Philip đã viết thư cho Athelny để báo rằng cậu đang làm bác sĩ thay thế ở Dorsetshire, và chẳng bao lâu sau đã nhận được hồi âm. Thư được viết theo lối trang trọng mà ông vẫn ưa chuộng, điểm xuyết những mỹ từ khoa trương tựa như chiếc vương miện Ba Tư gắn đầy đá quý; và được thể hiện bằng nét chữ đẹp như chân phương kiểu cổ, khó đọc đến mức chính ông cũng lấy làm tự hào. Ông gợi ý Philip hãy đến gia nhập cùng gia đình ông tại vườn hoa bia ở vùng Kent, nơi ông vẫn đến mỗi năm; và để thuyết phục cậu, ông đưa ra đủ điều kiện hoa mỹ lẫn phức tạp về tâm hồn Philip cùng những chùm dây hoa bia uốn lượn. Philip liền đáp thư ngay rằng cậu sẽ đến vào ngày đầu tiên được rảnh rỗi. Dù không sinh ra ở đó, cậu vẫn dành một tình cảm đặc biệt cho đảo Thanet, và vô cùng hào hứng trước ý nghĩ sẽ trải qua hai tuần lễ gần gũi với đất trời, giữa một khung cảnh chỉ cần thêm bầu trời xanh là đủ nên thơ chẳng khác gì những rặng ô-liu ở Arcady.
Bốn tuần làm việc tại Farnley trôi qua thật nhanh. Trên đỉnh vách đá, một thị trấn mới đang mọc lên với những biệt thự gạch đỏ quanh sân golf, và một khách sạn lớn vừa mở ra để phục vụ du khách mùa hè; nhưng Philip hiếm khi bén mảng tới đó. Ngay dưới chân dốc, sát bến cảng, những ngôi nhà đá nhỏ bé từ thời trước tụm lại trong một khung cảnh lộn xộn đầy thú vị, còn những con đường hẹp uốn lượn dốc đứng mang đậm vẻ cổ kính khơi gợi trí tưởng tượng. Sát mép nước là những căn nhà nhỏ gọn gàng với khu vườn xinh xắn, ngăn nắp trước cửa; nơi đó có những vị thuyền trưởng hải thuyền đã nghỉ hưu sinh sống, cùng các bà mẹ hoặc người vợ góa của những kẻ kiếm sống bằng nghề biển; chúng khoác lên mình một vẻ đẹp vừa kỳ thú lại yên bình. Cảng nhỏ từng đón những chiếc tàu hàng lai từ Tây Ban Nha và Cận Đông, những con tàu trọng tải nhỏ; và thỉnh thoảng, cả một chiếc thuyền buồm lớn cũng được đưa vào đây bởi ngọn gió của những câu chuyện lãng mạn. Nó gợi Philip nhớ đến cái bến cảng nhỏ bẩn thỉu với những chiếc tàu chở than ở Blackstable, và cậu thầm nghĩ chính nơi ấy đã nhen nhóm trong cậu khao khát — giờ đây đã hóa thành nỗi ám ảnh — về những miền đất Phương Đông cùng những hòn đảo ngập tràn ánh nắng giữa vùng biển nhiệt đới. Nhưng ở đây, người ta cảm thấy mình gần gũi với đại dương bao la, sâu thẳm hơn so với bờ biển Bắc Hải lúc nào cũng như bị kìm hẹp; ở đây, người ta có thể hít một hơi thật sâu khi phóng tầm mắt ra khoảng không gian phẳng lặng rộng lớn; và ngọn gió tây, ngọn gió mặn mòi dịu dàng thân thương của nước Anh, vừa nâng bổng tâm hồn vừa làm tan chảy nó trong sự dịu ngọt.
Một buổi tối, khi Philip chỉ còn cách tuần lễ cuối cùng làm việc cùng bác sĩ South, một đứa trẻ đã đến cửa phòng mạch đúng lúc vị bác sĩ già và Philip đang pha chế thuốc. Đó là một cô bé rách rưới với khuôn mặt lem luốc và đôi chân trần. Philip liền mở cửa.
– Thưa ông, xin ông hãy đến nhà bà Fletcher ở phố Ivy ngay lập tức ạ?
– Có chuyện gì với bà Fletcher vậy? – Bác sĩ South cất giọng khàn đặc gọi với ra.
Đứa trẻ chẳng thèm đếm xỉa gì đến ông, mà tiếp tục hướng về phía Philip.
– Thưa ông, cậu con trai nhỏ của bà ấy gặp tai nạn rồi, ông có thể đến ngay được không ạ?
– Hãy bảo với bà Fletcher là tôi đang đến đây, – bác sĩ South quát lớn.
Cô bé ngập ngừng giây lát, thò ngón tay bẩn thỉu vào cái miệng cũng bẩn thỉu không kém, đứng trân trân nhìn Philip.
– Có chuyện gì thế, nhóc? – Philip mỉm cười hỏi.
– Thưa ông, bà Fletcher bảo rằng... bác sĩ mới có đến được không ạ? Từ phòng phát dược vọng ra những tiếng động và bác sĩ South bước ra hành lang.
– Bà Fletcher không hài lòng với ta chắc? – Ông gằn giọng. – Ta đã khám cho bà ta từ khi cô ta còn đỏ hòn đỏ hòn. Tại sao ta lại không đủ tư cách để chữa trị cho cái thây ma dơ dáy của nhà cô ta chứ?
Cô bé thoáng chốc ra vẻ như sắp khóc, nhưng rồi lại thôi; nó cố tình lè lưỡi trêu tức bác sĩ South, và trước khi ông kịp hoàn hồn sau cơn kinh ngạc, nó liền chuồn thẳng với tốc độ nhanh nhất có thể. Philip nhận ra vị bác sĩ già đang vô cùng bực bội.
– Trông cậu có vẻ phờ phạc lắm, hơn nữa đường đến phố Ivy cũng chẳng gần gì, – ông nói, ngầm tìm cớ để không phải tự mình thân chinh.
Bác sĩ South hừ nhẹ một tiếng.
– Đi bộ đối với một kẻ dùng được cả hai chân chắc chắn sẽ gần hơn khỉ khô so với kẻ chỉ có một chân rưỡi.
Philip đỏ bừng mặt, đứng im lặng một lúc lâu.
– Ý ông là muốn tôi đi hay tự ông sẽ đi? – Cuối cùng cậu lạnh lùng hỏi.
– Tôi đi thì được tích sự gì? Người ta đang cần cậu cơ mà.
Philip với lấy chiếc mũ rồi đi đến nhà bệnh nhân. Khi cậu quay về thì đã gần tám giờ tối. Bác sĩ South đang đứng trong phòng ăn, quay lưng về phía lò sưởi.
– Cậu đi lâu thế nhỉ, – ông lên tiếng.
– Tôi xin lỗi. Sao ông không dọn bữa trước đi?
– Vì tôi thích đợi. Cậu ở nhà bà Fletcher từng ấy thời gian cơ à?
– Không, e là không phải thế. Trên đường về tôi dừng lại ngắm hoàng hôn nên quên cả giờ giấc.
Bác sĩ South không đáp lời, và người người hầu mang vào vài con cá mòi nướng. Philip ăn chúng với mộtσ sự thèm ăn tuyệt vời. Bất ngờ, bác sĩ South bắn sang cậu một câu hỏi.
– Sao cậu lại ngắm hoàng hôn?
Philip vừa nhai đầy miệng vừa đáp.
– Vì cháu đang cảm thấy hạnh phúc.
Bác sĩ South liếc cậu một cái kỳ lạ, và một nụ cười mờ nhạt thoắt ẩn thoắt hiện trên khuôn mặt già nua, mệt mỏi của ông. Họ lặng lẽ ăn hết phần bữa tối còn lại; nhưng khi người hầu gái mang rượu port ra và lui khỏi phòng, vị bác sĩ già ngả người ra sau, đăm đăm xoáy đôi mắt sắc bén vào Philip.
– Cậu bị châm chọc một chút khi ta nhắc đến cái chân què của cậu phải không, chàng trai trẻ?
– Mọi người vẫn luôn làm thế, trực tiếp hoặc gián tiếp, mỗi khi họ nổi giận với cháu.
– Chắc là họ thừa biết đó là điểm yếu của cậu rồi.
Philip đối diện và kiên định nhìn thẳng vào ông.
– Ông rất đắc ý vì đã phát hiện ra điều đó à?
Vị bác sĩ không trả lời, chỉ phát ra một tiếng cười khúc khích đầy cay đắng. Họ ngồi trân trân nhìn nhau một hồi lâu. Rồi bác sĩ South khiến Philip vô cùng kinh ngạc.
– Sao cậu không ở lại đây, còn ta sẽ đá văng cái tên ngốc nghếch mắc bệnh quai bị kia đi?
– Cháu rất cảm ơn lòng tốt của ông, nhưng cháu hy vọng sẽ nhận được một chân làm việc ở bệnh viện vào mùa thu này. Nó sẽ giúp ích cho cháu rất nhiều trong việc tìm kiếm những công việc khác sau này.
– Ta đang đề nghị cậu hùn hạp làm ăn đấy chứ bộ, – bác sĩ South cáu kỉnh nói.
– Tại sao ạ? – Philip ngạc nhiên hỏi.
– Người ta có vẻ quý mến cậu ở cái xứ này.
– Cháu tưởng sự thật đó không làm ông vừa lòng cho lắm chứ, – Philip lạnh lùng đáp.
– Cậu tưởng sau bốn mươi năm hành nghề mà ta lại đi quan tâm xem thiên hạ thích trợ lý của ta hơn hay thích ta chắc? Không đâu, bạn trẻ ạ. Chẳng có chút tình cảm lãng mạn nào giữa bệnh nhân và ta cả. Ta chẳng trông mong sự biết ơn từ họ, ta chỉ mong họ trả tiền khám cho ta thôi. Thế nào, cậu nghĩ sao về lời đề nghị đó?
Philip không đáp, không phải vì cậu đang cân nhắc lời đề nghị, mà vì cậu quá đỗi ngạc nhiên. Rõ ràng việc ai đó ngỏ ý hùn hạp với một bác sĩ mới ra trường là điều vô cùng hiếm hoi; và cậu ngỡ ngàng nhận ra rằng, dẫu có chết thì ông cũng chẳng đời nào thốt ra, nhưng bác sĩ South thực sự đã có thiện cảm với cậu. Cậu thầm nghĩ không biết viên thư ký ở bệnh viện St. Luke’s sẽ buồn cười đến thế nào khi nghe cậu kể lại chuyện này.
– Phòng mạch này thu nhập khoảng bảy trăm một năm. Chúng ta có thể tính toán xem phần chia của cậu đáng giá bao nhiêu, rồi cậu trả dần cho ta. Và khi ta qua đời, cậu có thể kế nghiệp ta. Ta nghĩ điều đó vẫn hơn là cứ lang thang qua các bệnh viện suốt hai ba năm trời, rồi đi làm chân bác sĩ phụ việc cho đến khi đủ tiền tự mở phòng khám riêng.
Philip thừa hiểu đây là một cơ hội mà hầu hết những người trong nghề của cậu sẽ chớp lấy ngay; ngành y hiện đang quá tải, và một nửa số đồng nghiệp cậu quen sẽ cảm ơn trời đất nếu nhận được sự bảo đảm về một mức thu nhập dù là khiêm tốn đến thế.
– Cháu thực sự xin lỗi, nhưng cháu không thể, – cậu nói. – Điều đó đồng nghĩa với việc cháu phải từ bỏ tất cả những gì mình vẫn hằng theo đuổi suốt bao nhiêu năm nay. Hết cách này đến cách khác, cháu đã trải qua một quãng thời gian khá chông gai, nhưng cháu luôn ấp ủ một niềm hy vọng duy nhất trước mắt: lấy được bằng cấp để có thể đi du lịch; và giờ đây, mỗi khi thức dậy vào buổi sáng, xương cốt cháu cứ nhức nhối lên chỉ muốn được cất bước ra đi, cháu chẳng bận tâm là đi đâu cụ thể, miễn là được rời đi, đến những nơi cháu chưa từng đặt chân tới.
Giờ đây cái đích ấy đã ở rất gần. Cậu sẽ hoàn thành công việc tại St. Luke’s vào giữa năm sau, và rồi cậu sẽ đi Tây Ban Nha; cậu dư sức trang trải để dành ra vài tháng lang thang khắp miền đất tượng trưng cho sự lãng mạn trong lòng cậu; sau đó cậu sẽ lên một con thuyền để đi phương Đông. Cuộc đời đang trải dài phía trước và thời gian thì vô nghĩa. Cậu có thể lang thang, dẫu là nhiều năm nếu cậu muốn, qua những chốn heo hút, giữa những con người xa lạ, nơi cuộc sống diễn ra theo những cách thức kỳ lạ. Cậu chẳng biết mình đang tìm kiếm điều gì hay những chuyến hành trình sẽ đem lại cho cậu thứ chi; nhưng cậu có linh cảm rằng mình sẽ học hỏi thêm được nhiều điều mới mẻ về cuộc đời và nắm bắt được đôi chút manh mối về điều bí ẩn mà cậu chỉ sáng tỏ khi tìm thấy những ẩn số lớn hơn. Và dẫu có chẳng thu hoạch được gì chăng nữa, cậu cũng sẽ xoa dịu được sự bứt rứt đang gặm nhấm tâm can mình. Thế nhưng bác sĩ South lại đang bày tỏ một lòng tốt quá lớn lao, và việc từ chối lời đề nghị của ông mà chẳng vì một lý do xác đáng nào trông có vẻ thật vô ơn; thế nên theo cách rụt rè của mình, cố tỏ ra thực tế nhất có thể, cậu tìm cách giải thích vì sao việc thực hiện những dự định mà mình hằng ấp ủ tha thiết lại quan trọng đối với cậu đến vậy.
Bác sĩ South lắng nghe lặng lẽ, và một ánh nhìn dịu dàng len lỏi vào đôi mắt cáo già của ông. Đối với Philip, việc ông không nài nỉ cậu nhận lời đề nghị lại là một sự ân cần sâu sắc hơn nữa. Lòng tốt thường hay mang tính áp đặt độc đoán. Ông có vẻ nhìn nhận những lý do của Philip là hoàn toàn hợp lý. Gác lại câu chuyện đó, ông bắt đầu kể về thời trai trẻ của mình; ông từng phục vụ trong Hải quân Hoàng gia, và chính mối lương duyên lâu năm với biển cả ấy đã khiến ông quyết định định cư ở Farnley khi về hưu. Ông kể cho Philip nghe về những ngày tháng cũ ở Thái Bình Dương và những cuộc phiêu lưu hoang dã ở Trung Quốc. Ông từng tham gia một cuộc viễn chinh chống lại những kẻ săn đầu người ở Borneo và từng biết đến Samoa khi nơi đây vẫn là một quốc gia độc lập. Ông đã ghé qua những hòn đảo san hô. Philip say sưa lắng nghe ông. Từng chút một, ông trải lòng với Philip về cuộc đời mình. Bác sĩ South là một người đàn ông góa vợ, vợ ông đã qua đời từ ba mươi năm trước, còn con gái ông thì kết hôn với một chủ trang trại ở Rhodesia; ông từng cãi vã với hắn ta, và đã mười năm nay cô con gái không hề đặt chân về nước Anh. Cứ như thể ông chưa từng có vợ hay con vậy. Ông vô cùng cô độc. Vẻ cộc cằn của ông chẳng qua chỉ là lớp vỏ bọc để che giấu một sự vỡ mộng toàn tập; và đối với Philip, thật bi kịch khi chứng kiến ông cứ thẫn thờ chờ đợi cái chết, không phải vì số nóng vội, mà đúng hơn là với sự ghê tởm nó, căm ghét tuổi già mà chẳng tài nào chấp nhận nổi những giới hạn của nó, để rồi vẫn mang cảm giác rằng cái chết mới là lối thoát duy nhất cho cuộc đời cay đắng của mình. Philip vô tình bước vào cuộc đời ông, và thứ tình cảm tự nhiên vốn đã bị sự chia cắt lâu ngày với con gái bóp nghẹt — cô ta đã đứng về phía chồng mình trong trận cãi vã ấy và những đứa con của cô ta thì ông chưa từng gặp mặt — nay lại đổ dồn vào Philip. Ban đầu nó khiến ông tức giận, ông tự nhủ đó là dấu hiệu của sự lú lẫn tuổi già; nhưng ở Philip có một sức hút nào đó khiến ông chú ý, và ông bỗng thấy mình mỉm cười với cậu mà chẳng hiểu vì sao. Philip không làm ông thấy phiền chán. Một vài lần ông đặt tay lên vai cậu: đó là cử chỉ gần gũi nhất với sự vuốt ve từ khi cô con gái rời nước Anh biết bao năm về trước. Đến khi Philip phải rời đi, bác sĩ South đã tiễn cậu ra tận sân ga: ông bỗng thấy lòng mình trĩu nặng một nỗi buồn khó tả.
– Cháu đã có một khoảng thời gian tuyệt vời ở đây, – Philip nói. – Ông đã đối xử với cháu vô cùng tử tế.
– Chắc cậu vui lắm khi được đi chứ nhỉ?
– Cháu đã có những trải nghiệm rất vui ở đây ạ.
– Nhưng cậu vẫn muốn dấn thân ra thế giới ngoài kia ư? À, tuổi trẻ đúng là có khác. – Ông ngập ngừng giây lát. – Ta muốn cậu ghi nhớ rằng, nếu cậu thay đổi ý định, lời đề nghị của ta vẫn còn nguyên giá trị.
– Điều đó thật quá tốt với cháu.
Philip bắt tay ông qua cửa sổ toa tàu, và đoàn tàu xình xịch rời khỏi sân ga. Philip nghĩ về hai tuần lễ sắp tới mà cậu sẽ trải qua trong vườn hoa bia: cậu cảm thấy hạnh phúc với ý nghĩ được gặp lại những người bạn cũ, và vui mừng vì thời tiết hôm nay thật đẹp. Trong khi đó, bác sĩ South lủi thủi bước chậm chạp trở về căn nhà trống vắng. Ông cảm thấy mình thật già nua và vô cùng cô độc.
