MỘT ÔNG GIÀ THÓC MÁCH
Ra khỏi nhà Cúc, tôi hỏi Kỳ Phát:
- Anh có nói đùa không đấy!
Kỳ Phát lắc đầu nghiêm giọng bảo:
- Với Cúc của tôi thì tôi không bao giờ đùa hết!
Rồi Phát nhìn thẳng vào tôi, hỏi:
- Vậy anh không thấy ông già đó có can hệ mật thiết với việc Hoàn bị mất tích hay sao?
Tôi lúng túng nói:
- Kể ra thì cũng khả nghi lắm nhưng đã chắc đâu chính ông già ấy đã gây nên vụ bắt cóc này. Riêng tôi thì đoán đó chỉ là một ông già tò mò thôi…
Kỳ Phát cười mỉm, vỗ vai tôi mà bảo rằng:
- Ấy chính vì có những ý nghĩ chất phác ấy nên anh không có tài trinh thám. Anh nên nhớ rằng trong những vụ xẩy ra mà người ta không hề có một manh mối nào để tra xét thì chỉ dù một sợi tóc, một hạt bụi, mình cũng phải để ý mở cuộc điều tra. Huống chi là một ông già kỳ lạ.
Ngừng lại một lát, Kỳ Phát lại thong thả bảo tôi:
- Mà rồi anh xem, ông già ấy còn thóc mách hơn lời anh bình phẩm lúc nẫy nhiều…
Tôi lại hỏi:
- Thế bây giờ chúng ta đi đâu?
Kỳ Phát cười ngất:
- Chúng ta đi theo vết ông già ấy chứ còn đi đâu nữa.
Một lát sau chúng tôi đã vào một trường tư, cái trường của Hoàn học. Gọi là nhà trường cho nó oai vệ, chứ sự thực đó cũng chỉ là một gian nhà thường thôi, lại không rộng rãi nữa là đằng khác.
Ngay ngoài cửa vào, chúng tôi thấy ngay những dãy ghế, bàn dài, để học trò dùng, tuy để mộc nhưng đầy vết mực cùng những nét vẽ bằng chì, bằng phấn của bọn học trò tinh nghịch. Cùng trong gian ấy, ở một góc nhà có kê một chiếc bàn vuông, trên để khay chén, cùng chiếc bát điếu, chung quanh để ba chiếc ghế. Chúng tôi biết ngay đó là chỗ ông đốc hoặc ông giáo tiếp những bậc phụ huynh các học trò. Phía trong còn một gian nữa tuy chúng tôi không trông thấy bàn ghế nhưng nhìn qua cửa, thấy cạnh tường có một chiếc bảng đen và hai bức địa đồ, chúng tôi cũng đoán được đó cũng lại là một lớp học nữa, có lẽ cho các học trò lớp trên ngồi.
Lúc ấy đã gần 11 giờ, nên quang cảnh nhà trường vắng tanh, trông ngổn ngang bàn ghế chẳng khác gì một khu chợ xong phiên họp vậy.
Một người tuổi trạc hăm lăm, hăm sáu ra tiếp chúng tôi. Kỳ Phát hỏi:
- Chúng tôi muốn thưa chuyện với ông đốc?
Người kia mời chúng tôi ngồi ở chỗ bàn vuông rồi nói:
- Chính tôi trông coi cái trường này, chẳng hay các ông là ai và đến hỏi việc gì?
Kỳ Phát xưng tên họ, rồi nói rõ cho ông đốc biết rằng chính bà Huyện Vinh đã nhờ chàng đến mở cuộc điều tra về việc Hoàn bị mất tích. Ông đốc thấy nói là Kỳ Phát có vẻ kính trọng lắm - danh tiếng Kỳ Phát còn ai mà không biết nữa - vui vẻ nói rằng:
- Tôi nghe tiếng ông từ lâu, bây giờ mới được gặp mặt. Chẳng hay ông cần dùng tôi việc gì, xin ông cứ nói.
Kỳ Phát nhìn quanh rồi bỗng chỉ tay vào gian trong mà nói ngay rằng:
- Hoàn, con bà Huyện Vinh học ở lớp bên trong này phải không ông?
Ông đốc gật đầu, ngạc nhiên, hỏi lại:
- Vâng, nhưng tại sao ông lại biết?
Kỳ Phát cười, chỉ tay lên chiếc bảng đen:
- Cứ trong những bài học viết trên bảng này, thì có khó gì mà không hiểu gian ngoài ông vẫn để dạy các học trò từ lớp ba trở xuống, Hoàn đã mười ba tuổi, học lớp nhì tất phải ở trong kia.
Không để cho ông đốc tỏ lời kính phục cái tài nhận xét và luận lý tỉ mỉ của mình, Kỳ Phát hỏi tiếp ngay:
- Chẳng hay ông giáo dạy lớp Hoàn là ai?
Ông đốc như thẹn thùng, trả lời:
- Chẳng dám giấu gì hai ông, ở một tỉnh nhỏ mà mở một trường tư, lại cứ theo cách mỗi lớp một ông giáo thì không đủ sống. Ở đây tất cả có năm lớp, song chỉ có hai ông giáo thôi, tôi dạy hai lớp trên còn một ông nữa thì dạy ba lớp dưới…
Kỳ Phát lại hỏi:
- Ông có để ý rằng thường nhật Hoàn có tính nết gì khác thường không?
Ông đốc kiêm ông giáo có vẻ ngẫm nghĩ, một lát mới đứng dậy mở tủ, lấy quyển học bạ của Hoàn ra, đưa cho Kỳ Phát xem mà nói rằng:
- Hoàn vốn là một đứa trẻ thông minh và ngoan ngoãn. Chẳng cứ ở đây, ngay khi còn học ở Hà Nội, các ông giáo đều cho nết tốt và khen cả.
Kỳ Phát hỏi lại:
- Ông có nhận thấy rằng Hoàn có đôi khi bướng bỉnh và thích phiêu lưu không?
Ông đốc lắc đầu:
- Không, Hoàn rất chăm chỉ và biết nghe lời, tôi đã để ý nhiều lần dù có chúng bạn rủ đi chơi bời nghịch ngợm cái gì, Hoàn cũng không theo và chỉ biết học ở đây xong là về nhà ngay thôi…
Tôi cũng hỏi Kỳ Phát:
- Anh vẫn còn nghi rằng chính Hoàn tự ý bỏ đi chơi xa một mình, do ở cái tính thích mạo hiểm dại dột ư? Tôi tưởng rằng chúng ta biết có ông già kia thì đã chắc chắn Hoàn bị người bắt đi rồi, còn gì nữa?
Kỳ Phát gật đầu:
- Tôi hỏi chỉ là muốn cho thực hoàn toàn chắc chắn đó thôi…
Ông đốc ngắt lời Kỳ Phát, hỏi:
- Các ông vừa nói đến ông già nào thì phải?
Kỳ Phát gật đầu nói:
- Vâng chúng tôi đương nghi ngờ một ông già có liên can đến vụ Hoàn bị mất tích.
Ông đốc vui vẻ nói:
- Nếu vậy thì tôi có thể báo cho các ông biết một tin này có lẽ quan hệ lắm. Chính mấy hôm trước khi Hoàn bị mất tích, cũng có một ông già đeo kính đen đến đây hỏi về Hoàn…
Kỳ Phát tiếp lời:
- Ông ấy đến hỏi về ngày sinh tháng đẻ của Hoàn?
Ông đốc giật mình hỏi:
- Tại sao ông lại biết?
Kỳ Phát điềm nhiên bảo:
- Xin ông cứ kể lại cho chúng tôi nghe từ đầu.
Ông đốc nói:
- Tôi còn nhớ từng ly, từng tý. Lúc ấy cũng vào khoảng bây giờ, nghĩa là vừa tan học xong được một lát thì tôi thấy một ông già đeo kính đen vào hỏi tôi. Trước hết, ông ấy cũng hỏi tính nết và sự học hành của Hoàn, mà tôi cũng trả lời đại để như đã nói với các ông vừa rồi…
Tôi ngắt lời:
- Tôi tưởng ông phải lấy làm lạ tại sao ông già ấy lại hỏi kỹ lưỡng về Hoàn chứ?
Ông đốc lắc đầu:
- Vâng, nhưng tôi hỏi thì ông bảo rằng ông là một người bác họ của mẹ Hoàn. Bà Huyện Vinh vì là đàn bà nên không hiểu sự học hành thế nào, có nhờ ông cụ đến hỏi. Chính vì thế mà khi ông ấy hỏi đến học bạ thì tôi đưa ngay. Tôi chắc ông ấy để ý đến tuổi của Hoàn lắm nên có ghi những ngày sinh tháng đẻ vào một quyển sổ nhỏ…
Suốt từ lúc nẫy đến giờ Kỳ Phát như để ý tới lời ông đốc trường tư nói lắm. Rồi bỗng đột nhiên Kỳ Phát hỏi:
- Ông có để ý thấy trên mi mắt ông già ấy có chiếc sẹo không?
Ông đốc ngạc nhiên lắc đầu:
- Không, tôi không để ý điều đó, vả lại ông già lúc nào cũng đeo kính đen khó mà trông thấy được.
Bỗng Kỳ Phát lại hỏi:
- Ông già ấy có hỏi gì đến những trẻ khác cùng một tuổi đó không?
Ông đốc như nghĩ ngợi một lát, lắc đầu bảo:
- Ông ấy chỉ hỏi trong lớp còn ai tên là Hoàn mà đẻ cùng năm tháng ấy, khi ấy tôi bảo không thì ông ấy cảm ơn và cáo từ.
Kỳ Phát hỏi đến đây, cũng đứng dậy mà nói rằng:
- Chúng tôi đã làm mất thời giờ của ông quá nhiều, vậy xin phép ông cho chúng tôi cáo từ.
Nhưng sực nhớ Kỳ Phát lại hỏi:
- Ông có thấy học trò nói gì về ông già ấy không?
Ông đốc lắc đầu:
- Tôi cũng không rõ nữa, nhưng không thấy chúng nói gì với tôi cả. Nếu ông muốn biết chắc hơn thì chốc nữa vào học, xin hai ông lại qua đây, để tôi sẽ hỏi lại chúng.
Kỳ Phát cảm ơn hẹn chiều trở lại rồi cùng tôi ra khỏi trường.
