Một

So với Hàn Thu Vân và Trần Mặc Hàm, chặng đường của Lương Đại Nha và Chu Nhất Đao lại thong dong hơn nhiều. Trong bụng họ chẳng có bao nhiêu chữ nghĩa, tự nhiên cũng không có lắm nỗi bận lòng quanh co. Vừa rảo bước, Lương Đại Nha vừa kể chuyện cho Chu Nhất Đao nghe——

"Ngày trước, trấn Lam Kiều ta có một ông cụ vẽ tranh, chẳng vẽ gì khác mà chỉ chuyên vẽ đào thọ. Trái đào thọ cụ vẽ to bằng cái chậu rửa mặt, nhà ai trong vòng mấy chục dặm làm lễ mừng thọ cũng đều đến mua tranh cụ vẽ. Nhưng ông cụ này lại quái đản, mỗi ngày chỉ vẽ đúng một bức, cung không đủ cầu, muốn mua phải đặt trước. Nàng dâu của ông cụ thấy thế không bằng lòng, mới bảo cụ, cớ sao mỗi ngày chỉ vẽ một bức, vẽ nhiều thêm chẳng phải bán được nhiều tiền hơn ư? Cụ bảo: Con thì biết cái quái gì? Ta mỗi ngày chỉ vẽ một bức, bán được một đồng bạc trắng, vả lại chẳng phải ai cũng mua nổi, càng mua không được người ta lại càng thấy quý, vật dĩ vi quý mà. Nếu mỗi ngày vẽ tám bức mười bức, ê hề ra đó rồi chẳng ai thèm ngó ngàng nữa, một bức tranh khéo bán chẳng nổi mười đồng tiền đồng. Nàng dâu nghe xong lại không cho là đúng, nghĩ bụng lão già này tính khí gàn dở, bèn nảy ra ý định muốn học lỏm ngón nghề tuyệt kỹ của bố chồng. Có một hôm, ông cụ lại đóng cửa vẽ tranh, nàng dâu liền ghé sát khe cửa nhìn vào trong. Nhìn một cái là kinh hồn bạt vía, chú mày đoán xem ả trông thấy cái gì?"

Trời đã vào canh ba, đồng hoang mờ mờ mịt mịt, bóng núi xa xa thấp thoáng ẩn hiện. Chu Nhất Đao nhìn tấm lưng Lương Đại Nha dưới ánh trăng nửa sáng nửa tỏ, uể oải nói: "Đoán không ra ả thấy cái gì."

"Hì hì," Lương Đại Nha toét miệng cười lớn, "Nàng dâu của ông cụ lần này đúng là mở rộng tầm mắt, ả thấy bố chồng cởi phăng cái quần đũng rộng, đang ngồi xổm bên chậu ngâm mông."

"Ối chà, trò trống gì thế?" Chu Nhất Đao hơi tỉnh ngủ, ngây ngô hỏi.

Lương Đại Nha lại cười một tiếng: "Cái chậu đó đựng không phải nước rửa chân, mà là mực đã pha sẵn. Ông cụ ngâm mông xong xuôi, cũng không đứng dậy, cứ thế dịch nguyên mông sang bên cạnh. Dưới đất có trải một chiếc chiếu cói, trên chiếu đặt một tờ giấy xuyến. Ông cụ lấy đúng thế bộ, đặt mông ngồi phịch xuống tờ giấy, rồi đứng lên, thế là xong một bức tranh đào thọ."

"Ối—— chà! Vẽ tranh kiểu này tà đạo quá." Chu Nhất Đao khịt khịt mũi, như ngửi thấy mùi gì đó không đúng, khuôn mặt tròn xoe đầy vẻ thắc mắc, lại hỏi: "Lần này chắc nàng dâu học được rồi chứ?"

Lương Đại Nha lại nhe răng cười, bảo: "Học thì học được, nhưng đến lượt ả vẽ thì lại không ra cái dáng vẻ ấy nữa."

"Sao lại thế?" Chu Nhất Đao đoán đoạn hay còn ở phía sau, tặc tặc lưỡi chờ nghe tiếp.

Thế nhưng, chẳng còn đoạn sau nữa, câu chuyện của Lương Đại Nha đột ngột dừng bặt.

Phía ngã rẽ đằng trước xuất hiện một hàng bóng người đen kịt, đang di chuyển về hướng này với tốc độ cực nhanh.

Lương Đại Nha nhìn rõ mười mươi, bèn túm lấy Chu Nhất Đao, lủi nhanh vào bụi cây bên vệ đường.

Đúng là một đội ngũ quân lính, hành động có vẻ vội vã, hơi lộn xộn, người gánh trên vai, kẻ vác trên lưng, xem chừng mang theo không ít đồ đạc. Cả toán chừng năm sáu mươi người, vội vã từ hướng đông đi về hướng tây. Đến gần mới nghe thấy tiếng thở dốc, thỉnh thoảng có tiếng người hô: "Nhanh lên, phía sau theo sát!" Lương Đại Nha và Chu Nhất Đao nín thở, một sợi lông cũng không dám động đậy. Lúc này tuy họ đã biết đây là quân người mình, nhưng quân đội của người Trung Quốc nhiều như lông bò, tốt xấu thế nào chưa thể phân biệt ngay được. Chưa rõ ràng thì không dám manh động.

"Anh Đại Nha, giống Quốc quân đấy." Chu Nhất Đao ghé sát tai Lương Đại Nha nói nhỏ.

"Ờ," Lương Đại Nha khom lưng, mắt lấm lét nhìn chằm chằm mặt đường, gật đầu nói, "Giống." Chợt gã lại bảo, "Mẹ kiếp, người kia giống Tần Nhất Phi." Vừa nói mắt gã vừa trừng lớn, quai hàm bạnh ra tức khắc.

Chu Nhất Đao kinh ngạc hỏi: "Tần Nhất Phi là ai?"

Lương Đại Nha không hé răng, mắt vẫn nhìn chòng chọc phía trước, chiếc răng vổ cắn chặt vào hàm dưới kêu ken két. Tần Nhất Phi là cháu họ của thổ phỉ Diêu Hồ Lô, trước kia từng đi học ở Lạc An Châu, sau này về Diêu Gia Vu làm quản gia cho Diêu Hồ Lô, là tay chân thân tín số một của hắn.

"Mày mở to mắt ra nhìn cho tao, xem có tên nào sứt tai không." Lương Đại Nha nghiến răng nói với Chu Nhất Đao, rồi rút từ cạp quần ra một con dao nhọn.

Diêu Hồ Lô năm xưa là anh em kết bái với Lương Sơn Phao, cha của Lương Đại Nha. Hai người hùn vốn buôn gỗ, Diêu Hồ Lô nổi lòng tham ăn chặn tiền phi nghĩa, bị Lương Sơn Phao xẻo mất hai tai. Về sau Diêu Hồ Lô đi làm thổ phỉ, lại sai người giết sạch cả hai vợ chồng Lương Sơn Phao. Kể từ khi giặc Nhật đánh vào Lạc An Châu, Diêu Hồ Lô bèn chạy khỏi núi Ao Đột, nghe nói đến nơi nào đó làm cái chức tư lệnh giẻ rách gì đấy, không ngờ hôm nay lại đụng mặt ở đây.

Oan gia ngõ hẹp, Lương Đại Nha đỏ hoe con mắt, thầm nghĩ hễ nhìn chuẩn Diêu Hồ Lô là phải tự tay đâm chết lão tặc này trước để trả thù giết cha mẹ rồi tính sau. Với thân thủ của gã, đêm đen gió lộng thế này lo gì không thoát được.

Chẳng biết là may mắn hay duyên số run rủi, Lương Đại Nha không tìm thấy Diêu Hồ Lô trong đám người kia. Đội ngũ đó cũng không phát hiện ra gã và Chu Nhất Đao. Toán người năm sáu mươi mạng di chuyển nhanh thoăn thoắt không một tiếng động, trông như đang tháo chạy thoát thân, như độn thổ phi thiên, chớp mắt đã mất tăm mất tích.

Chui ra khỏi bụi cây, Chu Nhất Đao phủi mông hỏi: "Giờ tính sao?"

"Tính sao là tính thế nào?" Lương Đại Nha vẫn đang ngơ ngác, hỏi ngược lại.

"Chúng ta còn đi tiếp không?"

Lương Đại Nha nghĩ một lúc, nói: "Tất nhiên là phải đi tiếp rồi."

Lương Đại Nha ngẫm nghĩ, tuy không thấy Diêu Hồ Lô, nhưng thấy người trong đội kia giống Tần Nhất Phi, đám này mười phần thì đến tám chín là người của Diêu Hồ Lô rồi. Lại tính toán thêm, đội này chạy hớt hải như chó mất chủ, tám phần là đang bị ai đó đuổi theo, khéo lại là quân của Lưu Hán Anh bám sát phía sau. Mấy năm trước, quân của Lưu trung đoàn trưởng vừa đánh Cộng sản lại vừa đánh Diêu Hồ Lô, muốn tước vũ khí của Diêu Hồ Lô, từng nổ súng mấy trận. Nếu bám đằng sau đúng là quân của Lưu Hán Anh thì quả là ông trời có mắt, một là gã có đường tòng quân, hai là có thể dẫn đường cho quân của Lưu trung đoàn trưởng đi tóm Diêu Hồ Lô, việc công việc tư đều hời hết nước.

Thế nhưng Chu Nhất Đao lại không nghĩ vậy, Chu Nhất Đao nói: "Vừa rồi đi qua là người nước mình, ngộ nhỡ kẻ đuổi theo họ là quân Nhật thì sao. Đi tiếp khéo lại đụng phải quỷ."

Lương Đại Nha vỗ vào con dao bên hông: "Sợ cái cóc khô gì. Là giặc Nhật thì ta chạy, chạy không thoát thì liều mạng, liều không lại thì thôi. Chẳng phải bảo đi đánh Nhật sao, chém đầu cùng lắm là vết sẹo to bằng miệng bát, duỗi cẳng là xong chuyện. Mày mà sợ quỷ thì cứ việc quay lại đuổi theo Diêu Hồ Lô. Nhưng tao nói trước, sau này để tao gặp lại thì mày khéo thành Chu Hồ Lô đấy."

Chu Nhất Đao hít một hơi khí lạnh, gã biết Lương Đại Nha xưa nay trời không sợ đất không sợ, và dĩ nhiên cũng hiểu lời Lương Đại Nha nói ra luôn chuẩn xác. Chu Nhất Đao không dám lải nhải nữa, đành lẽo đẽo theo sau mông Lương Đại Nha, hậm hực đi tiếp. Đi chừng hai ba dặm đất nữa vẫn không thấy ai đuổi tới, bụng dạ bồn chồn mới vững lại đôi phần.

Đi được một đoạn, Lương Đại Nha hào khí ngút trời bảo: "Chu Nhất Đao, mày ưỡn thẳng cái lưng lên, đừng có dở sống dở chết thế. Đi thêm năm dặm nữa là đến Liêu Thành rồi. Gặp Lưu trung đoàn trưởng, việc đầu tiên là tao phải đòi một chậu thịt kho tàu."

Sau phen hú vía dọc đường, Chu Nhất Đao chẳng lạc quan được như Lương Đại Nha, mặt ủ mày chau nói: "Quỷ đánh tới tận trấn Lam Kiều rồi, bọn Lưu trung đoàn trưởng còn ở Liêu Thành chắc? Khéo chạy cụ nó mất từ đời nào rồi."

Lương Đại Nha nghĩ ngợi một chốc, bảo: "Kể cả họ chạy mất dép thì tới Liêu Thành cũng dễ dò la xem họ đi đâu."

Chu Nhất Đao vẫn thiếu tự tin, bảo: "Tìm được Lưu trung đoàn trưởng rồi, ông ấy có nhận bọn mình hay không còn chưa biết chừng."

Lương Đại Nha hơi bực mình, gã coi thường nhất cái thói đàn bà chỉ biết bàn lùi, ghét nhất ai dội gáo nước lạnh vào mặt mình. Lương Đại Nha nghển cổ nói: "Ông ta lấy cớ gì mà không nhận? Hai thằng đàn ông lực lưỡng tụi mình đi đánh Nhật chứ có phải đến ăn chực đâu, ông ta mừng còn chẳng kịp, làm gì có lý không nhận. Huống chi lúc này ăn không có miếng bỏ bụng, ngủ không có chỗ đặt lưng, vùng rừng núi này lại rét đến chết tiệt, của nợ cũng co rút lại một đoạn lớn rồi, không đi Liêu Thành thì biết đi đâu?"

Chu Nhất Đao thở dài thườn thượt ra chiều tội nghiệp: "Anh Đại Nha, lý lẽ em đều hiểu cả, em chỉ biết đi theo anh thôi. Đi thôi, đằng nào anh đi đâu em cũng đi đấy. Hai đứa mình là hai con cào cào buộc chung một sợi thừng, chẳng trốn được em mà cũng chẳng trốn được anh."

Lương Đại Nha cười hì hì: "Thế mới phải chứ."

Đi tiếp một đoạn nữa, đói đến mức cồn cào ruột gan, bủn rủn cả chân tay. Đến nước này, Chu Nhất Đao mới thấy hối hận. Lúc trốn khỏi trấn Lam Kiều, đúng là không nên nghe lời xúi giục của Trần Mặc Hàm mà chạy tới núi Ao Đột tìm cái đội quân thổ tả gì không biết. Biết trước phải chịu cái tội chết tiệt này thì thà theo bà con chạy sang Hà Đông còn hơn.

Lương Đại Nha hỏi: "Còn muốn nghe chuyện nữa không?"

Chu Nhất Đao đáp: "Có ăn thay cơm được không?"

Lương Đại Nha cười cười: "Không no bụng được nhưng giải khát được." Dứt lời bèn hắng giọng, mở miệng định kể nhưng lại ngừng lại, ngẫm nghĩ một lúc mới hỏi: "Đằng trước kể đến đâu rồi nhỉ?"

Chu Nhất Đao nhíu mày nghĩ ngợi, bảo: "Hình như kể đến đoạn nàng dâu thấy bố chồng dùng mông vẽ đào thọ."

"Ờ, đúng rồi." Lương Đại Nha tặc lưỡi, lại hào hứng kể tiếp——

"Lần này nàng dâu sướng rơn, cứ ngỡ mình vớ được bí quyết gia truyền, học được mẹo vẽ đào thọ rồi. Về phòng là đổ mực pha nước vào chậu rửa chân liền, rồi bắt chước dáng vẻ bố chồng, cởi quần ngâm mông. Ngâm nửa canh giờ cũng dịch sang chiếc chiếu, ngồi phịch một dấu mông lên giấy xuyến. Hì hì, đừng bảo nhé, nom cũng ra dáng ra phết. Hôm sau, nàng dâu hớn hở mang ra phố bán, thế mà bán cả buổi trưa chẳng có ma nào mua. Người đến xem tranh thì có, xem xong cười cười rồi bỏ đi. Nàng dâu trong lòng lấy làm lạ, cùng một thứ hàng, sao tranh của bố chồng thì người ta tranh nhau mua, mà tranh của mình lại chẳng ai thèm ngó? So với bố chồng, mông mình vừa trắng vừa non vừa nở nang, in ra trái đào thọ đẫy đà tròn trịa dường kia, cớ sao lại ế chỏng trơ thế này? Thế là ả bèn chặn người ta lại hỏi. Ban đầu người ta chẳng buồn nói, gặng mãi người ta mới bảo: Này thím, đào thọ của thím vẽ đẹp thì có đẹp thật, nhưng có hai tật, một là mỡ quá, núng nính chảy cả mỡ ra trông phát ngấy; hai là, thiếu mất một thứ. Thím nhìn tranh bố chồng thím xem, giữa trái đào thọ người ta còn có cái cuống, còn trái đào thọ của thím ở giữa lại chẳng có cái cuống nào."

Chu Nhất Đao nghe không hiểu, ngơ ngác hỏi: "Tranh của nàng dâu sao lại không có cuống?"

Lương Đại Nha quay đầu liếc Chu Nhất Đao một cái, bảo: "Mày đúng là đồ ngu. Mày nghĩ xem, nàng dâu là đàn bà, trong đũng quần thiếu mất cái của nợ ấy, ngồi phịch xuống thì làm sao mà in ra cái cuống được?" Chu Nhất Đao bấy giờ mới vỡ lẽ, nghĩ ngợi một hồi, gãi gãi da đầu lại hỏi: "Thế ông cụ với nàng dâu kia là ai thế? Sao em chẳng nghe nói trấn Lam Kiều có nhà nào như vậy nhỉ."

Lương Đại Nha chun mũi, cười vẻ quái gở nói: "Là ông nội Trần Mặc Hàm với mẹ Trần Mặc Hàm đấy."

Chu Nhất Đao thoạt đầu còn tưởng thật, nhe răng nghĩ ngợi rồi vẫn thấy sai sai, bảo: "Không giống. Ông nội Trần Mặc Hàm là cử nhân, đâu phải thợ vẽ. Mẹ Trần Mặc Hàm là thiên kim tiểu thư nhà quan huyện, cũng chẳng biết vẽ. Chuyện này của anh... khéo là bịa rồi."

Lương Đại Nha hừ một tiếng, cười hề hề bảo: "Thằng ranh con Trần Mặc Hàm không chịu đi chung đường với tao, tao bịa chuyện bôi tro trát trấu vào mặt ông nội với mẹ nó cho bõ ghét."

Hai

Mãi cho đến lúc trời rạng, phương đông đã hửng sáng, Lương Đại Nha và Chu Nhất Đao mới lần mò vào Du Lâm Trại ở ngoài cửa đông Liêu Thành. Chưa kịp đi tìm bộ đội thì bộ đội đã tìm đến họ trước—— vừa mới vào trại, hai người đã bị hai gã trông như nông dân bám đuôi, hai họng súng cứng ngắc chọc thẳng vào mông, áp giải họ vào một sân nhà nông. Mấy tay áp giải gọi nơi này là cơ quan chi đội bộ.

Lát sau có một người trông như quan chức bước tới, trên đầu đội chiếc mũ bát giác móp méo, Lương Đại Nha trước kia từng thấy, thứ đó gọi là mũ Hồng quân, nhưng trên mình vị quân quan lại mặc bộ quân phục vải thô màu xám của Bát lộ quân, trạc ngoài hai mươi tuổi, vóc người tầm thước, vai phải đeo chéo một chiếc túi da bò, vai trái đeo chéo một khẩu súng lục báng gỗ hộp.

Lương Đại Nha biết được vài chục mặt chữ, híp mắt nhìn tấm biển nhỏ đeo trên cánh tay viên quân quan, lập tức hít một hơi khí lạnh: Mẹ kiếp! Đụng phải Bát lộ rồi.

Viên quân quan Bát lộ trông lại rất dễ gần, tuy không tỏ ra vồ vập thân mật nhưng nét mặt cũng chẳng hề lộ vẻ thù địch. Viên quân quan Bát lộ kéo một chiếc ghế đẩu bên cạnh bàn vuông ngồi xuống, rút ra một mảnh báo cũ, vừa cuốn thuốc lá vừa cất tiếng hỏi: "Các anh làm nghề gì?"

Lương Đại Nha là kẻ từng trải sự đời, lúc này chẳng hề nao núng, ngây ra nhìn viên quân quan Bát lộ, hỏi ngược lại: "Các ông làm cái gì?"

Viên quân quan Bát lộ ngẩng đầu lên, chăm chú nhìn Lương Đại Nha một cái, nói: "Chúng tôi là Chi đội du kích kháng Nhật núi Ao Đột của Bát lộ quân."

Lương Đại Nha gật đầu, bấy giờ mới huênh hoang tự giới thiệu: "Tôi là Lương Đại Nha, chưởng quầy cửa trước tiệm gạo Thụy Thái ở trấn Lam Kiều, còn nó là Chu Nhất Đao, con trai thợ đan Chu Đại Tài ở trấn Lam Kiều."

"Ồ——," viên quân quan Bát lộ ồ lên một tiếng, đứng dậy nói: "Bảo sao trông quen mắt thế, hóa ra là Lương tiên sinh Lương Đại Nha đấy à..." Vừa nói, anh ta vừa bước về phía Lương Đại Nha.

Lương Đại Nha vừa bất ngờ lại vừa đắc ý, cảm thấy danh tiếng của mình lớn thật, ngay cả quan chức Bát lộ quân cũng biết đến. Trong nỗi đắc ý lại có chút mơ hồ—— gã thực sự không nhớ nổi mình từng quen biết vị quân quan Bát lộ trước mắt này vào lúc nào, ở đâu, bèn ngây ngô hỏi: "Ông là ai?"

"Lương tiên sinh không nhớ sao, năm kia tôi bị truy bắt ở trấn Lam Kiều, sau khi bị thương chạy vào tiệm gạo Thụy Thái, chính anh Lương tiên sinh Lương Đại Nha đã giấu tôi dưới gầm bàn dài, cứu tôi một mạng đấy." Lương Đại Nha bấy giờ mới sực nhớ ra, đúng là có chuyện đó thật. Hồi ấy gã còn ngỡ người kia là tên trộm đang trốn chạy, không ngờ lại là một vị quan lớn của Bát lộ quân.

"Lương Đại Nha tiên sinh đồng tình với cách mạng, có lòng trượng nghĩa, là người mà chúng tôi không bao giờ được phép quên." Viên quân quan Bát lộ lại nói.

Lương Đại Nha trong bụng buồn cười, thầm nghĩ, thế nào gọi là đồng tình cách mạng với lại trượng nghĩa chứ, Lương Đại Nha tao xưa nay tính nết thế, ai yếu thế thì tao kéo một tay, ai hống hách thì tao đá cho một phát. Hôm đó người bị đuổi là ông thì tao giúp, bị đuổi là người khác thì tao cũng giúp tuốt. Lại nữa, vị quân quan Bát lộ này cứ một câu Lương tiên sinh, hai câu Lương tiên sinh, gọi khiến Lương Đại Nha có phần ngượng ngùng. Gã tự nhủ, một thằng làm công đong gạo bán thóc như tao thì tiên sinh cái nỗi gì? Từ bé đến lớn, tao chỉ có độc một cái tên là Lương Đại Nha. Lại nghĩ tiếp, thôi tiên sinh thì tiên sinh, đằng nào nghe cũng êm tai hơn gọi Lương Đại Nha nhiều.

Viên quân quan Bát lộ lúc này đã tươi cười rạng rỡ, sai người mang lên cho Lương Đại Nha và Chu Nhất Đao mỗi người một bát trà phiến Qua Phiến Lạc An Châu, rồi hỏi: "Hai vị đây là định đi đâu thế?"

Lương Đại Nha ngửa cổ, ừng ực ừng ực tu một hơi như trâu uống nước, uống xong liền xắn tay áo quệt ngang miệng nói: "Này quan trưởng, có thể cho bọn tôi miếng cơm ăn được không? Bọn tôi một ngày một đêm chưa có hột cơm ngụm nước nào vào bụng rồi." Viên quân quan Bát lộ vỗ trán một cái, bảo: "Tôi lại quên khuấy mất chuyện này." Đoạn quay đầu vẫy tay với một người đàn ông đeo súng lục báng gỗ hộp. Người đàn ông dắt súng vào hông rồi bước ra ngoài, chẳng bao lâu sau đã bưng mâm bước vào, đặt xuống hai chiếc thau sành thô và hai chiếc bát tô hoa lam, một thau củ cải hầm thịt, một thau cơm trắng. Đi theo người đàn ông bước vào còn có một người nữa, mặt mày trắng trẻo, vóc dáng không cao không thấp, dáng người hơi mảnh khảnh, cũng đội chiếc mũ bát giác, trên tay còn quấn băng gạc, có vệt máu mới rỉ ra.

Viên quân quan Bát lộ chào người mặt trắng một câu: "Chủ nhiệm Trương, sao anh lại ra đây? Cẩn thận kẻo trúng gió."

Người mặt trắng được gọi là "Chủ nhiệm Trương" đáp: "Chút vết thương nhẹ này có đáng là gì, không sao đâu." Vừa nói, anh ta vừa đưa mắt nhìn Lương Đại Nha và Chu Nhất Đao, hỏi: "Người mới đến à?"

Viên quân quan Bát lộ nói: "Hai vị này là chỗ người quen cũ của tôi, vị Lương tiên sinh đây còn từng cứu mạng tôi, là một trang hảo hán đấy."

Chủ nhiệm Trương "ồ" một tiếng, gật đầu với Lương Đại Nha và Chu Nhất Đao, rồi ngồi xuống ghế dài, đầy vẻ thích thú nhìn hai người.

Lương Đại Nha và Chu Nhất Đao thì chẳng còn tâm trí đâu để ý đến người khác, một câu cũng chẳng buồn nói thêm, nhào tới xới cho mình một bát đầy có ngọn, cắm đầu cắm cổ lùa như điên vào bụng. Nhân lúc đang ăn, đầu óc Lương Đại Nha bắt đầu xoay chuyển. Gã nhớ lần vị quân quan Bát lộ này bị thương ở trấn Lam Kiều chính là do quân của Lưu Hán Anh bên Quốc quân bắn, xem ra ông ta với họ Lưu là kẻ thù rồi, tuyệt đối không được nói thẳng ra là mình định đi theo Lưu Hán Anh.

Cơm no rượu say xong, Lương Đại Nha mới nói với viên quân quan Bát lộ: "Trấn Lam Kiều bị giặc Nhật chiếm rồi, bà con chạy loạn hết, hai chúng tôi cũng đi lánh nạn thôi."

Viên quân quan Bát lộ mỉm cười nói: "Người trấn Lam Kiều chạy loạn đều chạy sang Hà Đông. Tôi thấy hai vị ngày đêm không nghỉ chạy tới Liêu Thành, chắc hẳn là muốn tìm Lưu Hán Anh để tòng quân chứ gì?"

Lương Đại Nha giật nảy mình, nghĩ bụng nhận thì thấy không ổn, mà không nhận thì cũng chẳng xong. Gã thầm nhủ, viên quân quan Bát lộ này ghê gớm thật, mắt sắc như dao, chẳng dễ bịp chút nào. Trước mặt người tài khôn không thể nói bừa, nói dối là lộ tẩy ngay.

Thấy Lương Đại Nha im lặng, viên quân quan Bát lộ lại nói: "Liêu Thành cũng bị giặc Nhật đánh hạ rồi. Nửa đêm qua chúng tôi phối hợp với bộ đội của Lưu trung đoàn trưởng đánh một trận, không cản nổi, bọn Lưu trung đoàn trưởng bèn rút lui. Chúng tôi nhận lệnh ở lại đánh du kích mấy ngày." Lại hỏi: "Bộ đội của Lưu Hán Anh cũng rút về hướng tây, chia làm mấy cánh lận, hai người không gặp cánh nào à?"

Lương Đại Nha ngoài miệng đáp không gặp, nhưng trong lòng thì tiếc hùi hụi—— mẹ kiếp, đêm qua rõ ràng là chạm mặt rồi, thế mà lại ngỡ là người ngựa của Diêu Hồ Lô, bộ đội muốn tìm đi sát sàn sạt bên vai mà chính mình lại để lỡ mất. Nghĩ lại, gã lại thấy thắc mắc—— ủa chứ vị quân quan Bát lộ này với Lưu Hán Anh không phải kẻ thù sao? Nghe giọng điệu của ông ta thì đêm qua hai bên còn bắt tay nhau đánh giặc kia mà.

Như nhìn thấu tâm tư của Lương Đại Nha, viên quân quan Bát lộ cười nói: "Lương tiên sinh e là chưa biết, Lưu Hán Anh tuy từng có va chạm xích mích với chúng tôi, nhưng đó là chuyện nội bộ của người Trung Quốc mình. Nay kẻ xâm lược Nhật Bản đã đánh vào, chúng tôi bèn lập mặt trận thống nhất kháng Nhật của toàn dân tộc, bất kể là quân Quốc dân đảng hay quân Đảng Cộng sản thì giờ đều là anh em, đồng lòng hợp sức đánh Nhật. Anh xem, Chủ nhiệm Trương đây bị thương ở Liêu Thành hồi đêm qua đấy thôi. Tôi thấy hai vị cũng đang cảnh không nhà để về, Lương tiên sinh lại là bậc tráng sĩ hiểu đại nghĩa, nếu bằng lòng tham gia Bát lộ quân, chúng tôi hết sức hoan nghênh."

Lương Đại Nha lúc này đã nghe quen hai chữ "Lương tiên sinh", lại cảm thấy rất khoái chí, cho rằng viên quân quan Bát lộ này đối đãi với người ta rất mực lễ độ, khiến trong lòng người ta thấy êm ái vô cùng, bèn hỏi: "Các ông có bao nhiêu khẩu súng?"

Mí mắt viên quân quan Bát lộ giật giật, đưa mắt nhìn người tên Chủ nhiệm Trương kia một cái, rồi nói: "Hiện tại toàn chi đội chúng tôi chỉ có hơn ba trăm khẩu súng. Tuy nhiên, chúng tôi dự tính nửa cuối năm sẽ kiếm thêm cho đủ một nghìn khẩu."

Lương Đại Nha lại hỏi: "Các ông có bao nhiêu người?"

Viên quân quan Bát lộ còn chưa kịp nói thì Chủ nhiệm Trương nãy giờ vẫn âm thầm quan sát họ đã thong thả lên tiếng, giọng chẳng mặn chẳng nhạt: "Sao, Lương tiên sinh chê ít à? Nói thực cho anh biết, hiện giờ người của chúng tôi quả là không nhiều, nhưng toàn thể đồng bào kháng Nhật trên khắp Trung Quốc đều là người của chúng tôi. Lương tiên sinh thử bấm đốt ngón tay tính xem có bao nhiêu? Bốn vạn vạn năm nghìn vạn đấy."

Chu Nhất Đao nãy giờ vẫn câm như hến bỗng dưng chen ngang một câu, ngơ ngác hỏi: "Có lương lính không?"

Viên quân quan Bát lộ nói: "Lương lính của Chi đội du kích chúng tôi do người Nhật phát. Phát được bao nhiêu thì phải xem đánh trận ra sao đã. Lẽ dĩ nhiên, làm Bát lộ thì không giàu lên được, nhưng việc mà lính Bát lộ làm thì hệ trọng hơn chuyện phát tài nhiều."

Lương Đại Nha bực dọc liếc xéo Chu Nhất Đao một cái, hỏi: "Chu Nhất Đao, mày nói thử xem, cái chức Bát lộ này bọn mình làm hay không làm?"

Chu Nhất Đao mặt ủ mày chau nghĩ ngợi một hồi mới nói: "Anh Đại Nha, em nghe anh cả."

Trong lúc Chu Nhất Đao đang nói, ngoài cửa bỗng tối sầm lại.

Lương Đại Nha ngẩng đầu liếc ra phía cửa, thấy bước vào là hai cô gái trẻ, một trong hai người mặc bộ quân phục vải thô màu xám, giống hệt bộ của viên quân quan Bát lộ, nhưng mũ lại không phải chiếc mũ bát giác móp méo mà trông hơi giống mũ của Quốc quân, phía trên đính huy hiệu Thanh Thiên Bạch Nhật, bên hông thắt một chiếc dây lưng da bò bản rộng, trông vô cùng có khí thế.

Trong khoảnh khắc ấy, Lương Đại Nha bỗng có một phát hiện mới lạ—— cùng là bộ quân phục vải thô màu xám, mặc trên người cô gái trẻ kia lại đẹp hơn nhiều so với mặc trên người viên quân quan Bát lộ và cái gã Chủ nhiệm Trương đó. Viên quân quan Bát lộ này mặt vàng vọt đã đành, lại còn gầy quá mức. Còn gã Chủ nhiệm Trương kia trông như một gã thư sinh, khoác lên bộ quân phục xám ngoét rộng thùng thình lại càng có vẻ lùng thùng, xộc xệch. Nhưng nữ Bát lộ người ta thì khác hẳn, quân phục mặc vừa vặn tề chỉnh, chiếc thắt lưng da thắt ngang eo tôn lên vóc dáng thon thả gọn gàng, khuôn mặt nhỏ nhắn trắng hồng hào, khiến người ta nhìn vào mà thấy mát ruột mát gan. So sánh như thế, một ý nghĩ bộc phát liền nảy ra trong đầu Lương Đại Nha, gã bèn quay mặt lại, bảo với viên quân quan Bát lộ: "Cũng được, cái chân Bát lộ này bọn tôi cứ làm thử xem sao."

Viên quân quan Bát lộ nói: "Thế thì tốt quá, chúng tôi rất hoan nghênh."

Lương Đại Nha nói: "Nhưng tôi nói trước, làm Bát lộ đánh quỷ thì tôi chẳng tiếc thân, chém cái ngữ rùa rụt cổ ấy tôi không chớp mắt lấy một cái. Nhưng tôi nghe nói bộ đội Hồng quân, Bát lộ quân của các ông quản người ta chặt lắm, tôi thì quen tự do tự tại rồi, không ham để ai tròng vòng kim cô lên đầu đâu, nếu làm tôi thấy khó ở là tôi tếch mẹ nó đi ngay đấy. Ông bảo thế có được không?"

Rõ ràng là viên quân quan Bát lộ chưa chuẩn bị tinh thần cho câu hỏi này. Đôi mày anh ta khẽ nhíu lại, quay sang nhìn Chủ nhiệm Trương, nét mặt Chủ nhiệm Trương lại chẳng chút biểu cảm, dửng dưng như không. Viên quân quan Bát lộ nói: "Đánh quỷ kháng Nhật là việc hệ trọng hàng đầu, những chuyện khác để sau hãy tính."

Lương Đại Nha lại hỏi: "Ở đây các ông có ai tên là Dương Đình Huy không?"

Viên quân quan Bát lộ mỉm cười nhàn nhạt: "Bản thân tôi chính là Dương Đình Huy."

Lương Đại Nha giật nảy mình, thoắt cái lùi lại một bước, nghiêm túc ngắm nghía từ trên xuống dưới Dương Đình Huy mấy bận, miệng lẩm bẩm: "Trời đất ơi, ông chính là Dương tư lệnh đấy ư? Người ta đều đồn Dương tư lệnh ba đầu sáu tay, là nhân vật phi diêm tẩu bích đao thương bất nhập, giậm chân một cái là nửa quả núi Ao Đột rung chuyển, ông thực sự có bản lĩnh lớn nhường ấy sao? Theo tôi thấy thì ông nom chẳng khác gì ông giáo làng, chưa chắc đã thần thánh đến thế chứ?"

Trừ Chủ nhiệm Trương nãy giờ vẫn sa sầm nét mặt, cả gian phòng ai nấy đều bật cười. Hai cô nữ Bát lộ trẻ tuổi mới vào cười đến mức phải lấy tay che miệng. Dương Đình Huy cũng mặt mày rạng rỡ, bước tới vỗ vai Lương Đại Nha bảo: "Mấy cái đó đều là người ta đồn nhảm để dọa giặc Nhật thôi, càng đồn lại càng ly kỳ. Đừng nói là đao thương bất nhập, đấu tay đôi khéo tôi còn đánh không lại anh ấy chứ. Người từng luyện võ nghệ như anh, vào bộ đội chúng tôi ắt sẽ có đất đại hiển thân thủ."

Một câu nói gãi đúng chỗ ngứa của Lương Đại Nha, gã đắc ý đưa mắt liếc quanh một vòng, thấy hai cô nữ Bát lộ trẻ tuổi mỉm cười với mình đặc biệt rạng rỡ, trong lòng bỗng thấy nóng ran, một câu liền buột miệng thốt ra: "Được, mẹ kiếp thế thì cái chân Bát lộ này bọn tao nhận!" Nói xong gã đứng dậy, bất thình lình thò tay chộp lấy chiếc mũ bát giác trên đầu Dương Đình Huy chụp lên đầu mình, đội thử một cái thấy không vừa, lại giật chiếc mũ quân nhân trên đầu cô nữ Bát lộ trẻ tuổi kia đội vào, lần này thấy vừa vặn rồi mới úp chiếc mũ của Dương Đình Huy lên đầu Chu Nhất Đao, huênh hoang nói: "Có điều nhé, bọn tao cứ làm thử trước đã, thấy hợp thì làm tới cùng, không hợp thì tính sau."

Ba

Đối với việc làm lính Bát lộ, ý định ban đầu của Lương Đại Nha chỉ là làm thử xem sao, vả lại còn là nể mặt cô nữ Bát lộ trẻ tuổi kia, thế nhưng thử một cái là đâm nghiện luôn. Trận đánh đầu tiên sau khi gia nhập Bát lộ, những tân binh Bát lộ khác đa phần đều sợ run lẩy bẩy, riêng Lương Đại Nha lại vung đại đao xông lên cùng đám cựu binh Bát lộ. Gã cảm thấy giết giặc Nhật với nện lũ lưu manh du côn chẳng khác nhau là mấy, cái nghề giết người này cũng chẳng có học vấn cao siêu gì.

Hơn mười ngày sau, Chi đội du kích lại lục tục tiếp nhận thêm hơn trăm người dân tị nạn chạy loạn, Dương Đình Huy chọn ra hơn hai mươi bà con vùng núi Ao Đột giao cho Lương Đại Nha, cất nhắc gã lên làm tiểu đội trưởng.

Tự nhiên là như cá gặp nước.

Nhưng Lương Đại Nha người thô mà dạ không thô, làm lính Bát lộ một dạo là nhìn ra vài điều kỳ quặc. Trong hàng ngũ Bát lộ, không phải ai cũng khách khí và trọng dụng gã như Dương tư lệnh. Chẳng hạn như vị Chủ nhiệm Trương bị thương từng gặp ở Du Lâm Trại tên Trương Phổ Cảnh, đối với gã lúc nào cũng nhàn nhạt, không như Dương tư lệnh trước kia gọi gã là Lương tiên sinh, về sau lại gọi đồng chí Lương Đại Nha, Trương Phổ Cảnh chỉ gọi cộc lốc Lương Đại Nha, có lần còn đanh mặt lại mắng gã một trận tơi bời. Lần ấy là vì Lương Đại Nha ra lệnh cho một người anh em trong tiểu đội phải đổi đôi giày mới cho gã. Người anh em kia không chịu, Lương Đại Nha liền chửi bới om sòm, bảo phản rồi à cái thằng chó này, đội trưởng đây còn đi giày cũ, mày xứng đi giày mới chắc? Hai người thế là cãi cọ ầm ĩ, Lương Đại Nha suýt nữa còn động chân động tay.

Chuyện này tình cờ bị Chủ nhiệm Trương trông thấy, bèn khiển trách Lương Đại Nha, bảo Lương Đại Nha anh đã là tiểu đội trưởng Bát lộ quân rồi, không được giở thói tác phong quân phiệt, ức hiếp binh sĩ.

Lương Đại Nha xưa nay vốn đã ngứa mắt gã Chủ nhiệm Trương này, cứ nghĩ bụng thằng ranh này lúc nào cũng chẳng mặn chẳng nhạt với mình, bèn gắt gỏng: "Tôi là tiểu đội trưởng, lớn nhỏ cũng là một chức quan. Tôi đi giày cũ thì nó không được đi giày mới. Tôi cứ ức hiếp binh sĩ đấy, ông cắn đứt dái tôi à."

Trương Phổ Cảnh lúc ấy tức đến trắng bệch cả mặt, ngón tay chỉ vào Lương Đại Nha run lẩy bẩy, nói: "Thật... thật thật thật là vô lý hết sức, Lương Đại Nha anh xem anh có chỗ nào giống quân nhân Bát lộ quân không, rõ ràng là một tên thổ phỉ!"

Đầu óc Lương Đại Nha tính toán quả không sai chỗ nào, Trương Phổ Cảnh thực sự rất không có cảm tình với gã. Không chỉ chẳng ưa gì Lương Đại Nha, mà rất nhiều người trong chi đội du kích này Trương Phổ Cảnh đều không vừa mắt, nguồn cơn bên trong dĩ nhiên Lương Đại Nha chẳng thể nắm rõ ngọn ngành.

Chuyện này phải kể từ lịch sử của căn cứ địa núi Ao Đột.

Dương Đình Huy vốn là chính ủy một trung đoàn Hồng quân ở Giang Tây, bốn năm trước trong cuộc đại di chuyển của Hồng quân đã được phái tới vùng nằm giữa Trường Giang và sông Hoài để mở căn cứ địa. Lúc mới đến núi Ao Đột, đừng nói là bộ đội, khắp toàn thể dân chúng vùng núi Ao Đột chỉ có đúng ba người biết trên đời này có một tổ chức gọi là Đảng Cộng sản. Ngoài Dương Đình Huy và ba cán bộ do ông dẫn theo như Khương Gia Hồ, người duy nhất có thể đối thoại cùng họ chỉ có một ông giáo làng làm công tác bí mật ở Lạc An Châu tên là Vương Lan Điền.

Bộ đội là do một tay Dương Đình Huy gầy dựng nên, ban đầu gọi là Chi đội du kích núi Ao Đột của Hồng quân, trực thuộc quyền lãnh đạo của phương diện quân mỗ, sau khi kháng chiến bùng nổ mới đổi thành Chi đội du kích núi Ao Đột của Bát lộ quân, phân về cho Quân khu Giang Hoài quản hạt.

Quân khu Giang Hoài được thành lập từ một bộ phận lực lượng ở lại khi Hồng quân vùng Ngạc Dự Hoàn chuyển dịch sang Xuyên Thiểm. Trước đây hệ thống chỉ huy tiếp nhận của họ khác với căn cứ địa núi Ao Đột, vì để tăng cường và kiểm soát lực lượng vũ trang này, Quân khu và Phân cục Giang Hoài của Đảng đã phái Trương Phổ Cảnh, Đậu Ngọc Tuyền, Giang Cổ Bi cùng Lý Văn Bân, Chu Cương đến núi Ao Đột. Sự sắp xếp này ít nhiều mang hàm ý cải tổ, trong lòng Dương Đình Huy tự hiểu rõ mười mươi, bèn đích thân đến Quân khu và Phân cục Giang Hoài báo cáo suy nghĩ của mình, nói bản thân mấy năm nay dồn hết tâm lực vào việc xây dựng lực lượng vũ trang, xa rời tổ chức, việc học tập có phần không theo kịp thời cuộc. Nay đối mặt với nhiệm vụ mới, e rằng khó lòng thích ứng, xin được đến trường Kháng Đại ở Thiểm Bắc học tập, bàn giao bộ đội lại cho hai đồng chí Đậu Ngọc Tuyền và Trương Phổ Cảnh, giao công tác của Đặc ủy lại cho hai đồng chí Giang Cổ Bi và Lý Văn Bân.

Dương Đình Huy bày tỏ thái độ như thế khiến Quân khu và Phân cục Giang Hoài đâm ra áy náy, nhất thời khó bề quyết định.

Đúng lúc này, chiến dịch Đông Điều Sơn kết thúc. Lữ đoàn trưởng Trình Độ và Chính ủy Lý Chí Kiên - những người phối hợp tác chiến với bộ đội của Vũ Bồi Mai bên Quốc dân đảng trong chiến dịch này - đã dẫn lực lượng chủ lực tiến vào đóng quân ở Giang Hoài. Trình Độ giữ chức Tư lệnh Quân khu Giang Hoài, Chính ủy Lý Chí Kiên kiêm luôn Bí thư Phân cục Giang Hoài. Mà Trình Độ và Lý Chí Kiên đều là cấp trên cũ của Dương Đình Huy thời kỳ Hồng quân, trong việc đối đãi với vấn đề núi Ao Đột, Lý Chí Kiên rất thận trọng, nói: "Đồng chí Dương Đình Huy này tôi hiểu rõ, là đồng chí đã vượt qua bao thử thách khốc liệt, có dũng có mưu. Núi Ao Đột mấy năm nay cục diện phát triển rất tốt, đang trên đà đi lên. Trong tình hình như vậy, tổ chức ở đó không cần thiết phải tiến hành điều chỉnh lớn. Các đồng chí mới đến đều có trình độ văn hóa, có thể trọng dụng, nhưng vẫn phải để đồng chí Dương Đình Huy gánh vác việc lớn, đồng chí ấy có uy tín, có thể quy tụ lòng người, tiện cho việc triển khai công tác."

Thế là chức chính ủy của Trương Phổ Cảnh rốt cuộc không thành, chỉ làm Chủ nhiệm Chính trị của chi đội. Dương Đình Huy vẫn kiêm nhiệm cả ba chức vụ: Tư lệnh chi đội, Chính ủy và Bí thư Đặc ủy núi Ao Đột. Người nguyên là liên lạc viên giữa căn cứ địa núi Ao Đột và khu Xô viết, phụ trách công tác bí mật ở Lạc An Châu là Vương Lan Điền trở về chi đội làm phó chính ủy, trên thực tế đảm nhiệm chức trách của chính ủy, mà vào thời điểm đó, chính ủy là người nắm quyền quyết định tối hậu. Bao năm qua, Dương Đình Huy ở ngoài sáng, Vương Lan Điền ở trong tối, hai người cũng có thể coi là cặp bài trùng lâu năm, để Vương Lan Điền lấy thân phận phó chính ủy thi hành quyền lực của chính ủy, Dương Đình Huy tương đối yên tâm.

Bốn

Nói một cách công bằng, việc không thể thuận buồm xuôi gió lên làm chính ủy chẳng khiến Trương Phổ Cảnh oán thán nửa lời. Đây là trong hoàn cảnh chiến tranh, dẫu có làm quan to thì tuyệt đối cũng chẳng có bổng lộc dày, đây là sự nghiệp đem đầu cài vào cạp quần, nếu muốn làm quan để hưởng phúc thì anh ta đã chẳng đi làm cách mạng. Quãng đời bình dân từng nếm trải cho anh ta lý do để tin rằng mình chính là giai cấp vô sản, niềm khao khát cách mạng cho anh ta lý do để tin rằng mình sẽ trở thành một phần tử tiên tiến của cách mạng vô sản. Anh ta có thể học hành đến tận trung học là nhờ vào Tổng Công hội công nhân đường sắt Vũ Hán, cha anh ta chính là thủ lĩnh cuộc đại bãi công của công nhân, đã hy sinh dưới họng súng của kẻ thù, bản thân Trương Phổ Cảnh được nuôi nấng trưởng thành bằng chính những đồng tiền mồ hôi nước mắt của công nhân đường sắt Vũ Hán. Cách mạng, từ thuở niên thiếu đã là ngọn lửa cháy rực trong huyết quản của anh ta, anh ta đã sinh ra vì cách mạng thì ắt cũng sẽ chết vì cách mạng. Anh ta ôm ấp một bầu máu nóng cách mạng tham gia Hồng quân rồi dấn thân vào con đường cách mạng, và được Quân khu cùng Phân cục Giang Hoài phái đến núi Ao Đột với tư cách là một phần tử Bolshevik thuần túy.

Thế nhưng, sau khi đến đây không lâu, anh ta liền phát hiện tình hình nơi này chẳng giống như trong lý tưởng của mình, phương thức cách mạng ở đây có vấn đề. Bộ đội cũng chẳng hề thuần khiết như anh ta tưởng tượng, mấy hôm trước phối hợp với quân của Lưu Hán Anh rút lui, anh ta dẫn một trung đội chốt giữ Hoàng Môn Tập, trận đánh còn chưa dứt mà các chiến sĩ đã kéo nhau vào thương điếm khuân đồ đạc, anh ta suýt nữa đã nổ súng bắn bỏ mấy người. Rõ ràng, kỷ luật của đội quân này đang tồn tại vấn đề vô cùng nghiêm trọng.

Ngay từ ngày đầu tiên chạm mặt Lương Đại Nha, Trương Phổ Cảnh đã không coi gã là một đồng chí. Trong thâm tâm Trương Phổ Cảnh, hạng người như Lương Đại Nha, dẫu có vào Bát lộ thì cũng chỉ là một kẻ cơ hội. Lương Đại Nha biết thế nào là tín ngưỡng chăng? Gã có lý tưởng cách mạng chăng? Thật là chuyện chẳng dính dáng vào đâu. Hồi mới gặp Lương Đại Nha ở Du Lâm Trại, màn thể hiện xấu xí của kẻ này đã để lại ấn tượng cực kỳ tồi tệ trong mắt Trương Phổ Cảnh, đó quả thực chỉ là một tên lưu manh vô lại, để hạng người như thế làm cách mạng thì cách mạng biến thành cái giống gì?

Sau khi xảy ra "vụ đổi giày" của Lương Đại Nha, Trương Phổ Cảnh đã chẳng chút nể nang mà đưa ra lời phê bình với Dương Đình Huy: "Cái anh Lương Đại Nha kia thật chẳng ra làm sao, một tên thảo dã thô bạo, không có quan niệm kỷ luật, không có giác ngộ giai cấp, hạng người này đánh nhau với giặc Nhật dám liều mạng, mà với người mình cũng dám liều mạng, là cái thứ vuốt râu cọp không xong, bộ đội ta không thể chứa chấp con sâu làm rầu nồi canh như thế."

Dương Đình Huy lại không cho là vậy, bảo: "Cậu ấy vừa mới gia nhập bộ đội thôi mà, sự tiến bộ của một con người cần phải có quá trình."

Trương Phổ Cảnh nói: "Có vấn đề mà cứ nhân nhượng thì tổ chức của chúng ta còn sức mạnh gì nữa? Lão Dương, tôi nói thật với anh, tôi thấy kỷ luật của bộ đội ta lỏng lẻo lắm, Lương Đại Nha là một ví dụ điển hình, đám người này không cải tạo cho tốt thì sẽ gây hại cho cách mạng."

Dương Đình Huy bảo: "Nhiệm vụ chính lúc này không phải là cải tạo bọn Lương Đại Nha, mà là đánh Nhật. Công tác bồi dưỡng con người là một công tác lâu dài, Lão Trương anh đừng nóng vội, vẫn phải phát huy sở trường của họ, từ từ rồi tính."

Dù Ban Chính trị hiện giờ chỉ có vỏn vẹn bốn người, nhưng Trương Phổ Cảnh với cương vị chủ nhiệm vẫn kiên trì không lay chuyển việc phải lên lớp chính trị cho các cán bộ, phải tuyên giảng 《Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản》, phải để cán bộ hiểu rõ tính chất, cương lĩnh và mục tiêu của cách mạng, phải cho họ thấu suốt rằng, chỉ khi giải phóng toàn thể nhân loại mới có thể cuối cùng giải phóng chính mình, phải giúp họ gây dựng lý tưởng cộng sản chủ nghĩa cao xa, phải trừ tiệt những hành vi kiểu như ép buộc chiến sĩ đổi giày.

Dương Đình Huy đối với công tác của Trương Phổ Cảnh không phải không ủng hộ, song Dương Đình Huy bảo: "Lão Trương anh đừng quên, Quốc dân đảng gọi chúng ta là lũ Bát lộ chân đất, thì chúng ta đúng là Bát lộ chân đất đấy thôi. 《Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản》 phải giảng, phải giảng lâu dài, phải giảng mãi mãi, nhưng có những đạo lý nhỏ nhặt cũng phải nói, nói ra là có tác dụng ngay. Làm sao gây dựng đức tin cộng sản chủ nghĩa? Những người này đều là dân cày, anh bảo họ rằng đến thời cộng sản chủ nghĩa, họ sẽ có ruộng để cày, không cần đi thuê ruộng của người khác nữa, thế là họ hiểu ngay. Người Nhật đến Trung Quốc, cướp đoạt của cải của chúng ta, giết hại anh em của chúng ta, làm nhục chị em của chúng ta, những thứ thực tế này phải nói nhiều vào. Bồi dưỡng đức tin là việc lâu dài, nhưng khơi dậy lòng căm thù thì có hiệu quả tức thì. Lợi ích chung có thể khiến bộ đội ta đoàn kết một lòng, mối thù chung cũng có thể khiến bộ đội ta đoàn kết một lòng. Đoàn kết một lòng chính là sức chiến đấu."

Trương Phổ Cảnh ngẫm nghĩ kỹ lời của Dương Đình Huy, tuy nói nghe kín kẽ không kẽ hở, nhưng thực chất là bảo anh ta bớt giảng lý luận, hãy nói nhiều về thực tế, bớt bàn về chủ nghĩa đức tin, hãy nói nhiều về quan hệ lợi hại. Trương Phổ Cảnh hết sức bất mãn với quan điểm của Dương Đình Huy, nói: "Vậy thì, sự giác ngộ được bồi dưỡng qua phương thức như thế là thứ gì chứ? Đem lợi ích cá nhân trộn lẫn với đức tin, thậm chí dùng những nhu cầu cá nhân tầm thường để thay thế cho sự theo đuổi lý tưởng cao đẹp, đó là chủ nghĩa thực dụng, thậm chí là chủ nghĩa cơ hội."

Dương Đình Huy nói: "Cách mạng ở núi Ao Đột vẫn còn ở giai đoạn sơ khai, chúng ta phải nhắm đúng đích mà bắn tên. Giờ anh đem cái đức tin này, chủ nghĩa nọ ra nói với bọn Lương Đại Nha, cậu ta nghe không hiểu, nghe không hiểu thì chẳng thèm mua việc của anh đâu. Anh muốn mọi người chỉ sau một đêm liền trở thành những nhà cách mạng có tư tưởng, có lý tưởng, có đức tin, chuyện đó là không thể nào. Con đường cách mạng còn dài lắm, tư tưởng cách mạng chỉ có thể thấm nhuần từng chút một. Không nhận rõ đạo lý này thì ắt phải đi đường vòng."

Dương Đình Huy giữ thái độ như vậy khiến Trương Phổ Cảnh có phần nản lòng. Phải rồi, đi nói chuyện lý tưởng đức tin với cái lũ Lương Đại Nha thì chẳng phải là đàn gảy tai trâu sao? Xem ra chỉ đành thế thôi, cách mạng ở núi Ao Đột cũng đành phải tiến hành theo cái phương thức mà đám nhà quê thô lỗ này có thể tiếp nhận hoặc có thể thi triển được vậy.