115.

Còn mấy tuần nữa thì bắt đầu học kỳ mùa đông; Philip ở lại phòng bệnh nhân ngoại trú và đến tháng mười thì chàng nhận công việc ổn định. Chàng bỏ bệnh viện khá lâu nên cảm thấy mình hết sức xa lạ giữa đám người mới; những người này thuộc các lứa tuổi khác nhau, nên ít quan hệ với nhau; số bạn học cùng thời với chàng phần đông bây giờ đã tốt nghiệp, vài người đi nhận việc tại các bệnh viện và bệnh xá ở nông thôn, vài người được bổ nhiệm về làm ở nhà thương Saint-Luke. Chàng nghĩ rằng trong hai năm đầu óc bị bỏ hóa làm cho chàng khỏe mạnh và bây giờ chàng có thể dốc nghị lực ra làm việc.

Gia đình Anthelny vui sướng thấy chàng gặp may mắn. Chàng dành riêng không bán một số đồ vật của bác trai sử dụng để tặng người trong gia đình làm quà. Chàng tặng Sally một dây chuyền vàng nguyên là sở hữu của bác gái. Ngày nay nàng đã đến tuổi trưởng thành, nàng học nghề may quần áo phụ nữ, sáng nào nàng cũng ra đi từ tám giờ đến làm việc cả ngày tại một cửa hàng phố Regent. Sally có đôi mắt xanh, ngay thật, trán rộng, mái tóc dài mượt óng, thân thể phát triển, hông rộng, ngực nở tròn đầy; và ông bố vốn thích bàn về dung nhan con gái, thường xuyên cảnh cáo nàng liệu đừng có béo. Nom nàng hấp dẫn vì nàng khỏe mạnh, dịu dàng và sôi nổi yêu đời. Nhiều kẻ yêu say mê nàng, nhưng nàng vẫn cứ dửng dưng làm cho người ta cảm giác rằng nàng xem việc tỏ tình như chuyện vô nghĩa; do đó mà dễ hiểu khi bọn thanh niên cho rằng nàng khó gần. Sally già giặn so với tuổi đời. Nàng thường quen giúp mẹ làm công việc nội trợ, chăm sóc các em, vì thế nàng có cái dáng của người quản lý, khiến cho mẹ nàng nói rằng nàng phần nào quá ưa thích lũ trẻ theo cách riêng của mình. Nàng không nói nhiều, nhưng dường như càng lớn lên nàng có một khả năng hài hước kín đáo; và lắm lúc, một lời nhận xét của nàng thốt ra, khiến người ta nảy ra ý nghĩ là dưới cái bề ngoài trầm tĩnh của nàng, nàng đang thích thú đánh lạc hướng mọi người. Philip thấy rằng với nàng, chàng chưa bao giờ có thể thân mật trìu mến như đối với người khác trong gia đình Anthelny này. Thỉnh thoảng thái độ hờ hững của nàng khiến chàng phần nào bực dọc. Ở nàng có cái gì đó khó hiểu.

Khi Philip tặng nàng dây chuyền vàng, Anthelny ầm ĩ nằng nặc bảo nàng phải hôn chàng, nhưng Sally đỏ mặt lùi lại.

- Không, con không hôn - nàng nói.

- Hỗn xược vô ơn - Anthelny nói to - Tại sao không?

- Con không thích đàn ông hôn con - nàng trả lời.

Thấy nàng ngượng nghịu, Philip thích thú nhưng chàng liền kéo Anthelny sang chuyện khác. Việc này không khó khăn gì. Nhưng rõ ràng sau đó mẹ nàng đã đả động đến vấn đề này, cho nên lần sau, khi Philip đến, tranh thủ vài phút chỉ có hai người với nhau, nàng nhắc đến chuyện đó.

- Tuần trước, khi em không muốn hôn anh, anh không khó chịu với em chứ?

- Không một chút nào - chàng cười đáp.

- Không phải em không biết ơn. Nàng hơi thẹn khi thốt ra câu nói trang trọng mà nàng đã chuẩn bị: em sẽ mãi mãi quý trọng sợi dây chuyền đó, anh thật hết sức tốt bụng mới đem tặng em.

Philip thấy bao giờ nói chuyện với nàng cũng khó. Nàng làm những việc cần làm một cách đúng mực, dường như nàng cảm thấy không cần thiết phải nói chuyện, tuy nhiên ở con người nàng không có gì là không chan hòa. Một buổi chiều chủ nhật, khi vợ chồng Anthelny đi vắng, và Philip vẫn được coi như người nhà, đang ngồi đọc sách trong phòng khách, thì Sally đi vào, đến ngồi bên cửa sổ may vá. Áo quần của con gái đều cắt may ở nhà nên Sally không cho phép mình ngồi rỗi vào những ngày chủ nhật. Philip nghĩ nàng muốn trò chuyện bèn đặt sách xuống.

- Anh cứ đọc đi - nàng nói. Em thấy anh có một mình nên mới đến ngồi với anh.

- Từ trước đến giờ, anh chưa thấy ai ít nói như em ấy- Philip nói.

- Chúng em không muốn lại thêm một người hay nói, lắm điều trong nhà này - nàng nói.

Giọng nàng không hề có ý mỉa mai, nàng chỉ nói lên một sự thật. Nhưng câu nói khiến Philip nghĩ rằng nàng đang phán xét bố mình, than ôi, ông còn đâu là người hùng của nàng những ngày thơ ấu, và trong tâm trí nàng những cuộc chuyện trò thú vị của ông đều bị gắn liền với tính hoang phí thường hay đem lại gia đình biết bao khó khăn. Nàng so sánh tài hùng biện của cha với bản năng thực tiễn của mẹ; và mặc dù tính hoạt bát của cha làm cho nàng thích thú thì có lẽ thỉnh thoảng cũng làm cho nàng khó chịu. Khi nàng cúi xuống khâu vá, Philip nhìn nàng, nàng khỏe mạnh, chắc nịch, cân đối; nên trông thấy nàng trong đám con gái khác trong cửa hàng ngực lép kẹp, xám ngoét thiếu máu, thì thật là một điều kỳ quặc. Mildred bị bệnh thiếu máu.

Một thời gian sau đó hình như Sally có người cầu hôn. Thỉnh thoảng nàng đi chơi với chúng bạn cùng chỗ làm nên làm quen với một thanh niên là một kỹ sư điện, công ăn việc làm rất tốt. Đây là một đám rất khá, có nhiều khả năng được lựa chọn. Một hôm nàng nói với mẹ anh này ngỏ lời hỏi nàng làm vợ.

- Con trả lời thế nào? - mẹ hỏi.

- Ôi, con bảo anh ta lúc này con không lo lắng lắm về chuyện chồng con. Nàng ngừng lại một lát theo thói quen, giữa những lời bình phẩm - thấy anh ta có vẻ choáng váng nên con mời anh ta chủ nhật đến dùng trà.

Đó là một dịp hết sức hấp dẫn đối với Anthelny. Suốt cả buổi chiều, ông diễn tập vai ông bố một cách nghiêm nghị, khắc khổ đang lên lớp soi sáng cho chàng trai sắp tới, ông lôi ra một cái mũ Ai Cập và khăng khăn đòi đội.

- Ông Anthelny, ôi, ông đừng có vớ vẩn thế! Bà vợ bảo - lúc này bà ăn mặc thật bảnh bao trong bộ nhung đen, nhưng quá chật đối với bà vì mỗi năm bà béo mập ra - ông sẽ làm hỏng hết chuyện của con bé thôi.

Bà cố giật cái mũ ra nhưng con người đáng yêu này đã nhanh nhẹn nhảy tránh sang một bên:

- Buông tôi ra bà ơi! Không gì khiến tôi bỏ được đâu! Phải chứng tỏ ngay cho anh chàng kia biết rằng không phả anh ta đang chuẩn bị bước vào một gia đình tầm thường.

- Cứ để bố đội mẹ ạ - Sally nói, vẫn cái cách điềm đạm lạnh lùng quen thuộc. nếu Donaldson không chịu được thì anh ấy cứ việc bỏ đi. Cho nó thoát nợ.

Philip cho rằng chàng thanh niên kia đang bị đặt vào một sự thử thách gay go, bởi vì Anthelny, trong cái áo vét tông nhung nâu, với chiếc cà vạt đen nhẽo nhớt và cái mũ khăn đỏ, là một cảnh tượng làm cho chàng kỹ sư điện ngây thơ phải sửng sốt. Khi khách đến, anh ta được chủ nhà đón chào theo cách lịch sự đáng tự hào của con nhà quý tộc Tây Ban Nha, còn bà Anthelny thì hoàn toàn tự nhiên, không khách sáo. Họ ngồi bên chiếc bàn cũ kỹ dùng để là quần áo, trong những chiếc ghế thầy tu có lưng tựa cao; bà Anthelny rót trà từ cái bình bóng lộn, tạo nên một chút màu sắc của đất nước Anh và của nhân dân vùng quê trong ngày hội. Bà tự tay làm lấy bánh ngọt, và trên bàn còn có mứt cũng là của nhà làm đấy. Đây là tiệc trà tại một ngôi nhà trong trang trại và dưới mái nhà cổ từ thời vua Giêm I này, Philip thấy bữa tiệc hết sức hay hay, là lạ và có sức quyến rũ. Anthelny vì lý do nào đó, chợt nảy ra ý định nói về lịch sử xứ Byzantine; ông đã đọc những tập “Sự suy tàn và sụp đổ” của tác giả gần đây; và ngón tay trỏ giơ ra một cách rất kịch, ông tuôn vào tai anh chàng cầu hôn đang kinh ngạc, những câu chuyện xấu xa về Theodora và Erene.

Ông đem hàng tràng kiến thức uyên bác ra trực tiếp nói với khách; và chàng trai kia không còn biết tựa vào đâu, phải ngồi im, e thẹn, và thỉnh thoảng gật đầu tỏ ra mình hiểu và quan tâm đến câu chuyện. Bà Anthelny không để ý đến câu chuyện của chồng, nhưng thỉnh thoảng ngắt lời để mời chàng thanh niên dùng thêm trà hoặc ép chàng ăn thêm bánh ngọt và mứt. Philip ngồi quan sát Sally; nàng ngồi không nói, điềm tĩnh, mắt nhìn xuống nghe ngóng; cặp lông mi dài xinh đẹp in bóng trên gò má. Người ta không thể xác định nàng thích thú cảnh tượng này hay chú ý đến chàng trai kia. Không thể thăm dò được nàng, nhưng một điều chắc chắn là chàng kỹ sư điện kia đẹp trai này đầy hứa hẹn, mày râu nhẵn nhụi, đường nét đều đặn trung thực dễ thương, anh chàng người cao, thân thể cân đối; Philip nghĩ rằng anh ta sẽ là người bạn đời rất tốt cho nàng, và chàng cảm thấy lòng mình bỗng nhói ghen với niềm hạnh phúc mà chàng nghĩ là đang chờ đợi họ.

Ngay sau đó, chàng trai cầu hôn xin phép cáo từ. Sally đứng lên, không nói một lời, tiễn anh ta ra cửa. Khi nàng trở lại, ông bố oang oang hỏi:

- Thế nào Sally, bố cho rằng anh chàng của con rất ngoan. Gia đình ra sẵn sàng đón tiếp anh ấy. Ta thông báo hôn lễ tổ chức ở nhà thờ. Để rồi bố sửa soạn bài hát về đám cưới.

Sally bắt tay vào dọn dẹp các món đồ trà. Nàng không đáp. Bỗng nàng liếc nhanh về phía Philip.

- Ông Philip, ông nghĩ thế nào về anh ấy?

Nàng vẫn không chịu gọi chàng là chú Philip như các em và cũng thường không gọi chàng là Philip.

- Tôi nghĩ rằng hai người rất đẹp đôi.

Nàng đưa mắt nhìn nhanh chàng một lần nữa, và sau đó hơi đỏ mặt, nàng tiếp tục công việc.

- Tôi cho rằng anh ấy là một trang thanh niên rất ngoan, ăn nói lễ độ. - Bà Anthelny nói - Và tôi nghĩ rằng anh ta đúng là một con người khiến cho cô gái nào cũng hạnh phúc.

Trong phút chốc Sally không đáp lại, Philip lạ lùng nhìn nàng, dường như nàng đang suy ngẫm về điều mẹ nói, mặt khác, có thể nàng đang suy nghĩ tới một con người trong mơ nào đó.

- Sally, tại sao con không trả lời khi người ta nói chuyện với con? Mẹ nàng có vẻ bực bội, nhận xét.

- Con cho anh ấy là người ngớ ngẫn.

- Vậy thì con không lấy nó sao?

- Không, con không lấy.

- Mẹ không hiểu con còn muốn gì hơn nữa - bà Anthelny nói - và rất rõ ràng bây giờ bà lấy làm khó chịu - anh ấy là một thanh niên hết sức đứng đắn và có khả năng đem lại cho con một gia đình hoàn toàn khá giả. Không có con thì gia đình ta ở đây cũng phải nuôi khá nhiều miệng ăn rồi. Nếu con gặp một cơ hội như thế mà không biết nắm lấy thì thật rồ dại. Mà mẹ dám chắc con có thể có đầy tớ gái để mà sai bảo những công việc nặng nhọc.

Trước đây Philip chưa bao giờ nghe bà Athelny nói thẳng tới những khó khăn của đời bà như vậy. Chàng nhận ra phải lo cái ăn cái mặc cho mỗi đứa trẻ con quan trọng biết chừng nào.

- Con nghĩ rằng nóng nảy như vậy chẳng có lợi gì, mẹ ạ - Sally bình thản nói - Con không lấy anh ấy đâu.

- Mày là đứa con gái hết sức nhẫn tâm, ác nghiệt và ích kỷ.

- Mẹ ạ, nếu mẹ muốn con kiếm lấy nuôi thân thì lúc nào con cũng có thể đi ở cho thiên hạ.

- Đừng có ngớ ngẩn như vậy, con hiểu rằng bố con không bao giờ để con làm việc đó.

Philip bắt gặp cái nhìn của Sally, trong đó chàng thấy ánh lên một niềm thích thú. Chàng phân vân không rõ nàng tìm thấy điều gì đáng buồn cười trong chuyện này. Nàng thật là một cô gái kỳ quặc.

116.

Trong năm học cuối cùng ở bệnh viện Stluke, Philip phải hết sức thoải mái, lòng không vương vấn tình yêu và có đủ tiền bạc để thỏa mãn mọi nhu cầu. Chàng thường nghe người ta có thái độ khinh thường khi nói tới tiền bạc. Chàng tự hỏi nếu không tiền thì tới bao giờ họ có thể làm được việc gì không. Chàng hiểu rằng sự thiếu thốn làm cho con người nhỏ nhen, bần tiện, tham lam, nó làm méo mó tính cách con người và khiến họ nhìn thế giới từ một góc độ tầm thường. Khi người ta phải cân nhắc từng xu thì tiền bạc trở thành quan trọng một cách lố bịch, người ta cần có khả năng đánh giá nó đúng với cái giá trị thích đáng của nó. Philip sống một cuộc đời đơn độc, không đi lại thăm hỏi ai, trừ gia đình Anthelny, nhưng chàng không cô quạnh. Chàng bận rộn với những dự định cho tương lai và đôi khi cũng có nghĩ về quá khứ. Thỉnh thoảng nhớ tới bạn cũ, nhưng chàng không cố gắng tìm thăm họ. Chàng những muốn được biết Norah Nesbit bây giờ ra sao; nàng hẳn là một Norah nào khác rồi nhưng chàng không nhớ tên người chồng sắp cưới của nàng lúc đó; chàng lấy làm sung sướng được quen biết nàng, một con người nhân hậu và can đảm. Một buổi tối khoảng mười một giờ rưỡi chàng thấy Lawson đi bộ dọc theo đại lộ Piccadily, hắn mặc lễ phục và vừa ở nhà hát ra. Tuân theo một ý nghĩ đầu tiên chợt đến trong đầu, Philip vội vã rẽ ngoặt sang bên. Đã hai năm rồi, chàng không gặp hắn, bây giờ chàng cảm thấy không thể nào nối lại tình bạn đã bị gián đoạn. Chàng và Lawson chẳng còn gì để nói với nhau nữa. Philip không còn quan tâm đến nghệ thuật, chàng thấy dường như hiện nay chàng có thể thưởng thức cái đẹp còn mạnh mẽ hơn hồi còn niên thiếu, nhưng đối với chàng, hình như nghệ thuật là không quan trọng. Chàng đang bận rộn nghĩ ra mô hình cuộc đời hỗn loạn nhiều vẻ mà chất liệu gia công chàng có trong tay nếu đem so sánh thì chất màu và lời lẽ lại hết sức tầm thường. Lawson đã góp phần phục vụ cho ý đồ của chàng. Tình bạn của Philip với hắn đã là một mô típ cho cái mô hình mà chàng đang công phu nghiền ngẫm; bỏ qua sự thật là chàng không còn quan tâm đến anh họa sĩ nữa thì giữa họ chỉ là chuyện tình cảm ủy mị.

Đôi lúc Philip nhớ tới Mildred. Chàng cố ý tránh những con đường mà chàng có thể gặp ả; nhưng thỉnh thoảng một cảm nghĩ nào đó, có thể là tính tò mò, có thể là một điều sâu xa hơn mà chàng không muốn thừa nhận, khiến chàng đi thơ thẩn quanh đại lộ Picadilly và phố Regent vào những giờ rất có khả năng gặp mặt ả ở đấy. Chàng không biết nổi mình mong được gặp ả hay mình sợ phải gặp ả, và trong giây phút chàng đã nghĩ rằng đúng là ả, chàng bỗng có một cảm giác kỳ lạ, lòng chàng quặn đau một cách khác thường trong nỗi đau lẫn lộn cả sự sợ hãi và sự kinh tởm nhưng khi vội vàng đuổi kịp nhận ra là mình nhầm, thì chàng không biết là lòng mình dịu vợi hay là thất vọng.

Đầu tháng tám, Philip thi xong môn phẫu thuật là kỳ thi cuối cùng và nhận văn bằng. Kể từ ngày vào bệnh viện St. Luke đến nay là bảy năm. Chàng đã gần ba mươi. Bước xuống cầu thang trường đại học phẫu thuật Hoàng gia, tay cầm tấm văn bằng chứng nhận chàng đủ tư cách hành nghề, lòng chàng rộn ràng thỏa mãn.

- Bây giờ chàng mới thực sự sắp sửa bắt đầu vào đời - chàng nghĩ.

Ngày hôm sau, chàng đến văn phòng thư ký ghi tên xin bổ nhiệm vào một bệnh viện. Viên thư ký là một người nhỏ bé, vui tính, râu đen, Philip thấy ông lúc nào cũng hết sức niềm nở; ông ta chúc mừng thành công của chàng rồi nói:

- Tôi nghĩ không biết anh có thích làm người thay thế một tháng trên bờ biển phí Nam không? Lương mỗi tuần là ba gui nê với điều kiện ăn ở không phải trả.

- Tôi không phản đối - Philip đáp.

- Tại Farnley và Dorsetshine ở nhà bác sĩ South. Anh phải xuống đó ngay, người phụ tá của ông ta nhiễm phải bệnh quai bị. Tôi tin rằng đó là một chỗ làm hết sức vừa ý.

Trong thái độ của viên thư ký, có điều gì đó đáng nghi ngờ một chút làm Philip khó xử.

- Có chuyện đưa nhau vào bẫy phải không? Philip hỏi.

Viên thư ký lưỡng lự một lát rồi cười xoa dịu:

- Thế đấy, sự thể là thế này, theo chỗ tôi hiểu thì ông ta là một người kỳ khôi, có phần nào cộc cằn. Cơ quan không muốn cử ai đến giúp ông ta nữa. Ông ta phát biểu ý nghĩ của mình rất thẳng thắn nên người ta không thích.

- Nhưng ông có cho rằng ông ta sẽ hài lòng với một người chỉ vừa mới tốt nghiệp không? Xét cho cùng, tôi không có kinh nghiệm.

- Ông ta tất phải vui mừng nhận được anh - viên thư ký đối đáp theo kiểu ngoại giao.

Philip nghĩ một lúc. Trong mấy tuần tới chàng không có việc gì làm. Và chàng lấy làm sung sướng có cơ hội kiếm được ít tiền. Chàng bỏ qua chuyện đi nghỉ ở Tây Ban Nha chàng tự dành cho mình trong tương lai, một khi được bổ nhiệm và bệnh viện St. Luke hoặc vào một bệnh viện khác, nếu ở đây không được người ta giao việc gì cho chàng.

- Được, tôi sẽ đi.

- Chỉ có điều là anh phải đi ngay chiều nay. Như thế có tiện cho anh không? Tôi sẽ đánh ngay một bức điện.

Philip muốn dành riêng cho mình ít ngày, nhưng tối hôm trước chàng đã đến thăm gia đình Anthelny (chàng đi cùng một lúc để báo tin mừng cho họ) và thực tế cũng không có lý do gì để nói vì sao không khởi hành ngay. Hành lý phải đóng gói chẳng có là bao. Ngay sau bảy giờ tối hôm ấy, chàng đã ra khỏi ga Farnley và thuê xe ngược đến nhà bác sĩ South. Đó là một tòa nhà rộng, thấp, trát bằng vữa xtu-cô có giống cây leo Virginia trên mái. Chàng được dẫn vào phòng khám bệnh. Một ông già đang viết trên bàn làm việc. Ông ngẩng đầu nhìn lên lúc người hầu gái dẫn Philip vào. Ông không đứng dậy, mà cũng không nói gì, chỉ nhìn Philip chòng chọc. Philip lấy làm ngạc nhiên.

- Tôi nghĩ rằng ông đang mong chờ tôi - chàng nói - Sáng nay viên thư ký bệnh viện St. Luke đã đánh điện cho ông rồi.

- Tôi đã lui bữa cơm tối lại nửa giờ. Anh cần tắm rửa không?

- Có ạ! Philip đáp.

Philip lấy làm buồn cười về thái độ kỳ quặc của bác sĩ South. Bây giờ ông mới đứng lên. Philip nhận thấy ông người tầm thước, gầy, tóc bạc trắng cắt ngắn, miệng rộng mím chặt như không thể có môi. Mặt ông cạo nhẵn nhụi trừ hai món tóc mai mỏng làm lớn thêm khuôn mặt chữ điền do bộ quai hàm vững chắc của ông tạo nên. Ông mặc quần áo vải tuýt nâu, mang bít tất trắng, quần áo rộng thùng thình trên người ông như thể được cắt may cho một người khác to béo hơn. Trông ông như một chủ trại khá giả ở giữa thế kỷ mười chín. Ông mở cửa.

- Kia là phòng ăn - ông vừa nói vừa chỉ tấm cửa đối diện - phòng ngủ của anh ở ngay đầu cầu thang đi vào cửa thứ nhất. Khi nào anh đã sẵn sàng thì anh xuống.

Trong bữa ăn, Philip biết bác sĩ South đang xem xét chàng nhưng ông ta ít nói và Philip cảm thấy ông cũng không muốn nghe người phụ tá của ông nói nhiều.

- Anh tốt nghiệp bao giờ? Bỗng nhiên ông hỏi.

- Hôm qua.

- Anh đã qua một trường đại học nào không?

- Không.

- Năm vừa qua, khi người phụ tá của tôi nghỉ phép người ta phái đến cho tôi một anh sinh viên đại học, tôi đã bảo họ đừng làm như thế nữa.

Rồi ông lại ngừng. Bữa ăn hết sức đơn giản nhưng rất ngon. Philip giữ thái độ điềm tĩnh bên ngoài, nhưng trong lòng vô cùng phấn khởi. Chàng hết sức tự hào được chọn làm người thay thế, điều này làm chàng cảm thấy mình đã trưởng thành rất nhiều; chàng chợt có một ý nghĩ điên rồ là muốn được cười phá lên một cách vu vơ và càng nghĩ tới lòng tự trọng nghề nghiệp chàng càng thích cười.

Nhưng thình lình bác sĩ South cắt ngang dòng suy nghĩ của chàng.

- Anh bao nhiêu tuổi?

- Xấp xỉ ba mươi.

- Thế mà anh mới chỉ tốt nghiệp thôi à?

- Mãi cho tới năm hai mươi ba tuổi tôi mới vào trường y và nửa chừng tôi phải bỏ dở hai năm.

- Vì sao?

- Vì nhà nghèo.

Bác sĩ South đưa mắt nhìn chàng, một cái nhìn kỳ quặc, rồi lại ngồi im. Cuối bữa ăn, ông đứng lên ra khỏi bàn.

- Anh có biết hạng khách hàng nào ở đây không?

- Không! Philip đáp.

- Phần đông là dân đánh cá và gia đình của họ. Bệnh nhân của tôi là những người có chân trong nghiệp đoàn và những người của bệnh viện những người đi biển. Trước tôi quen sống một mình ở đây; nhưng từ khi họ cố gắng biến nơi nay thành một bờ biển nghỉ mát sang trọng thì có một bác sĩ khác đến xây dưng cơ sở hành nghề trên một vách đá nhô ra biển, những kẻ khá giả tới với ông ta, còn tôi, tôi chỉ biết những ai hoàn toàn không đủ khả năng thanh toán cho bác sĩ.

Philip thấy tình trạng kình địch đó là điểm nhạy cảm nhất trong lòng ông già.

- Xin ông hiểu cho là tôi chưa có kinh nghiệm - Philip nói.

- Các anh thì không một ai biết được việc gì.

Ông bước ra khỏi buồn không nói thêm lời nào, và bỏ mặc Philip một mình. Khi người hầu gái đến dọn dẹp, chị cho Philip biết bác sĩ South khám bệnh từ lúc sáu đến bảy giờ. Công việc tới hôm ấy là xong. Philip tìm được một cuốn sách trong phòng, chàng châm tẩu thuốc và nằm đọc. Thật là một niềm an ủi thú vị, vì torng mấy tháng gần đây, ngoài sách vở y học, chàng không đọc được gì. Đến mười giờ bác sĩ South bước vào nhìn chàng. Philip thích nằm gác chân, nên vừa rồi chàng đã kéo một cái ghế lại đặt hai chân lên.

- Coi bộ anh khéo tạo điều kiện thoải mái đấy nhỉ! Giọng nói cay nghiệt của bác sĩ khiến Philip có thể bối rối nếu chàng không phấn khởi vui vẻ như hôm nay.

Philip nhấp nháy mắt trả lời:

- Ông không phản đối chứ ạ!

Bác sĩ South nhìn anh, không trả lời thẳng vào câu hỏi.

- Anh đang đọc gì thế?

-Peregrine Pickle của Smollet.

- Tôi cũng tình cờ mà được biết rằng Smollet viết Peregrine Pickle.

- Xin ông thứ lỗi, thầy thuốc thường không quan tâm nhiều đến văn học, có phải thế không ạ?

Philip đặt sách xuống bàn và bác sĩ South cầm lên. Đó là một tập sách của cha xứ Blackstable trước đây. Sách mỏng bìa đóng bằng da dê thuộc đã phai màu, trang đầu sách in bằng bản khắc đồng; những trang sách có mùi mốc và đã biến màu theo thời gian. Khi bác sĩ South cầm cuốn sách, Philip bất giác ngả người về phía trước, hai mắt chàng ánh lên một nụ cười.

Rất ít chuyện gì thoát khỏi sự chú ý của ông bác sĩ già.

- Tôi làm anh buồn cười phải không? Bác sĩ lạnh lùng hỏi.

- Tôi thấy ông thích sách. Cứ qua cách cầm sách là có thể biết.

Bác sĩ South đặt ngay cuốn tiểu thuyết xuống.

- Tám giờ rưỡi thì ăn sáng - Ông nói và ra khỏi căn phòng.

Philip nghĩ bụng “ông này kỳ khôi thật”!

Chẳng bao lâu, chàng tìm ra được vì sao những người phụ tá bác sĩ South khó sống hòa thuận với ông. Trước hết ông cương quyết chống đối mọi phát minh trong ba mươi năm gần đây; ông ta không chịu nổi những loại thuốc đã trở thành một thứ mốt mà người ta cho là nó tác dụng chữa bệnh một cách kỳ diệu rồi chỉ trong một vài năm là bị loại bỏ. Ông có vô khối những loại hộp thuốc mang từ bệnh viện St. Luke về, nơi ông ta đã từng là sinh viên - mà ông dùng cả đời này và ông thấy hiệu quả như bất cứ thuốc nào hợp thời trước đây. Philip kinh ngạc thấy bác sĩ South nghi ngờ phương pháp vô trùng; ông ta thừa nhận nó là chiều theo dư luận chung; nhưng những cách phòng ngừa mà Philip biết rằng ở bệnh viện người ta không biết, phải hết sức thận trọng, thì ông lại sử dụng, với thái độ khoan dung xem thường của một người lớn chơi trò đánh nhau với trẻ con.

- Tôi đã thấy chất khử trùng phát triển quét sạch mọi thứ trước đó, rồi sau lại mục kích phương pháp vô trùng chiếm lấy vị trí của nó. Toàn chuyện vớ vẩn.

Những người trẻ tuổi được phái đến với ông ta chỉ quen với khách hàng của bệnh viện; và họ đến với lòng khinh miệt không che giấu đối với các môn đa khoa mà họ từng miệt mài nghiên cứu một cách vô bổ những ngày còn ở bệnh viện; nhưng họ chỉ khám những ca bệnh phức tạp xuất hiện trong phòng khám bệnh viện, họ biết cách điều trị một căn bệnh khó hiểu ở tuyến thượng thận, nhưng lại đành bó tay khi được hỏi về chứng nhức đầu sổ mũi. Kiến thức của họ có tính chất lý thuyết và lòng tự tin của họ là vô hạn. Bác sĩ South mím chặt môi theo dõi họ, ông thích thú một cách tàn nhẫn khi ông làm cho họ thấy rằng sự ngu dốt của họ thật là vĩ đại, còn tính kiêu ngạo của họ là điều hết sức vô lý. Khách hàng ở đây là những người dân chài nghèo khổ, và bác sĩ tự tay pha chế đơn thuốc của chính mình kê. Bác sĩ South hỏi người phụ tá của mình người ta làm thế nào kiếm sống cho qua ngày nếu ghi đơn thuốc cho một người dân đánh cá đau dạ dày một hộp dịch dược gồm nửa tá thuốc đắt tiền. Ông cũng phàn nàn rằng những thầy thuốc trẻ là không có học thức, sách đọc của họ gồm Thời báo thể thao và Tạp chí Y học nước Anh; họ viết không rõ ràng mà cũng không đúng chính tả. Trong vài ba ngày, bác sĩ South theo dõi chặt chẽ Philip, sẵn sáng tấn công chàng bằng những lời mỉa mai châm biếm cay chua, nếu chàng tạo cơ hội cho ông ta; biết vậy nên Philip cứ lo lấy công việc của mình, nhưng trong lòng, chàng rất thích thú. Chàng thấy vui vì đã được thay đổi công việc. Chàng rất thích cái cảm giác được tự lập. Phòng khám bệnh có đủ mọi hạng người. Chàng lấy làm hài lòng vì dường như chàng có thể gây được lòng tin cậy đối với bệnh nhân và thật thú vị khi việc theo dõi quá trình điều trị ở đây không nhất thiết phải cách quãng xa như ở bệnh viện. Công việc đi thăm bệnh nhân đưa chàng đến những mái lều tranh lụp xụp ngổn ngang nào những buồm, những dụng cụ đánh cá, và đây đó những vật kỷ niệm về những chuyến đi khơi xa, một chiếc hộp sơn mài Nhật Bản, mũi lao, những mái chèo Mélanesia hay những lưỡi dao găm mua từ các chợ ở Stamboul; trong những căn buồng bé nhỏ ngột ngạt này phảng phất cái không khí lãng mạn, và mùi muối biển mang lại mát mẻ cho căn buồng. Philip thích trò chuyện với những người đi biển. Thấy chàng không kiêu kỳ, họ kể cho chàng nghe những câu chuyện bịa dài dòng về những chuyến viễn du từ những ngày còn trai trẻ.

Một vài lần, chàng đã lầm lẫn khi chẩn bệnh (trước đây chàng không bao giờ gặp bệnh sởi, nên khi đứng trước hiện tượng phát ban, chàng cho đó là chứng bệnh ngoài da khó hiểu) và một vài lần ý kiến điều trị của chàng khác với ý kiến của bác sĩ South. Lần đầu tiên xảy ra, bác sĩ South mỉa mai tàn ác công kích chàng, nhưng Philip vui vẻ chịu đựng, chàng có khiếu ứng đối, trả lời một vài câu khiến bác sĩ South ngừng lại tò mò nhìn chàng. Vẻ mặt Philip nghiêm trang nhưng hai mắt chàng long lanh. Ông già này không tránh được cảm giác tưởng Philip đang trêu ghẹo mình. Ông đã quen với việc đám phụ tá thường ghét và sợ ông, nên đây là cuộc thử nghiệm mới lạ. Ông sắp sửa nổi giận và định bụng sẽ tống cổ Philip đi theo chuyến tàu tối, ông đã từng xử sự như vậy với những người giúp việc; nhưng ông chợt có cảm giác khó chịu, như vậy chỉ làm cho Philip sẽ công khai coi thường ông và bỗng nhiên ông cảm thấy buồn cười. Và mặc dù không muốn, ông cũng nhếch mép cười rồi bỏ đi. Dần dà ông cũng thấy được là Philip cố tình trêu ông cho vui một cách có hệ thống. Trước hết ông ngạc nhiên và sau đó ông vui vẻ.

Và chẳng bao lâu ông nhận ra đấy là phương pháp của Philip muốn rỡn đùa ông cho vui.

“Cái thằng láo xược!” ông thầm nghĩ và cười thầm.