114.

Ba tuần lễ tập sự rồi cũng qua đi và đã kết thúc. Philip đã chăm sóc sáu mươi hai sản phụ, nên chàng mệt mỏi rã rời. Vào đêm cuối cùng, khoảng mười giờ, chàng về nhà cầu trời cho không bị ai réo gọi nữa. Trong mười ngày qua không đêm nào chàng được nghỉ ngơi trọn vẹn. Ca đỡ đẻ vừa rồi thật khủng khiếp. Một gã to béo lực lưỡng chếnh choáng hơi men, tìm chàng và dẫn đến một căn phòng bẩn thỉu chưa từng thấy, ở tận dùng một cái sân sặc mùi hôi hám; đấy là một gác mái nhỏ xíu; một cái giường gỗ có màn che màu đỏ cáu bẩn, choán gần hết chỗ, còn trần nhà thấp đến nỗi Philip có thể đưa đầu ngón tay với tới, nhờ một ngọn nến leo lét chiếu sáng, chàng nhìn kỹ trần nhà, ở đấy lũ rệp bị hun nóng bò ra lúc nhúc. Sản phụ là một người tuổi trung niên lôi thôi lếch thếch, xưa nay thai liên tiếp bị chết trong bụng. Philip chưa quen chuyện này. Chồng chị trước đi lính ở Ấn Độ. Luật pháp do công chúng Anh - một công chúng làm bộ đoan trang kiểu cách - áp đặt lên xứ sở này, đã mở đường cho cái chứng bệnh tệ hại nhất tự do hoành hành, và người vô tội bị vạ lây.

Vừa ngáp Philip vừa cởi quần áo đi tắm, sau đó chàng giữ quần áo và ngắm nghía những con rệp rơi xuống ngọ nguậy trên mặt nước. Chàng vừa định lên giường nằm thì có tiếng gõ cửa, bác gác cổng bệnh viện mang đến chàng một tấm thẻ.

- Quỷ tha ma bắt bác đi - Philip gắt lên - Bác là người cuối cùng mà tôi muốn tiếp đêm nay. Ai đem thẻ này đến?

- Thưa ông, tôi cho đó là người chồng. Tôi có phải báo anh ta đợi không?

Philip xem địa chỉ, nhận ra phố này chàng đã quen bèn bảo bác gác cổng là chàng có thể tìm đường một mình. Chàng mặc quần áo và năm phút sau, tay xách cái túi đen, chàng bước ra đường.

Một gã đàn ông chàng không thể nhận ra trong đêm tối và tự xưng là người chồng.

- Thưa ông, tôi nghĩ tốt hơn là đợi ông - người ấy nói - người ở khu tôi thì lỗ mãng, mà họ cũng không biết ông là ai.

- Xin cảm ơn tấm lòng của anh, họ đều biết bác sĩ cả đấy. Tôi đã từng đến mấy nơi trông còn lỗ mạng hơn đường phố Waver kia.

Hoàn toàn đúng như vậy. Cái túi đen kia là giấy hộ chiếu đi qua các ngõ hẻm thảm hại và vào những cái sân sặc sụa mùi hôi thối mà nhân viên cảnh sát chẳng dễ dàng gì dám liều đi vào một mình. Một vài lần, một nhóm người tò mò nhìn Philip khi chàng đi qua; Philip nghe được những lời bình phẩm thì thầm, và sau đó một người nói:

- Đó là bác sĩ ở bệnh viện.

Khi chàng đến gần, một vài người lên tiếng.

- Xin chào ông!

- Thưa ông nếu không phiền gì ông, thì chúng ta nên rảo cẳng cho - Lúc ấy người đi cùng với chàng nói - Họ đã bảo tôi đừng để mất thì giờ.

- Tại sao anh lại để muộn thế? Philip vừa bước nhanh vừa hỏi.

Khi đã đi qua cột điện, chàng liếc nhìn anh chàng này.

- Anh trông trẻ quá nhỉ - chàng nói.

- Thưa ông, tôi đã quá mười tám.

Anh chàng đẹp trai, cằm không một sợi râu, người hắn lùn nhưng chắc nịch, trông không hơn một chú thiếu niên.

- Anh còn trẻ mà đã có vợ à? Philip hỏi.

- Bắt buộc phải thế thôi.

- Anh kiếm được bao nhiêu?

- Thưa ông, mười sáu silinh.

Một tuần lễ mười sáu silinh không phải là nhiều để nuôi nấng vợ con. Căn phòng của cặp vợ chồng này tố cáo cảnh bần cùng vô hạn của họ. Kích thước hợp lý, nhưng căn phòng trông có vẻ rất rộng. Vì hầu như không có đồ đạc gì, sàn nhà không có thảm, trên tường không có một bức tranh, một bức chân dung nào kể cả bức tranh ảnh phụ sản cắt ra từ những số báo về ngày lễ Thiên Chúa giáng sinh lồng trong những khung gỗ rẻ tiền, vẫn thường thấy trong một số nhà khác. Sản phụ nằm trên một cái giường sắt nhỏ hẹp loại rẻ tiền nhất. Thấy nàng quá trẻ, Philip giật mình.

- Trời ơi, chị ấy không thể nào quá mười sáu tuổi - chàng nói với bà đỡ đến giúp sản phụ trong cơn đau đẻ.

Trong thẻ nàng ghi là mười tám, nhưng một khi còn trẻ quá, người ta thường tăng lên một vài tuổi. Nàng cũng xinh, thật là hiếm có trong những tầng lớp này, mà thể trạng bị suy sụp vì ăn uống tồi, không khí xấu và những công việc có hại cho sức khỏe, gương mặt nàng thanh tú, cặp mắt xanh to, và mái tóc huyền vấn công phu theo mốt của các cô gái bán hàng hoa quả rong. Nàng và chồng hết sức lo lắng.

- Tốt hơn là anh đợi ở ngoài để khi tôi cần thì anh có ngay - Philip bảo người chồng.

Giờ đây, nhìn người chồng kỹ hơn, Philip lại lấy làm ngạc nhiên về cái vẻ trẻ con của anh ta, lẽ ra anh ta phải đùa nghịch ở ngoài đường với các chú bé khác thì đúng chỗ hơn là khắc khoải chờ đợi đứa con ra đời. Thời khắc trôi qua, đã gần hai giờ mà đứa bé vẫn chưa lọt lòng mẹ. Mọi việc có vẻ đang diễn ra tốt đẹp; Philip mời anh chồng vào, nhìn cái cách anh ta bẽn lẽn ngượng nghịu hôn vợ, chàng lấy làm cảm động; Philip sắp xếp đồ đạc, trước khi ra về chàng bắt mạch sản phụ một lần nữa.

- Ối, chàng thốt lên.

Chàng vội nhìn chị ta; có điều gì vừa xảy ra. Trong những trường hợp khẩn cấp, phải cho mời chủ nhiệm khoa sản đến, đây là một người đã tốt nghiệp và phụ trách khu vực này. Philip viết vội một bức thư ngắn đưa cho anh chồng bảo cầm thư chạy đến bệnh viện; chàng bảo anh ta đi gấp vì chị vợ đang trong tình trạng gay go nguy cấp. Người chồng đi ngay. Philip chờ đợi, lo lắng; chàng biết sản phụ đang bị băng huyết có thể chết, chàng sợ chị ta không thể qua khỏi trước khi sếp của chàng đến, chàng sử dụng mọi biện pháp có thể. Chàng nóng ruột hy vọng chủ nhiệm khoa sản không bị nơi khác mời đi. Thời khắc như kéo dài vô tận. Cuối cùng chủ nhiệm đến, trong lúc khám người bệnh, ông ta hỏi khẽ Philip mấy câu. Qua nét mặt ông ta, Philip nhận thấy ông ta cho ca này là hết sức trầm trọng. Ông ta tên là Chandler, người cao, ít nói, mũi dài, mặt gầy có nhiều nếp nhăn so với lứa tuổi. Ông ta lắc đầu.

- Ngay từ đầu đã là vô hy vọng. Anh chồng ở đâu?

- Tôi bảo anh ta đợi ở cầu thang.

- Tốt hơn là đưa anh ta vào.

Philip mở cửa gọi anh ta lúc này đang ngồi trong tốt, trên bậc thang thứ nhất của tầng nhà ăn thông sang nhà bên cạnh. Anh ta đến gần giường.

- Có vấn đề gì thế?

- Đây là chảy máy bên trong, không thể ngăn chặn nổi được.

Chủ nhiệm khoa lưỡng lự một lúc, vì phải tuyên bố một chuyện đau lòng, ông ta cố gắng làm cho giọng nói ít đột ngột: “Chị nhà đang hấp hối”.

Người chồng không nói một lời, anh ta đứng lặng nhìn vợ nằm mê man trên giường, người nhợt nhạt; bà đỡ lên tiếng:

- Quý ông đây đã làm hết khả năng mình. Anh Harry ạ, bà nói - Từ đầu tôi đã thấy việc gì sẽ xảy ra.

- Câm mồm - Ông Chandler bảo.

Các cửa sổ không có màn che, ngày đã gần rạng; chưa phải là bình minh, nhưng bình minh cũng đã lấp ló. Với khả năng của mình, bằng mọi cách Chandler giữ cho thiếu phụ sống thêm, nhưng sự sống đang dần dần thoát khỏi người đàn bà này, và thình lình chị ta tắt thở. Anh chàng con trai chồng chị đứng ở cuối cái giường sắt rẻ tiền, hai tay đặt lên thành, anh không nói gì, nhưng trông anh nhợt nhạt, một vài lần Chandler đưa cặp mắt băn khoăn liếc nhìn anh, nghĩ rằng anh sắp ngất, cặp mắt hoàn toàn man dại. Nhìn anh người ta liên tưởng đến một con chó bị đòn mà nó không hiểu vì sao. Khi Chandler và Philip cùng nhau thu xếp xong đồ đạc, Chandler quay sang nhìn anh chồng.

- Anh nên nằm nghỉ một lúc, tôi chắc anh mệt lắm.

- Thưa ông, không có chỗ nào nằm nghỉ - anh chồng đáp với một giọng khiêm tốn hết sức đau khổ.

- Anh không quen biết ai trong nhà này để có thể cho anh một chỗ nghỉ tạm sao?

- Thưa ông, không!

- Họ mới dọn đến trong tuần qua, chả quen biết ai - bà đỡ nói.

Chandler lưỡng lự. lúng túng một lúc, sau đó đến bên người chồng và nói:

- Tôi rất lấy làm tiếc việc này xảy ra.

Ông đưa tay ra, và anh chồng theo bản năng liếc nhìn bàn tay mình có sạch không rồi mới bắt tay ông chủ nhiệm.

- Xin cảm ơn ông.

Philip cũng bắt tay anh ta. Chandler bảo bà đỡ sáng mai đến lấy giấy phép mai táng. Rồi cả hai rời khỏi căn nhà và đều im lặng cất bước.

- Lần đầu thì những chuyện thế này làm ta ngài ngại đôi chút phải không? Cuối cùng Chandler mới nói.

- Một chút thôi - Philip đáp.

- Nếu anh muốn, tôi sẽ bảo bà gác cổng tối nay không đến gọi anh nữa.

- Đến tám giờ sáng mai nếu có ca bệnh nào thì tôi đã hết phiên trực.

- Anh đã giải quyết bao nhiêu ca bệnh rồi?

-Sáu mươi ba.

- Tốt, vậy thì anh sẽ nhận được văn bằng.

Họ đến bệnh viện, chủ nhiệm khoa sản vào xem có ai cần mình không, còn Philip đi tiếp. Cả ngày hôm trước trời rất nóng bức mặc dù thế không khí buổi sáng sớm vẫn mát dịu. Phố xá tĩnh mịch. Philip không cảm thấy buồn ngủ. Công việc của chàng đã kết thúc, chàng không phải vội vàng. Chàng tha thẩn bước hân hoan tận hưởng không khí mát rượi trong tĩnh lặng, chàng muốn tới cầu nhìn cảnh rạng đông trên sông. Một nhân viên cảnh sát ở góc phố chào chàng. Nhờ cái túi xách của chàng, hắn biết Philip là ai.

- Thưa ông, tối nay ông ra ngoài muộn - hắn nói.

Philip gật đầu chào rồi đi qua. Chàng đứng tựa lưng vào hàng lan can, ngóng đợi bình minh. Vào giờ này, cái thành phố lớn này giống như thành phố của những người đã chết. Bầu trời không một gợn mây, các vì sao đã mờ dần, ngày rạng; một màn sương tỏa nhẹ trên sông, những tòa nhà to lớn bên bờ phía Bắc nom giống như những tòa lâu đài trên một hòn đảo thần tiên. Một đoàn sà lan buông neo giữa dòng, một màu tím huyền ảo trùm cảnh vật, không biết làm sao lại khiến người ta băn khoăn sợ hãi, nhưng rồi mọi vật nhanh chóng nhạt đi và trở nên âm u lạnh lẽo. Rồi mặt trời mọc, một tia nắng vàng ối lẻn xuyên qua bầu trời lúc ấy bỗng từng lên óng ả màu sắc. Hình ảnh cô gái xanh xao nhợt nhạt nằm chết trên giường và chàng trai đừng ở cuối giường như một con vật bị đòn roi cứ hiện ra luôn luôn trong mắt chàng. Sự trần trụi của căn phòng dơ dáy làm cho nỗi đau khổ càng thêm thấm thía. Số phận trớ trêu đã đột ngột kết liễu cuộc đời nàng khi nàng mới bắt đầu thì thật là ác nghiệt; nhưng đúng lúc tự nhủ điều này, thì Philip lại nghĩ tới cảnh sống đã dành cho nàng: sinh con đẻ cái, vật lộn 1 buồn thảm với cảnh bần cùng, tuổi trẻ suy nhược vì công việc nặng nề và cảnh thiếu thốn dẫn tới tuổi trung niên lôi thôi lếch thếch - chàng thấy gương mặt xinh xắn trở nên gầy gò, trắng bệch, mái tóc thưa dần, đôi bàn tay xinh xắn bị công việc làm xấu dần một cách tàn nhẫn, trở thành gân guốc giống móng vuốt của con thú già nua. Lúc ấy, khi người chồng đã qua tuổi xuân xanh, thì tìm việc sẽ khó khăn, phải nhận đồng lương ít ỏi và cuối cùng là cảnh cơ hàn khốn khổ không tránh khỏi, nàng có thể đầy nghị lực, tằn tiện, siêng năng nhưng điều này không thể cứu được nàng; về sau vẫn là trại tế bần hoặc sống nhờ vào lòng hiếu thảo của các con. Ai có thể thương xót nàng vì nàng đã chết khi cuộc đời đã dành cho nàng chẳng bao nhiêu?

Nhưng lòng trắc ẩn là vô nghĩa. Philip cảm thấy đó chẳng phải là điều mà những người này cần đến. Họ không kêu ca phàn nàn. Họ chấp nhận số phận. Đó là trật tự đương nhiên của sự vật. Nếu không, trời ơi! Nếu không họ sẽ ùa nhau sang sông, chen chúc nhau đến bên những tòa nhà vĩ đại, kiên cố uy nghiêm kia, và họ sẽ cướp bóc, đốt phá. Nhưng lúc này bầu trời rạng dịu dàng, nhàn nhạt, sương mù đã loãng; cảnh vật bỗng rực sáng lộng lẫy mà êm ả; con sông Thames màu xám bỗng ửng hồng rồi chuyển sang xanh xám như màu xà cừ, và xanh như màu xanh của lõi hoa hồng vàng. Các cầu tàu và nhà kho tụ lại với nhau bên Surrey nom yêu kiều một cách náo nhiệt. Cảnh tượng thật tuyệt vời: Philip cảm thấy lòng mình run lên, say sưa choáng ngợp trước vẻ đẹp của vũ trụ. Ngoài ra, dường như không còn gì có ý nghĩa nữa.