Vào tuần cuối cùng của tháng Tám, Philip bắt đầu đảm nhận công việc của mình trong "khu phố". Công việc ấy vô cùng vất vả, bởi anh phải lo trung bình ba ca sinh nở mỗi ngày. Các sản phụ đã xin được một "tấm thẻ" từ bệnh viện từ trước đó; và khi đến giờ sinh, tấm thẻ sẽ được người nhà — thường là một bé gái — mang đến cho người gác cổng, rồi cô bé lại được sai đi qua bên đường đến ngôi nhà trọ của Philip. Vào ban đêm, người gác cổng có giữ chìa khóa vạn năng sẽ tự mình bước sang để đánh thức Philip. Thật là kỳ lạ khi phải thức dậy trong bóng tối và bước đi qua những con đường vắng vẻ ở Phía Nam thành phố. Vào những giờ đó, thường là người chồng đã mang thẻ đến. Nếu họ đã có nhiều con trước đó, anh ta nhận nhiệm vụ với vẻ dửng dưng cáu kỉnh; nhưng nếu mới kết hôn, anh ta tỏ ra bồn chồn và thỉnh thoảng cố gắng xoa dịu nỗi lo lắng bằng cách uống rượu say. Thường thì họ phải đi bộ một dặm hoặc hơn, trong lúc đó Philip và người đưa tin bàn về điều kiện lao động cùng vật giá đắt đỏ; Philip đã biết thêm về các ngành nghề khác nhau được hành nghề ở khu vực bên kia sông. Anh tạo được lòng tin ở những con người mà anh tiếp xúc, và trong những giờ phút dài đằng đẵng chờ đợi căn phòng ngột ngạt — nơi người sản phụ nằm trên chiếc giường lớn chiếm nửa diện tích phòng — mẹ cô và bà đỡ trò chuyện với anh một cách tự nhiên như họ trò chuyện với nhau.
Những hoàn cảnh mà anh từng trải qua trong hai năm qua đã dạy cho anh nhiều điều về cuộc sống của tầng lớp rất nghèo, và họ cảm thấy thú vị khi biết anh tường tận những điều đó; họ vô cùng ấn tượng vì anh không bị đánh lừa bởi những thủ đoạn nhỏ nhặt của họ. Anh là một người tử tế, đôi bàn tay mềm mại, và không bao giờ nổi cáu. Họ rất vui lòng vì anh sẵn sàng uống chung một chén trà với họ, và khi trời rạng sáng mà họ vẫn phải tiếp tục chờ đợi, họ mời anh một lát bánh mì phết mỡ nhỏ giọt; anh không hề khó tính và giờ đây có thể ăn hầu hết mọi thứ với mộtσ cảm giác ngon miệng. Một số ngôi nhà mà anh đặt chân tới, nằm trong những khoảng sân nhếch nhác cạnh một con phố ảm đạm, nép sát vào nhau không chút ánh sáng hay không khí, vốn chỉ là những nơi tồi tàn; nhưng có những nơi khác, một cách bất ngờ, dù đã mục nát với sàn nhà mọt ăn và mái nhà dột nát, lại mang một vẻ uy nghi lớn lao: người ta tìm thấy ở đó những con tiện cầu thang bằng gỗ sồi được chạm khắc tinh xảo, và những bức tường vẫn còn giữ nguyên lớp ốp gỗ. Những nơi này có dân cư rất đông đúc. Mỗi gia đình sống trong một phòng, và vào ban ngày, tiếng trẻ con chơi đùa trong sân vang lên không ngớt. Những bức tường cũ kỹ là nơi sinh sôi của côn trùng; không khí ô uế đến mức nhiều lần, cảm thấy buồn nôn, Philip phải châm tẩu thuốc. Những con người sống ở đây kiếm sống qua ngày. Những đứa trẻ ra đời không được chào đón, người cha đón nhận chúng với vẻ giận dữ cáu kỉnh, người mẹ với sự tuyệt vọng; đó là thêm một cái miệng ăn, trong khi chẳng có mấy thứ để nuôi nấng những đứa đã có sẵn. Philip thường nhận thấy mong ước rằng đứa trẻ sinh ra tốt nhất là chết đi hoặc chết thật nhanh. Anh từng đỡ đẻ sinh đôi cho một người phụ nữ (một nguồn cười cợt cho những kẻ ba hoa) và khi hay tin, cô bật khóc nức nở, tiếng kêu thảm thiết chói tai. Mẹ cô nói thẳng thừng:
“Tôi không biết họ sẽ nuôi chúng bằng cách nào nữa.”
“Biết đâu Chúa lại rủ lòng thương đem chúng về với Ngài,” bà đỡ nói.
Philip bắt gặp khuôn mặt người chồng khi anh ta nhìn cặp sơ sinh nằm cạnh nhau, và ẩn chứa trong đó là một sự lì lợm hung ác khiến anh giật mình. Anh cảm nhận thấy ở gia đình quây quần tại đó một sự oán giận gớm ghiếc đối với những sinh linh bé nhỏ không được mong đợi chào đời ấy; và anh mang một mối hoài nghi rằng nếu anh không lên tiếng thật kiên quyết, một "tai nạn" sẽ xảy ra. Tai nạn vẫn thường xảy ra; các bà mẹ "đè chết" con mình, và có lẽ những sai lầm trong chế độ ăn uống không phải lúc nào cũng do sự bất cẩn.
“Tôi sẽ đến đây mỗi ngày,” anh nói. “Tôi cảnh cáo anh chị là nếu có chuyện gì xảy ra với chúng, sẽ phải có một cuộc điều tra đấy.”
Người cha không đáp lời, nhưng anh ta lườm Philip một cái. Sát khí ngập tràn trong tâm hồn anh ta.
“Cầu Chúa phù hộ cho trái tim nhỏ bé của chúng,” bà ngoại nói, “có chuyện gì xảy ra cho chúng được cơ chứ?”
Khó khăn lớn nhất là bắt các sản phụ nằm giường trong mười ngày, đó là khoảng thời gian tối thiểu mà bệnh viện yêu cầu. Thật bất tiện khi phải lo cho gia đình, chẳng ai chịu chăm sóc lũ trẻ nếu không được trả tiền, và người chồng đâm ra cáu kỉnh vì trà nước không sẵn sàng khi anh ta đi làm về trong tình trạng mệt mỏi và đói khát. Philip từng nghe nói rằng người nghèo thường giúp đỡ lẫn nhau, nhưng hết người phụ nữ này đến người phụ nữ khác phàn nàn với anh rằng cô không thể nhờ ai đến dọn dẹp và lo bữa tối cho bọn trẻ mà không phải trả tiền công, trong khi cô lại chẳng có khả năng trả. Qua việc lắng nghe những người phụ nữ trò chuyện và qua những lời nói bâng quơ mà từ đó anh có thể suy luận ra rất nhiều điều không được nói ra, Philip hiểu được khoảng cách lớn nhường nào giữa người nghèo và những tầng lớp trên họ. Họ không ghen tị với những kẻ giàu sang hơn, bởi cuộc sống quá đỗi khác biệt, và họ có một lý tưởng về sự thảnh thơi khiến cho sự tồn tại của tầng lớp trung lưu trở nên hình thức và cứng nhắc; hơn nữa, họ có phần khinh miệt những kẻ đó vì họ yếu đuối và không lao động bằng đôi tay của mình. Những người có lòng tự trọng chỉ muốn được yên thân, nhưng đa số coi những kẻ khá giả là đối tượng để khai thác; họ biết phải nói gì để đạt được những lợi ích mà hội từ thiện ban phát, và họ chấp nhận những ân huệ ấy như một quyền lợi hiển nhiên xuất phát từ sự ngu ngốc của tầng lớp bề trên cùng sự khôn ranh của chính họ. Họ chịu đựng vị mục phó với vẻ dửng dưng khinh miệt, nhưng người phụ nữ thăm viếng khu phố lại khơi dậy trong họ lòng căm thù cay đắng. Ả ta bước vào và mở toang cửa sổ nhà bạn mà chẳng thèm xin phép hay hỏi han gì, ‘trong lúc tôi đang bị viêm phế quản, đủ để làm tôi chết cóng đi được chứ,’ ả ta chõ cái mũi vào mọi ngóc ngách, và nếu ả không chê nhà bẩn thì bạn cũng thừa biết ả nghĩ gì trong đầu, ‘nói thế nào thì nói, dễ dàng gì cho những kẻ có người hầu kẻ hạ, nhưng tôi muốn xem thử ả sẽ xoay sở thế nào với căn phòng của mình nếu ả có bốn đứa con, vừa phải lo nấu nướng, vừa vá víu quần áo, lại vừa giặt giũ cho chúng.’”
Philip phát hiện ra rằng bi kịch lớn nhất trong cuộc đời của những con người này không phải là sự chia ly hay cái chết — điều đó là tự nhiên và nỗi đau buồn có thể được xoa dịu bằng nước mắt — mà là việc mất việc làm. Anh chứng kiến một người đàn ông bước về nhà vào một buổi chiều, ba ngày sau khi vợ sinh con, và thông báo với cô rằng anh ta đã bị sa thải; anh ta là thợ xây và vào thời điểm đó công việc rất ế ẩm; anh ta trần thuật lại sự việc rồi ngồi xuống bàn ăn dậm dọa chén trà.
“Ôi, Jim,” cô nói.
Người đàn ông lầm lũi ăn một thứ hỗn hợp nhão nhoét nào đó được ninh sẵn trong cái quánh chờ anh ta về; anh ta dán mắt vào đĩa; vợ anh ta nhìn anh ta hai ba lần với ánh mắt giật mình thon thót, rồi cứ thế lặng lẽ khóc. Người thợ xây là một gã đàn ông cục mịch thấp bé với khuôn mặt thô ráp, rám nắng và một vết sẹo dài trắng bệch trên trán; anh ta có đôi bàn tay to lớn, thô ráp. Chẳng mấy chốc anh ta đẩy đĩa ăn ra như thể phải từ bỏ nỗ lực ép mình ăn, rồi đờ đẫn nhìn ra ngoài cửa sổ. Căn phòng nằm trên tầng cao nhất ở phía sau ngôi nhà, và người ta chẳng nhìn thấy gì ngoài những đám mây u ám. Sự im lặng trĩu nặng nỗi tuyệt vọng. Philip cảm thấy chẳng có gì để nói, anh chỉ có thể ra đi; và khi bước đi mệt mỏi, bởi anh thức trắng hầu như cả đêm, lòng anh tràn ngập sự phẫn nộ trước sự tàn nhẫn của thế giới này. Anh hiểu rõ sự vô vọng của công cuộc tìm kiếm việc làm và sự tiêu điều còn khó chịu đựng hơn cả cơn đói khát. Anh cảm thấy biết ơn vì không phải tin vào Chúa, bởi nếu thế thì một hoàn cảnh như vậy sẽ là không thể dung nổi; người ta chỉ có thể hòa giải với sự tồn tại của mình đơn giản vì nó vô nghĩa.
Philip thấy rằng những người dành thời gian giúp đỡ tầng lớp nghèo khó đã mắc sai lầm vì họ tìm cách khắc phục những điều vốn sẽ làm phiền toái cho chính họ nếu họ phải chịu đựng mà không hề nghĩ rằng những điều ấy chẳng hề làm phiền lòng chút nào những kẻ đã quen với chúng. Người nghèo không cần những căn phòng rộng rãi thoáng mát; họ chịu cảnh lạnh lẽo, bởi thức ăn không đủ dưỡng chất và tuần hoàn máu kém; không gian rộng mang lại cho họ cảm giác lạnh lẽo, và họ muốn đốt càng ít than càng tốt; chẳng có gì là cực khổ khi nhiều người ngủ chung một phòng, họ thích thế hơn; họ không bao giờ được ở một mình dù chỉ một khoảnh khắc, từ lúc sinh ra cho đến khi chết đi, và sự cô độc đè nặng lên họ; họ tận hưởng lối sống bừa bãi mà họ đang sống, và tiếng ồn ào liên tục xung quanh dội vào tai họ mà chẳng ai thèm để ý. Họ không cảm thấy nhu cầu phải tắm rửa thường xuyên, và Philip thường nghe họ phẫn nộ bàn tán về cái nghĩa vụ bắt buộc phải làm điều đó khi bước chân vào bệnh viện: đó vừa là một sự xúc phạm vừa là một sự khó chịu. Điều họ muốn nhất là được yên thân; khi ấy, nếu người đàn ông có việc làm ổn định thì cuộc sống trôi qua dễ dàng và không thiếu những niềm vui: có rất nhiều thời gian để bu chuyện, sau một ngày làm việc một cốc bia uống rất ngon, đường phố là một nguồn giải trí bất tận, nếu muốn đọc sách thì đã có tờ Reynolds’ hoặc The News of the World; ‘nhưng mà đấy, chẳng hiểu sao thời gian trôi nhanh thế không biết, sự thật là thế đấy, hồi con gái cô là một đứa rất siêng đọc sách, thế mà hết chuyện nọ đến chuyện kia khiến cô chẳng còn chút thời gian nào bây giờ, ngay cả để đọc báo.’
Thông thường các bác sĩ sẽ thực hiện ba chuyến thăm khám sau một ca sinh nở, và vào một Chủ nhật, Philip đến thăm một sản phụ vào giờ ăn trưa. Đó là lần đầu tiên cô dậy đi lại.
“Em không thể nằm trên giường lâu hơn được nữa, thực sự không thể nào. Chịu không nổi cái thói lười biếng, mà cứ nằm đó chẳng làm gì cả ngày khiến em bứt rứt không chịu được, thế nên em bảo với ’Erb, em phải dậy nấu bữa trưa cho anh.”
’Erb đang ngồi vào bàn với dao và nĩa đã cầm sẵn trên tay. Anh là một thanh niên có khuôn mặt cởi mở và đôi mắt xanh. Anh kiếm được khoản tiền khá, và xét theo hoàn cảnh thì cặp vợ chồng này sống khá dư dả. Họ mới cưới nhau được vài tháng, và cả hai đều vô cùng yêu quý cậu con trai bụ bẫm đang nằm trong chiếc nôi ở cuối giường. Căn phòng thoang thoảng mùi bít tết thơm phức và ánh mắt Philip hướng về phía lò sưởi.
“Em đang định múc ra đây,” người phụ nữ nói.
“Cứ tự nhiên đi,” Philip nói. “Tôi nghía qua cậu quý tử một cái rồi sẽ chuồn đây.”
Hai vợ chồng cười trước vẻ mặt của Philip, và ’Erb đứng dậy bước cùng Philip lại chiếc nôi. Anh ngắm nhìn đứa con trai với vẻ tự hào.
“Trông nó có vẻ khỏe mạnh bình thường phải không?” Philip nói.
Anh cầm lấy chiếc mũ của mình, và lúc này vợ ’Erb đã múc bít tết ra đĩa đồng thời dọn thêm một đĩa đậu Hà Lan xanh lên bàn.
“Anh sắp có một bữa trưa ngon lành đấy,” Philip cười nói.
“Anh ấy chỉ ở nhà vào ngày Chủ nhật và em thích làm một vài món đặc biệt, để anh ấy thấy nhớ nhà khi phải ra ngoài làm việc.”
“Chắc anh chê không thèm ngồi xuống làm một miếng với vợ chồng em chứ?” ’Erb nói.
“Ối, ’Erb,” vợ anh ta thốt lên với giọng kinh ngạc.
“Sao lại thế nếu anh được mời,” Philip đáp lại với nụ cười thu hút.
“Ồ, thế mới gọi là thân tình chứ, anh biết là hắn sẽ không giận đâu, Polly. Lấy thêm cái đĩa đi em.”
Polly có chút bối rối, và cô nghĩ ’Erb đúng là một kẻ khó lường, chẳng bao giờ biết trong đầu hắn sắp nảy ra ý tưởng quái quỷ gì tiếp theo; nhưng cô cũng lấy một đĩa ra nhanh chóng lau sạch bằng tạp dề, rồi lấy một con dao và cái nĩa mới từ chiếc rương đựng quần áo đẹp nhất của mình. Trên bàn có một bình bia đen, và ’Erb rót cho Philip một cốc. Anh ta muốn nhường phần bít tết ngon nhất cho Philip, nhưng Philip kiên quyết đòi chia đều mọi người như nhau. Đó là một căn phòng đầy nắng với hai ô cửa sổ kéo dài sát sàn nhà; nơi đây từng là phòng khách của một ngôi nhà mà vào một thời điểm nào đó, nếu không phải là sang trọng thì ít ra cũng rất đang hoàng: nó có thể đã từng là nơi ở của một thương gia khá giả hoặc một sĩ quan về hưu từ năm mươi năm trước. ’Erb từng là cầu thủ bóng đá trước khi kết hôn, và trên tường treo những bức ảnh của các đội bóng khác nhau với tư thế ra vẻ tự nhiên, mái tóc được chải chuốt gọn gàng, người đội trưởng kiêu hãnh ngồi ở giữa tay cầm chiếc cúp. Có những dấu hiệu thịnh vượng khác: ảnh những người họ hàng của ’Erb và vợ trong trang phục ngày Chủ nhật; trên bệ lò sưởi là một tác phẩm cầu kỳ làm bằng vỏ sò đính trên một hòn giả sơn thu nhỏ; và hai bên là những chiếc cốc có dòng chữ ‘Kỷ niệm từ Southend’ theo kiểu chữ Gothic, in hình bến tàu và đại lộ. ’Erb là một kẻ có cá tính; anh ta không gia nhập nghiệp đoàn và bày tỏ thái độ phẫn nộ trước những nỗ lực ép buộc anh ta gia nhập của tổ chức này. Nghiệp đoàn chẳng có tích sự gì với anh ta, anh ta chưa từng gặp khó khăn gì trong việc tìm kiếm việc làm, và có mức lương hậu hĩnh cho bất cứ ai có cái đầu trên cổ và không ngại nhúng tay vào bất cứ việc gì đến tay. Polly thì nhút nhát. Nếu là cô, cô sẽ gia nhập nghiệp đoàn, lần gần đây nhất có bãi công, lần nào anh ta bước chân ra khỏi nhà là cô lại thấp thỏm lo sợ anh ta được khiêng về trên xe cứu thương. Cô quay sang Philip.
“Anh ấy bướng bỉnh thế đấy, chẳng tài nào bảo ban được.”
“Thì ý anh nói là, đây là một đất nước tự do, và anh không đời nào chịu để ai sai khiến.”
“Nói đây là đất nước tự do thì ích gì,” Polly nói, “điều đó có ngăn được bọn chúng đập nát đầu anh nếu chúng có cơ hội đâu.”
Khi đã dùng xong bữa, Philip chìa túi thuốc lá của mình cho ’Erb và cả hai cùng châm tẩu; sau đó anh đứng dậy, vì có thể có một "lệnh gọi" đang đợi anh ở phòng trọ, và bắt tay từ biệt. Anh nhận ra rằng việc anh tham gia bữa ăn cùng đã đem lại niềm vui cho họ, và họ cũng thấy rằng anh đã thực sự tận hưởng nó.
“Vâng, chào bác sĩ nhé,” ’Erb nói, “và em hy vọng chúng ta sẽ lại có một bác sĩ dễ mến như thế này vào lần tới khi nhà em lại dại dột làm chuyện ấy.”
“Thôi đi cái ông ’Erb này,” cô phản ứng lại. “Làm sao anh biết là sẽ có lần tới hả?”
