Thật sự có một điều gì đó cao cả, quảng đại và cao quý trong bản tính nguyên sơ của tội nghiệp Hepzibah già nua của chúng ta! Hoặc có lẽ — và điều đó cũng hoàn toàn dễ xảy ra — bà đã được tôi luyện thêm bởi nghèo khó, được phát triển qua nỗi buồn, được nâng cao bởi tình cảm mãnh liệt và đơn độc trong suốt cuộc đời, và nhờ đó được ban cho sự anh hùng, thứ chưa bao giờ có thể định hình con người bà trong những hoàn cảnh mà người ta gọi là hạnh phúc hơn. Trải qua những năm tháng ảm đạm, Hepzibah đã hằng trông đợi — phần lớn là trong tuyệt vọng, chưa bao giờ với một chút tự tin hay hy vọng nào, nhưng luôn mang cảm giác rằng đó là khả năng tươi sáng nhất của mình — đến đúng cái vị thế mà giờ đây bà đang phải đối mặt. Cho bản thân mình, bà chẳng xin xỏ gì ở Đấng Tối Cao ngoài cơ hội được tận tụy vì người em trai này, người mà bà vô cùng yêu quý — vô cùng ngưỡng mộ vì con người thực sự của em, hoặc con người mà em có thể trở thành — và người mà bà vẫn giữ trọn lòng tin, đơn độc giữa cả thế gian, một cách toàn vẹn, không mảy may dao động, trong từng khoảnh khắc và suốt cả cuộc đời. Và giờ đây, trong buổi hoàng hôn của cuộc đời em, kẻ bất hạnh ấy đã quay trở lại sau chuyến lưu vong dài đằng đẵng và kỳ lạ của những tai ương, để rồi phó thác vào lòng trắc ẩn của bà, có cảm giác như không chỉ vì miếng cơm manh áo cho sự tồn tại thể xác, mà còn vì mọi thứ có thể giữ cho em ấy tiếp tục sống về mặt tinh thần. Bà đã đáp lại tiếng gọi ấy. Bà đã bước lên — người Hepzibah tội nghiệp, gầy guộc trong những chiếc áo lụa đã phai màu, với những khớp xương cứng ngắc, và vẻ mặt cau có đến tội nghiệp — sẵn sàng làm tất cả những gì có thể; và với đủ thứ tình yêu thương, nếu chỉ có thế thôi, thì cũng đủ để làm gấp trăm lần như thế! Chẳng có cảnh tượng nào đáng rơi nước mắt hơn thế — và xin Trời hãy tha thứ nếu một nụ cười cứ cố tình len lỏi vào suy nghĩ của chúng ta khi nghĩ về nó! — chẳng có cảnh tượng nào chứa đựng nỗi bi ai chân thực hơn những gì Hepzibah đã thể hiện vào buổi chiều hôm đầu tiên ấy.
Bà đã kiên nhẫn biết bao khi cố gắng bọc lấy Clifford trong tình yêu thương to lớn, ấm áp của mình, biến nó thành cả thế giới đối với em, để em không còn phải mang bất kỳ cảm giác dằn vặt nào về sự lạnh lẽo và tiêu điều ở bên ngoài! Những nỗ lực nhỏ nhoi của bà nhằm mang lại niềm vui cho em! Thật đáng thương làm sao, nhưng cũng thật cao thượng làm sao!
Nhớ lại niềm đam mê thuở trẻ của em đối với thơ ca và tiểu thuyết, bà mở tung một tủ sách, lấy xuống vài cuốn từng là những tác phẩm xuất sắc vào thời của chúng. Có một tập thơ của Pope chứa bài Chiếc lọn tóc bị đánh cắp, một cuốn Tatler khác, và một cuốn lẻ tẻ trong bộ Tác phẩm hỗn hợp của Dryden, tất cả đều có lớp dát vàng trên bìa đã xỉn màu, cùng những tư tưởng đã phai nhạt sự rực rỡ bên trong. Chúng chẳng đem lại chút thành công nào với Clifford. Những tác giả này, và tất cả những nhà văn viết về xã hội kiểu ấy — những người mà tác phẩm mới ra lò rực rỡ như lớp vải nhung của tấm thảm vừa được dệt xong — đều phải chấp nhận đánh mất sức hút của mình đối với mọi độc giả sau một hoặc hai thế hệ, và khó lòng có thể giữ lại bất kỳ phần nào sức hút đó đối với một tâm trí đã hoàn toàn đánh mất khái niệm về thời trang và phép ứng xử. Hepzibah bèn cầm lấy cuốn Rasselas, và bắt đầu đọc về Thung lũng Hạnh phúc, với một ý niệm mơ hồ rằng có thứ bí quyết nào đó về một cuộc sống mãn nguyện đã được đúc kết nơi đó, ít nhất có thể giúp ích cho Clifford và chính bà trong ngày hôm nay. Nhưng Thung lũng Hạnh phúc lại phủ đầy mây xám. Hơn thế nữa, Hepzibah còn làm người nghe phải phiền lòng bởi vô số lỗi nhấn nhá mà em có vẻ nhận ra, dù chẳng cần bận tâm đến nghĩa lý gì; thực ra, em cũng chẳng mấy chú ý đến ý nghĩa của những gì bà đọc, mà rõ ràng chỉ cảm thấy sự tẻ nhạt của bài đọc ấy mà chẳng thu nhặt được chút ích lợi nào. Giọng của người chị, vốn dĩ đã khàn đợt, trong suốt quãng đời đầy đau khổ, lại nhiễm thêm một thứ âm giọng quạ kêu nghe rợn người, thứ âm thanh một khi đã lọt vào cổ họng con người thì khó lòng gột rửa như tội lỗi. Ở cả hai giới, thỉnh thoảng cái giọng khàn đeo đẳng suốt đời này, đi kèm với từng từ ngữ vui buồn, lại chính là một trong những triệu chứng của căn bệnh trầm uất kinh niên; và bất cứ nơi nào nó xuất hiện, toàn bộ lịch sử bất hạnh đều được truyền tải qua từng âm tiết nhỏ nhất của nó. Hiệu ứng mang lại tựa như giọng nói đã bị nhuộm đen; hoặc — nếu chúng ta buộc phải dùng một sự so sánh ôn hòa hơn — cái âm giọng khàn đáng sợ ấy, chạy xuyên qua mọi cung bậc biến hóa của giọng nói, tựa như một sợi chỉ lụa đen mà trên đó những hạt cườm pha lê của ngôn từ được xâu lại, để rồi hấp thụ luôn sắc màu từ đó. Những giọng nói như thế đã khoác lên mình tang phục cho những niềm hy vọng đã chết; và lẽ ra chúng phải chết và được chôn vùi cùng với những hy vọng ấy!
Nhận thấy Clifford không hề cảm thấy vui vẻ lên trước những nỗ lực của mình, Hepzibah lại lùng sục khắp nhà để tìm kiếm những phương tiện giải trí phấn khích hơn. Có lúc, ánh mắt bà vô tình dừng lại trên cây đại hồ cầm của Alice Pyncheon. Đó là một khoảnh khắc đầy hiểm họa; bởi vì — dẫu cho sự kính sợ mang tính truyền thống đã bao trùm lên nhạc cụ này, cùng những khúc nhạc ai điếu mà những ngón tay vô hình được đồn đại là vẫn tấu lên trên đó — người chị đầy tận tụy vẫn nung nấu những suy nghĩ nghiêm túc là sẽ gảy lên các phím đàn vì lợi ích của Clifford, và cất tiếng hát hòa theo màn trình diễn ấy. Tội nghiệp Clifford! Tội nghiệp Hepzibah! Tội nghiệp cây đại hồ cầm! Cả ba chắc chắn sẽ cùng nhau chìm đắm trong khốn khổ. Nhờ một thế lực tốt lành nào đó — có thể là sự can thiệp thầm lặng của chính hồn ma Alice đã khuất từ lâu — thảm họa đang cận kề ấy đã được ngăng chặn.
Nhưng điều tồi tệ nhất trong tất cả — đòn giáng đau đớn nhất của số phận mà Hepzibah phải chịu đựng, và có lẽ cả Clifford nữa — chính là sự chán ghét không thể cưỡng lại của em đối với diện mạo của bà. Những đường nét trên khuôn mặt bà vốn dĩ chưa bao giờ lấy gì làm ưa nhìn, nay lại càng trở nên thô kệch vì tuổi tác, đau khổ và nỗi oán hận cuộc đời vì em trai; trang phục của bà, đặc biệt là chiếc khăn trùm đầu; những điệu bộ kỳ cục và cổ quái vốn đã vô tình ngấm vào người bà trong sự cô độc — với những đặc điểm bề ngoài của một nữ quý tộc nghèo khó như thế, chẳng có gì là lạ lùng cho lắm, dù cho đó là một nỗi xót xa đáng buồn nhất, khi kẻ bẩm sinh tôn thờ cái Vẻ đẹp ấy lại đành quay mặt đi chỗ khác. Chẳng còn cách nào khác. Đó sẽ là bản năng cuối cùng lụi tàn bên trong em. Trong cơn hấp hối cuối cùng, khi hơi thở sắp tàn rò rỉ yếu ớt qua đôi môi Clifford, em chắc chắn sẽ siết chặt bàn tay Hepzibah, như một sự thừa nhận nhiệt thành cho tất cả tình yêu thương vô bờ bến mà bà đã trút xuống, rồi nhắm mắt lại — nhưng không phải để chết, mà là để không bị buộc phải nhìn vào khuôn mặt bà thêm nữa! Tội nghiệp Hepzibah! Bà đã tự bàn tính xem mình có thể làm gì, và nghĩ đến việc gắn thêm những dải ruy băng lên chiếc khăn trùm đầu; nhưng ngay lập tức, nhờ sự can thiệp kịp thời của mấy vị thiên thần hộ mệnh, bà đã từ bỏ được một thử nghiệm chắc chắn sẽ mang lại kết quả chẳng kém gì thảm họa đối với người em trai yêu quý vốn là mối bận tâm của đời bà.
Nói ngắn gọn lại, bên cạnh những bất lợi về ngoại hình của Hepzibah, còn có một sự vụng về bao trùm lên mọi hành động của bà; một nét gì đó lóng ngóng, vừa chẳng thể thích nghi nổi với sự hữu dụng, lại càng hoàn toàn không hợp với sự trang nhã. Bà là một nỗi buồn của Clifford, và bản thân bà thừa biết điều đó. Trong tình thế ngặt nghèo ấy, người trinh nữ già cua đã xoay hướng sang Phœbe. Không một chút ghen tị thấp hèn nào ngự trị trong tim bà. Nếu Thượng Đế rủ lòng thương mà ban thưởng cho lòng trung thành anh hùng suốt cuộc đời bà bằng cách biến bà thành cầu nối trực tiếp mang lại hạnh phúc cho Clifford, thì điều đó đã có thể đền bù cho bà tất cả những năm tháng đã qua, bằng một niềm vui dẫu không rực rỡ sắc màu, nhưng sâu sắc, chân thực, và đáng giá hơn ngàn lần những hoan ca náo nhiệt. Điều đó là không thể. Do đó, bà đã quay sang Phœbe, và trao lại nhiệm vụ ấy vào tay cô thiếu nữ. Cô bé đã vui vẻ nhận lấy, như cách cô làm với mọi thứ, nhưng chẳng hề mang chút cảm giác mình đang gánh vác một sứ mệnh nào cả, và nhờ chính sự mộc mạc ấy mà cô lại càng thành công hơn.
Bằng ảnh hưởng vô thức của một bản tính đôn hậu, Phœbe nhanh chóng trở nên hoàn toàn không thể thiếu đối với sự thoải mái hằng ngày, nếu không muốn nói là cả cuộc sống hằng ngày, của hai người bạn đời bất hạnh. Vẻ lấm lem và tồi tàn của Ngôi nhà Bảy Đầu Hồi dường như đã biến mất kể từ khi cô xuất hiện ở đó; cái răng gặm nhấm của mục nát đã bị chặn lại giữa những thanh gỗ cổ kính của khung sườn ngôi nhà; lớp bụi bám trên những trần nhà cổ kính đã ngừng rơi xuống dày đặc như thế lên sàn nhà và đồ đạc ở các phòng phía dưới — hoặc chí ít ra, cũng có một người nội trợ nhỏ bé, nhẹ chân như làn gió lướt qua lối đi trong vườn, đang lướt qua lướt lại để quét sạch tất cả. Những bóng tối của các sự kiện u ám từng ám ảnh những căn phòng vốn đơn độc và quạnh hiu; cái mùi nặng nề, ngột ngạt mà cái chết để lại trong không chỉ một phòng ngủ từ những chuyến viếng thăm xa xưa nào — tất cả những thứ đó đều trở nên yếu ớt hơn trước ảnh hưởng thanh lọc được lan tỏa khắp bầu không khí trong nhà bởi sự hiện diện của một tâm hồn trẻ trung, tươi tắn và hoàn toàn trong lành. Chẳng có chút bệnh hoạn nào ở Phœbe cả; nếu có đi chăng nữa, thì Ngôi nhà dòng họ Pyncheon cổ kính chính là nơi chốn lý tưởng nhất để ủ bệnh thành một chứng tật vô phương cứu chữa. Nhưng giờ đây, tinh thần của cô lại mang sự tương đồng về năng lực, giống như một lượng nhỏ tinh dầu hoa hồng được đặt trong một trong những chiếc rương lớn bọc sắt của Hepzibah, tỏa hương thơm ngát qua các loại đồ vải, ren thêu, khăn tay, mũ mão, tất vớ, váy áo xếp nếp, găng tay, và bất cứ thứ gì được trân quý bên trong đó. Giống như mọi món đồ trong chiếc rương lớn ấy đều trở nên ngọt ngào hơn nhờ hương hoa hồng, thì tất cả những suy nghĩ và cảm xúc của Hepzibah và Clifford — dường như có u ám đến đâu — cũng đều có được một nét tinh tế của hạnh phúc nhờ sự hòa quyện của Phœbe trong đó. Sự hoạt bát của thân thể, trí tuệ và trái tim đã thúc đẩy cô không ngừng thực hiện những công việc vặt vãnh thường ngày xung quanh mình, suy ngẫm những điều hợp cảnh ngộ vào từng thời điểm, và đồng cảm — lúc thì với tiếng hót líu lo vui vẻ của những chú chim cổ đỏ trên cây lê, lúc thì sâu sắc hết mức có thể với nỗi lo âu đen tối của Hepzibah, hay tiếng rên rỉ mơ hồ của người anh trai. Sự thích nghi uyển chuyển này vừa là triệu chứng của một sức khỏe hoàn hảo, vừa là cách bảo vệ tốt nhất cho nó.
Một bản tính như của Phœbe luôn luôn có ảnh hưởng xứng đáng của nó, nhưng hiếm khi được nhìn nhận với sự tôn kính tương xứng. Tuy nhiên, sức mạnh tinh thần của cô có thể phần nào được ước lượng qua thực tế là cô đã tìm được một chốn dung thân cho mình giữa những hoàn cảnh khắc nghiệt bao quanh người nữ chủ nhân ngôi nhà; và cả qua tác động mà cô tạo ra lên một nhân vật có tầm vóc lớn lao hơn nhiều so với chính cô. Bởi vì khung xương và chân tay gầy gò, trơ xương của Hepzibah, khi đặt lên bàn cân so sánh với vóc dáng nhỏ bé, nhẹ nhõm của Phœbe, có lẽ lại tương xứng đến kỳ lạ với trọng lượng và bản chất đạo đức tương ứng của người phụ nữ trưởng thành và cô thiếu nữ.
Đối với vị khách — đối với người anh của Hepzibah — hay Anh họ Clifford, như Phœbe giờ đây bắt đầu gọi ông, cô đặc biệt quan trọng. Không phải lúc nào người ta cũng có thể nói rằng ông trò chuyện với cô, hay thường xuyên biểu lộ, bằng bất kỳ cách thức rõ ràng nào khác, cảm giác về sức hấp dẫn từ sự hiện diện của cô. Nhưng nếu cô vắng mặt lâu ngày, ông sẽ trở nên hờn dỗi và bồn chồn lo lắng, đi qua đi lại căn phòng với sự bất định vốn đặc trưng cho mọi cử động của mình; hoặc không thì sẽ ngồi trầm ngâm trên chiếc ghế bành lớn, gục đầu vào hai bàn tay, và chỉ biểu hiện sự sống qua một tia sáng giận dỗi đầy điện giật mỗi khi Hepzibah cố gắng đánh thức ông. Sự hiện diện của Phœbe, và sự kề cận giữa cuộc đời tươi tắn của cô với cuộc đời đã lụi tàn của ông, thường là tất cả những gì ông cần. Thật vậy, bản chất bộc phát và vui tươi bẩm sinh của cô khiến cô hiếm khi chịu ngồi yên một chỗ hay tỏ ra lặng lẽ, cũng giống như một dòng suối chẳng bao giờ ngừng sủi bọt và róc rách chảy. Cô sở hữu một năng khiếu ca hát, và điều đó lại tự nhiên đến mức người ta sẽ chẳng màng thắc mắc xem cô đã học lỏm nó từ đâu, hay người thầy nào đã dạy cô, cũng giống như việc đặt ra những câu hỏi tương tự về một chú chim nhỏ, trong tiếng hót mỏng manh của nó, chúng ta nhận ra giọng nói của Đấng Tạo Hóa rõ ràng không kém gì những âm thanh hùng hồn nhất của tiếng sấm. Chừng nào Phœbe còn cất tiếng hát, cô có thể lang thang tùy thích quanh ngôi nhà. Clifford cảm thấy vô cùng mãn nguyện, bất kể giai điệu ngọt ngào, mộc mạc và trong trẻo của cô cất lên từ những căn phòng phía trên, hay dọc theo hành lang từ cửa hàng, hoặc lọt qua tán lá cây lê từ ngoài vườn cùng những tia nắng lấp lánh. Ông sẽ ngồi thật yên lặng, với một niềm vui dịu dàng ánh lên trên khuôn mặt, lúc thì rực rỡ hơn, lúc thì dịu lại một chút, khi tiếng hát tình cờ văng vẳng gần ông, hoặc vẳng đến từ xa xăm. Tuy nhiên, ông thích nhất là khi cô ngồi trên một chiếc ghế đẩu thấp ngay bên đầu gối mình.
Có lẽ thật đáng chú ý, nếu xét đến tính khí của Phœbe, là cô thường chọn những giai điệu bi thương hơn là vui tươi. Nhưng những người trẻ tuổi và hạnh phúc cũng chẳng lấy gì làm phiền lòng khi pha trộn cuộc sống của mình với một bóng râm trong suốt. Hơn thế nữa, nỗi bi ai sâu lắng nhất trong giọng hát và khúc ca của Phœbe lại được chắt lọc qua lớp kết cấu vàng óng của một tâm hồn vui vẻ, và theo một cách nào đó, nó hòa quyện đến mức trái tim người ta cảm thấy nhẹ nhõm hơn hẳn sau khi đã rơi lệ vì nó. Sự vui đùa ồn ào, trước sự hiện diện linh thiêng của những bất hạnh tối tăm, sẽ tạo ra sự va chạm chói tai và bất kính đối với bản giao hưởng trang nghiêm đang ngân vang thứ âm hưởng trầm đục suốt cuộc đời của Hepzibah và người em trai. Do đó, thật tuyệt vời khi Phœbe thường xuyên chọn những chủ đề buồn bã, và cũng thật hay ho khi chúng vơi bớt vẻ u sầu ngay trong lúc cô đang cất tiếng hát.
Dần trở nên quen thuộc với sự đồng hành của cô, Clifford dễ dàng cho thấy bản tính của mình vốn dĩ ban đầu phải dạt dào đến nhường nào khả năng thấm đẫm những sắc màu dễ chịu và những tia sáng vui tươi từ mọi hướng. Ông trở nên trẻ trung hơn khi cô ngồi bên cạnh ông. Một vẻ đẹp — không hoàn toàn thực tế, ngay cả trong biểu hiện tột cùng của nó, thứ mà một họa sĩ sẽ phải mất nhiều công sức theo dõi để bắt lấy và cố định trên vải canvas, để rồi cuối cùng vẫn hoàn công cốc — tuy vậy, đó lại là một vẻ đẹp không chỉ là giấc mơ ảo ảnh, đôi khi vẫn lướt qua và thắp sáng khuôn mặt ông. Nó làm được nhiều điều hơn là chiếu sáng; nó chuyển hóa ông bằng một biểu hiện chỉ có thể được diễn giải là ánh hào quang của một tâm hồn tuyệt mỹ và hạnh phúc. Mái tóc hoa râm và những nếp nhăn ấy — với ký ức về nỗi buồn vô tận được khắc sâu hoắm trên ván trán, và ép chặt lại như thể một nỗ lực vô vọng nhằm nhồi nhét tất cả câu chuyện vào đó, khiến cho toàn bộ ký tự trở nên không thể đọc được — vào khoảnh khắc ấy, đều tan biến hết. Một ánh nhìn vừa dịu dàng vừa sắc sảo hẳn đã có thể nhìn thấy ở người đàn ông này chút bóng hình của con người mà lẽ ra ông được sinh ra để trở thành. Ngay sau đó, khi tuổi già lại len lỏi bò về trên vóc dáng ông như một buổi hoàng hồn buồn bã, bạn sẽ cảm thấy bị cám dỗ muốn tranh luận với Định Mệnh, và quả quyết rằng, hoặc là sinh thể này không nên được tạo ra thành kẻ phàm trần, hoặc sự tồn tại trần thế phải được tôi luyện cho phù hợp với những phẩm chất của ông. Dường như chẳng có sự cần thiết nào cho việc ông phải cất lên hơi thở ở cõi đời này cả; thế giới chưa bao giờ cần đến ông; nhưng một khi ông đã thở, thì đó lẽ ra phải là thứ không khí mùa hè dịu ngọt nhất. Sự bối rối tương tự sẽ luôn ám ảnh chúng ta đối với những bản tính có xu hướng chỉ nuôi dưỡng bản thân bằng Cái Đẹp, mặc cho số phận trần thế của họ có khoan dung đến đâu đi chăng nữa.
Phœbe, có lẽ, chỉ có một sự hiểu biết rất mơ hồ về nhân vật mà cô đã vung vãi thứ phép thuật đầy ơn phúc lên đó. Và điều đó cũng chẳng có gì là cần thiết. Ngọn lửa trên lò sưởi có thể sưởi ấm cả một nửa vòng tròn những khuôn mặt vây quanh nó, nhưng chẳng cần phải tường tận cá tính của từng người một trong số đó. Thật vậy, có điều gì đó quá tinh tế và mong manh trong các nét tính cách của Clifford để có thể được thấu hiểu một cách trọn vẹn bởi một người có thế giới gắn bó quá nhiều với Thực tại như Phœbe. Tuy nhiên, đối với Clifford, tính chân thực, sự mộc mạc và nét thuần chất bình dị trong bản tính của cô gái lại là một thứ bùa mê mạnh mẽ không thua kém bất kỳ bùa mê nào mà cô sở hữu. Sức hút, đúng vậy, và một vẻ đẹp gần như hoàn hảo theo phong cách riêng của nó, là điều không thể thiếu. Giả sử Phœbe thô kệch về đường nét, vóc dáng cục mịch, giọng nói khàn đặc và điệu bộ thô lỗ, thì dù cô có giàu có đến đâu với mọi phẩm chất tốt đẹp ẩn giấu bên dưới lớp vỏ bề ngoài bất hạnh ấy, và chừng nào cô vẫn còn mang lốt đàn bà, cô vẫn sẽ khiến Clifford bị sốc và chìm nghỉm trong sự chán nản bởi việc thiếu vắng nét đẹp. Nhưng chẳng có gì tuyệt vời hơn — hay ít ra là xinh xắn hơn — từng được tạo ra trên đời ngoài Phœbe. Và do đó, đối với người đàn ông này — kẻ mà toàn bộ niềm vui sướng nghèo nàn và mong manh của sự tồn tại từ trước cho đến nay, cho đến tận khi cả trái tim lẫn trí tưởng tượng lụi tàn bên trong ông, chỉ là một giấc mơ — kẻ mà những hình tượng về phụ nữ ngày càng đánh mất sự ấm áp và thể chất, bị đóng băng lại, giống như những bức tranh của các nghệ sĩ ẩn dật, thành thứ lý tưởng lạnh lẽo nhất — đối với ông, vóc dáng nhỏ bé của đời sống gia đình tươi vui này chính xác là những gì ông cần để kéo ông trở lại thế giới đầy hơi thở sự sống. Những con người đã lang thang, hoặc bị trục xuất ra khỏi quỹ đạo thông thường của vạn vật, ngay cả khi đó là vì một hệ thống tốt đẹp hơn, chẳng khao khát điều gì bằng việc được dẫn dắt trở về. Họ run rẩy trong sự cô độc của mình, dù là trên đỉnh núi hay trong ngục tối. Giờ đây, sự hiện diện của Phœbe đã tạo dựng nên một mái nhà xung quanh cô — chính cái không gian mà kẻ lưu vong, kẻ tù tội, kẻ quyền uy — kẻ khốn cùng dưới đáy xã hội, kẻ bị gạt ra bên lề, hay kẻ đứng trên cao — theo bản năng đều khao khát hướng về — một mái nhà! Cô là hiện thực! Nắm lấy bàn tay cô, bạn cảm nhận được một điều gì đó; một thứ gì đó dịu dàng; một thực thể hữu hình, và ấm áp; và chừng nào bạn còn cảm nhận được cái siết chặt ấy, dẫu mềm mại đến đâu, bạn vẫn có thể chắc chắn rằng vị trí của mình vẫn được đảm bảo trong chuỗi đồng cảm chung của bản tính nhân loại. Thế giới không còn là một sự hoang tưởng nữa.
Bằng cách nhìn sâu hơn một chút về hướng này, chúng ta có thể đưa ra lời giải thích cho một bí ẩn vẫn thường được gợi lên. Tại sao các nhà thơ lại thường có xu hướng chọn bạn đời cho mình, không phải vì bất kỳ sự tương đồng nào về năng khiếu thi ca, mà vì những phẩm chất có thể mang lại hạnh phúc cho người thợ thủ công thô kệch nhất cũng như cho người thợ thủ công lý tưởng của tinh thần? Có lẽ bởi vì, ở đỉnh cao nhất của mình, nhà thơ chẳng cần đến sự giao thiệp với con người; nhưng ông lại thấy thật tẻ nhạt khi phải hạ mình xuống và trở thành một kẻ xa lạ.
Có điều gì đó rất đẹp đẽ trong mối quan hệ nảy nở giữa cặp đôi này, dù gắn kết chặt chẽ và liên tục với nhau như vậy, nhưng lại cách biệt bởi một khoảng trống gồm những năm tháng u ám và huyền bí từ ngày sinh của ông cho đến ngày sinh của cô. Về phía Clifford, đó là cảm giác của một người đàn ông vốn bẩm sinh có độ nhạy cảm mãnh liệt nhất đối với ảnh hưởng của phái nữ, nhưng chưa bao giờ được nếm trải chén rượu tình yêu đam mê, và giờ đây thừa biết rằng đã quá muộn. Ông hiểu điều đó, với sự tinh tế bản năng vẫn còn sót lại sau sự suy đồi trí tuệ của mình. Do đó, tình cảm của ông dành cho Phœbe, dẫu không mang tính phụ tử, lại chẳng kém phần trong trắng so với việc cô con gái ruột thịt của ông. Ông dẫu sao vẫn là một người đàn ông, và nhận thức được cô là một người phụ nữ. Cô là đại diện duy nhất của phái yếu trong thế giới của ông. Ông không hề bỏ sót bất kỳ nét quyến rũ nào thuộc về giới tính của cô, và nhìn thấy độ chín mọng của đôi môi cô, cùng sự phát triển trinh nguyên nơi lồng ngực cô. Tất cả những điệu bộ nữ tính nhỏ nhoi của cô, nảy nở từ người cô như những chồi non trên cây ăn quả trẻ tuổi, đều tác động mạnh mẽ đến ông, và đôi khi khiến trái tim ông râm ran những rung cảm khoé cực kỳ sắc bén. Vào những khoảnh khắc như thế — bởi hiệu ứng hiếm khi kéo dài quá một khoảnh khắc — người đàn ông nửa mê nửa tỉnh sẽ tràn trề nhựa sống hòa hợp, hệt như một chiếc đàn hạc im lìm từ lâu bỗng vang ngân âm thanh khi những ngón tay nghệ sĩ lướt qua nó. Nhưng xét cho cùng, điều đó có vẻ giống như một sự thấu cảm hay một sự đồng điệu hơn là một thứ tình cảm thuộc về chính bản thể cá nhân ông. Ông đọc Phœbe như đọc một câu chuyện ngọt ngào và dung dị; ông lắng nghe cô như thể cô là một câu thơ ca gia đình mà Thượng Đế, nhằm đền bù cho số phận ảm đạm và tối tăm của ông, đã cho phép một vị thiên sứ mang lòng thương xót ông nhất cất lên khe khẽ trong ngôi nhà. Cô không phải là một thực tế hiện hữu đối với ông, mà là sự diễn giải cho tất cả những gì ông còn thiếu thốn trên cõi đời này, được mang đến áp sát vào tâm tưởng ông; để rồi cái biểu tượng thuần túy này, hay bức tranh sống động như thật này, mang lại sự thoải mái gần như là hiện thực.
Nhưng chúng ta đang cố gắng vô vọng trong việc dùng lời lẽ để diễn tả ý tưởng ấy. Không thể nào tìm được một sự diễn đạt thỏa đáng cho vẻ đẹp và nỗi bi ai sâu sắc mà nó áp đặt lên chúng ta. Sinh thể này, vốn chỉ được tạo ra để hưởng hạnh phúc, nhưng trước đó lại thất bại thảm hại đến thế trong việc tìm kiếm hạnh phúc — những xu hướng của ông bị bóp méo khủng khiếp đến mức, vào một thời điểm vô danh nào đó trong quá khứ, những chiếc lò xo tinh tế trong tính cách của ông, vốn chưa bao giờ vững vàng về mặt đạo đức hay trí tuệ, đã đứt gãy, và giờ đây ông trở thành kẻ đần độn — kẻ lữ hành tội nghiệp, cô độc đến từ Quần đảo của Những Người Hạnh Phúc, trên một chiếc thuyền mỏng manh giữa biển khơi giông bão, đã bị ngọn sóng dữ cuối cùng của vụ đắm tàu hất văng vào một vùng biển lặng. Nơi đó, khi ông nằm bất động hơn một nửa trên bãi cát, hương thơm của một nụ hồng trần thế đã thoảng vào cánh mũi ông, và giống như bản chất của mọi loài hương thơm, nó đánh thức những ký ức hay viễn cảnh về tất cả vẻ đẹp đang sống và thở mà lẽ ra ông phải có một mái nhà để thuộc về. Với bản năng nhạy bén bẩm sinh trước những ảnh hưởng hạnh phúc, ông hít hà niềm ngây ngất mong manh, uyên ảo ấy vào sâu tận tâm hồn, và trút hơi thở cuối cùng!
Và Phœbe đã nhìn nhận Clifford như thế nào? Bản tính của cô thiếu nữ không thuộc nhóm những người dễ bị thu hút nhất bởi những gì kỳ lạ và khác thường trong tính cách con người. Con đường phù hợp nhất với cô chính là lối đi quen thuộc của cuộc sống đời thường; những người bạn đồng hành làm cô thích thú nhất là những kẻ mà người ta chạm mặt ở mọi ngã rẽ. Sự bí ẩn bao trùm lấy Clifford, chừng nào nó còn ảnh hưởng đến cô, thì đó là một sự phiền toái nhiều hơn là một nét quyến rũ đầy khiêu khích mà nhiều phụ nữ khác có thể tìm thấy ở đó. Dẫu vậy, lòng tốt bẩm sinh của cô vẫn được phát huy mạnh mẽ, không phải bởi những nét đẹp mang tính hội họa tăm tối trong hoàn cảnh của ông, hay thậm chí không phải bởi những nét duyên dáng tinh tế trong tính cách của ông, mà chính bởi lời thỉnh cầu mộc mạc từ một trái tim quá đỗi cô đơn đến với một trái tim tràn ngập sự đồng cảm chân thành như cô. Cô dành cho ông một tình cảm trìu muến, bởi vì ông cần quá nhiều tình yêu thương và dường như lại nhận được quá ít ỏi. Với sự khéo léo nhạy bén, hệ quả từ một sự nhạy cảm luôn hoạt động và lành mạnh, cô nhận thức được điều gì tốt cho ông, và đã làm điều đó. Bất cứ điều gì bệnh hoạn trong tâm trí và trải nghiệm của ông đều bị cô phớt lờ đi; và nhờ thế, cô giữ cho mối tương quan giữa họ luôn lành mạnh, bằng sự tự do vô tình nhưng tựa như được chỉ lối bởi thiên đường trong toàn bộ hành vi của mình. Những kẻ bệnh tật về tâm thần, và có lẽ cả thể xác, càng trở nên u ám và vô vọng hơn bởi vô số hình ảnh phản chiếu của căn bệnh được dội ngược lại từ mọi hướng qua phong thái của những kẻ xung quanh; họ bị buộc phải hít vào thứ độc tố từ chính hơi thở của mình qua vô tận những lần lặp lại. Nhưng Phœbe lại mang đến cho bệnh nhân tội nghiệp của mình một nguồn không khí trong lành hơn. Cô còn ngâm tẩm nó, không phải bằng hương hoa dại — bởi sự hoang dã chưa bao giờ là nét tính cách của cô — mà bằng hương thơm của hoa hồng vườn, hoa cẩm chướng và những loài hoa ngọt ngào khác mà thiên nhiên và con người đã cùng nhau vun trồng từ mùa này qua mùa khác, từ thế kỷ này qua thế kỷ khác. Phœbe chính là một bông hoa như thế trong mối quan hệ của cô với Clifford, và đó chính là niềm vui mà ông hít hà từ cô.
Tuy nhiên, phải thừa nhận rằng, những cánh hoa của cô đôi khi cũng hơi héo rũ một chút, hệ quả từ bầu không khí nặng nề bao quanh cô. Cô trở nên trầm ngâm hơn trước đây. Nhìn sang khuôn mặt của Clifford, và chứng kiến vẻ tao nhã mờ mịt, kém thỏa mãn cùng trí tuệ gần như đã lụi tàn, cô lại tự hỏi cuộc đời ông trước kia ra sao. Có phải ông vẫn luôn như thế này không? Có phải chiếc màn che này đã phủ lên ông từ khi lọt lòng — chiếc màn che mà đằng sau đó phần lớn linh hồn ông bị che giấu nhiều hơn là bộc lộ, và qua đó ông nhận thức thế giới thực tại quá đỗi mơ hồ — hay lớp vải xám xịt ấy được dệt nên từ một thảm họa đen tối nào đó? Phœbe không thích những câu đố, và hẳn sẽ rất vui nếu thoát khỏi sự bối rối của câu đố này. Dẫu vậy, những suy ngẫm của cô về tính cách của Clifford cũng mang lại một kết quả tốt đẹp ở chỗ, khi những phỏng đoán vô thức của cô, cùng với xu hướng tự kể câu chuyện của mọi hoàn cảnh kỳ lạ, dần dần dạy cho cô biết sự thật, thì nó chẳng gây ra bất kỳ tác động khủng khiếp nào đối với cô cả. Dù thế giới có gây ra cho ông bao nhiêu bất công to lớn đi chăng nữa, cô vẫn quá hiểu Anh họ Clifford — hoặc cô tưởng là vậy — để không bao giờ phải rùng mình khi chạm vào những ngón tay gầy gò, mảnh mai của ông.
Chỉ vài ngày sau sự xuất hiện của vị khách đáng chú ý này, nhịp sống đã thiết lập lại khá đều đặn trong ngôi nhà cổ của câu chuyện chúng ta. Vào buổi sáng, ngay sau bữa điểm tâm, Clifford thường có thói quen chìm vào giấc ngủ trên chiếc ghế bành; và trừ khi vô tình bị đánh thức, ông sẽ không chịu bước ra khỏi đám mây ngủ gật dày đặc hoặc những lớp sương mờ nhạt hơn lảng vảng xung quanh, cho đến tận gần trưa. Những giờ phút lơ mơ ấy chính là khoảng thời gian người phụ nữ lớn tuổi chăm sóc em trai mình, trong khi Phœbe trông nom cửa hàng; một sự sắp xếp mà công khai nhanh chóng hiểu rõ, và minh chứng cho sự ưu ái quyết định của họ dành cho nữ chủ nhân trẻ tuổi bằng sự tấp nập của những lượt ghé thăm trong thời gian cô quản lý công việc. Khi bữa trưa qua đi, Hepzibah lại cầm lấy đai đan len của mình — một chiếc bít tất xám dài dành cho mùa đông của em trai — và kèm theo một tiếng thở dài, một cái cau mày từ biệt đầy trìu muến dành cho Clifford, cùng cử chỉ ra hiệu yêu cầu Phœbe phải thật cảnh giác, rồi đi ra ngồi sau quầy hàng. Giờ đây đến lượt cô thiếu nữ đóng vai trò là người y tá — người giám hộ — người bạn chơi đùa — hoặc bất kỳ từ ngữ nào phù hợp hơn — của người đàn ông tóc bạc.
