khi anh không tháo được nút dây. Anh nhớ lại hồi còn đi học, tụi bạn đã bắt anh phải cho chúng xem chân như thế nào, anh nhớ lại lúc đó lòng anh đã dằn vặt khổ sở ra sao.

- Anh này giữ gìn chân sạch ghê nhỉ? Jacobs chua ngoa nó bằng cái giọng khu đông Luân Ðôn của mình. Đám sinh viên có mặt cười khúc khích. Philip để ý thấy cậu bé họ đang khám bệnh tò mò háo hức nhìn xuống anh. Jacobs cầm chân anh trong tay y và nói:

- Ðúng, đây là điều tôi nghĩ. Ngày còn bé người ta đã làm phẫu thuật cho anh một lần rồi đúng không?

Ông ta lại tiếp tục thao thao giảng giải. Đám sinh viên xúm nhau ngó nhìn chân Philip. Vài ba ngươi xem xét thật tỉ mỉ khi Jacobs bỏ tay ra.

- Lúc nào thì các anh xong - Philip cười nói mỉa mai. Anh có thể giết chết lũ này. Anh nghĩ thật thú vị biết mấy nếu bất thình lình anh đâm cái đục vào cổ bọn họ (anh không hiểu vì sao thứ dụng cụ đặc biệt này lại hiện ra trong trí anh) - Bọn chúng mới thú vật làm sao! Ước gì anh tin được rằng có địa ngục để anh được an ủi khi nghĩ đến những cảnh tra tấn khủng khiếp dành cho bọn chúng. Bác sĩ Jacobs chuyển sang nói về cách điều trị, phần thì ông ta nói với cha cậu bé, nhưng phần nửa thì nói với sinh viên. Philip mang bít tất vào và buộc giầy. Cuối cùng bác sĩ phẫu thuật cũng kết thúc. Nhưng dường sau đó, ông chợt nhớ ra một ý gì đó nên quay sang Philip:

- Anh biết không. Tôi nghĩ có lẽ anh mổ lại một lần nữa hóa hay đấy. Dĩ nhiên tôi không thể làm cho chân anh trở lại bình thường, nhưng tôi nghĩ tôi có thể làm được một cái gì đấy. Anh có thể suy nghĩ về vấn đề này, và khi nào anh cần nghỉ, anh có thể đến nằm bệnh viện một vài ngày.

Philip vẫn thường tự hỏi không biết có cách gì chữa chạy cho cái chân mình, nhưng vì không thích đả động đến vấn đề này nên anh không hỏi ý kiến bất cứ bác sĩ nào dù là bác sĩ phẫu thuật ở bệnh viên. Thông qua vốn kiến thức của mình, anh cho rằng dù thế nào lúc bé anh cũng đã chữa rồi - lúc bấy giờ việc chữa tật vẹo chân không được tinh xảo như ngày nay - thì bây giờ có chữa lại cũng chẳng hy vọng bao nhiêu. Song nếu như phẫu thuật mà làm cho anh mang giầy bình thường và bớt được khập khiễng thì kể ra cũng đáng làm. Anh nhớ lại anh đã từng nhiệt thành bao nhiêu cầu Chúa ban phép lạ là điều mà chính bác anh cũng đã bảo đảm với anh là quyền lực vô biên. Anh mỉm cười buồn rầu.

- Ngày ấy mình quả là khờ khạo - anh nghĩ bụng.

Vào cuối tháng hai thì bệnh tình Cronshaw rõ ràng ngày càng nặng hơn. Ông không còn dậy được nữa. Ông nằm trên giường và khăng khăng đòi đóng cửa số cả ngày, ông không chịu để bác sĩ đến khám bệnh, ông ít ăn nhưng đòi uýt ki và thuốc lá. Philip biết rằng ông ta không được dùng hai thứ đó, nhưng không ai cãi lại nổi Cronshaw.

- Tôi dám chắc những thứ đó đang giết chết tôi. Tôi cóc cần. Anh đã răn đe tôi, anh đã làm đủ mọi điều cần phải làm. Tôi không cần biết đến những răn đe ấy của anh. Ðồ khốn khiếp, hãy cho tôi uống một chút gì đó đi.

Mỗi tuần Leonard Upjohn đến bất thình lình vài ba lần, lướt nhanh vào căn phòng; cách xuất hiện của ông ta khiến người ta nghĩ đến hình ảnh một chiếc lá rụng vèo. Người ông ta gầy cồm, tuổi trạc ba mươi lăm, tóc dài màu bạch kim, gương mặt xanh xao. Ông có vẻ là người ít sống ngoài trời. Ông đội một cái mũ của giáo sĩ ngoại đạo. Ông có thái độ kẻ cả bề trên nên Philip không ưa và cái kiểu thao thao bất tuyệt của ông làm anh chán ngấy. Leonard Upjohn rất thích nghe chính mình nói. Ông không nhạy cảm đối với sự quan tâm của người nghe mà đó lại là điều kiện trước nhất của người biết nói chuyện; ông không bao giờ nhận ra là ông đang nói những điều mà mọi người đã biết. Ông cân nhắc đắn đo chỉ cho Philip biết phải suy nghĩ thế nào về Rodin, Albert Salman, và Cesar Franck.

Bà giúp việc cho Philip chỉ đến làm có một giờ vào buổi sáng và cả ngày Philip phải có mặt ở bệnh viện, nên Cronshaw ở nhà một mình. Upjohn nói với Philip rằng phải có người ở lại với Cronshaw nhưng ông chẳng hề làm gì để thực hiện điều đó.

- Nghĩ đến nhà thơ lớn đó phải trơ trọi một mình thì thật dễ sợ. Ông ấy có thể ra đi mà chẳng có ai ở bên cạnh.

- Tôi nghĩ rất có thể sẽ như thế.

- Làm sao mà anh nhẫn tâm thế!

- Thế sao hàng ngày ông không đến đây làm việc để nếu cần gì thì lúc đó đã có ông ở gần - Philip lạnh lùng hỏi.

- Tôi ấy à? Anh bạn thân mến ơi! Tôi chỉ có thể làm việc trong một môi trường quen thuộc, vả lại tôi còn phải ra phố luôn.

Việc Philip đem Cronshaw về nhà riêng của mình làm Upjohn cũng có phần lúng túng.

- Tôi tiếc rằng anh không để ông ta cứ ở Soho - Upjohn vừa mới vừa hoa hoa hai bàn tay gầy, ngón dài - trong cái gác áp mái bẩn thỉu kia, thì lãng mạn thật đấy. Tôi có thể chịu được điều đó thậm chí nếu đó là Wapping hay Shoredirch nhưng tại khu phố Kennington đáng kính này ư! Ôi, một nhà thơ mà lại nhắm mắt ở một khu như vậy!

Cronshaw hay cáu kỉnh đến nỗi Philip chỉ có thể giữ được bình tĩnh bằng cách lúc nào cũng nhớ rằng đó là triệu chứng của bệnh tật. Ðôi lúc Upjohn đến trước khi Philip có mặt ở nhà, lúc ấy Cronshaw thường chua chát than thở về anh. Upjohn thường lắng nghe với vẻ tự mãn.

- Carey quả là không có năng khiếu thẩm mỹ cái đẹp - Upjohn mỉm cười nói - anh ta có đầu óc của tầng lớp trung lưu.

Ông ta rất hay châm biếm Philip, Philip phải kiềm chế mình nhiều trong quan hệ xử sự với ông. Nhưng vào một buổi tối, anh không ghìm được mình nữa. Anh đã phải qua một ngày vất vả ở bệnh viện nên về đến nhà người mệt chết ra rồi. Anh đang pha trà trong bếp thì Leonard Upjohn đến gần anh, nói rằng Cronshaw than phiền Philip cứ khăng khăng buộc ông ta phải nhờ bác sĩ.

- Anh không hiểu rằng anh đang được hưởng một đặc ân rất quý, rất tuyệt vời sao? Anh phải đem hết sức mình, đúng vậy, phải đem hết sức mình ra để chúng tỏ rằng anh xứng đáng với điều đó chứ.

- Ðó là một đặc quyền quý báu tuyệt vời mà tôi khó có thể cáng đáng nỗi - Philip đáp.

Bất cứ lúc nào có vấn đề tiền nong là Leonard Upjohn lại tỏ vẻ khinh khỉnh. Do nhạy cảm nên ông ta dễ tức giận khi bị ám chỉ.

- Trong thái độ của Cronshaw có cái gì đó cao quý mà anh lại quấy rầy, cứ nhũng nhiễu ông ta. Có những ý nghĩ tinh tế mà anh phải thừa nhận cho dù anh không cảm thấy.

Mặt Philip sa sầm.

- Chúng ta hãy gặp Cronshaw - anh lạnh lùng nói.

Nhà thơ đang nằm ngửa đọc sách; miệng ngậm tẩu thuốc. Không khí có mùi mốc, mặc dù căn phòng được xếp ngăn nắp, nhưng trông có vẻ bẩn thỉu ở bất cứ chỗ nào có đến vết Cronshaw lui tới. Thấy họ bước vào, ông vội vàng nhấc kính ra. Philip giận sôi lên. Anh bảo:

- Ông Upjohn cho tôi biết là bác phàn nàn với ông ấy là tôi thúc giục bác mời bác sĩ. Tôi muốn bác mời bác sĩ vì bác có thể chết bất cứ ngày nào, và nếu không có bác sĩ nào khám cho, tôi sẽ không xin được giấy chứng nhận. Rồi người ta sẽ phải tiến hành một cuộc điều tra và rồi tôi sẽ bị khiển trách là không mời bác sĩ.

- Tôi không nghĩ như vậy. Tôi nghĩ rằng anh muốn bác sĩ đến khám là vì lợi ích của tôi, chứ không phải vì lợi ích của riêng anh. Tôi sẽ mời bác sĩ đến bất cứ lúc nào anh muốn.

Philip không đáp nhưng khẽ nhún vai, hầu như không ai thấy Cronshaw theo dõi thái độ anh, cười khúc khích.

- Đừng có nổi nóng như vậy, anh bạn yêu quý. Tôi hiểu rất rõ là anh cố gắng hết sức sắp xếp mọi việc cho tôi. Ta hãy hỏi ý kiến ông bác sĩ của anh, ông ta có lẽ sẽ làm được một điều gì đó cho tôi, và dù sao thì việc đó cũng sẽ làm cho anh yên tâm. Rồi ông ta đưa mắt nhìn Upjohn.

- Anh thật ngốc nghếch quá đấy Leonard ạ, tại sao anh lại cứ phải muốn làm phiền chàng trai này như vậy? Phải kiên nhẫn chịu đựng với tôi, anh ấy đã khá vất vả rồi. Còn anh, anh sẽ chẳng làm gì được hơn cho tôi là viết một bài báo thật hay về tôi sau khi tôi chết? Tôi hiểu anh chứ!

Hôm sau Philip đến bác sĩ Tyrell. Anh cảm thấy bác sĩ thuộc dạng người sẽ quan tâm đến chuyện này, và ngay sau khi làm xong công việc hàng ngày, bác sĩ cùng Philip đi ngay đến Kennington. Ông chỉ còn đồng ý với điều mà Philip cho ông biết từ trước. Ca bệnh này là vô phương cứu chữa.

- Nếu anh muốn, tôi sẽ đưa ông ấy đến bệnh viện - bác sĩ nói - ông ấy có thể chết bất cứ lúc nào.

- Không thuyết phục được ông ấy đâu.

- Anh biết đấy, ông ấy có thể chết bất cứ lúc nào.

Philip gật đầu. Bác sĩ Tyrell đưa ra vài ba đề nghị và hứa sẽ trở lại bất kỳ lúc nào Philip cần. Ông để lại địa chỉ. Khi Philip tiễn ông, trở vào anh thấy Cronshaw im lặng đọc sách; ông ta không hề bận tâm hỏi xem bác sĩ đã nói gì.

- Anh hài lòng rồi chứ? Anh bạn thân mến! Ông hỏi.

- Tôi tin rằng không có gì khiến được bác làm theo lời khuyên của bác sĩ Tyrell, đúng không? Cronshaw mỉm cười.

- Ðúng, không có gì!