Ông Sampson, người thu mua, rất có cảm tình với Philip. Ông Sampson là một người vô cùng sành điệu, và các cô gái trong bộ phận của ông vẫn thì thầm rằng họ cũng chẳng ngạc nhiên mấy nếu ông cưới được một nữ khách hàng giàu có. Ông sống ở ngoại ô và thường khiến các nhân viên trầm trồ khi diện nguyên bộ đồ dạ hội ngay tại văn phòng. Đôi khi, những nhân viên làm ca trực quét dọn vào sáng hôm sau vẫn bắt gặp ông bước vào trong bộ dạng y hệt của tối hôm trước; họ nháy mắt ra hiệu cho nhau vẻ đầy ẩn ý trong lúc ông lui vào phòng riêng để thay chiếc áo khoác dài. Những dịp như vậy, sau khi tạt ra ngoài ăn vội bữa sáng, ông cũng nháy mắt với Philip khi bước lên cầu thang để quay lại làm việc và xoa hay bàn tay vào nhau.
– Một đêm tuyệt vời! Quá sức tuyệt vời! – ông nói. – Chúa tôi!
Ông bảo Philip rằng cậu là người đàn ông chân chính duy nhất ở đây, và chỉ có cậu với ông mới hiểu thế nào là tận hưởng cuộc sống. Nói dứt lời, ông liền thay đổi thái độ đột ngột, gọi Philip là anh Carey thay vì cậu bạn trẻ, ra điều ta đây với uy quyền của một trưởng bộ phận thu mua, và đẩy Philip trở về vị trí nhân viên hướng dẫn khách hàng.
Lynn và Sedley nhận được các ấn phẩm thời trang từ Paris gửi tới mỗi tuần và phóng tác lại những mẫu trang phục trong đó sao cho phù hợp với nhu cầu của khách hàng. Tệp khách hàng của họ khá đặc biệt. Phân khúc đông đảo nhất bao gồm những người phụ nữ đến từ các thị trấn công nghiệp nhỏ, những người vốn quá sang trọng để may váy áo ở địa phương nhưng lại chưa đủ am hiểu về London để tìm được những thợ may giỏi phù hợp với túi tiền. Bên cạnh nhóm này, thật kỳ quặc làm sao, lại có một lượng lớn các nghệ sĩ biểu diễn ca nhạc tạp kỹ. Đây là mối quan hệ làm ăn do chính tay ông Sampson gầy dựng nên và ông vô cùng tự hào về điều đó. Họ bắt đầu bằng việc đặt trang phục biểu diễn tại tiệm của Lynn, rồi ông đã thuyết phục được rất nhiều người trong số họ sắm cả những bộ thường phục khác ở đây nữa.
– Đẹp chẳng khác nào Paquin mà giá chỉ bằng nửa, – ông thường nói.
Ông có dáng vẻ bạt thiệp, niềm nở và dễ gần rất hợp gu với kiểu khách hàng này, và họ thường thì thầm với nhau:
– Dại gì mà ném tiền qua cửa sổ trong khi ở tiệm của Lynn, cậu có thể sắm được một bộ quần áo mà đố ai dám chê là không phải hàng Paris?
Ông Sampson rất đỗi tự hào về mối thâm tình với những gương mặt được công chúng mến mộ mà ông chính là người may váy áo cho họ; và khi ông đi ăn tối vào lúc hai giờ chiều Chủ nhật cùng cô Victoria Virgo — “cô ấy diện cái bộ xanh phấn mà chúng tôi vừa thực hiện, và tôi cá là cô ấy chẳng hé lộ với ai rằng đó là hàng do tụi mình làm ra đâu, chính tôi đã phải tự nhắc cô ấy rằng nếu không phải do chính tay tôi thiết kế thì tôi đã tưởng đó là đồ của Paquin rồi đấy” — tại ngôi nhà xinh đẹp của cô ở Tulse Hill, ông liền hào hứng tuôn ra vô số chi tiết tỉ mỉ cho cả bộ phận nghe vào ngày hôm sau.
Philip vốn chưa từng bận tâm nhiều đến trang phục phụ nữ, nhưng rồi theo thời gian, chính cậu cũng cảm thấy đôi chút buồn cười khi bản thân bắt đầu có hứng thú mang tính chuyên môn với chúng. Cậu có một con mắt nhạy bén về màu sắc được rèn giũa kỹ lưỡng hơn bất kỳ ai trong bộ phận, đồng thời vẫn giữ lại được chút ít kiến thức về đường nét từ thời còn là sinh viên nghệ thuật ở Paris. Ông Sampson, một kẻ dốt nát thừa biết sự bất tài của mình nhưng lại sở hữu sự khôn vỏi đủ để chắp vá những ý tưởng từ người khác, liên tục hỏi xin ý kiến của các nhân viên trong bộ phận mỗi khi tạo ra các mẫu thiết kế mới; và ông đủ tinh tường để nhận ra những lời phê bình của Philip thực sự rất có giá trị. Dù vậy, bản tính ông rất hiếu thắng và chẳng đời nào chịu thừa nhận là mình đã nghe theo lời khuyên của bất kỳ ai. Mỗi khi chỉnh sửa lại bản vẽ nào theo đúng gợi ý của Philip, ông luôn kết luận bằng câu:
– Thôi thì suy cho cùng, đó vẫn là ý tưởng của tôi.
Một ngày nọ, khi Philip đã làm việc ở cửa hàng được năm tháng, cô Alice Antonia, nữ diễn viên hài pha chút châm biếm nổi tiếng, bước vào và yêu cầu gặp ông Sampson. Cô là một phụ nữ vóc dáng đẫy đà, mái tóc vàng hoe, khuôn mặt tô vẽ đậm nét, chất giọng vang như kim loại và mang phong cách bỗ bã của một nghệ sĩ hài quen thuộc với chèo kéo đám khán giả tầng lớp bình dân ở các nhà hát tạp kỹ tỉnh lẻ. Cô đang có một bài hát mới và muốn ông Sampson thiết kế cho mình một bộ trang phục.
– Tôi muốn thứ gì đó thật ấn tượng, – cô nói. – Anh biết đấy, tôi không muốn mấy món đồ xoàng xĩnh đâu. Tôi muốn một thiết kế chẳng đụng hàng với bất cứ ai.
Ông Sampson với nụ cười niềm nở và quen thuộc khẳng định chắc nịch rằng họ hoàn toàn có thể đáp ứng chính xác thứ cô đang tìm kiếm. Ông liền trưng ra những bản phác thảo.
– Tôi thừa nhận ở đây không có bản nào vừa ý cô cả, nhưng tôi chỉ muốn cho cô thấy phong cách mà tôi có thể đề xuất thôi.
– Ồ không, kiểu này thì không hợp chút nào, – cô vừa nói vừa lướt nhìn chúng với vẻ thiếu kiên nhẫn. – Cái tôi cần là một thứ có thể đấm thẳng vào mặt bọn chúng và làm cho răng cửa của chúng rơi lộp bộp cơ.
– Vâng, tôi hoàn toàn hiểu ý cô, thưa cô Antonia, – người thu mua đáp với một nụ cười nhã nhặn, nhưng ánh mắt ông lại trở nên đờ đẫn và ngây ra.
– Chắc là cuối cùng tôi lại phải tạt sang tận Paris để đặt làm thôi.
– Ồ, tôi nghĩ chúng tôi hoàn toàn có thể làm cô hài lòng, thưa cô Antonia. Ở Paris có gì thì ở đây cũng có thứ đó.
Khi cô nghênh ngang bước ra khỏi bộ phận, ông Sampson với vẻ mặt hơi lo lắng liền bàn bạc lại sự việc với bà Hodges.
– Cô ta đúng là một ca khó nhằn chứ chẳng đùa, – bà Hodges nhận xét.
– Alice, em đang ở chốn nào? – người thu mua cất lời với giọng điệu đầy bực bội, tự cho rằng mình vừa nói một câu châm biếm sâu cay.
Những ý tưởng về trang phục biểu diễn tạp kỹ của ông trước nay chưa bao giờ vượt qua khỏi khuôn khổ của những chiếc váy ngắn, dải ren lượn sóng và hạt cườm lấp lánh; thế nhưng cô Antonia đã bày tỏ quan điểm về vấn đề này bằng những từ ngữ không thể rõ ràng hơn.
– Ôi chao là trời! – cô thốt lên.
Lời cảm thán ấy vang lên với một âm điệu cho thấy thái độ ghẻ lạnh đến tận gốc rễ đối với những thứ tầm thường như vậy, ngay cả khi cô không bổ sung thêm rằng đám hạt cườm lấp lánh khiến cô phát nôn. Ông Sampson bèn “moi ra” một vài ý tưởng, nhưng bà Hodges thẳng thừng tuyên bố rằng bà nghĩ chúng sẽ chẳng đi đến đâu cả. Chính bà là người đã đưa ra gợi ý cho Philip:
– Cậu vẽ được không hả Phil? Sao không thử tài xem mình làm được đến đâu nào?
Philip liền mua một hộp màu nước loại rẻ, và vào buổi tối, trong lúc Bell, cậu thiếu niên mười tuổi ồn ào đang huýt sáo ba nốt nhạc và bận rộn với đám tem nhãn của mình, cậu đã phác thảo ra một vài bức vẽ. Cậu nhớ lại một số bộ trang phục từng thấy ở Paris và phóng tác lại một mẫu trong số đó, tạo hiệu ứng thị giác bằng sự kết hợp giữa những gam màu mạnh và lạ mắt. Kết quả khiến cậu cảm thấy vô cùng hứng thú và sáng hôm sau, cậu đem khoe nó với bà Hodges. Bà tỏ ra ngạc nhiên đôi chút nhưng lập tức cầm lấy bản vẽ mang thẳng đến chỗ người thu mua.
– Quả là lạ mắt, – ông nhận xét. – Chẳng thể chối cãi được điều đó.
Nó khiến ông bối rối, nhưng đồng thời con mắt đã qua đào tạo của ông cũng nhận ra rằng bộ trang phục này khi thành phẩm sẽ vô cùng tuyệt vời. Để vớt vát thể diện, ông bắt đầu đưa ra những ý kiến nhằm chỉnh sửa lại thiết kế, nhưng bà Hodges với sự nhạy bén hơn hẳn đã khuyên ông nên đưa nguyên bản ấy cho cô Antonia xem luôn.
– Với cô ta thì được ăn cả ngã về không, biết đâu cô ấy lại chấm ngay cái nhìn đầu tiên thì sao.
– Có khi ngã về không còn nhiều hơn là được ăn ấy chứ, – ông Sampson nói khi nhìn vào phần cổ áo khoét sâu. – Mà thằng bé này vẽ được phết nhỉ? Ai mà ngờ nó lại giấu nghề kỹ thế suốt thời gian qua cơ chứ.
Ngay khi có tin cô Antonia ghé qua, người thu mua liền đặt bản thiết kế lên bàn ở một vị trí sao cho nó đập ngay vào mắt cô khoảnh khắc vừa bước chân vào phòng làm việc của ông. Cô chộp lấy nó ngay tức khắc.
– Cái gì thế này? – cô kêu lên. – Sao tôi lại không được diện bộ này cơ chứ?
– Đó chỉ là một ý tưởng mà chúng tôi vừa sáng tạo riêng cho cô thôi, – ông Sampson đáp với vẻ dửng dưng. – Cô thích nó chứ?
– Có thích hay không á! – cô thốt lên. – Cho tôi xin nửa cốc kèm chút gin vào đấy nhé.
– Ảh, cô thấy đấy, đâu cần phải cất công sang tận Paris làm gì. Cô chỉ việc nói ra điều mình muốn và mọi thứ đã có sẵn ở đây rồi.
Công việc được tiến hành ngay lập tức, và Philip cảm thấy vô cùng phấn khích khi nhìn thấy bộ trang phục được hoàn thiện. Người thu mua và bà Hodges vơ lấy toàn bộ công trạng về phần mình; nhưng cậu chẳng mảy may bận tâm, và khi cùng họ đến rạp Tivoli để chứng kiến cô Antonia diện nó lần đầu tiên, lồng ngực cậu tràn ngập niềm hân hoan. Đáp lại những câu hỏi của cô, cuối cùng bà Hodges cũng kể cho cô nghe về việc Philip đã học vẽ như thế nào — vì sợ những người cùng trọ sẽ nghĩ mình đang ra vẻ ta đây, cậu luôn vô cùng cẩn trọng không hé lộ nửa lời về công việc trước kia của mình — và bà đã truyền đạt lại thông tin đó cho ông Sampson. Người thu mua chẳng đả động gì đến chuyện này với cậu, nhưng bắt đầu đối xử với cậu có phần nể trọng hơn và chẳng mấy chốc đã giao cho cậu phần việc thiết kế trang phục cho hai vị khách ở tỉnh. Chúng đã đón nhận được sự hài lòng từ khách hàng. Sau đó, ông bắt đầu khoe với các khách quen về một “cậu thanh niên tài năng, sinh viên trường nghệ thuật ở Paris đấy nhé” đang làm việc cho mình; và chẳng bao lâu sau, Philip ngồi lọt thỏm sau tấm bình phong, tay áo xắn cao, cặm cụi vẽ từ sáng đến tối mịt. Có những lúc cậu bận rộn đến mức phải tranh thủ ăn tối vào lúc ba giờ cùng nhóm nhân viên ‘lẻ tẻ’ đến muộn. Cậu thích điều đó, bởi vì số lượng người ăn rất ít và ai nấy đều quá mệt mỏi để mà trò chuyện; đồ ăn cũng ngon hơn, toàn là những món thừa lại từ bàn ăn của các vị trưởng bộ phận. Sự thăng tiến của Philip từ nhân viên hướng dẫn khách hàng lên làm nhà thiết kế trang phục đã tạo ra một tiếng vang lớn trong toàn bộ phận. Cậu nhận thức rõ rằng bản thân đang trở thành đối tượng bị ghen tị. Harris, anh nhân viên có hình dáng đầu kỳ lạ từng là người quen đầu tiên của cậu tại cửa hàng và luôn bám dính lấy Philip, không thể che giấu nổi sự cay đắng trong lòng.
– Đúng là có những kẻ vớ bở mọi may mắn, – anh ta nói. – Có khi chẳng mấy chốc mà cậu leo lên làm trưởng bộ phận luôn ấy chứ, đến lúc đó thì tụi này lại phải cung kính gọi cậu bằng sếp mất thôi.
Anh ta bảo Philip rằng cậu nên đòi tăng lương, bởi vì bất chấp công việc khó khăn mà cậu đang đảm nhận, cậu vẫn chẳng nhận được đồng nào hơn mức sáu shilling một tuần như thuở ban đầu mới vào làm. Thế nhưng việc mở lời xin tăng lương là một vấn đề vô cùng nan giải. Người quản lý có một cách xử lý đầy mỉa mai đối với những kẻ đến xin tăng lương như vậy.
– Tưởng mình đáng giá hơn thế à? Thế anh nghĩ bản thân đáng giá bao nhiêu, hả?
Anh nhân viên, với trái tim đập thình thịch trong lồng ngực, sẽ ấp úng đề xuất rằng mình nghĩ nên được cộng thêm hai shilling một tuần.
– Ồ được thôi, nếu anh thấy mình đáng giá ngần ấy. Cầm lấy đi. – Sau đó ông ta dừng lại và đôi khi, với ánh mắt sắc như dao cạo, bồi thêm câu: – Và anh cũng có thể cầm luôn trát thôi việc đi đấy.
Lúc đó thì có rút lại lời đề nghị cũng vô ích, bạn chắc chắn phải cuốn gói ra đi. Quan điểm của người quản lý là những nhân viên nào tỏ ra bất mãn thì sẽ không làm việc đàng hoàng, và nếu họ không xứng đáng được tăng lương thì tốt nhất là sa thải ngay lập tức. Hệ quả là chẳng mấy ai dám mở lời xin tăng dẫu bản thân không sẵn sàng rời đi. Philip chần chừ. Cậu hơi hoài nghi những đồng nghiệp trong phòng khi họ quả quyết rằng ông Sampson không thể thiếu cậu được. Họ đều là những người tử tế, nhưng khiếu hài hước của họ rất thô sơ, và chắc chắn họ sẽ thấy rất buồn cười nếu xúi giục được Philip đòi tăng lương để rồi cuối cùng cậu bị sa thải. Cậu không thể quên được nỗi nhục nhã từng trải qua khi đi tìm việc, cậu không muốn phải phơi mình ra cảnh ngộ đó một lần nữa, và cậu thừa biết cơ hội để kiếm được một vị trí thiết kế ở nơi khác là vô cùng mong manh: ngoài kia có hàng trăm con người vẽ giỏi chẳng kém gì cậu. Nhưng ngặt một nỗi cậu đang rất cần tiền; quần áo đã rách rưới tả tơi, thảm trải sàn nặng nề làm mục nát cả tất lẫn giày của cậu; cậu suýt chút nữa đã tự thuyết phục bản thân bước vào canh bạc mạo hiểm đó thì vào một buổi sáng nọ, khi đi từ phòng ăn dưới tầng hầm qua hành lang dẫn đến văn phòng quản lý, cậu bắt gặp một hàng dài những kẻ đang đứng chờ phỏng vấn theo một mẩu quảng cáo tuyển dụng. Có khoảng một trăm người ở đó, và bất cứ ai được nhận cũng sẽ chỉ được cung cấp chỗ ăn ở cùng mức lương sáu shilling một tuần y như Philip thuở ban đầu. Cậu thấy vài kẻ trong số họ liếc nhìn mình bằng ánh mắt đầy ganh tị vì cậu đã có việc làm ổn định. Cảnh tượng ấy khiến cậu rùng mình. Cậu không dám mạo hiểm đánh đổi.
