ÔNG GIÀ MỖI LÚC

MỘT THÊM KỲ DỊ

Sau khi ở nhà trường ra, chúng tôi đi tìm chỗ ăn, sau đó nghỉ ngơi một lúc rồi quay lại. Ông đốc thấy chúng tôi vào vui vẻ tiếp đón, và bảo rằng:

- Học trò vào học bây giờ, vậy hai ông cứ ngồi đây, để tôi gọi chúng hỏi.

Một hồi trống vang lên, bọn học trò xếp hàng vào. Lũ trẻ nhỏ thấy trong lớp có khách lạ thì lấm lét nhìn nhau, nhưng ông đốc đã hỏi:

- Trước hôm Hoàn đi mất, có trò nào trông thấy một ông già đeo kính hỏi han gì Hoàn ở ngoài đường không?

Mấy trò nhao nhao cùng nói, nhưng ông đốc đã chỉ một trò bảo đứng lên trả lời.

Trò ấy nói:

- Thưa thầy, hôm ấy, lúc tan học buổi sáng, con có thấy anh Hoàn ra khỏi đây mấy bước thì gặp ông già ấy giữ lại hỏi han gì chúng con không được biết.

Kỳ Phát ôn tồn hỏi thêm:

- Nhưng em có còn nhớ mặt ông già ấy không?

Trò nhỏ thưa:

- Thưa ông lúc ấy chúng con cũng vội về nhà ăn cơm vì buổi chiều có nhiều bài đọc. Chúng con chỉ biết ông già ấy đeo kính, ăn vận có vẻ sang trọng, lúc đi thì hơi gù gù…

Nhưng trò này vừa nói tới đây đã có bạn nhao nhao cãi:

- Ông ấy đi gù gù bao giờ nào?

Ông đốc giơ tay bảo hãy yên rồi gọi hỏi một trò vừa mới nói câu ấy:

- Dần, trò cũng có gặp ông già ấy à?

- Thưa thầy vâng, con và mấy anh Lưu, Thịnh và Sửu ra về sau cùng có gặp ông già ấy đi trở lại phía trường này, nhưng ông ấy đi thẳng chứ không gù.

Lưu, Thịnh, Sửu cũng đứng lên nói:

- Vâng, ông già ấy đeo kính đen chứ không bị gù ạ!

Trò trước đứng dậy cãi:

- Tôi không trông nhầm, chính ông già ấy đi còng hẳn xuống?

Kỳ Phát mỉm cười, vẫy tay bảo:

- Thôi, điều ấy không can hệ gì, ta biết thế là đủ rồi.

Và quay lại phía ông đốc, Kỳ Phát tiếp:

- Chúng tôi làm phiền ông quá, xin ông tha lỗi cho…

Ông đốc khiêm tốn từ tạ. Chúng tôi đứng dậy ra về.

Kỳ Phát xoa tay có vẻ bằng lòng lắm. Tôi đợi xem Kỳ Phát có nói gì không, khi thấy chàng chỉ gật gù hút thuốc lá thì tôi kiếm lời gợi chuyện:

- Anh nghĩ thế nào, ông già ấy gù hay không gù?

Kỳ Phát nhìn tôi, rồi làm ra bộ ngớ ngẩn nói:

- Ừ, lạ thực nhỉ, có một ông già mà mấy người trông bảo gù, mấy người lại trông bảo không gù, vậy thì nghĩa lý làm sao nhỉ?

Tôi thực thà cũng nhắc lại:

- Ừ, thế là nghĩa làm sao?

Nhưng Kỳ Phát đã cười, vỗ vai tôi mà bảo:

- Thế nghĩa là anh ngu lắm hiểu không?

Tôi không nói gì, lẳng lặng để… hiểu cái ngu của tôi thì Phát đã tiếp:

- Anh nghĩ mà xem, một người mà khi gù, khi không gù, tất nhiên phải không gù.

Tôi cười:

- Anh lại nói cái lối câu đố: mồm bò chẳng phải mồm bò, lại là mồm bò chứ gì?

Kỳ Phát cũng cười bảo:

- Nghĩa là người không gù, giả vờ làm gù thì được, chứ người gù thực, liệu giả vờ làm… không gù, có được hay không?

Rồi Kỳ Phát lại bỗng hỏi tôi:

- Về việc này, anh có ý kiến gì không?

Tôi ngẫm nghĩ một lát nói:

- Tôi đoán việc Hoàn bị bắt chẳng phải là một vụ thù hằn!

- Tại làm sao?

- Tại rằng nếu kẻ thù định bắt Hoàn đi thì chỉ cần dò hỏi Hoàn có phải là con ông Huyện Vinh không thôi, chứ việc gì phải hỏi dò ngày sinh tháng đẻ?

Kỳ Phát gật đầu, khen:

- Khá lắm, độ này anh đã hơi biết luận lý rồi đấy, nhưng đó chỉ là anh mới phá cái thuyết thù hằn, còn thuyết chính của anh là gì?

Tôi nói:

- Cứ như ý tôi, thì đây có lẽ là một cuộc có liên can đến việc chia gia tài.

Phát ngắt lời tôi:

- Chia gia tài thì cũng chỉ cần biết Hoàn là con Cúc, chứ không cần biết ngày sinh tháng đẻ.

Tôi lắc đầu:

- Không, ý tôi muốn nói, đây biết đâu chẳng có kẻ biết rõ ẩn tình trong đời Cúc, biết đâu, Hoàn chẳng là con riêng của Cúc, chứ chẳng phải là chính con Huyện Vinh…

Kỳ Phát quắc mắt hầm hầm nhìn tôi làm cho tôi không dám nói thêm gì nữa. Lâu lâu một lúc, Kỳ Phát mới thở mạnh mà nói rằng:

- Thực may cho anh là bạn thân của tôi, chứ nếu một kẻ khác nói câu ấy thì tôi chắc nó đã phải chết với tôi rồi…

Và nhìn thẳng vào mặt tôi, dằn từng tiếng, Phát tiếp:

- Một lần cuối cùng, tôi nói để cho biết rằng Cúc của tôi hoàn toàn trong sạch, tôi chắc Cúc của tôi dù một ý nghĩ quàng xiên cũng không hề bao giờ có trong trí óc, nữa là… Nhưng thôi, nói sang chuyện khác, kẻo nhắc mãi tới thì có lẽ tôi đến tuyệt giao với anh mất!

Tôi đành hỏi lại:

- Thế anh nghĩ việc này căn nguyên làm sao?

Kỳ Phát gật gù:

- Tôi đã có một vài giả thuyết, song còn phải tra xét đã…

Tôi nghi ngờ:

- Tôi nghi anh đã tìm ra manh mối rồi mà vẫn còn giấu tôi như mọi bận khác chứ gì?

Kỳ Phát buồn rầu, lắc đầu:

- Không, lần này khác, anh ạ! Anh nên hiểu rằng nếu tôi đã thấy rõ ràng manh mối thì không chậm một phút nào, tôi đã đi tìm ngay được Hoàn về, đưa Hoàn đến trước mặt Cúc mà nói rằng: “Cúc ơi, tôi không có phúc là người đã sinh ra Hoàn, nhưng nay tôi cũng được yên ủi vì đã cứu được Hoàn thoát từ chỗ chết về đây! Đời Cúc được sung sướng là tôi cũng đủ lấy làm sung sướng lắm rồi!”

Từ đây trở đi, Kỳ Phát như kẻ đương mơ mộng ở đâu đâu. Chàng đăm đăm con mắt, như nhìn chăm chú mà không có một đích nào cả, hồn phách như lạc đến đâu đâu đến nỗi tôi hỏi luôn mấy câu mà Phát cũng không hề nghe tiếng, lặng thinh chẳng trả lời.

Cho tới lúc chúng tôi về đến Hà Nội.

Không buồn cởi bỏ quần áo nữa, Phát lăn ra giường ngủ. Tôi biết Kỳ Phát nghĩ nhiều thành mệt nên để cho chàng nằm, dặn thằng nhỏ đun sẵn nước, đợi lúc Phát dậy thì pha cho chàng cốc cà phê sữa, một thứ mà Phát thường dùng cho lại sức và tỉnh người.

Còn tôi thì lại nhà in trông nom cho báo lên khuôn.

Mãi đến nhá nhem tối, tôi mới trở về, định rủ Phát cùng đi ăn thì đã thấy giường bỏ không. Hỏi thì thằng nhỏ thưa rằng:

- Khoảng 5 giờ cậu ấy dậy, có vẻ vội vàng lắm, chỉ kịp uống xong cốc cà phê là đi ngay và dặn con rằng không chắc mấy giờ cậu ấy về. Vậy cậu cứ ăn cơm trước?

Tôi nghĩ mà thương hại Kỳ Phát quá. Khốn nạn, anh chàng si tình ấy, lần đầu đem tài trí làm việc cho người yêu độc nhất trong đời mình, nếu không thành công, Hoàn có mệnh hệ nào, Cúc bị đau khổ, thì có lẽ chàng sẽ thề suốt đời không dùng đến tài trinh thám nữa!

Khoảng 8 giờ tối Kỳ Phát về.

Chàng vất mũ lên trên mặt bàn, rồi thở dài, cúi xuống tháo giầy. Cứ trông nét mặt chán nản của Kỳ Phát tôi đã đoán ra ngay anh chàng đã đi dò xét theo một giả thuyết nào mà không có kết quả như ý muốn.

Tôi biết lúc này chẳng nên hỏi han gì lôi thôi hết, nên để yên cho Kỳ Phát nhẩy lên giường nằm khoanh tay nhắm mắt. Một lúc lâu, tôi liếc mắt nhìn xem, thấy Kỳ Phát đã ngáy đều, có lẽ trước đây mấy giờ, chàng đã đi nhiều, hoặc làm gì nhọc mệt lắm nên bây giờ vừa nằm xuống đã ngủ ngay được.

Bên ngoài, gió lạnh lùa vào khe cửa nghe buồn quá.

Tôi nhẹ nhàng kéo chăn đắp cho Kỳ Phát, vì trong những giờ phút này, lòng tôi cũng thấy lành lạnh, cái lạnh của những trai trẻ sống một mình phóng lãng đã quen như bất thình lình nhận thấy đời mình trống trải.

Sáng hôm sau… Chúng tôi còn đương ngủ mê mệt đã thấy tiếng đập cửa thình thình. Tôi và Kỳ Phát cùng choàng dậy.

Đã tập quen được cái tính hễ sực thức là tỉnh táo ngay, nên trong lúc tôi còn đương ngái ngủ, bàng hoàng, Kỳ Phát đã nhẩy ba bước đến cửa, mở ra, rồi vội hỏi:

- Người nhà bà Huyện Vinh phải không?

Một ông già lễ phép cúi chào, rồi nói:

- Bẩm ông, bà Huyện con bảo ra mời ông vào ngay!

Kỳ Phát hỏi:

- Có tin gì về cậu Hoàn không?

Người lão bộc thưa:

- Bẩm, không ạ, nhưng nhà hôm qua vừa mất trộm!

Kỳ Phát thở mạnh một cái, rồi ngồi phịch xuống ghế. Chàng sung sướng quay lại bảo tôi rằng:

- Thôi, thế là tôi yên tâm, có người đập cửa gấp, tôi sợ quá, tưởng Cúc đã làm sao, khi thấy ông già nói bà Huyện mời vào, thì tôi đã hơi vững dạ, đến khi hỏi có được tin tức gì về Hoàn thấy trả lời không thì tôi không còn e ngại nữa.

Ngừng lại một lát, Kỳ Phát lại tiếp:

- Còn như vụ trộm - một vụ trộm thôi - thì dù mất bao nhiêu nữa cũng không đáng làm cho tôi kinh hoảng…

Quay ra phía người lão bộc, Kỳ Phát bảo:

- Thôi, được rồi, ông già cứ về!

Có lẽ vì thấy Kỳ Phát tỏ ý không quan tâm gì đến vụ trộm, người lão bộc nói thêm:

- Bẩm ông, bà Huyện con bảo mời ông vào ngay, vì vụ trộm này kỳ lạ lắm!

Kỳ Phát gật đầu:

- Được rồi, tôi vào ngay bây giờ, bác cứ về trước thưa với bà Huyện thế!

Người lão bộc ra rồi, Kỳ Phát ngoảnh lại phía tôi, hỏi:

- Ăn qua quýt quà sáng, rồi đi chứ?

Tôi gật đầu, không nói gì, chỉ ngoan ngoãn đứng dậy ra rửa mặt và mặc quần áo. Nửa giờ sau, chúng tôi đã ngồi trên tầu, vào Hà Đông.

Lần này, tôi không thấy Kỳ Phát lo nghĩ gì nên hỏi:

- Anh không băn khoăn về vụ trộm mới xẩy ra này ư? Hay là đã đoán biết trước là việc gì rồi?

Kỳ Phát lắc đầu:

- Không, tôi chưa đoán được, nhưng tôi rất bằng lòng vì có việc này xẩy ra…

Thấy tôi ngạc nhiên chưa hiểu, Kỳ Phát tiếp:

- Bằng lòng, vì trong vụ Hoàn bị bắt cóc, tôi chưa đủ manh mối để tra xét, như hôm qua, lùng tìm mấy nơi đều thất bại chính là vì thế. Nếu mà mọi chuyện đến đây là hết, không xẩy ra thêm việc gì nữa thì thực khó khăn cho tôi, nhưng may thay, đã mới xẩy ra vụ trộm… Và tôi tin chắc rằng nhờ có vụ trộm này, thế nào tôi cũng tìm được thêm vài đầu mối nữa và lúc ấy thì, biết đâu, tôi sẽ khám phá ra được mọi điều bí mật!