MỘT BỨC HỌA CỔ
Kỳ Phát gật gù lẩm bẩm:
- Thôi, phải rồi!
Thằng bé con lúc nẫy luống cuống hết nhìn chúng tôi, lại nhìn đến Cúc, sau cùng ôm mặt, khóc rưng rức. Tôi vẫn không thôi chiếu ánh đèn sáng vào mặt thằng bé vì mang máng như đã nhìn thấy nó ở đâu. Bỗng tôi giậm chân, bảo:
- Thế mà không nhớ ra, đích là Hoàn con ông Thắng rồi!
Thằng bé ngạc nhiên trố mắt nhìn tôi, sau cùng sung sướng hỏi:
- Vậy ra ông cũng quen thầy cháu?
Cúc hiểu ra, bảo:
- Thôi phải, thằng bé này hẳn là đứa bị lạc ở Tiền Quân Thành.
Kỳ Phát gật đầu:
- Chính nó, nhưng thôi, chúng ta hãy vào trong nhà nói chuyện.
Nhưng chưa đi được mấy bước, Kỳ Phát đã dừng lại bảo chúng tôi:
- À, mà trước hết, chúng ta hãy xem lão già kia định đến đây lấy trộm những gì nào.
Thằng bé kinh ngạc, hỏi Kỳ Phát:
- Vậy ra ông cũng biết lão già ghê gớm ấy ư?
Kỳ Phát không trả lời, nhấc lấy chiếc đèn bấm của tôi, soi khắp nơi trong bếp. Mọi vật đều y nguyên chỗ cũ, trừ ra một nắm đũa rơi tung tóe trên mặt đất. Kỳ Phát cau mày, nghĩ ngợi, sau cùng hỏi thằng bé:
- Có phải chính em lúc bỏ chạy, đã chạm rơi nắm đũa này không?
Thằng bé gật đầu, Kỳ Phát lại hỏi tiếp:
- Thế lão già sai em tìm lấy vật gì?
Thằng bé chỉ tay, trả lời:
- Lão bảo cháu lấy nắm đũa này. Lúc có người kêu đúng tên cháu, sợ quá, cháu vất đũa mà bỏ chạy.
Kỳ Phát nhặt lấy nắm đũa xem xét kỹ lưỡng từng chiếc, sau cùng, quay hỏi Cúc:
- Cúc xem những chiếc đũa này có gì lạ không?
Cúc lắc đầu:
- Đấy anh xem cũng biết, đũa này là đũa tre thường ăn, có gì là lạ đâu?
Kỳ Phát không nói gì, cầm lấy nắm đũa, cùng chúng tôi bước vào trong nhà. Chúng tôi đã ngồi yên đâu đấy, Kỳ Phát bảo tên đày tớ già rót nước đưa cho thằng bé con uống, rồi dịu dàng bảo:
- Em đừng sợ hãi gì cả nhé, rồi ta sẽ đưa em về tận nhà… Bây giờ, em hãy cố nhớ lại tất cả mọi việc xẩy ra, rồi trả lời những câu ta hỏi đây… Trước hết em hãy cố nhớ lại xem, từ lúc trèo tường lối sau vào nhà này, lão già kia có bảo em lấy vật gì khác không, hay chỉ có nắm đũa, và em có thấy lão lấy gì không?
Thằng bé ngẫm nghĩ giây lát, rồi lắc đầu:
- Không, lão chỉ cần lấy đũa, mà lần trước cũng vậy.
Kỳ Phát giật mình:
- Lần trước, chính em đã vào nhà em ở Tiền Quân Thành mà cũng lấy đũa phải không?
Thằng bé gật đầu:
- Vâng!
Kỳ Phát nghĩ ngợi, một lúc sau, quay bảo Cúc:
- Nếu thế thì lần trước ở đây cũng đã mất trộm đũa rồi, Cúc thử hỏi đứa ở xem có tất cả trước đây bao nhiêu đũa!
Cúc cho gọi con vú vẫn giữ việc bếp núc lên hỏi, sau đếm lại, thì quả nhiên đã mất hai đôi đũa thật.
Kỳ Phát lẩm bẩm:
- Lần trước ở đây mất đũa, mà chỉ mất có đũa thôi, ở nhà ông Thắng thì mất đũa lại đèo thêm cả chiếc đĩa cổ nữa.
Thằng bé nhanh nhẹn nói:
- Chiếc đĩa cổ ở nhà cháu, chính lão già đã lấy!
Kỳ Phát gật gù:
- Ta đã biết điều đó!
Nhưng tôi chợt nghi ngờ mà hỏi thằng bé:
- Thế sao lúc hắn dẫn em vào đây lấy trộm, em không hô hoán lên?
Thằng bé cúi đầu:
- Lão già bảo cháu rằng nếu kêu lên thì lão bỏ chạy, và người ta sẽ bắt cháu, vì ngờ cháu đi ăn trộm…
Tôi hỏi gặng:
- Nhưng còn lần vào chính nhà em ở Tiền Quân Thành, em cũng cứ kêu lên, chắc người nhà sẽ ra ngay, còn sợ gì nữa!
Thằng bé lắc đầu:
- Không, lần ấy thì lão già đi kèm ngay cạnh cháu. Lão cầm dao nhọn lúc nào cũng dí sát vào lưng và bảo: Hễ kêu lên một tiếng khẽ là lão đâm chết ngay.
Kỳ Phát nhìn tôi thở dài:
- Anh vừa hỏi những câu vô ích cả, vì khi lão già cần phải có Hoàn con ông Thắng đi theo để hành động, hắn phải tính đủ cách để cho Hoàn khỏi làm ngăn trở trong khi hành động. Một điều nữa là đối với một thằng bé mười ba tuổi, thì việc mưu mô dọa nạt cũng không khó khăn gì lắm.
Cúc nói:
- Nhưng anh quên không hỏi việc xẩy ra hôm cậu bé này bị bắt đi thế nào?
Thằng bé nói ngay:
- Cháu khó trả lời lắm, vì cháu chỉ nhớ khi đi học về đến đường bờ sông, cháu chợt như ngửi thấy mùi thuốc gì thơm hắc sau đó thì mê man không biết gì nữa.
Cúc buồn rầu:
- Chắc thằng bé con tôi cũng bị như thế, chứ nó vốn rất cẩn thận, người lạ không bao giờ rủ nó đi chơi đâu được.
Kỳ Phát có ý ngẫm nghĩ, lâu lâu mới nói rằng:
- Lúc bị bắt đi đã vậy, nhưng trong bao ngày ở nhà lão già em hẳn phải tỉnh, và biết mọi sự chứ?
Thằng bé gật đầu:
- Vâng, nhưng lão già nhốt cháu trong buồng, khóa trái cửa lại, không cho đi đâu một bước.
Cúc lo lắng hỏi:
- Thế lão già có đánh đập cậu bao giờ không?
- Thưa không, chẳng những không đánh đập mà mọi thứ cơm nước, lão cho ăn rất cẩn thận, thêm có quà sáng, quà trưa, có điều lão dặn phải coi chừng hễ kêu lên một tiếng là lão giết ngay!
Chẳng muốn cho Cúc liên tưởng lo sợ cho số mệnh con mình, Kỳ Phát nói luôn:
- Chắc Hoàn con Cúc cũng vì những lời dọa nạt giống như thế mà không dám hé răng.
Nhưng Cúc vẫn nghi ngờ:
- Anh có chắc không?
- Chắc lắm, vì nếu không như Hoàn con ông Thắng thì sao con Cúc lại cũng chịu dẫn lão già đến đây mà ăn trộm đũa?
- Sao anh biết?
Kỳ Phát cười:
- Nếu không thì đời nào mấy con chó lai dữ tợn của Cúc lại chịu nằm im thin thít?
Cúc đã tin tin, nhưng chợt nhớ, hỏi lại:
- Thế lần này, có thằng cháu đi cùng đâu mà chó cũng không sủa cắn?
Kỳ Phát cười:
- Ấy, chính tôi lúc ngồi trong này rình cũng đã sung sướng hy vọng gặp được Hoàn con Cúc vì thế… Tuy không nói ra, nhưng tôi nghĩ bụng: Ta cứ ngồi yên đây, hễ thấy chó không cắn, nghĩa là có Hoàn đi theo, ta không cần bắt thủ phạm làm gì, miễn là rình biết được cách hành động của hắn, sau đó, cố giữ chịt lấy Hoàn… Mà rồi quả nhiên chó không cắn, mặc dầu Hoàn không đi theo, chỉ là vì lão già kia đã khôn ngoan đánh bả chó chết cả từ trước rồi.
Cúc nghĩ ngợi một lát, rồi nói:
- Cúc tôi cứ xem như cách thức anh hành động thì hình như anh cho rằng mục đích của thủ phạm cần biết trước nhất, sau mới là việc bắt thủ phạm?
Kỳ Phát gật đầu:
- Quả có thế, nếu tôi biết rõ được mục đích của thủ phạm thì tôi có thể tìm được Hoàn. Hay muốn nói rằng, nếu tôi đã tìm được Hoàn, tự khắc tôi có thể tìm được đến thủ phạm.
Cúc hỏi lại:
- Thế bây giờ anh đã tìm được Hoàn con ông Thắng, liệu anh có thể tìm được đến thủ phạm không?
Kỳ Phát gật đầu:
- Lẽ tất nhiên tôi sẽ tìm được đến thủ phạm đã bắt Hoàn.
Và không để cho Cúc nói thêm gì nữa, Phát tiếp luôn:
- Cúc hãy ngồi đây, để xem cách tôi tìm con đường dẫn đến thủ phạm.
Và Kỳ Phát quay sang hỏi Hoàn con ông Thắng:
- Lúc Hoàn bị bắt đi thì bị đánh thuốc mê, lúc Hoàn ở nhà thì bị nhốt kín vì thế mà không nhận được ra chỗ ở của lão già ở đâu. Song lúc chủ nhà lão đến đây ăn trộm lần sau cùng này, hẳn Hoàn có thể biết được…
Thằng bé lắc đầu:
- Cháu cũng không biết được hơn gì lắm, vì rằng lần đầu tiên lão dẫn đến phố Tiền Quân Thành, nhà cháu ở, thì lão cũng đánh thuốc mê cháu đi, lúc đến, nên cháu mới biết. Lần thứ nhì có lẽ lão không cần đánh mê nhiều như trước vì đi ăn trộm nhà lạ, nên cháu tỉnh hơn…
Tôi vội vàng nói:
- Thế thì em chắc có thể trông thấy đường lối chứ?
Thằng bé lắc đầu:
- Không! Vì lão cẩn thận, trước khi đi lấy vải dầy buộc chặt lấy mắt cháu, sau đó đeo một chiếc kính đen ở bên ngoài, và làm như cháu đau mắt.
Kỳ Phát ngạc nhiên hỏi:
- Sao em lại đoán được rõ ràng như thế?
Thằng bé trả lời:
- Vì cháu nghe thoáng thấy như có người chào lão già và hỏi lão đi đâu.
Kỳ Phát ngắt lời:
- Người ta gọi lão già là gì!
- Người ta không nói tên, chỉ hỏi: “Cụ đồ tối còn đi đâu thế?”
- Lão già trả lời thế nào?
- Lão nói có thằng bé ở nhà quê đau mắt ra tỉnh chữa thuốc, nên phải đưa đến xem ở phố Hàng Bông…
Kỳ Phát gật gù lẩm bẩm:
- Nếu những câu ta hỏi em sau đây mà em cũng trả lời được rõ ràng như bây giờ, thì chắc chắn chỉ ba phút, ta có thể tìm ra được chỗ ở của lão già, ở vùng nào ở Hà Nội.
Ngừng lại một lát để cho thằng bé khỏi cuống quýt, Kỳ Phát tiếp:
- Lối ra vào nhà lão, em có để ý thấy gì lạ không?
Thằng bé nghĩ ngợi một lát rồi trả lời:
- Cháu nhớ lúc đi ra, sau khi ra khỏi cửa một lát thì phải bước lên một con đường hơi dông dốc…
Kỳ Phát hỏi kỹ lại:
- Phải lên dốc chừng bao nhiêu bước?
- Cháu nhớ chỉ phải đi chừng sáu, bẩy bước thôi… mà con đường đi chỗ ấy khấp khểnh lắm!
Kỳ Phát gật đầu:
- Tốt lắm, em hãy cố giúp ta hơn chút nữa, mắt em bị bịt kín, vậy chỉ còn trông mong vào đôi tai… Em hãy cố nhớ kỹ xem lúc vừa ra khỏi nhà lão thì tai em nghe thấy những gì lạ?
Thằng bé cau mặt như cố ý tìm tòi trong trí nhớ, sau cùng lắc đầu:
- Không có gì lạ cả, chỉ những tiếng thường nghe thấy ở ngoài đường!
- Ví dụ như?
- Như tiếng xe cao su, tiếng chuông xe đạp, tiếng rao hàng quà, tiếng chuông xe điện.
Kỳ Phát ngắt lời, hỏi lại:
- Em có nghe thấy tiếng xe điện chạy?
Thằng bé gật đầu:
- Vâng!
Rồi bỗng nhớ ra, nó vội nói:
- À, cháu nghe thấy cả tiếng người gọi bảo nhau vào Hà Đông nữa!
Hai mắt Kỳ Phát như quắc sáng, vốn đi cùng Kỳ Phát đã lâu, tôi biết đó là biểu hiện lúc chàng vừa nắm được đầu mối dây trong việc tra xét, bây giờ Kỳ Phát chỉ khéo lần tìm là chắc chắn thế nào cũng sẽ ra… Quả nhiên Kỳ Phát lẳng lặng, đi đi lại lại trong phòng chốc lát, rồi chợt dừng lại, đến trước mặt thằng bé mà hỏi:
- Em hãy cố nhớ lại nhé… Mắt em bị bịt kín, tai em còn nghe thấy, như vậy thì mũi em hẳn cũng còn ngửi được. Vậy em hãy nhớ lại xem khi vừa ở nhà thoạt đi ra, em có ngửi thấy mùi gì lạ không?
Thằng bé ngơ ngác nhìn Kỳ Phát, như lạ lùng về câu hỏi này. Nó lại nhìn quanh như cố tưởng tượng lại mọi việc đã qua, sau cùng lắc đầu:
- Không, hình như cháu không ngửi thấy mùi gì lạ cả!
Kỳ Phát điềm tĩnh ngồi xuống, và dịu dàng bảo thằng bé:
- Em cứ nhớ kỹ xem, mùi lạ ta nói đây nghĩa là như mùi nước hoa, mùi khói chẳng hạn…
Thằng bé reo lên như tìm được một vật đánh mất:
- Vâng, có! Cháu có ngửi thấy mùi khói hơi khen khét. Ra khỏi nhà thì ngửi thấy nhiều hơn, nhưng lúc ở trong nhà cũng thấy có mùi ấy.
Kỳ Phát xoa tay ra dáng đắc ý lắm.
Chàng quay lại mà bảo Cúc rằng:
- Tôi không ngờ mà việc tra xét lại tiến được nhanh như thế. Thôi, bây giờ khuya rồi, Cúc hãy cho thằng bé lên gác ngủ, để sáng mai đưa nó về nhà…
Cúc tuy đứng dậy nhưng cũng gặng hỏi:
- Thế là anh đã tìm ra manh mối vụ này rồi?
Kỳ Phát gật đầu:
- Tìm ra được một phần lớn. Song nếu cứ được may mắn như thế này mãi, thì tôi chắc không mấy ngày nữa, tôi đã có thể đưa Hoàn về trả Cúc. Bây giờ thì chúng tôi đi ngủ, để lấy sức, mai đi bắt thủ phạm.
Cúc nóng nẩy hỏi:
- Thủ phạm bắt Hoàn?
Kỳ Phát gật đầu, và nói cho Cúc khỏi lầm:
- Vâng, thủ phạm đã bắt Hoàn, con ông Thắng!
Cúc ngạc nhiên:
- Thủ phạm bắt Hoàn con ông Thắng, cũng là thủ phạm bắt con tôi chứ gì?
Thấy Kỳ Phát lặng yên, Cúc lo lắng hỏi:
- Hay là có hai người?
Kỳ Phát không trả lời, ung dung bảo:
- Cúc thường bảo Phát phải đề phòng cẩn thận. Vậy mà bây giờ khuya lắm rồi, mai lại cần đi sớm bắt thủ phạm, vậy Cúc không muốn cho Phát nghỉ ngơi lấy sức sao?
Cúc không biết nói thế nào nữa, đành bảo người nhà lên dọn buồng ngủ cho thằng bé nằm, rồi dẫn nó lên sau. Nhưng Cúc còn dặn trước:
- Mai khi anh đi, nhớ cho gọi tôi đã nhé!
Kỳ Phát mỉm cười, gật đầu, đợi cho Cúc đi khỏi rồi, mới bảo tôi:
- Nếu mình không làm thế thì có lẽ Cúc còn bắt nói chuyện suốt sáng.
Tôi gật đầu:
- Phải, việc này, Cúc biết cũng không ích gì. Nhưng thực có phải ý anh nghĩ rằng có hai thủ phạm không?
Kỳ Phát nhẩy lên giường, nằm hẳn hoi, rồi trả lời:
- Ý tôi nghĩ rằng cả anh nữa, biết bây giờ cũng không được ích gì!
Nghĩ ngợi vì những việc xẩy ra, càng ngày càng thêm rắc rối, tôi nằm mà khó ngủ quá, cựa mình luôn, trái lại Kỳ Phát ngủ một mạch có vẻ ngon lành lắm. Mặc dầu, đúng 6 giờ sáng, Kỳ Phát đã vùng trở dậy, liếc nhìn đồng hồ, rồi bảo tôi:
- May quá, không sớm cũng không muộn. Thôi anh cũng dậy đi, tôi nhờ đi đằng này một chút.
Tôi nhanh nhẹn dậy, rửa mặt, mặc quần áo và vui vẻ hỏi Phát:
- Đi bắt thủ phạm ngay bây giờ chứ?
Kỳ Phát lắc đầu:
- Không, tôi nhờ anh đưa giúp Hoàn con ông Thắng về nhà hộ, và dặn rằng, chớ có rời Hoàn ra nửa bước, cho đến bao giờ tôi lại báo tin hết nguy hiểm hãy hay!
Thấy tôi xịu mặt, Kỳ Phát đến bên, vỗ vai tôi cười, bảo:
- Tôi cũng đi đằng này có tí việc, nhưng chưa bắt thủ phạm đâu, còn đợi anh đi cùng nữa. Vậy bây giờ, anh cứ lại đằng ông Thắng, giao trả Hoàn, xong đâu đó về qua nhà, thử xem có thư từ giấy tờ gì cần không rồi lại cao lâu Hoàng Nguyên lên gác tìm tôi…
Giơ tay xem đồng hồ, Kỳ Phát nói:
- Tôi sẽ đợi anh ở đấy từ 8 giờ cho đến 8 rưỡi.
Ngay lúc này, Cúc ở trên gác đi xuống bảo:
- Anh Phát, thế tôi cũng lại đợi anh ở Hoàng Nguyên chứ?
Kỳ Phát cười, lắc đầu:
- Không, Cúc thì đợi… ở nhà này!
Cúc hỏi lại:
- Cúc không đi được à?
Kỳ Phát lắc đầu:
- Đi được nhưng không ích gì mà làm khó khăn công việc của bọn tôi, chi bằng Cúc không đi thì hơn.
Tôi cũng bảo Cúc:
- Cúc cứ ở nhà, hễ có tin gì thì lập tức tôi vào báo cho Cúc biết ngay.
Cúc như tiếc rẻ, sau cùng lại lo lắng mà bảo:
- Nhưng tôi muốn anh Phát mang khẩu súng lục theo.
Kỳ Phát cười:
- Ừ, thì mang. Nhưng chắc chẳng phải dùng đến đâu!
Cúc gọi người nhà, bảo cầm chiếc bao súng xuống, đưa tận tay cho Kỳ Phát mà năn nỉ:
- Tôi biết Phát thường không coi những sự nguy hiểm vào đâu cả, nhưng Phát nên nhớ rằng Cúc hoàn toàn trông cậy ở Phát, Phát mà làm sao thì Cúc thực bơ vơ…
Tới đây, Cúc nghẹn ngào không nói nữa. Phát có vẻ cảm động lắm, bảo:
- Cúc không ngại, cứ tin cậy ở tôi!
Câu nói của Cúc, Phát nhắc đi nhắc lại mấy lần khi ra đợi ô tô. Tôi nói:
- Thế là Cúc đã tỏ tình lưu luyến anh hết sức, trong khi chưa có thể nói rõ những ý muốn về tương lai của mình!
Kỳ Phát nghĩ ngợi, giây lâu mới nói:
- Biết đâu, nguyên ý Cúc chỉ muốn tỏ ra rằng hiện thời, tôi đảm nhận việc tìm Hoàn cho Cúc, nếu tôi bị hại thì tức là Hoàn cũng không còn hy vọng trở về… Vì thế mà Cúc hóa bơ vơ…
Tôi lắc đầu:
- Tôi chắc Cúc không có ý định nói thế!
Nhưng Kỳ Phát bỗng gạt đi, bảo:
- Thôi, đó là chuyện về sau, bây giờ hãy cố tìm ra thủ phạm và Hoàn cho Cúc đã. Anh nhớ những lời tôi dặn nhé, đưa Hoàn về giả ông Thắng, về xem thư từ rồi lại Hoàng Nguyên!
Tôi gật đầu:
- Được rồi, tôi sẽ lại lúc hơn 8 giờ một tí!
Và tôi ước lượng cũng không sai, sau khi đưa Hoàn về nhà, dặn dò ông Thắng cẩn thận, về nhà xem không có giấy tờ gì quan hệ, tôi đến cao lâu Hoàng Nguyên thì mới đến 8 giờ 7 phút.
Tôi lên thẳng trên gác, không thấy Kỳ Phát đâu cả nên lại xuống vào nhà trong tìm lại, cũng không thấy. Tôi đoán chắc có lẽ Kỳ Phát đi công việc gì chậm chưa về kịp nên lên gác bảo pha ấm nước ngồi chờ.
Quả nhiên, mười phút sau, tôi thấy Phát lên, nhìn quanh, khi thấy tôi thì mừng rỡ quá, bảo:
- Tôi lại chỉ sợ anh đi đâu rồi vì đến mà chưa thấy tôi… Tôi cũng khờ, giá ngay đêm qua, đánh dây thép ra Hà Nội thì có lẽ được việc hơn, khỏi phải tìm tòi mất công, vô ích. Nhưng không sao, may việc chỉ chậm nhiều lắm là nửa giờ thôi!
Tôi hỏi:
- Anh đi tìm ai hẳn?
Kỳ Phát gật đầu:
- Tôi muốn gặp Trúc Tâm!
- Trúc Tâm nào, hay là viên thanh tra Sở Liêm phóng?
- Phải! Chính hắn! Tuy Trúc Tâm không có tài gì đặc biệt nhưng đối với bạn rất tốt. Khi cần hắn giúp thì hắn không bao giờ từ chối cả. Đối với tôi, hắn rất mến, vả lại nhiều khi có việc gì khó khăn hắn thường đến bàn và hỏi ý kiến tôi. Hôm nay, tôi cần phải gặp hắn vì dù sao mình cũng cần phải hành động cho hợp pháp một chút. Tôi muốn có Trúc Tâm đi để chứng kiến việc bắt thủ phạm này.
Tôi sực nhớ, hỏi:
- À, mà anh bảo có hai thủ phạm cơ mà?
Kỳ Phát gật đầu. Tôi lại hỏi:
- Thế bây giờ đi bắt thủ phạm nào?
- Hôm qua, tôi chẳng nói cho anh và Cúc biết rằng đi bắt thủ phạm đã bắt Hoàn con ông Thắng ư?
- Còn thủ phạm thứ hai?
- Cần phải bắt được thủ phạm thứ nhất đã, nhờ đó, tôi sẽ tìm ra thủ phạm thứ hai vì tôi biết chắc hai người phải có liên can với nhau không ít thì nhiều.
- Mà là hai ông già?
- Phải đó, anh biết cũng như tôi, còn hỏi gì nữa?
Tôi cười:
- Tôi chỉ phỏng đoán thế thôi chứ sự thực tại sao lại biết thế thì tôi chịu! Anh hãy cắt nghĩa cho tôi nghe!
Kỳ Phát rót nước ra chén, uống hết, tặc lưỡi một cái, nói:
- Chè pha đến nước này mới ngon đây! À, mà có gì là khó khăn đâu, hẳn anh còn nhớ trước tôi và anh đã cãi lý nhau về việc ông già kỳ dị đến trường học hỏi thầy giáo Hoàn và hỏi Hoàn ở giữa đường, một người còng lưng và một không còng… Tôi đã nói rằng như thế, nghĩa là lão già ấy không còng lưng, mà phải làm như vậy cốt để cho người ngoài khó nhận. Lão lúc nào cũng đeo kính cũng vì cớ ấy!
Ngừng lại một lát, Kỳ Phát tiếp:
- Mà anh hẳn cũng nhận thấy rằng lão già xem tướng số vào nhà ông Thắng thì cũng không đeo kính mà cũng không còng lưng, nghĩa là lão này không cần phải giấu giếm gì, hay nói cho đúng hơn, không có thủ đoạn bằng lão kia… như vậy, tất phải có hai người!
Thấy tôi chưa nói gì, Kỳ Phát lại tiếp:
- Có lẽ, trước tôi cũng chưa tin chắc như anh, nhưng sau, thấy hai vụ trộm khác nhau thì tôi không còn nghi ngờ gì nữa.
Tôi ngạc nhiên:
- Hai vụ trộm giống nhau chứ lại.
- Không, khác nhau.
- Cùng mất đũa cả mà.
- Phải, cùng mất đũa, mà vụ trộm nhà ông Thắng còn mất thêm chiếc đĩa cổ nữa. Cả vụ trộm thứ hai ở nhà Cúc, lão già cũng định tìm vào trong nhà lấy thêm đồ vật khác nữa. Trái lại, lần thứ nhất, Cúc mất trộm, chỉ mất nguyên có đũa thôi, mà cửa vào nhà trong lại mở, trộm cũng không thèm lấy vật gì khác cả. Xem đó, ta có thể nói chắc rằng có hai lão già: lão thứ nhất, thủ phạm bắt Hoàn con ông Thắng không có thủ đoạn gì và còn tầm thường lắm vì ngoài mục đích chính là ăn trộm đũa, còn bạ thứ gì đáng giá cũng lấy theo cả. Lão thứ hai, thủ phạm bắt Hoàn, con Cúc, thủ đoạn ghê gớm hơn nhiều. Lão cần phải giấu kín tung tích và chỉ theo nguyên một đích là lấy chiếc đũa, ngoài ra, dù có gặp vật gì đáng giá trước mắt cũng không thèm! Có lẽ chính lão là người đã viết thư dọa nạt tôi!
Nghe Kỳ Phát luận lý rành mạch, tôi kính phục vô cùng. Nhưng tôi còn muốn biết rõ ràng hơn nữa, nên hỏi:
- Nhưng tại sao cả hai lão già cùng theo chung một mục đích là ăn trộm đũa?
Kỳ Phát lắc đầu:
- Chính tôi cũng còn mong bắt được lão già thứ nhất, rồi do đó mà tìm ra lão già thứ hai, hay ít nhất cũng tìm ra được cái đích của hai lão đương theo. Hiện giờ tôi chỉ mới biết chắc rằng: đũa là một vật đối với họ quý giá vô ngần, hơn hết thẩy những đồ đắt tiền bầy trong nhà Cúc và hai lão già phải có liên lạc ít nhiều với nhau vì họ hành động có nhiều chỗ giống nhau lắm.
Kỳ Phát vừa nói tới đây thì dưới nhà đi lên một người cao, mặt xương, đeo kính trắng, Kỳ Phát vui vẻ nói:
- May quá, anh lại cũng còn sớm chán, tôi chỉ lo đến chiều tối anh mới về thì nguy.
Và Kỳ Phát giới thiệu tôi với Trúc Tâm, sau đó chàng tiếp tục kể chuyện này suốt từ đầu đến cuối cho Trúc Tâm nghe. Trúc Tâm như chú ý lắm, lẩm nhẩm gật đầu, tỏ ý kính phục những đoạn Kỳ Phát luận lý tìm ra nhiều điều mà lúc thoạt tiên người nghe không ai cho là quan trọng.
Cuối cùng Kỳ Phát hỏi:
- Bây giờ, theo ý anh thì thủ phạm đã bắt cóc Hoàn con ông Thắng chính nhà ở đâu?
Trúc Tâm nghĩ ngợi một lát, sau lắc đầu bảo:
- Những điều của Hoàn nói không đủ căn cứ mà tìm ra dấu vết được. Nếu tôi tra xét vụ này thì trước hết tôi hãy cho người đi dò tìm khắp những nơi ngõ hẻm hang cùng xem có ai là có những cách hành động và hình dạng giống thế không…
Kỳ Phát gật gù, bảo:
- Cách tra xét ấy phải là anh mới làm được vì anh có hàng trăm người chỉ điểm dưới tay. Anh vì thế mà có thể tìm được ra nhiều lão già khả nghi, rồi anh lại dò lại một lượt xem lão nào là có vẻ thủ phạm nhất… Cách của tôi khác hẳn, trước hết tôi hãy căn cứ ở những lời Hoàn nói mà tìm ra chỗ ở của thủ phạm, sau đó tôi đến xem có thực thủ phạm ở đấy không, còn việc cuối cùng thì anh cũng như tôi, đều tính đến cách cho thủ phạm vào lưới.
Trúc Tâm gật đầu:
- Cách của anh nói thì dễ và nhanh lắm, xong tôi e không mấy khi có kết quả. Nhưng không sao, chúng ta hãy cứ theo cách anh tìm xem thế nào…
Kỳ Phát mỉm cười, lắc đầu:
- Tôi không dám phiền anh việc ấy nữa vì trong lúc lại nhà anh, thấy anh đi vắng, tôi đã lập tức tìm tòi theo cách của tôi rồi…
- Và anh đã tìm được ra chỗ ở của thủ phạm?
Kỳ Phát ung dung gật đầu:
- Vâng, tôi đã tìm ra rồi!
- Nhưng anh có chắc không nhầm không?
- Tôi đã đến đó một lượt, rồi mới về đây và chúng ta chỉ còn phải lại đấy mà bắt hắn thôi!
Trúc Tâm lắc đầu, thở mạnh:
- Cách anh tra xét như thế là theo phương pháp của người có kỳ tài, xin thú thực với anh, những lời nói rời rạc của Hoàn không giúp ích gì được cho tôi hết!
Tôi cũng bảo Kỳ Phát:
- Anh nói còn sớm giờ, vậy nhân tiện đợi bồi làm cháo ăn điểm tâm, anh hãy kể cho chúng tôi nghe đã!
Kỳ Phát gật đầu, rồi bắt đầu hỏi chúng tôi:
- Các anh để ý nhất đến chỗ nào trong lời nói của Hoàn?
Tôi và Trúc Tâm cùng lắc đầu:
- Nếu chúng tôi nhận được ra thế thì đã tìm ra thủ phạm. Chúng tôi thấy điều nào cũng thấy đều không quan trọng.
Kỳ Phát gật gù bảo:
- Tôi thì khác, không thấy điều gì đáng chú ý nhất, vì điều nào cũng quan trọng như nhau cả. Nhưng cần phải làm sao cho những điều ấy liên lạc với nhau thì mới có nghĩa, nếu không thì, như anh vừa nói đó, nó sẽ thành ra không quan trọng gì cả… Bây giờ, chúng ta có thể tóm lại như thế này: Hoàn nói ở nhà lão già ra phải bước lên mấy bậc dốc, đường khấp khểnh, đi chẳng mấy lúc thì nghe tiếng xe điện, có người nói đến hai chữ Hà Đông… Mũi Hoàn lại ngửi thấy mùi khói khét, trong nhà cũng thấy có, nhưng ra khỏi nhà thì thấy nhiều hơn…
Ngừng lại một lát để cho chúng tôi kịp suy nghĩ, Kỳ Phát nói tiếp:
- Bây giờ chúng ta hãy thử đi ngược từ ga xe điện Bờ Hồ vào Hà Đông. Chúng ta thử tìm xem chỗ nào có con đường khấp khểnh ở gần lối này, mà lại có chỗ nhà ở thấp thụt xuống, phải trèo lên mấy bậc rồi đi một lát mới ra đến đường cái. Chúng ta không thấy một nơi nào cả, suốt cho đến Cửa Nam…
Tôi nói:
- Có lẽ chúng ta phải xuống tới ấp Thái Hà…
Kỳ Phát lắc đầu:
- Trước tôi cũng đã nghĩ thế, nhưng sau không phải vì lẽ rằng người ở trong đường này không bao giờ gọi nhau bảo lên tầu Hà Đông. Chỉ có một chỗ tới đường tránh hai tầu Hà Đông, Cầu Giấy, người ta mới hay gọi nhau để ai muốn đi Hà Đông mà lỡ chuyến, lên được tầu Cầu Giấy thì đến đây, hai tầu đỗ sát nhau, họ sẽ từ tầu Cầu Giấy đổi sang tầu Hà Đông…
Ngừng một lát, Kỳ Phát tiếp:
- Mà như Hoàn nói thì chỗ có bậc dốc, lại gần chỗ này không xa lắm như ấp Thái Hà.
Trúc Tâm reo lên rằng:
- Thôi, phải rồi, đích ngõ Tám Mái, Năm Diệm.
Kỳ Phát gật đầu:
- Đúng lắm, tôi nghĩ thế, nên hỏi ngay Hoàn xem có ngửi thấy mùi gì, quả nhiên nói có mùi khói…
Tôi gật đầu:
- Đích là khói nhà máy Fay Ninh rồi, còn gì nữa!
Kỳ Phát vui vẻ bảo chúng tôi rằng:
- Đó, các anh cũng nhận xét giống như tôi, nếu các anh để ý từ trước. Sau khi đã biết như vậy, tôi chỉ còn phải đến dò hỏi quanh đấy xem có ông già nào làm nghề tướng số.
Tôi nóng nẩy hỏi:
- Anh có thấy chứ?
Kỳ Phát gật đầu:
- Nếu không thì tôi ngồi nói chuyện với các anh bây giờ làm gì? Lão già ấy chẳng những thường xem tướng số lại còn đôi khi nhận việc bùa bèn, phù thủy nữa!
Kỳ Phát giơ tay xem đồng hồ rồi bảo tiếp:
- Bây giờ chúng ta đi là vừa lắm rồi, anh Trúc Tâm đã có giấy trát bắt mà chỗ tên còn để trắng đấy chứ?
Trúc Tâm gật đầu:
- Có rồi. Chúng ta đi thôi, nhưng anh có cần thêm người không thì để tôi bảo gọi?
Kỳ Phát lắc đầu:
- Không, ba người là thừa rồi còn gì nữa!
Và một lát sau, chúng tôi đã đi rẽ vào con đường đất Tám Mái. Chúng tôi đã ở Hà Nội, cũng không lạ gì cái ngõ này, tuy chính là chỗ trú ngụ của những thợ thuyền tiền ít, nhưng cũng lại là chỗ hoạt động của bọn gái mãi dâm và nơi tụ tập của bọn anh chị Cầu Giấy, Thái Hà… Nhất là đêm tối, vào ngõ này mới nhận thấy cái cảnh ghê gớm, người ta đương đi ngoài sáng, nên lúc đã vào thì thấy người như chìm dần vào trong bóng tối nặng nề, trước còn lờ đờ đôi chút ánh sáng, sau cùng thì không nhận được người đứng trước mặt mình cách năm thước nữa!
Kỳ Phát trước khi dẫn chúng tôi rẽ xuống mấy bậc dốc, nói rằng:
- Cuộc bắt bớ này không khó khăn gì cả. Chúng ta cứ đàng hoàng lên gác nhà lão - nhà không bao giờ đóng cửa dưới cả vì thường có những khách hàng đến nhờ lấy số - mà cứ như chỗ tôi dò hỏi thì nhà lão cũng không có một người thứ hai nào nữa, vì cơm nước thì lão đi ăn trọ ở gần đấy!
Kỳ Phát biết những tin này thực đúng. Năm phút sau, chúng tôi đã đẩy cửa vào một nhà hai tầng kiểu cũ, lại bỏ lâu không sửa chữa nên trông tiều tụy vô cùng. Nhẹ chân chúng tôi bước lên gác, cố đi không có tiếng động song không sao được vì cầu thang đã ọp ẹp quá rồi.
Mặc dầu vậy, ở trên cũng không có ai lên tiếng hỏi. Có lẽ lão già tướng số này đã quen thường có những khách hàng bất thường lại hỏi han rồi.
Cảnh bầy biện trên gác lại càng sơ sài hơn nữa. Góc nhà, một chiếc giường con, bên cửa ăn thông xuống sân sau nhà dưới, một chiếc kỷ cũ trên để một tập giấy và nghiên bút mực…
Góc nhà phía ngoài, có bầy một chiếc điện thờ nhỏ, theo lệ thường của những người theo nghề huyền bí. Ngay cạnh điện, có rải một chiếc chiếu cạp điều nhỏ. Mép chiếu cạnh tường có để một chiếc kỷ tam sơn, trên có một bát hương nghi ngút.
Đối diện với chiếc kỷ, trên tường, treo độc một bức vẽ, giấy mầu đã vàng, hình như cũ lắm rồi thì phải.
Chủ nhân gian gác này là một lão già, cặp mắt tinh nhanh, nhưng khôn ngoan nhìn thẳng làm cho những người vô tình có thể tưởng rằng là trầm ngâm, suy nghĩ. Lão không vội vàng, săn đón, chỉ khẽ gật đầu đáp lễ chúng tôi…
Nhưng lúc tôi đã lên đến tận nơi, thì tôi không thể nào mà giấu được vẻ ngạc nhiên, buột mồm kêu lên:
- Kìa, chiếc đũa!
Vì tôi thấy để trên kỷ tam sơn, cạnh chiếc lư hương có một chiếc đũa, gác ngang qua một chiếc đĩa mầu, ngay trước bức cổ họa.
