Nhiều ngày trôi qua tại Nhà Bảy Đầu Hồi, nặng nề và buồn thảm hết sức. Quả thực (không phải để quy toàn bộ sự u ám của trời đất cho một hoàn cảnh bất hạnh duy nhất là sự ra đi của Phœbe), một cơn bão đông bắc đã kéo đến, cần mẫn thực hiện sứ mệnh làm cho mái nhà đen và những bức tường của ngôi nhà cũ trông càng thêm ảm đạm hơn bao giờ hết. Thế nhưng bên ngoài vẫn chưaảm đạm bằng một nửa bên trong. Tội nghiệp Clifford, anh bị cắt đứt ngay lập tức khỏi mọi nguồn vui cỏn con của mình. Phœbe không có ở đó; ánh nắng cũng chẳng rọi lên sàn nhà. Khu vườn với những lối đi ngập bùn, cùng những tán lá ướt sũng, lạnh lẽo ở nhà vọng cảnh, là một hình ảnh khiến người ta phải rùng mình. Chẳng có gì sinh sôi nổi trong bầu không khí lạnh lẽo, ẩm ướt, nhẫn tâm ấy, cuốn theo làn gió biển mặn chát, ngoại trừ đám rêu bám dọc theo các khe hở của mái ngói, và khóm cỏ dại lớn, vốn vừa mới héo khô vì hạn hán, nằm ở góc giữa hai đầu hồi phía trước.
Còn Hepzibah, nàng có vẻ không chỉ bị cơn gió đông bắc ám ảnh, mà chính bản thân nàng dường như chỉ là một hình thái khác của kiểu thời tiết xám xịt và u ám này; bản thân Gió Đông, khắc nghiệt và sầu muộn, trong bộ áo lụa đen đã cũ và chiếc khăn vấn bằng những đám mây xám trên đầu. Việc buôn bán trong cửa hàng sụt giảm, bởi vì người ta đồn đại rằng nàng làm chua bia và các hàng hóa dễ hỏng khác bằng cách trừng mắt nhìn chúng. Có lẽ công chúng cũng có phần hợp lý khi phàn nàn về thái độ của nàng; nhưng đối với Clifford, nàng không hề cáu kỉnh hay tệ bạc, lòng nàng cũng chẳng hề kém ấm áp hơn trước, giá mà nàng có thể làm cho anh cảm nhận được điều đó. Tuy nhiên, sự bất thành trong những nỗ lực tốt đẹp nhất đã khiến người phụ nữ tội nghiệp tê liệt. Nàng chẳng thể làm gì hơn ngoài việc ngồi lặng lẽ trong một góc phòng, khi những cành cây lê ướt đẫm quét qua các ô cửa sổ nhỏ, tạo nên một màn sương mù giữa trưa, mà Hepzibah vô tình làm cho tối tăm thêm bằng vẻ mặt sầu thảm của mình. Đó không phải lỗi của Hepzibah. Mọi thứ—thậm chí cả những chiếc ghế và cái bàn cũ kỹ, vốn đã từng trải qua thời tiết của ba hoặc bốn cõi đời giống như đời nàng—đều trông ẩm ướt và lạnh buốt như thể hiện tại là trải nghiệm tồi tệ nhất của chúng. Bức chân dung vị Đại tá Thanh giáo run rẩy trên tường. Bản thân ngôi nhà cũng run rẩy, từ mọi gác mái của bảy đầu hồi cho đến lò sưởi lớn ở nhà bếp, vốn càng làm biểu tượng cho trái tim của dinh cơ thêm phần chính xác, bởi vì dù được xây để sưởi ấm, giờ đây nó lại trống hoác và lạnh lẽo đến thế.
Hepzibah định làm cho mọi thứ sinh động hơn bằng một ngọn lửa trong phòng khách. Nhưng con quỷ bão canh giữ phía trên, và bất cứ khi nào ngọn lửa được nhóm lên, nó lại thổi thốc khói ngược trở lại, bóp nghẹt cổ họng đầy muội than của ống khói bằng chính hơi thở của mình. Mặc dù vậy, suốt bốn ngày giông bão khốn khổ này, Clifford vẫn quấn chiếc áo choàng cũ, ngồi vào chiếc ghế quen thuộc của mình. Vào buổi sáng ngày thứ năm, khi được gọi ăn sáng, anh chỉ đáp lại bằng một tiếng rên rỉ tan nát cõi lòng, thể hiện quyết tâm không rời khỏi giường. Người em gái không hề có ý định thay đổi quyết định của anh. Thật ra, dù yêu thương anh xiết bao, Hepzibah khó lòng có thể chịu đựng thêm được nữa cái nhiệm vụ khốn khổ ấy—vốn quá sức đối với khả năng ít ỏi và cứng nhắc của nàng—là phải tìm kiếm niềm vui cho một tâm trí vẫn còn nhạy cảm nhưng đã tàn lụi, đầy soi mói và khó tính, mà không có chút sức lực hay ý chí nào. Dù sao thì việc hôm nay nàng có thể ngồi co ro một mình trong giá lạnh, thay vì phải liên tục chịu đựng nỗi đau buồn mới và sự cắn rứt lương tâm vô lý trước mỗi tiếng thở dài ngắt quãng của người bạn đồng cảnh ngộ, cũng là một điều gì đó chưa đến mức tuyệt vọng hoàn toàn.
Nhưng có vẻ như Clifford, dù không xuất hiện ở tầng dưới, rốt cuộc cũng đã tự xoay sở để tìm kiếm sự giải trí. Vào khoảng trước trưa, Hepzibah nghe thấy một nốt nhạc, mà (vì Nhà Bảy Đầu Hồi không còn thiết bị âm nhạc nào khác) nàng biết chắc chắn phải phát ra từ chiếc đàn harpsichord của Alice Pyncheon. Nàng thừa nhận rằng thời trẻ, Clifford từng có một gu thưởng thức âm nhạc tinh tế và một trình độ chơi đàn khá điêu luyện. Tuy nhiên, thật khó để tưởng tượng rằng anh vẫn duy trì được một tài nghệ vốn đòi hỏi sự luyện tập hàng ngày nhiều đến thế, ở mức độ biểu hiện qua giai điệu ngọt ngào, bay bổng, thanh nhã nhưng vô cùng u sầu vừa văng vẳng bên tai nàng. Cũng thật kỳ lạ không kém khi một nhạc cụ đã im bặt từ lâu lại có thể phát ra nhiều âm điệu đến vậy. Hepzibah vô tình nghĩ đến những hòa âm ma quái, báo hiệu điềm chết chóc trong dòng họ, vốn được quy cho nhân vật huyền thoại Alice. Nhưng có lẽ, việc sau vài phím đàn, các dây âm thanh dường như tự đứt tung ra vì chính độ rung của chúng và âm nhạc vụt tắt, lại là bằng chứng cho thấy có sự can thiệp của những ngón tay bằng xương bằng thịt chứ không phải linh hồn.
Thế nhưng, một âm thanh chói tai hơn lại nối tiếp những nốt nhạc huyền bí ấy; và ngày giông bão phương đông này cũng không tránh khỏi việc trôi qua mà thiếu đi một sự kiện đủ sức làm vấy bẩn, đối với Hepzibah và Clifford, ngay cả thứ không khí dịu ngọt nhất từng mang theo những chú chim ruồi bên mình. Những âm vang cuối cùng từ màn trình diễn của Alice Pyncheon (hoặc của Clifford, nếu chúng ta phải coi đó là của anh) đã bị xua đi bởi một thứ âm thanh hỗn độn phàm tục không kém gì tiếng chuông cửa tiệm. Người ta nghe thấy tiếng một bàn chân đang cọ xát lên thềm cửa, rồi bước nặng nề lên sàn nhà. Hepzibah chần chừ một lát, vội quấn quanh mình một chiếc khăn choàng phai màu, thứ từng là chiếc áo giáp phòng thủ của nàng trong cuộc chiến ròng rã bốn mươi năm chống lại ngọn gió đông bắc. Tuy nhiên, một âm thanh đặc trưng—không phải tiếng ho cũng chẳng phải tiếng hắng giọng, mà giống như một cơn co thắt ì ạch và vang dội từ tận sâu lồng ngực rộng rãi của ai đó—đã thúc giục nàng vội vã tiến lên, với cái vẻ mặt đầy gan góc hung hãn vốn rất quen thuộc ở phụ nữ trong những trường hợp nguy cấp hiểm nghèo. Rất ít người phụ nữ nào trong những hoàn cảnh như vậy lại từng trông đáng sợ đến thế, tội nghiệp thay cho nàng Hepzibah đang cau có của chúng ta. Nhưng người khách lặng lẽ khép cửa tiệm phía sau, chống chiếc ô vào quầy hàng, và quay lại với một gương mặt đượm vẻ nhân hậu điềm tĩnh, để đối mặt với sự hoảng sợ và giận dữ mà sự xuất hiện của ông ta vừa khơi dậy.
Linh cảm của Hepzibah đã không đánh lừa nàng. Không ai khác chính là Thẩm phán Pyncheon, người sau khi vô ích thử mở cửa trước, giờ đây đã đột nhập được vào trong cửa hàng.
“Em khỏe chứ, cô em Hepzibah?—và thời tiết vô cùng khắc nghiệt này ảnh hưởng thế nào đến người tội nghiệp Clifford của chúng ta?” Thẩm phán cất lời; và quả thực thật kỳ diệu làm sao khi cơn bão đông bắc dường như không hề cảm thấy hổ thẹn, hay ít nhất là dịu đi đôi chút, trước sự nhân từ đà nồng hậu của nụ cười ông ta. “Ta không thể yên lòng nếu không ghé qua để hỏi thăm một lần nữa xem liệu ta có thể làm gì để cải thiện sự thoải mái cho em ấy, hay cho chính em hay không.”
“Anh chẳng thể làm gì cả,” Hepzibah nói, cố kìm nén sự xúc động trong lòng hết sức có thể. “Tôi dành trọn tâm huyết cho Clifford. Em ấy có mọi sự thoải mái mà hoàn cảnh cho phép.”
“Nhưng xin phép được góp ý, cô em thân mến,” Thẩm phán đáp lại, “em đã lầm—chắc chắn là do tất cả lòng thương yêu và tử tế, với những thiện ý tuyệt đối—nhưng em vẫn lầm khi cứ giam giữ người anh trai mình biệt lập như thế. Tại sao lại cách ly em ấy khỏi mọi sự đồng cảm và tử tế như vậy? Hỡi ôi, Clifford đã phải chịu đựng sự cô đơn quá đủ rồi! Giờ hãy để em ấy thử hòa nhập với xã hội xem nào—ý ta là xã hội của họ hàng và những người bạn cũ. Lấy ta làm ví dụ chẳng hạn, chỉ cần cho ta gặp Clifford, ta xin bảo đảm về hiệu quả tốt đẹp của cuộc gặp gỡ đó.”
Hepzibah đáp: “Anh không thể gặp em ấy đâu. Clifford đã phải nằm liệt giường kể từ ngày hôm qua.”
“Gì chứ! Sao cơ! Em ấy bệnh ư?” Thẩm phán Pyncheon kêu lên, giật mình với vẻ như là sự hoảng hốt đầy phẫn nộ; bởi vì chính nét cau có của vị lão tổ Thanh giáo dường như đang tối sầm lại khắp căn phòng khi ông ta cất lời. “Không, nếu vậy thì ta phải và nhất định sẽ gặp em ấy! Lỡ em ấy có bề gì thì sao?”
“Em ấy không gặp nguy hiểm đến tính mạng,” Hepzibah nói—rồi bồi thêm, với nỗi cay đắng mà nàng không thể kìm nén thêm được nữa, “không đời nào; trừ phi em ấy bị bức hại đến chết, ngay lúc này, bởi chính kẻ từng mưu toan làm điều đó từ lâu lắm rồi!”
“Cô em Hepzibah,” Thẩm phán nói, với một vẻ sốt sắng đầy ấn tượng, thậm chí còn chuyển thành nỗi bi ai nghẹn ngào khi ông ta tiếp lời, “có thể nào em không nhận ra rằng sự cay đắng dai dẳng và lâu ngày này đối với anh—vì một vai trò mà anh buộc phải đóng do bổn phận và lương tâm, do sức mạnh của luật pháp, và bằng chính sự nguy hiểm của bản thân—lại bất công, tàn nhẫn và phi cơ đốc giáo đến thế sao? Anh đã làm gì tổn hại đến Clifford, mà lẽ ra có thể không làm? Nếu em—người chị của em ấy—đã từng biết những gì anh làm, dù điều đó mang lại nỗi buồn vô tận cho em cũng như cho anh, liệu em có thể tỏ ra dịu dàng hơn được không? Và em có nghĩ rằng điều đó không làm anh đau đớn không?—rằng nó không để lại nỗi dằn vặt trong lồng ngực anh từ ngày ấy cho đến tận bây giờ, giữa tất cả sự thịnh vượng mà Thiên Chúa đã ban phước cho anh?—hay là anh không hề vui mừng lúc này, khi người ta cho rằng việc đưa người họ hàng thân thiết này, người bạn thuở nhỏ này, một bản chất được cấu tạo vô cùng tinh tế và tốt đẹp—hãy gọi em ấy là bất hạnh, và thôi đừng nói là có tội—rằng tóm lại là Clifford của chúng ta, được trả về với cuộc sống và những khả năng tận hưởng của nó, là phù hợp với các yêu cầu của công lý công cộng và phúc lợi xã hội? À, em thật sự chẳng hiểu gì về anh cả, cô em Hepzibah ạ! Em chẳng hiểu gì về trái tim này! Giờ đây nó đang phập phồng khi nghĩ đến việc được gặp em ấy! Trên đời này không tồn tại con người nào (ngoại trừ chính em—và em cũng chẳng khóc nhiều hơn anh) đã rơi nhiều nước mắt vì hoạn nạn của Clifford đến thế. Giờ em đang nhìn thấy một phần trong số những giọt nước mắt ấy đấy. Chẳng có ai tha thiết muốn thúc đẩy hạnh phúc của em ấy hơn anh đâu! Hãy thử thách anh đi, Hepzibah!—hãy thử thách anh đi, cô em!—hãy thử thách người mà em vẫn coi là kẻ thù của em và của Clifford!—hãy thử thách Jaffrey Pyncheon đi, và em sẽ thấy ông ta chân thành đến tận tận đáy lòng!”
“Nhân Danh Thiên Chúa,” Hepzibah thét lên, bị khiêu khích đến mức phẫn nộ tột cùng trước màn bộc lộ thứ tình cảm vô giá của một bản chất lạnh lùng—“Nhân danh Thiên Chúa, Đấng mà anh đang lăng mạ, và quyền năng của Người suýt nữa khiến tôi phải hoài nghi khi Ngài để cho anh thốt ra bao lời gian dối mà không làm liệt lưỡi anh đi—xin anh hãy chấm dứt ngay cái vẻ bề ngoài đầy thương cảm đáng ghê tởm dành cho nạn nhân của anh đi! Anh căm ghét em ấy! Hãy nói thẳng ra như một người đàn ông đi! Giờ này anh đang ấp ủ một âm mưu đen tối nào đó chống lại em ấy trong lòng phải không! Hãy nói ra ngay lập tức đi!—hoặc nếu anh hy vọng nhờ thế mà thúc đẩy nó thành công hơn, hãy giấu nhẹm đi cho đến khi anh có thể đắc chí vì sự thành công đó! Nhưng đừng bao giờ thốt ra lời nào nữa về tình yêu của anh dành cho người em trai tội nghiệp của tôi. Tôi không thể chịu đựng nổi! Nó sẽ đẩy tôi vượt qua cả sự đoan trang của một người phụ nữ! Nó sẽ khiến tôi phát điên lên mất! Thôi ngay đi! Không một lời nào nữa! Nó sẽ khiến tôi khinh bỉ anh đến cùng cực đấy!”
Lần đầu tiên trong đời, cơn thịnh nộ đã tiếp cho Hepzibah thêm dũng khí. Nàng đã nói hết những gì cần nói. Nhưng rốt cuộc, liệu sự ngờ vực không thể lay chuyển này đối với sự chính trực của Thẩm phán Pyncheon, và việc hoàn toàn chối bỏ tư cách đứng chung trong vòng tròn tình cảm nhân loại của ông ta, liệu chúng có được xây dựng trên một nhận thức đúng đắn về tính cách của ông ta, hay chỉ là sản phẩm từ định kiến vô lý của một người phụ nữ, chẳng dựa trên căn cứ nào cả?
Thẩm phán, vượt lên trên mọi nghi vấn, là một người đàn ông có uy tín bậc nhất. Giáo hội công nhận điều đó; nhà nước công nhận điều đó. Chẳng ai phủ nhận cả. Trong phạm vi vô cùng rộng lớn của những người biết rõ về ông ta, dù là ở cương vị công hay tư, không một cá nhân nào—ngoại trừ Hepzibah, và một vài kẻ mơ mộng nổi loạn như tay thợ chụp ảnh daguerreotype, cùng có lẽ là một số ít đối thủ chính trị—lại dám mơ tưởng đến chuyện nghiêm túc tranh cãi về vị thế cao quý và đáng kính trọng của ông ta trong lòng thế giới. Và (chúng ta cũng phải công bằng với ông ta hơn nữa) bản thân Thẩm phán Pyncheon có lẽ cũng không hề nuôi dưỡng mấy hay quá thường xuyên những hoài nghi rằng danh tiếng đáng mơ ước của ông ta hoàn toàn xứng đáng với những gì ông ta bỏ ra. Do đó, lương tâm của ông ta—thường được coi là nhân chứng chắc chắn nhất cho sự chính trực của một con người—lương tâm của ông ta, ngoại trừ khoảng thời gian ngắn ngủi năm phút trong suốt hai mươi tư giờ, hoặc thỉnh thoảng là một ngày đen tối nào đó trong cả vòng tròn một năm—lương tâm của ông ta luôn cất lên tiếng nói đồng điệu với lời ca tụng của thế giới. Thế nhưng, dẫu bằng chứng này có vẻ mạnh mẽ đến đâu chăng nữa, chúng ta vẫn phải ngần ngại khi đánh cược lương tâm của chính mình vào khẳng định cho rằng vị Thẩm phán và phần đông thế giới ngoài kia đã đúng, còn tội nghiệp Hepzibah với định kiến đơn độc của mình là sai lầm. Bị che giấu khỏi nhân loại—bị chính ông ta lãng quên, hoặc vùi lấp sâu dưới một đống những việc làm phô trương được chạm trổ và trang trí lộng lẫy đến mức đời sống thường nhật không thể nào nhận thức nổi—rất có thể đã ẩn giấu một điều gì đó xấu xa và ghê tởm. Thậm chí, chúng ta còn suýt dám nói thêm rằng, một tội ác hàng ngày có thể vẫn được ông ta thực hiện, liên tục lặp đi lặp lại, và đỏ rực lên như vết máu kỳ diệu của một vụ án mạng, mà không nhất thiết lúc nào ông ta cũng nhận thức được điều đó.
Những người có tâm trí mạnh mẽ, nghị lực phi thường và sự nhạy cảm chai sạn rất dễ vướng vào những sai lầm kiểu này. Họ thông thường là những người coi trọng hình thức hơn tất cả. Lĩnh vực hoạt động của họ nằm giữa các hiện tượng bề ngoài của cuộc sống. Họ sở hữu khả năng to lớn trong việc nắm bắt, sắp xếp và chiếm đoạt cho riêng mình những thứ phù phiếm to lớn, nặng nề, vững chãi nhưng thiếu thực tế, chẳng hạn như vàng bạc, bất động sản, các chức vụ ủy thác mang lại bổng lộc và những vinh dự nơi công cộng. Với những nguyên liệu đó, và bằng những hành động có vẻ ngoài tốt đẹp được thực hiện trước công chúng, một cá nhân thuộc tầng lớp này tự dựng lên, có thể nói như vậy, một tòa lâu đài cao lớn và nguy nga, mà trong mắt người khác, và cuối cùng là trong chính mắt anh ta, không gì khác chính là nhân cách của con người ấy, hay là chính bản thân con người ấy. Hãy nhìn kìa, đó là một cung điện! Những sảnh đường lộng lẫy và dãy phòng rộng rãi của nó được lát bằng tranh ghép đá cẩm thạch đắt tiền; những ô cửa sổ cao bằng cả căn phòng đón ánh nắng xuyên qua lớp kính pha lê trong suốt nhất; những chiếc gờ cao được dát vàng, trần nhà được vẽ trang trí rực rỡ; và một mái vòm cao vút—nơi mà từ mặt sàn ở giữa, người ta có thể ngắm nhìn bầu không khí phía trên như thể không có lớp ngăn cách nào—bao trùm lên toàn bộ công trình. Còn biểu tượng nào đẹp đẽ và cao quý hơn mà bất kỳ ai lại không khao khát dùng để khắc họa tính cách của mình? Ồ! Nhưng ở một ngóc ngách tối tăm thấp lè tè nào đó—một cái khoang chật hẹp ở tầng trệt, được đóng kín, khóa chặt, chốt then và vứt xẻng chìa khóa đi—hoặc bên dưới lớp sàn cẩm thạch, trong một vũng nước đọng tù hãm, với hoa văn tranh ghép lộng lẫy nhất nằm bên trên—có thể đang ẩn chứa một cái xác, đã mục rữa một nửa và vẫn đang tiếp tục phân hủy, tỏa ra thứ mùi chết chóc khắp cả cung điện! Kẻ sinh sống ở đó sẽ chẳng hề hay biết, bởi vì nó từ lâu đã trở thành hơi thở hàng ngày của hắn ta! Những vị khách ghé thăm cũng vậy, bởi họ chỉ ngửi thấy những mùi hương phong phú mà người chủ miệt mài tỏa ra khắp cung điện, cùng với hương trầm mà họ mang theo và thích thú đốt lên trước mặt thỉnh thoảng, có lẽ, sẽ có một nhà tiên tri ghé qua, trước đôi mắt được ban ơn đầy sầu muộn của ông ta, toàn bộ cấu trúc ấy tan biến vào hư không, chỉ để lại cái ngóc ngách bị che giấu, chiếc tủ có then cài với những mạng nhện giăng mắc trên cánh cửa đã bị lãng quên, hay cái hố tử thần dưới lớp sàn và cái xác đang phân hủy bên trong. Ở đó, chính ở đó, chúng ta mới tìm kiếm biểu tượng thực sự cho nhân cách của con người này, và cho hành động mang lại bất kỳ sự thật nào mà cuộc đời hắn ta vốn có.
Để áp dụng chuỗi suy luận này gần gũi hơn một chút đối với Thẩm phán Pyncheon. Chúng ta có thể nói (mà không hề quy kết tội ác cho một nhân vật có uy tín lẫy lừng như ông ta) rằng có đủ thứ rác rưởi hào nhoáng trong cuộc đời ông ta để che lấp và làm tê liệt một lương tâm năng nổ và tinh tế hơn nhiều so với bất kỳ lương tâm nào từng làm phiền lòng vị Thẩm phán. Sự thanh khiết trong tư cách thẩm phán của ông ta khi còn ngồi trên ghế tòa án; sự tận tụy trong các dịch vụ công cộng ở những cương vị tiếp theo; lòng trung thành đối với đảng phái và sự kiên định cứng nhắc mà ông ta đã duy trì các nguyên tắc của nó, hoặc ít nhất là theo kịp các chuyển động có tổ chức của nó; lòng nhiệt thành đáng chú ý với tư cách là chủ tịch một hội Kinh thánh; sự chính trực không thể chê trách với tư cách là thủ quỹ của quỹ bảo trợ góa phụ và trẻ mồ côi; những đóng góp của ông ta cho ngành làm vườn thông qua việc lai tạo ra hai giống lê rất được trân trọng và cho ngành nông nghiệp qua trung gian của chú bò Pyncheon nổi tiếng; sự sạch sẽ trong đạo đức lối sống trong suốt rất nhiều năm qua; sự nghiêm khắc mà ông ta từng trừng phạt và cuối cùng từ từ cắt đứt quan hệ với một người con trai ăn chơi trác táng, trì hoãn sự tha thứ cho đến tận mười lăm phút cuối cùng trong cuộc đời chàng trai trẻ; những lời cầu nguyện vào buổi sáng và buổi chiều, cùng những lời chúc tụng trước bữa ăn; những nỗ lực thúc đẩy phong trào ôn hòa; việc tự hạn chế bản thân, kể từ lần bị gút gần đây nhất, ở mức năm ly rượu sherry cũ mỗi ngày; độ trắng phau của chiếc áo sơ mi, độ bóng của đôi bốt, vẻ đẹp trai của chiếc gậy có đầu bằng vàng, kiểu dáng vuông vức và rộng rãi của chiếc áo khoác cùng chất liệu cao cấp của nó, và nói chung là sự tươm tất được nghiên cứu kỹ lưỡng trong trang phục và diện mạo của ông ta; sự chu đáo mà ông ta dùng để chào hỏi công khai ngoài đường, bằng một cái cúi đầu, một động thái nhấc mũ, một cái gật đầu hoặc một cử chỉ tay, với tất cả mọi người quen dù giàu hay nghèo; nụ cười bao dung rạng rỡ mà ông ta coi là tôn chỉ để làm cho cả thế giới vui tươi—còn khoảng trống nào có thể tìm thấy cho những nét tính cách đen tối hơn trong một bức chân dung được cấu thành từ những đường nét như thế này? Khuôn mặt đoan chính này chính là thứ ông ta nhìn thấy trong gương soi. Cuộc đời được sắp xếp cực kỳ ngăn nắp này chính là thứ ông ta nhận thức được qua sự tiến triển của mỗi ngày. Vậy thì liệu ông ta có thể tự nhận mình là kết quả và tổng hòa của nó, rồi nói với bản thân và cộng đồng rằng: “Hãy nhìn Thẩm phán Pyncheon kìa”?
Và giả sử rằng, từ rất, rất nhiều năm trước, trong tuổi trẻ bồng bột và ngreckless của mình, ông ta đã phạm phải một hành vi sai trái nào đó—hoặc ngay cả bây giờ, sức mạnh không thể tránh khỏi của hoàn cảnh đôi khi buộc ông ta phải làm một hành động đáng ngờ giữa hàng ngàn hành động đáng ngợi khen, hoặc ít nhất là vô tội—liệu bạn có định hình bản tính của vị Thẩm phán chỉ bằng một hành động tất yếu và hành vi nửa vời đã bị lãng quên đó, rồi để nó che khuất vẻ đẹp rạng rỡ của cả một đời người? Có gì quá nặng nề trong cái ác, để cho một chút xíu kích cỡ của nó lại có thể vượt trọng lượng lên toàn bộ khối lượng những thứ không xấu xa được chất đống lên chiếc cân bên kia! Hệ thống cân đo đong đếm này là một sở thích của những kẻ thuộc hội nhóm Thẩm phán Pyncheon. Một con người cứng rắn, lạnh lùng, bị đặt vào hoàn cảnh không may như thế, hiếm khi hoặc không bao giờ nhìn vào nội tâm, và kiên quyết lấy ý tưởng về bản thân từ những gì được cho là hình ảnh phản chiếu của mình trong tấm gương dư luận xã hội, hầu như không thể đạt được sự tự nhận thức đích thực, ngoại trừ qua sự mất mát về tài sản và danh tiếng. Bệnh tật không phải lúc nào cũng giúp ông ta làm được điều đó; thậm chí giờ phút lâm cũng chưa chắc đã giúp được!
Nhưng vấn đề của chúng ta bây giờ là về Thẩm phán Pyncheon khi ông ta đứng đối mặt với sự bùng nổ dữ dội từ cơn thịnh nộ của Hepzibah. Không cần tính toán trước, trước sự ngạc nhiên và quả thực là hoảng sợ của chính mình, nàng đã trút hết một lần cho xong sự thù hận âm ỉ mà nàng đã ấp ủ đối với người họ hàng này trong suốt ba mươi năm.
Cho đến lúc đó, nét mặt của vị Thẩm phán vẫn thể hiện sự khoan dung ôn hòa—sự phản đối nghiêm nghị và suýt chút nữa là dịu dàng đối với hành vi bạo lực khó coi của cô em họ; sự tha thứ rộng lượng và mang tinh thần Cơ đốc giáo đối với lỗi lầm do những lời nói của nàng gây ra. Nhưng khi những lời đó đã thốt ra không thể rút lại, ánh mắt của ông ta trở nên cứng rắn, mang ý thức về quyền lực và quyết tâm không thể lay chuyển; và sự thay đổi diễn ra tự nhiên và vô hình đến mức có vẻ như con người bằng sắt ấy đã đứng đó từ đầu, và kẻ hiền lành kia chưa từng tồn tại. Hiệu ứng giống như khi những đám mây mỏng manh, bay bổng với màu sắc dịu dàng, đột ngột biến mất khỏi vách đá hiểm trở dựng đứng, để lại ở đó vẻ cau có mà bạn lập tức cảm thấy là vĩnh cửu. Hepzibah suýt tin theo một cách điên rồ rằng chính vị tổ tiên Thanh giáo già cỗi của nàng, chứ không phải vị Thẩm phán hiện đại, mới là kẻ mà nàng vừa trút bỏ nỗi cay đắng trong lòng. Chưa bao giờ một người đàn ông nào lại cho thấy bằng chứng mạnh mẽ hơn về dòng dõi được quy cho mình như Thẩm phán Pyncheon trong cuộc khủng hoảng này, qua sự giống nhau không thể nhầm lẫn với bức tranh ở căn phòng phía trong.
Ông rất bình tĩnh nói: “Cô em Hepzibah, đã đến lúc chấm dứt chuyện này rồi.”
Nàng đáp: “Tôi hoàn toàn đồng ý! Vậy thì, tại sao anh còn bức hại chúng tôi làm gì nữa? Hãy để yên cho tội nghiệp Clifford và tôi được bình yên. Chẳng ai trong chúng tôi mong muốn điều gì tốt đẹp hơn thế cả!”
Thẩm phán tiếp lời: “Mục đích của ta là gặp Clifford trước khi rời khỏi ngôi nhà này. Đừng cư xử như một kẻ mất trí thế chứ, Hepzibah! Ta là người bạn duy nhất của em ấy, và là một người có quyền lực toàn năng. Đã bao giờ em nghĩ đến—hay em quá mù quáng đến mức không nhận ra rằng—nếu không có sự đồng ý của ta, chưa nói đến những nỗ lực, những bản trình bày, sự huy động toàn bộ ảnh hưởng chính trị, quan chức và cá nhân của ta, thì Clifford sẽ không bao giờ có được cái gọi là tự do sao? Em tưởng việc em ấy được phóng thích là một chiến thắng trước ta ư? Không phải vậy đâu, cô em ngoan hiền của ta ạ; không đời nào có chuyện đó! Còn lâu mới có chuyện đó! Không; mà đó là sự hoàn thành một mục đích đã được ta ấp uot từ lâu. Ta đã trả tự do cho em ấy!”
Hepzibah đáp: “Anh ư! Tôi không bao giờ tin điều đó! Nó phải chịu cảnh ngục tù là nhờ anh; còn tự do của nó là do sự quan phòng của Thiên Chúa!”
Thẩm phán Pyncheon tái khẳng định với sự điềm tĩnh tuyệt đối: “Chính ta đã trả tự do cho em ấy! Và ta đến đây lúc này để quyết định xem em ấy có được giữ lại sự tự do đó hay không. Điều đó sẽ phụ thuộc vào chính em ấy. Vì mục đích này, ta bắt buộc phải gặp em ấy.”
“Không đời nào!—nó sẽ phát điên lên mất!” Hepzibah thốt lên, nhưng với sự thiếu kiên quyết đủ rõ để lọt vào đôi mắt tinh tường của vị Thẩm phán; bởi vì dù chẳng có chút lòng tin nào vào những ý định tốt đẹp của ông ta, nàng cũng chẳng biết liệu việc nhượng bộ hay chống cự mới là điều đáng sợ hơn. “Và tại sao anh lại muốn gặp con người khốn khổ, tàn tạ này, kẻ chẳng còn lại lấy một phần mười mấy trí tuệ, và sẽ giấu kín cả điều đó trước một ánh mắt không chứa chút tình yêu thương nào?”
Thẩm phán nói, với sự tự tin có cơ sở vững chắc vào sự nhân hậu trên gương mặt mình: “Em ấy sẽ thấy đủ đầy tình yêu trong mắt ta, nếu chỉ vì điều đó! Nhưng, cô em Hepzibah, em vừa thú nhận rất nhiều điều, và rất đúng trọng tâm. Giờ thì hãy lắng nghe, ta sẽ thành thật giải thích lý do tại sao ta khăng khăng đòi có cuộc gặp gỡ này. Vào thời điểm qua đời ba mươi năm trước của người chú Jaffrey của chúng ta, người ta nhận thấy—ta không biết liệu hoàn cảnh đó có bao giờ thu hút nhiều sự chú ý của em giữa những mối quan tâm buồn bã xoay quanh sự kiện đó hay không—nhưng người ta nhận thấy rằng khối tài sản hữu hình của ông ấy, dưới mọi hình thức, đều thấp hơn rất nhiều so với bất kỳ ước tính nào từng được đưa ra về nó. Ông ấy được cho là giàu có vô kể. Không ai nghi ngờ rằng ông ấy nằm trong số những người có thế lực nhất thời bấy giờ. Tuy nhiên, đó là một trong những điểm kỳ quặc của ông ấy—và cũng không hẳn là một sự ngu ngốc—khi che giấu quy mô tài sản của mình bằng cách thực hiện các khoản đầu tư ở nơi xa xôi và nước ngoài, có lẽ dưới những cái tên khác không phải tên ông ấy, và bằng nhiều cách thức quen thuộc đối với các nhà tư bản, nhưng không cần phải kể ra chi tiết ở đây. Theo di chúc lần cuối của Chú Jaffrey, như em đã biết, toàn bộ tài sản của ông ấy đã được để lại cho ta, với ngoại lệ duy nhất là quyền thụ hưởng sinh thời dành cho em đối với dinh cơ gia tộc cũ kỹ này cùng dải đất gia sản vẫn gắn liền với nó.”
Hepzibah hỏi, không thể kìm nén sự khinh miệt cay đắng: “Và anh định tước đoạt cả thứ đó của chúng tôi ư? Đây là cái giá để anh ngừng bức hại tội nghiệp Clifford sao?”
Thẩm phán mỉm cười nhân hậu đáp: “Chắc chắn là không rồi, cô em thân mến của ta! Ngược lại, như em phải công bằng mà thừa nhận, ta vẫn luôn bày tỏ sự sẵn sàng nhân đôi hoặc nhân ba nguồn tài nguyên của em, bất cứ khi nào em quyết định chấp nhận bất kỳ lòng tốt nào theo bản chất đó từ tay người họ hàng của mình. Không, không! Nhưng mấu chốt của vấn đề nằm ở đây. Trong số khối tài sản chắc chắn là rất lớn của người chú, như ta đã nói, không đến một nửa—không, thậm chí không đến một phần ba, như ta hoàn toàn tin chắc—đã lộ diện sau khi ông ấy qua đời. Giờ đây, ta có những lý do hoàn toàn chính đáng để tin rằng người anh trai Clifford của em có thể cung cấp cho ta một manh mối để thu hồi phần tài sản còn lại.”
Người phụ nữ lớn tuổi bị kích động bởi một cảm giác có vẻ như nực cười trước ý tưởng đó liền kêu lên: “Clifford!—Clifford biết về tài sản bị giấu ư? Clifford có quyền năng làm cho anh trở nên giàu có sao? Không thể nào! Anh đang tự lừa mình đấy! Quả thực là một chuyện đáng cười!”
Thẩm phán Pyncheon vừa nói vừa đập cây gậy có đầu bằng vàng xuống sàn, đồng thời dậm chân như để nhấn mạnh thêm sự xác tín của mình bằng toàn bộ sức nặng của thân hình to lớn: “Nó chắc chắn như việc ta đang đứng ở đây! Chính Clifford đã nói với ta điều đó!”
Hepzibah hoài nghi thốt lên: “Không, không! Anh đang mơ mộng rồi, anh Jaffrey ạ.”
Thẩm phán bình tĩnh nói: “Ta không thuộc tầng lớp hay mơ mộng. Vài tháng trước khi chú ta qua đời, Clifford từng khoe khoang với ta về việc nắm giữ bí mật của một khối tài sản vô kể. Mục đích của em ấy là để chế nhạo ta, và kích thích sự tò mò của ta. Ta hiểu rõ điều đó. Nhưng từ ký ức khá rõ ràng về các chi tiết trong cuộc trò chuyện của chúng ta, ta hoàn toàn tin chắc rằng những gì em ấy nói là sự thật. Vào lúc này, nếu Clifford muốn—và em ấy buộc phải muốn!—em ấy có thể cho ta biết nơi tìm thấy bản kê khai, các tài liệu, các bằng chứng, dưới bất kỳ hình thức nào mà chúng tồn tại, của khối tài sản khổng lồ bị mất tích của Chú Jaffrey. Em ấy nắm giữ bí mật đó. Lời khoe khoang của em ấy không phải là lời nói suông. Nó mang tính trực diện, điểm nhấn và sự cụ thể cho thấy một cốt lõi ý nghĩa vững chắc ẩn giấu bên trong bí ẩn của cách diễn đạt đó.”
Hepzibah hỏi: “Nhưng mục đích của Clifford là gì khi che giấu nó lâu đến thế?”
Thẩm phán ngước mắt lên đáp: “Đó là một trong những xung năng tồi tệ thuộc bản tính sa ngã của chúng ta. Em ấy coi ta là kẻ thù của mình. Em ấy coi ta là nguyên nhân gây ra nỗi ô nhục tột cùng, nguy cơ cận kề cái chết và sự sụp đổ không thể cứu vãn của mình. Do đó, rất khó có khả năng em ấy tự nguyện cung cấp thông tin từ trong ngục tối của mình, thứ sẽ đẩy ta lên cao hơn nữa trên chiếc thang thịnh vượng. Nhưng thời điểm em ấy phải từ bỏ bí mật của mình nay đã đến rồi.”
Hepzibah gặng hỏi: “Và nếu em ấy từ chối thì sao? Hoặc—như tôi kiên quyết tin tưởng—nếu em ấy hoàn toàn không biết gì về khối tài sản này thì sao?”
Thẩm phán Pyncheon với sự điềm tĩnh mà ông ta có khả năng làm cho trở nên đáng sợ hơn bất kỳ sự bạo lực nào, nói: “Cô em thân mến, kể từ khi anh em trở về, ta đã cẩn thận đề phòng (một sự cẩn thận vô cùng thích hợp ở một người họ hàng cận huyết và là người giám hộ hợp pháp của một cá nhân trong hoàn cảnh như vậy) để theo dõi liên tục và kỹ lưỡng phong thái cũng như thói quen của em ấy. Những người hàng xóm của em đã là nhân chứng tận mắt cho bất cứ chuyện gì diễn ra trong khu vườn. Người hàng thịt, thợ làm bánh, người bán cá, một số khách hàng trong cửa hàng của em, và rất nhiều bà già tọc mạch, đã kể cho ta nghe vài bí mật trong căn nhà của em. Một vòng tròn rộng lớn hơn nữa—chính ta nằm trong số đó—có thể làm chứng cho những trò quá khích của em ấy bên khung cửa vòm. Hàng ngàn người đã nhìn thấy em ấy, cách đây một hoặc hai tuần, đứng trên bờ vực tự lao mình từ đó xuống đường. Từ tất cả những lời chứng này, ta buộc phải e ngại—với sự miễn cưỡng và nỗi đau buồn sâu sắc—rằng những bất hạnh của Clifford đã ảnh hưởng nặng nề đến trí tuệ vốn chưa bao giờ mạnh mẽ của em ấy, khiến em ấy không thể tiếp tục tự do sinh sống bên ngoài một cách an toàn. Em phải nhận thức được lựa chọn thay thế—và việc áp dụng nó sẽ phụ thuộc hoàn toàn vào quyết định mà ta chuẩn bị đưa ra ngay bây giờ—sự thay thế đó chính là việc giam giữ em ấy, có lẽ là trong phần đời còn lại, tại một trại tâm trí công cộng dành cho những người có trạng thái tinh thần bất ổn như em ấy.”
Hepzibah hét lên: “Anh không đời nào có ý đó đâu!”
Thẩm phán Pyncheon hoàn toàn không hề nao núng, tiếp lời: “Nếu người em họ Clifford của ta, chỉ vì sự ác tâm đơn thuần và sự căm ghét đối với một người có quyền lợi đáng lẽ phải thân thiết với em ấy—một dạng cảm xúc cũng thể hiện bệnh lý tâm thần thường xuyên như bất kỳ dạng nào khác—nếu em ấy từ chối cung cấp cho ta thông tin vô cùng quan trọng đối với bản thân ta, và điều đó chắc chắn là em ấy đang nắm giữ, ta sẽ coi đó là mảnh bằng chứng duy nhất cần thiết để làm thỏa mãn tâm trí ta về sự điên loạn của em ấy. Và một khi đã chắc chắn về con đường mà lương tâm chỉ lối, cô em Hepzibah, em hiểu quá rõ về ta để không còn nghi ngờ gì việc ta sẽ theo đuổi nó đến cùng.”
Hepzibah cất tiếng kêu đau thương chứ không hề phẫn nộ: “Ôi Jaffrey,—anh họ Jaffrey, chính anh mới là kẻ bị bệnh tâm thần chứ không phải Clifford! Anh đã quên mất rằng một người phụ nữ đã sinh ra anh!—rằng anh từng có những người chị em, anh em, những đứa con của chính mình!—rằng đã từng có tình cảm giữa người với người, hay lòng trắc ẩn từ người này sang người khác trong thế giới khốn khổ này chứ! Nếu không, làm sao anh có thể mơ đến chuyện này được cơ chứ? Anh đâu còn trẻ trung gì nữa, anh Jaffrey!—không, cũng chẳng phải trung niên nữa—mà đã là một ông lão rồi! Tóc trên đầu anh đã bạc trắng rồi! Anh còn sống được bao nhiêu năm nữa chứ? Chẳng lẽ anh chưa đủ giàu có cho khoảng thời gian ít ỏi đó sao? Liệu anh sẽ phải chịu đói khát—sẽ thiếu thốn quần áo, hay một mái nhà để che chở từ đây cho đến lúc xuống mồ sao? Không! Nhưng với một nửa những gì anh đang sở hữu, anh có thể tung hoành trong những món ăn và thức uống đắt đỏ, xây dựng một ngôi nhà lộng lẫy gấp đôi nơi anh đang ở hiện tại, tạo ra vẻ bề thế hoành tráng hơn nhiều trước thế giới—mà vẫn để lại của cải cho đứa con trai duy nhất của anh, khiến nó phải ban phước cho giờ phút anh lìa đời! Thế thì, tại sao anh lại phải làm cái điều tàn nhẫn, tàn nhẫn này?—một điều điên rồ đến mức tôi không biết nên gọi nó là tội ác nữa! Hỡi ôi, anh Jaffrey, cái tinh thần chai sạn và tham lam này đã chảy trong dòng máu của chúng ta suốt hai trăm năm qua rồi. Anh chỉ đang lặp lại một lần nữa dưới một hình thức khác những gì tổ tiên anh từng làm trước đây, và truyền lại cho thế hệ mai sau lời nguyền thừa hưởng từ chính ông ta thôi!”
Thẩm phán cắt ngang với sự thiếu kiên nhẫn vốn là bản tính của một ngườireasonable khi nghe thấy bất cứ điều gì hoàn toàn vô lý như trên trong một cuộc bàn luận về công việc kinh doanh: “Làm ơn hãy nói chuyện có suy nghĩ đi, Hepzibah, vì Thiên Chúa! Ta đã nói rõ quyết định của mình. Ta không có thói quen thay đổi. Clifford phải từ bỏ bí mật của mình, nếu không sẽ phải chịu hậu quả. Và hãy để em ấy quyết định nhanh lên; bởi vì ta còn vài việc bận phải giải quyết vào sáng nay, và một cuộc hẹn ăn tối quan trọng với một số bạn bè chính trị.”
Hepzibah đáp: “Clifford chẳng có bí mật nào cả! Và Thiên Chúa sẽ không để anh làm cái điều mà anh đang mưu tính đâu!”
Vị Thẩm phán điềm tĩnh nói: “Chúng ta hãy chờ xem. Trong lúc này, hãy chọn giữa việc em chịu gọi Clifford ra đây, để cho công việc này được giải quyết một cách ôn hòa qua cuộc gặp gỡ giữa hai người họ hàng, hay ép ta phải dùng đến những biện pháp cứng rắn hơn, thứ mà ta rất vui lòng nếu cảm thấy bản thân có lý do chính đáng để né tránh. Trách nhiệm hoàn toàn thuộc về phía em đấy.”
Sau một thoáng suy nghĩ, Hepzibah nói: “Anh mạnh hơn tôi; và trong sức mạnh của anh chẳng có chút lòng trắc ẩn nào cả! Lúc này Clifford không hề điên loạn; nhưng cuộc gặp gỡ mà anh đang khăng khăng đòi hỏi rất có thể sẽ đẩy em ấy đến bờ vực đó. Mặc dù vậy, hiểu rõ con người anh, tôi tin rằng lựa chọn tốt nhất của mình là để anh tự đánh giá về sự vô lý trong việc em ấy sở hữu bất kỳ bí mật có giá trị nào. Tôi sẽ gọi Clifford. Hãy đối xử nhân từ với anh ấy!—hãy nhân từ hơn nhiều so với những gì trái tim anh sai bảo!—bởi vì Thiên Chúa đang nhìn ngắm anh đấy, Jaffrey Pyncheon!”
Thẩm phán bước theo người em họ rời khỏi cửa hàng, nơi cuộc trò chuyện vừa diễn ra, đi vào phòng khách, và ngả người nặng nề xuống chiếc ghế bành gia tộc cổ kính. Rất nhiều đời Pyncheon từng tìm thấy sự nghỉ ngơi trong vòng tay rộng rãi của nó: những đứa trẻ má hồng sau các trò chơi; những chàng trai mơ mộng vì tình yêu; những người đàn ông trưởng thành mệt mỏi vì lo toan; những cụ già gánh nặng tuổi tác mùa đông—họ từng trầm ngâm, chợp mắt và ra đi vào một giấc ngủ sâu thẳm hơn nữa. Có một truyền thuyết lâu đời, dẫu còn hoài nghi, rằng đây chính là chiếc ghế mà vị tổ tiên người New England đời đầu tiên của vị Thẩm phán—người có bức chân dung vẫn treo trên tường—từng ngồi để đưa ra sự tiếp đón lạnh lùng và im lặng dành cho đám đông khách quý. Kể từ giờ phút mang điềm gở đó cho đến tận hiện tại, có lẽ—dù chúng ta không thấu tỏ bí mật trong lòng ông ta—nhưng có lẽ chưa từng có một con người nào mệt mỏi và đau buồn hơn lại từng ngả mình xuống chiếc ghế này ngoài chính vị Thẩm phán Pyncheon mà chúng ta vừa thấy cứng rắn và kiên quyết đến mức không thể lay chuyển. Chắc chắn rằng, để tôi luyện tâm hồn mình bằng sắt đá như thế, ông ta đã phải đánh đổi không hề nhỏ. Sự bình thản đó là một nỗ lực vĩ đại hơn nhiều so với cơn thịnh nộ của những kẻ yếu đuối hơn. Và vẫn còn một nhiệm vụ nặng nề đang chờ ông ta hoàn thành. Liệu đó có phải là một chuyện nhỏ nhặt—một thứ cỏn con có thể chuẩn bị trong một khoảnh khắc duy nhất, rồi được nghỉ ngơi ngay trong khoảnh khắc tiếp theo—khi mà giờ đây, sau ba mươi năm, ông ta phải đối mặt với một người họ hàng bước ra từ ngôi mộ sống, và giật lấy một bí mật từ người đó, bằng không sẽ lại tống giũa người ấy vào một ngôi mộ sống một lần nữa?
Hepzibah ngó vào từ ngưỡng cửa phòng khách và hỏi: “Anh vừa nói gì phải không?”; bởi vì nàng tưởng rằng Thẩm phán vừa phát ra âm thanh nào đó mà nàng đang nóng lòng muốn diễn giải thành một sự chùng xuống đầy khoan dung. “Tôi tưởng anh gọi tôi quay lại.”
Thẩm phán Pyncheon cáu kỉnh đáp lại với vẻ cau có sầm sì, trong khi vầng trán gần như chuyển sang màu tím đen dưới bóng râm của căn phòng: “Không, không! Tại sao ta phải gọi em quay lại chứ? Thời gian trôi nhanh lắm! Hãy bảo Clifford đến gặp ta!”
Thẩm phán đã lấy chiếc đồng hồ bỏ túi ra khỏi áo ghi-lê và giờ đang cầm trên tay, áng chừng khoảng thời gian sẽ trôi qua trước khi Clifford xuất hiện.
