Ngôi Nhà Bảy Đầu Hồi

Lượt đọc: 82 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Lời Tựa

❊ ❊ ❊

Khi một nhà văn gọi tác phẩm của mình là một cuốn tiểu thuyết lãng mạn (romance), thiết tưởng không cần phải nói thêm rằng ông muốn tự cho phép mình một khoảng tự do nhất định, cả về bút pháp lẫn chất liệu, điều mà ông sẽ không dám nhận nếu tự xưng là viết tiểu thuyết thông thường (novel). Thể loại sau được mặc định là hướng đến sự trung thực đến từng chi tiết nhỏ, không chỉ đối với những gì có thật, mà còn với diễn biến có thể xảy ra và thông thường trong trải nghiệm của con người. Trái lại, thể loại trước — dẫu vẫn phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy tắc nghệ thuật như một tác phẩm thực thụ, và dẫu sẽ phạm tội không thể tha thứ nếu đi chệch khỏi chân lý của cõi lòng con người — lại hoàn toàn có quyền trình bày chân lý ấy trong những hoàn cảnh phần lớn do chính tác giả tự lựa chọn hoặc sáng tạo nên. Nếu thấy thích hợp, ông cũng có thể điều chỉnh bầu không khí xung quanh sao cho làm nổi bật hoặc mờ ảo đi những khoảng sáng, đồng thời làm sâu sắc và phong phú thêm những mảng tối của bức tranh. Chắc chắn ông sẽ rất khôn ngoan khi sử dụng một cách chừng mực các đặc quyền được nêu ra ở đây, và nhất là khi pha trộn yếu tố kỳ ảo vào tác phẩm như một chút hương vị nhẹ nhàng, tinh tế và dễ tan biến, hơn là coi nó như một phần chất thật trong món ăn dẫu dâng lên công chúng. Tuy vậy, khó có thể nói rằng ông phạm một tội lỗi văn chương ngay cả khi phớt lờ lời cảnh báo này.

Trong tác phẩm hiện tại, tác giả đã tự đặt ra cho mình mục tiêu — nhưng ngặt một nỗi thành công đến đâu thì may thay không phải việc của ông để phán xét — là tuân thủ nghiêm ngặt những đặc quyền của thể loại này. Điểm nhìn khiến câu chuyện này thuộc về định nghĩa lãng mạn nằm ở nỗ lực kết nối một thời kỳ đã qua với chính hiện tại đang trôi tuột khỏi chúng ta. Đó là một truyền thuyết tự kéo dài từ một kỷ nguyên nay đã phai mờ trong khoảng cách thời gian, vươn thẳng vào ánh ban mai rực rỡ của chúng ta, mang theo cả làn sương mù huyền thoại mà người đọc, tùy theo sở thích, có thể mặc kệ hoặc thả cho nó lững lờ trôi một cách vô hình quanh các nhân vật và sự kiện nhằm tạo ra một hiệu ứng nên thơ. Câu chuyện kể, có lẽ, được dệt từ những chất liệu khiêm nhường đến mức đòi hỏi phải nhờ cậy đến lợi thế này, đồng thời cũng vì thế mà khiến việc đạt được nó trở nên khó khăn hơn.

Nhiều nhà văn rất coi trọng một dụng ý luân lý rõ ràng nào đó mà họ tuyên bố là hướng tới trong các tác phẩm của mình. Để không bị thiếu sót về mặt này, tác giả cũng tự chuẩn bị cho mình một bài học luân lý — cụ thể là chân lý này: lỗi lầm của thế hệ trước vẫn tiếp tục sống sang các thế hệ sau, và khi rũ bỏ mọi lợi ích tạm thời, nó trở thành một tai họa thuần túy không thể kiểm soát; và ông sẽ cảm thấy vô cùng thỏa mãn nếu cuốn tiểu thuyết lãng mạn này có thể thuyết phục một cách hiệu quả nhân loại — hoặc quả thực, bất kỳ một người nào — về sự ngu ngốc của việc trút một trận lở tuyết gồm vàng bạc hoặc bất động sản có được do bất chính lên đầu của những thế hệ con cháu bất hạnh, để rồi làm họ tàn phế và nghiền nát họ, cho đến khi khối tài sản tích tụ ấy bị phân rã thành những nguyên tử ban đầu của nó. Dẫu vậy, nói thật lòng, ông không đủ trí tưởng tượng để tự huyễn hoặc mình với chút hy vọng nhỏ nhoi nào theo hướng này. Khi những tiểu thuyết lãng mạn thực sự dạy dỗ điều gì, hoặc tạo ra một tác động hiệu quả nào, thì điều đó thường thông qua một quá trình tinh vi hơn nhiều so với bề nổi được bày ra. Do đó, tác giả thấy việc tra tấn câu chuyện một cách tàn nhẫn bằng bài học luân lý của nó giống như dùng một thanh sắt — hoặc đúng hơn, như dùng một chiếc kim đâm xuyên qua một con bướm — là chẳng đáng chút nào, bởi làm thế chẳng khác nào vừa tước đi sự sống của nó vừa khiến nó cứng đờ trong một tư thế kỳ cục và phi tự nhiên. Quả thực, một chân lý cao cả, được khắc họa một cách công bằng, tinh tế và khéo léo, tỏa sáng qua từng bước và tôn vinh cái kết của một tác phẩm hư cấu, có thể làm tăng thêm vẻ vinh quang nghệ thuật, nhưng chưa bao giờ chân thật hơn, và hiếm khi nào rõ ràng hơn ở trang cuối so với trang đầu.

Người đọc có lẽ sẽ muốn gán cho các sự kiện tưởng tượng trong câu chuyện này một địa điểm có thật. Nếu mối liên hệ lịch sử — dẫu mong manh nhưng lại thiết1 yếu cho kế hoạch của ông — cho phép, tác giả đã rất sẵn lòng tránh né bất kỳ điều gì có tính chất như thế. Chưa nói đến những sự phản đối khác, việc đó đặt tác phẩm lãng mạn vào một loại hình phê bình cứng nhắc và cực kỳ nguy hiểm, bằng cách kéo những bức tranh tưởng tượng của ông đến mức áp sát thực tại của thời điểm hiện tại. Tuy nhiên, việc mô tả phong tục địa phương, hay can dự theo bất kỳ cách nào vào đặc tính của một cộng đồng mà ông dành cho sự tôn trọng đúng mực và niềm quý mến tự nhiên, hoàn toàn không nằm trong mục đích của ông. Ông hy vọng sẽ không bị coi là phạm tội không thể dung thứ khi phác thảo một con đường không xâm phạm quyền riêng tư của ai cả, chiếm dụng một mảnh đất không có chủ sở hữu rõ ràng, và xây dựng một ngôi nhà từ những vật liệu đã lâu được dùng để dựng lâu đài trên không. Các nhân vật trong truyện — dẫu tự xưng là có gốc gác lâu đời và địa vị đáng kể — thực ra hoàn toàn là do tác giả tự tạo ra, hoặc ít ra là do chính ông nhào nặn nên; đức hạnh của họ không thể làm rạng danh, và khuyết điểm của họ cũng chẳng thể mang lại dù chỉ một chút tiếng xấu cho cái thị trấn đáng kính mà họ tự nhận là cư dân. Do đó, ông sẽ rất vui lòng — đặc biệt là ở chốn mà ông đang ám chỉ — nếu cuốn sách được đọc thuần túy như một tác phẩm lãng mạn, gắn kết với những tầng mây trên cao nhiều hơn là với bất kỳ mảnh đất thực tế nào ở hạt Essex.

LENOX, ngày 27 tháng 1 năm 1851.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 13 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.