117.

Philip đã viết thư báo cho Athelny biết chàng đang làm một người thay thế ở Dorsetshire và chàng đã được ông ta trả lời đúng lúc. Giọng thứ long trọng đầy những tính ngữ hoa mỹ như vương miện Ba Tư lấp lánh đầy ngọc quý, chữ viết tay đẹp và khó đọc như chữ gô-tích mà ông ta lấy làm tự hào. Ông ta đề nghị Philip thế nào cũng đến với ông và gia đình tại cánh đồng hu- blông xứ Kent mà năm này ông cũng đến; và nhằm thuyết phục chàng, ông nói những chuyện đẹp đẽ và phức tạp giữa con người Philip và cây hu- blông thân xoắn quanh co. Philip phúc đáp ngay là chàng sẽ đến ngày nào bắt đầu rảnh việc. Dù không sinh ra ở đó, chàng cũng có cảm tình đặc biệt với đảo Thanet. Nghĩ tới hai tuần lễ được gần gũi với ruộng đồng và chỉ cần có thêm bầu trời xanh là cảnh sắc sẽ thơ mộng chẳng kém những khu rừng ô-liu ở Arcady, lòng chàng đã hân hoan vui thích.

Bốn tuần làm việc của chàng ở Farnly nhanh chóng đi qua. Trên vách đá nhô ra biển xuất hiện một thành phố mới với những biệt thự bằng gạch đỏ, bao quanh là những bãi chơi gôn, và một khách sạn lớn mới mở cửa gần đây, phục vụ khách nghỉ hè, nhưng Philip ít khi đến đó. Ở phía trước gần bến tàu, những căn nhà nhỏ bé bằng đá của thế kỷ trước túm tụm không thành hàng thành lối mà trông vui mắt, và những con đường dốc thật hẹp chạy tụt xuống, tất cả có một cái gì đó cổ kính khêu gợi sức tưởng tượng của con người. Cạnh bờ biển là những nhà tranh sạch sẽ gọn gàng, phía trước có vườn nhỏ xíu ngăn nắp, đây là nhà của các thuyền trưởng các hãng tàu buôn về hưu, của những bà mẹ hay vợ góa những kẻ kiếm sống bằng đường biển; những nhà đó bề ngoài trông thanh bình, và hay hay là lạ. Những tàu hàng chạy không theo đường nhất định từ Tây Ban Nha, từ miến Cận Đông, những tàu trọng tải ít vào bến cảng nhỏ bé này; và thỉnh thoảng, những cơn gió lãng mạn còn đẩy về đây một cánh thuyền buồm. Bến cảng này khiến Philip nhớ lại cái bến cảng bé nhỏ bẩn thỉu với những thủy thủ trên tàu chở than ở Blackstable, nơi đây lần đầu tiên chàng ước mơ - bây giờ là một điều ám ảnh - đi đến những xứ sở phương đông và những hòn đảo đầy nắng trong vùng biển nhiệt đới. Nhưng ở đây người ta cảm thấy mình gần gũi với đại dương mênh mông sâu thẳm hơn là ở trên bờ Bắc Hải, dương như lúc nào cũng có giới hạn, ở đây người ta có thể hít một hơi dài, lúc ngắm nhìn ra mênh mông vô tận; và ngọn gió tây, ngọn gió dìu dịu thân yêu phảng phất mùi muối của đất Anh, nâng cao tâm hồn đồng thời cũng làm cho cõi lòng yêu mến.

Một buổi tối, trong tuần lễ cuối cùng Philip làm việc với bác sĩ South thì một đứa bé đến cửa phòng khám bệnh trong lúc ông bác sĩ già và Philip đang pha chế thuốc theo đơn. Đó là một cô gái bé nhỏ áo quần rách rưới, mặt mũi bẩn thỉu, đi chân đất. Philip mở cửa.

- Thưa ông, xin mời ông đến ngay nhà bà Fletcher ở Ivy Lane.

- Fletcher làm sao thế? Bác sĩ South hỏi giọng gay gắt.

Con bé không để ý đến ông ta mà chỉ chăm chú nhìn Philip:

- Thưa ông, cậu con trai nhỏ của bà ấy bị tai nạn, xin mời ông đến ngay!

- Bảo bà Fletcher là tôi sẽ đến - bác sĩ South nói to.

Con bé ngập ngừng một lúc rồi đưa ngón tay cáu ghét lên cái miệng dơ bẩn, đứng im nhìn Philip.

- Có vấn đề gì thế, em bé? Philip mỉm cười hỏi.

- Thưa ông, bà Fletcher nói mời ông bác sĩ mới đến có được không?

Có tiếng động trong phòng khám bệnh và bác sĩ South bước ra hành lang.

- Bà Fletcher không vừa lòng với tôi phải không? - Ông quát. Tôi đã chăm sóc bà Fletcher từ khi bà ấy mới lọt lòng. Vì sao bây giờ tôi lại không đáng chăm sóc cho thằng nhóc con bẩn thỉu của bà ấy?

Trong phút chốc, con bé có vẻ như sắp khóc, lúc ấy nó thay đổi ý kiến; thật thong thả nó thè lưỡi vào bác sĩ South và khi ông ta chưa hết ngạc nhiên, nó đã ra sức ba chân bốn cẳng chạy biến. Philip thấy ông già bực mình.

- Ông có vẻ hơi mệt, và từ đây đến Ivy Lane cũng khá xa - chàng nói - như muốn tại cho ông cái cớ bào chữa cho việc ông không thân hành đi được.

Bác sĩ South càu nhàu trong miệng.

- Khốn nạn, đối với người sử dụng được cả hai chân thì lại có cái nhìn thiển cận hơn đối với người chỉ có một cẳng rưỡi.

Philip đỏ mặt, đứng im một lúc.

- Ông muốn tôi đi hay ông thân hành đi lấy? Cuối cùng chàng lạnh lùng nói.

- Tôi đi ích gì? Người ta cần anh!

Philip đội mũ và ra đi khám cho người ốm. Khi chàng trở về thì đã gần tám giờ. Bác sĩ South đang đứng trong phòng ăn, lưng tựa lò sưởi.

- Anh đi lâu quá đấy! Ông nói.

- Tôi lấy làm tiếc, tại sao ông không ăn trước đi?

- Là vì tôi muốn đợi. Từ lúc ấy đến giờ anh ở nhà bà Fletcher à?

- Không, thú thật là không. Trên đường về, tôi dừng lại ngắm cảnh mặt trời lặn nên quên mất cả giờ giấc.

Bác sĩ South không đáp, người đầy tớ bưng vào một ít cá trích cơm nướng, Philip ăn rất ngon miệng. Bỗng nhiên bác sĩ South ra một câu hỏi:

- Vì sao anh ngắm mặt trời lặn?

Philip trả lời miệng còn ngậm đầy thức ăn.

- Bởi vì tôi cảm thấy hạnh phúc.

Bác sĩ South nhìn chàng, một cái nhìn kỳ quặc và trên gương mặt già nua, mệt mỏi thoáng một nụ cười. Rồi họ tiếp tục im lặng ăn; nhưng khi người hầu gái đem rượu vang đỏ vào cho họ và đi ra, thì ông già ngả người ra phía sau, cặp mắt sắc sảo nhìn Philip đăm đăm.

- Này anh bạn trẻ, khi tôi chế nhạo cái chân anh thì lòng anh cũng đau chút tí phải không? Ông hỏi.

- Thiên hạ vẫn thường làm như vậy, trực tiếp hay gián tiếp khi họ tức giận tôi.

- Tôi cho là họ biết là yếu điểm của anh.

Philip bình tĩnh nhìn ông ta, mặt đối mặt.

- Phát hiện ra điều đó, ông có sung sướng không?

Bác sĩ không trả lời nhưng ông ta khẽ cười một cách chua chát. Họ ngồi chằm chằm nhìn nhau một lúc. Sau đó bác sĩ South làm cho Philip vô cùng ngạc nhiên.

- Tại sao anh không ở lại đây, để tôi tống khứ cái thằng ngu xuẩn đáng nguyền rủa bị quai bị kia đi nhỉ?

- Ông rất tử tế, nhưng tôi hy vọng đến mùa thu này được bổ nhiệm vào bệnh viện. Việc đó rất có ích cho tôi xin được việc khác sau này.

- Tôi muốn mời anh cộng tác với tôi - bác sĩ South gắt gỏng nói.

- Tại sao? Philip ngạc nhiên hỏi.

- Coi bộ người ta thích anh.

- Tôi nghĩ đó không phải là tất cả lý do để ông tán thành - Philip lãnh đạm nói.

- Anh có cho rằng sau bốn mươi năm hành nghề, tôi có cần thiên hạ ưa thích người phụ tá của tôi hơn không? Không, anh bạn ạ! Không có tình cảm giữa bệnh nhân và tôi. Tôi không trông đợi lòng biết ơn của họ. Tôi chỉ mong họ trả thù lao cho tôi. Đấy, anh thấy vấn đề ấy như thế nào?

Philip không đáp, không phải chàng đang suy nghĩ về đề nghị của ông, mà vì chàng ngạc nhiên. Mời một người mới tốt nghiệp cộng tác rõ ràng là chuyện rất không bình thường, và chàng kinh ngạc thấy rõ nếu như không có điều gì buộc ông ta tuyên bố như vậy thì hẳn bác sĩ South đã có cảm tình với chàng. Chàng nghĩ rằng khi thuật lại chuyện này với viên thư ký bệnh viện St. Luke, chắc y sẽ rất buồn cười.

- Mỗi năm khách hàng đem lại chừng bảy trăm bảng. Chúng ta có thể tính ra phần anh bao nhiêu và anh có thể trang trải cho tôi dần dần. Khi tôi chết, anh có thể kế tục tôi. Tôi nghĩ như thế tốt hơn phải đi gõ cửa các bệnh viện vài ba năm và rồi cho đến lúc có thể tự lập vẫn là kẻ phụ giúp cho người ta.

Philip biết đó là cơ hội mà phần đông những kẻ cùng nghề với chàng sẽ chớp lấy ngay. Nghề này đông người quá, và một nửa số người chàng quen biết sẽ vui mừng chấp nhận đồng lương thu nhập tuy còn khiêm tốn nhưng chắc chắn như thế.

- Tôi rất lấy làm tiếc, nhưng không thể được - chàng nói. Thế có nghĩa vứt bỏ mọi dự định trong bao nhiêu năm nay. Bằng cách này hay cách khác, tôi đã trải qua thời kỳ sóng gió nhưng trước mắt tôi luôn luôn là niềm hy vọng thi cho đỗ tốt nghiệp để rồi đi du lịch; hiện nay sáng nào ngủ dậy xương cốt tôi đau nhừ như chỉ muốn bật ra ngoài, tôi không quan tâm đi đến một chỗ nào nhất định mà chỉ muốn đi xa, đến những nơi chưa hề được biết.

Lúc này mục tiêu đó dường như đã rất gần. Vào giữa năm sau chàng sẽ kết thúc thời kỳ tập sự ở bệnh viện St. Luke, sau đó chàng sẽ đi Tây Ban Nha; chàng có thể sống nhiều tháng ở đấy, đi ngao du khắp nơi trên đất nước lãng mạn này; sau đó chàng tìm tàu đi về hướng đông. Cuộc đời đang ở phía trước và thời gian thì không đáng kể. Chàng có thể tùy thích đi thơ thẩn năm này qua năm khác ở những nơi ít người lui tới giữa các dân tộc không quen biết, có lối sống kỳ lạ. Chàng đi tìm cái gì hoặc các cuộc hành trình đem lại cái gì cho chàng, chàng không biết, nhưng chàng có cảm giác là chàng sẽ học được điều gì đó mới lạ về cuộc đời, và tóm được đầu mối của điều bí ẩn mà khi lần ra chàng thấy còn bí ẩn nhiều hơn nữa. Và ngay cả lúc không thấy gì chàng cũng sẽ yên tâm, lòng không còn day dứt. Nhưng bác sĩ South đang tỏ ra ân cần hết sức với chàng, nếu từ chối lời mời của ông ta mà không có lý do thỏa đáng thì dường như là vô ơn bạc nghĩa, vì vậy với cá tính rụt rè, cố tỏ ra càng thực tế càng tốt, chàng giải thích vì sao việc thực hiện những dự định mà chàng ấp ủ rất thiết tha, lại quan trọng đến thế với chàng.

Bác sĩ South yên lặng lắng nghe, cặp mắt sắc sảo, lão luyện của ông trông bỗng dịu hiền. Đối với Philip dường như việc ông không ép chàng nhận lời mời càng tăng thêm tấm lòng nhân hậu của ông hơn nữa. Sự rộng lượng luôn luôn là tối cần thiết. Ông có vẻ coi lý lẽ của Philip là có cơ sở. Ông bỏ hẳn vấn đề này, và bắt đầu nói về thời trai trẻ của mình; ông đã từng phục vụ trong hải quân hoàng gia, và do gắn bó lâu ngày với biển, nên khi về hưu, ông định cư tại Farnley. Ông kể cho Philip những ngày xa xưa trên Thái Bình Dương và những chuyện phiêu lưu ngông cuồng ở Trung Quốc. Ông tham gia đội viễn chinh chống bọn sưu tầm đầu kẻ thù ở Borneo và đã biết Samoa khi còn là một quốc gia độc lập. Ông đã từng cập bến ở những đảo san hô. Philip mê mẩn lắng nghe ông nói. Dần dần ông kể cho Philip về chính mình. Bác sĩ South góa vợ, vợ ông mất cách đây ba mươi năm, và con gái ông đã lấy một chủ trại ở Rhodesia, hắn cãi nhau với ông và cặp vợ chồng mới cưới không về Anh từ mười năm nay. Cuộc đời ông cũng coi như thể không vợ, cũng không con. Ông hết sức cô đơn. Tính cộc cằn của ông chẳng qua chỉ là cái vỏ ngoài để che đậy vụng về một sự vỡ mộng hoàn toàn; Philip trông cảnh ông mà thấy thảm. Đúng là ông đang chờ chết, không sốt ruột nhưng kinh tởm nó, ông ghét tuổi già, nhưng không có khả năng cam chịu những bất hạnh của tuổi già, tuy vậy, ông tin rằng cái chết là giải pháp duy nhất cho cuộc đời cay đắng của ông. Philip đi qua đời ông, cuộc phân ly lâu ngày với cô con gái đã giết chết tình cảm bẩm sinh của ông - trong chuyện cãi nhau, nàng đã đứng về phía chồng nên ông không bao giờ gặp lại lũ con nàng - tình cảm đó lúc này tự nhiên đọng lại ở Philip. Lúc đầu ông tức giận, ông tự nhủ đó là dấu hiệu của tình trạng lẩm cẩm, nhưng ở Philip có cái gì đó hấp dẫn ông, và không hiểu vì sao ông thấy mình mỉm cười với chàng. Philip không làm phiền ông. Một hai lần ông đặt tay lên vai chàng; điều này cũng gần như sự vuốt ve âu yếm chưa từng có, kể từ ngày con gái rời bỏ nước Anh bao nhiêu năm trước. Đến giờ Philip lên đường, bác sĩ South đưa tiễn chàng ra ga; ông cảm thấy lòng sầu muộn không sao giải thích được.

- Tôi đã sống những ngày tuyệt đẹp ở đây - Philip nói - ông hết sức ân cần tử tế với tôi.

- Tôi nghĩ rằng anh rất vui mừng được ra đi.

- Tôi thích thế đấy. Nhưng những ngày ở đây quả thật rất thích.

- Nhưng anh còn muốn ra ngoài chu du thế giới. Chao ôi, tuổi trẻ các anh. Ông ngập ngừng một lúc - Anh cần nhớ rằng nếu anh thay đổi ý kiến thì lời mời của tôi vẫn còn giá trị.

- Ông thật vô cùng tử tế.

Qua cửa toa tàu, Philip bắt tay ông, và con tàu nhả khói rời nhà ga. Nghĩ tới hai tuần lễ sống trong cánh đồng hu-blông, nghĩ tới chuyện gặp lại bạn bè, chàng lấy làm sung sướng và chàng hân hoan được một ngày đẹp trời. Nhưng bác sĩ South thì bước chầm chạp trở lại căn nhà trống trải. Ông cảm thấy hết sức già nua và vô cùng hiu quạnh.