Trong lúc hai người họ hàng đã vội vã bỏ trốn một cách thiếu suy nghĩ, Thẩm phán Pyncheon vẫn ngồi yên trong căn phòng khách cổ kính, trông nom nhà cửa — theo cách nói quen thuộc — khi những chủ nhân thường nhật vắng bóng. Câu chuyện của chúng ta giờ đây hướng về ông, và về Ngôi nhà Bảy Đầu Hồi cổ kính, chẳng khác nào con cú mèo hoảng loạn giữa ban ngày, vội vã bay trở về cái hốc cây quen thuộc của mình.
Thẩm phán đã giữ nguyên tư thế từ lâu lắm rồi. Ông không hề nhúc nhích một ngón tay hay ngón chân, cũng chẳng dời ánh mắt dù chỉ một mảy may khỏi góc phòng từ khoảnh khắc tiếng bước chân của Hepzibah và Clifford lạo xạo dọc hành lang và cánh cửa ngoài cẩn thận khép lại sau lưng họ. Ông cầm chiếc đồng hồ trong tay trái, nhưng nắm chặt đến mức ta không thể nhìn thấy mặt số. Thật là một trạng thái trầm ngâm sâu sắc! Hay, giả sử ông đang ngủ, thì một giấc ngủ bình yên ngây thơ làm sao, với sự tĩnh lặng của lương tâm cùng một bộ máy tiêu hóa lành mạnh biết bao, được biểu lộ qua một giấc ngủ hoàn toàn không bị quấy rầy bởi những cú giật mình, chuột rút, co giật, tiếng lẩm bẩm trong mơ, tiếng kèn tấu qua đường mũi, hay dù chỉ là một nhịp thở lệch chuẩn nhỏ nhất! Bạn phải nín thở để tự kiểm chứng xem rốt cuộc ông có còn thở hay không. Hoàn toàn không thể nghe thấy gì. Bạn chỉ nghe thấy tiếng tích tắc của chiếc đồng hồ; còn tiếng thở của ông thì bặt âm. Quả là một giấc ngủ sảng khoái làm sao, không còn nghi ngờ gì nữa! Thế nhưng, Thẩm phán không thể nào đang ngủ được. Đôi mắt ông đang mở tráo tráo! Một chính trị gia lão luyện như ông sẽ không bao giờ chìm vào giấc ngủ với đôi mắt mở lớn như vậy, sợ rằng kẻ thù hay kẻ tiểu nhân nào đó, nhân cơ hội ông không phòng thủ, sẽ lén nhìn qua những ô cửa sổ ấy để thấu thấu tâm can ông, rồi tha hồ khám phá những ký ức, dự án, hy vọng, nỗi sợ, điểm yếu và cả những điểm mạnh mà cho đến nay ông chưa từng chia sẻ cùng ai. Người ta vẫn thường truyền miệng rằng một người cẩn trọng sẽ ngủ với một mắt mở. Đó có thể là sự khôn ngoan. Nhưng không thể mở cả hai; bởi làm thế là sự bất cẩn! Không, không! Thẩm phán Pyncheon không thể nào đang ngủ được.
Tuy nhiên, thật kỳ lạ khi một quý ông bận trăm công ngh nổi tiếng là người đúng giờ — lại nấn ná lâu đến thế trong một dinh thự cổ quạnh hiu mà hình như chưa bao giờ ông mặn mà ghé thăm. Chiếc ghế bằng gỗ sồi, quả thật, có thể cám dỗ ông bởi sự rộng rãi của nó. Đó quả là một chỗ ngồi rộng rãi, và nếu xét đến thời đại thô sơ đã chế tác ra nó thì cũng là một chiếc ghế tương đối thoải mái, dù sao cũng đủ chỗ và không hề gây gò bó cho bề ngang quá khổ của vị Thẩm phán. Một người to con hơn thế nữa cũng có thể tìm thấy sự thoải mái rộng rãi trên chiếc ghế này. Tổ tiên của ông, người hiện đang được vẽ chân dung trên vách tường với đầy vẻ bề thế đậm chất Anh quốc ấy, xưa kia e rằng khó mà chiếm nổi một khoảng cách từ cùi chỏ bên này sang cùi chỏ bên kia của chiếc ghế này, hay có một cái đế đủ rộng để che kín toàn bộ tấm đệm của nó. Thế nhưng, vẫn còn những chiếc ghế tốt hơn thế này rất nhiều — bằng gỗ gụ, gỗ óc chó đen, gỗ hồng mộc, có lò xo và đệm gấm, với độ nghiêng đa dạng và vô số mưu mẹo để tạo sự thoải mái, xua tan nỗi bực bội của sự dễ dãi quá mức — hàng chục chiếc ghế như vậy hoàn toàn có thể sẵn sàng phục vụ Thẩm phán Pyncheon. Phải! Ở hàng chục phòng khách, sự hiện diện của ông sẽ được đón tiếp nồng nhiệt hơn thế nhiều. Các bà mẹ sẽ bước lên chào đón với bàn tay rộng mở; những cô con gái lỡ thì, nay đã ở tuổi cập kê như ông — một kẻ góa vợ già, theo cách ông vẫn mỉm cười tự mô tả — sẽ đệm lại chiếc ghế cho vị Thẩm phán, và tận lực làm mọi cách để ông được thoải mái nhất. Bởi vị Thẩm phán là một người thành đạt. Hơn nữa, ông cũng ấp ủ những dự định của riêng mình giống như bao người khác, và có phần sáng sủa hơn hầu hết những người khác; hoặc ít ra là thế, khi ông nằm trên giường vào sáng nay, trong trạng thái nửa tỉnh nửa mê đầy dễ chịu, lên kế hoạch cho công việc trong ngày và tính toán về những triển vọng trong mười lăm năm tới. Với nền tảng sức khỏe vững chắc và sự tàn phá không đáng kể mà tuổi tác gây ra cho ông, mười lăm năm hay hai mươi năm — vâng, hoặc có lẽ là hai mươi lăm năm! — chẳng thấm tháp gì so với khoảng thời gian mà ông có thể đường hoàng gọi là của riêng mình. Hai mươi lăm năm để tận hưởng tài sản bất động sản ở cả thành thị lẫn nông thôn, cổ phần đường sắt, ngân hàng, bảo hiểm, trái phiếu chính phủ Hoa Kỳ — tóm lại là khối tài sản của ông, dù được đầu tư dưới bất kỳ hình thức nào, hiện đang nắm giữ hay sắp có được; cùng với những vinh dự công danh đã đến với ông, và những trọng trách lớn lao hơn sắp sửa trao vào tay ông! Thật tuyệt vời! Thật xuất sắc! Thế là quá đủ!
Vẫn nấn ná trên chiếc ghế cũ! Nếu vị Thẩm phán có chút thời gian rảnh rỗi, sao ông không ghé qua văn phòng bảo hiểm như thường lệ, và ngồi một lát trên một trong những chiếc ghế bọc da của họ, lắng nghe những chuyện phiếm trong ngày và thả ra vài câu bâng quơ đầy thâm ý, chắc chắn sẽ trở thành đề tài đàm tiếu vào ngày mai? Và chẳng phải các giám đốc ngân hàng có một buổi họp mà Thẩm phán dự định tham dự và giữ chức chủ tọa đó sao? Quả thực là vậy; và giờ họp đã được ghi trên một tấm danh thiếp hiện đang — hoặc lẽ ra phải đang — nằm trong túi áo vest bên phải của Thẩm phán Pyncheon. Hãy để ông ấy đến đó và ngả ngốn thoải mái trên những túi tiền của mình! Ông đã la cà trên chiếc ghế cũ này đủ lâu rồi!
Hôm nay đáng lẽ phải là một ngày vô cùng bận rộn. Trước hết là cuộc gặp với Clifford. Theo tính toán của Thẩm phán, nửa tiếng là đủ cho việc đó; có lẽ nó sẽ ngắn hơn, nhưng — xét đến việc phải giải quyết ổn thỏa với Hepzibah trước, và mấy người phụ nữ này thường hay dài dòng trong khi vài lời cũng đủ giải quyết vấn đề — tốt nhất là nên dành ra nửa tiếng cho chắc ăn. Nửa tiếng ư? Này Thẩm phán, tính theo chiếc đồng hồ chính xác không sai một ly của chính ông thì đã hai tiếng trôi qua rồi đấy. Hãy cúi mắt xuống mà xem kìa! À, ông ấy sẽ không bẻ cổ hay giơ tay lên để đưa chiếc đồng hồ trung thành ấy vào tầm mắt của mình đâu! Thời gian, bỗng chốc, dường như đã trở thành một thứ chẳng còn chút ý nghĩa gì đối với vị Thẩm phán!
Và ông đã quên sạch tất cả những mục khác trong sổ tay của mình rồi sao? Sau khi giải quyết xong chuyện của Clifford, ông phải gặp một nhà môi giới ở phố State, người đã nhận lời kiếm một mức hoa hồng hậu hH và những giấy tờ có giá tốt nhất cho vài ngàn tiền mặt rảnh rỗi mà vị Thẩm phán đang sẵn có chưa đem đầu tư. Lão chuyên gia đổi séc nhăn nheo ấy coi như đã tốn công đi một chuyến tàu hỏa vô ích. Nửa giờ sau, ở con phố sát bên này, sẽ có một cuộc đấu giá bất động sản, bao gồm một phần tài sản cũ của dòng họ Pyncheon, vốn gốc là khu vườn của Maule. Nó đã bị tách khỏi dòng họ Pyncheon suốt tám mươi năm nay; nhưng Thẩm phán vẫn luôn để mắt tới và quyết tâm sáp nhập nó trở lại vào thái ấp nhỏ bé còn sót lại quanh Ngôi nhà Bảy Đầu Hồi; và giờ đây, giữa cơn mất trí nhớ kỳ lạ này, cái búa định mệnh chắc hẳn đã rơi xuống và chuyển nhượng sản nghiệp cổ xưa của tổ tiên chúng ta cho một kẻ xa lạ nào đó. Thậm chí, rất có thể buổi đấu giá đã bị hoãn lại cho đến khi thời tiết khá hơn. Nếu vậy, liệu vị Thẩm phán có thấy tiện để tham dự và ủng hộ người đấu giá bằng một giá thầu vào dịp tới không?
Việc tiếp theo là mua một con ngựa để tự lái. Con ngựa vốn là vật cưng của ông đã vấp ngã ngay sáng nay trên đường vào thành phố, và chắc chắn phải loại bỏ ngay lập tức. Cổ của Thẩm phán Pyncheon quá quý giá để đem ra đánh cược với rủi ro từ một con ngựa hay vấp váp. Nếu tất cả những công việc trên được hoàn tất đúng hạn, ông có thể tham dự buổi họp của một hội từ thiện; mà chính cái tên của hội ấy, giữa muôn vàn việc thiện của ông, lại bị quên bẵng đi mất; thế nên cuộc hẹn này có lẽ cứ thế trôi qua mà chẳng cần thực hiện và cũng chẳng gây hại gì lớn. Và nếu còn thời gian giữa lúc ngập ngộn bao vấn đề cấp bách hơn, ông phải tiến hành việc làm lại tấm bia mộ cho phu nhân Pyncheon — kẻ mà người đào huyệt báo tin rằng đã đổ sấp mặt xuống phiến đá cẩm thạch và bị nứt làm đôi. Thẩm phán nghĩ rằng bà ấy dẫu sao cũng là một người đàn bà đáng khen, bất chấp sự hay sợ sệt, những giọt nước mắt lúc nào cũng chực chờ, và cách hành xử ngớ ngẩn của bà ta quanh chuyện cà phê; và vì bà đã ra đi đúng lúc như vậy, ông sẽ không tiếc tiền mua tấm bia mộ thứ hai. Dù sao thì nó vẫn còn đỡ hơn là nếu bà chẳng bao giờ cần đến một tấm bia nào cả! Mục tiếp theo trong danh sách của ông là đặt mua một số cây ăn quả thuộc giống hiếm, để giao đến điền trang của ông vào mùa thu tới. Vâng, cứ mua đi, bằng mọi giá; và chúc cho những trái đào ngập tràn hương vị ngọt ngào trong miệng ông, Thẩm phán Pyncheon nhé!
Sau việc này lại đến một chuyện quan trọng hơn. Một ủy ban thuộc đảng phái chính trị của ông đã đến cầu cứu ông quyên góp một hai trăm đô la, ngoài những khoản chi trước đó, nhằm duy trì chiến dịch tranh cử mùa thu. Vị Thẩm phán là một người ái quốc; vận mệnh đất nước đang đặt cược vào cuộc bầu cử tháng Mười Một; và hơn nữa, như sẽ được hé lộ ở một đoạn khác, ông cũng có một ván bài không hề nhỏ của riêng mình trong cuộc chơi lớn đó. Ông sẽ làm theo những gì ủy ban yêu cầu; thậm chí, ông sẽ hào phóng vượt quá sự kỳ vọng của họ; họ sẽ nhận được một tấm séc trị giá năm trăm đô la, và nhiều hơn thế nữa nếu cần thiết. Tiếp theo là gì nào? Một góa phụ tùng tì, có chồng là bạn thưở hàn vi của Thẩm phán Pyncheon, đã giãi bày hoàn cảnh khốn cùng của mình trong một bức thư vô cùng cảm động. Mẹ con bà ấy hầu như chẳng có lấy một miếng bánh mì để ăn. Ông đang có ý định ghé thăm bà ấy vào hôm nay — có lẽ vậy — hoặc có lẽ không — tùy thuộc vào việc ông có rảnh rỗi hay không và có sẵn một tờ bạc nhỏ nào không.
Một việc khác, tuy nhiên ông chẳng mòn mỏi bận tâm lắm (bạn biết đấy, cẩn trọng thì tốt, nhưng đừng quá lo lắng về sức khỏe cá nhân) — một việc khác, đó là tham khảo ý kiến bác sĩ gia đình. Về chuyện gì chứ, lạy Chúa tôi? Chà, thật khó mà mô tả các triệu chứng. Chỉ là hoa mắt chóng mặt một chút, hay cảm giác nghẹn ngào, ngạt thở, òng ọc hay sủi tăm khó chịu ở vùng lồng ngực, theo cách gọi của các nhà giải phẫu? — hay là một cơn tim đập thình thịch và quẫy đạp khá mạnh, xét cho cùng thì cũng đáng khen đối với ông, cho thấy cơ quan đó vẫn chưa bị loại bỏ khỏi cấu trúc thể xác của vị Thẩm phán? Mặc kệ nó là cái quái gì đi nữa. Vị bác sĩ có lẽ sẽ mỉm cười khi nghe kể những chuyệnn vặt vãnh ấy vào đôi tai chuyên môn của ông ta; Thẩm phán cũng sẽ mỉm cười đáp lại; và nhìn vào mắt nhau, họ sẽ cùng nhau cười thật sảng khoái! Nhưng dẹp quách lời khuyên y khoa đi. Thẩm phán sẽ chẳng bao giờ cần đến nó đâu.
Làm ơn, làm ơn đi Thẩm phán Pyncheon, hãy nhìn đồng hồ của ông đi! Nào — không thèm liếc một cái ư? Chỉ còn mười phút nữa là đến giờ ăn tối rồi! Chắc chắn ông không thể quên rằng bữa tối hôm nay sẽ là bữa ăn có hậu quả quan trọng nhất trong số tất cả những bữa ăn mà ông từng nuốt xuống. Vâng, chính xác là quan trọng nhất; mặc dù trong suốt sự nghiệp lẫy lừng của mình, ông từng được xếp ngồi ở vị trí trang trọng nhất trong những bữa yến tiệc lộng lẫy, và từng tuôn trào sự hùng biện trong dịp lễ hội trước những đôi tai hãy còn vang vọng âm thanh hùng hồn như tiếng đại phong cầm của Webster. Tuy nhiên, đây không phải là một bữa tối công cộng. Nó đơn giản chỉ là buổi tụ họp của chừng một tá người bạn từ vài vùng trong tiểu bang; những con người có nhân cách và tầm ảnh hưởng nổi bật, tụ họp một cách ngẫu nhiên tại nhà của một người bạn chung cũng nổi bật không kém, người sẽ chào đón họ bằng một bữa ăn nhỉnh hơn chút ít so với bữa cơm thường nhật của ông ta. Không có món ăn kiểu Pháp nào cả, dẫu vậy vẫn là một bữa tối tuyệt vời. Chúng ta được biết sẽ có rùa thật, cá hồi, cá mú, chim dồn thịt, lợn sữa, thịt cừu Anh, thịt bò nướng ngon lành, hay những món ngon mang tính chất thịnh soạn như vậy, rất thích hợp cho những quý ông điền chủ vững chãi, mà phần lớn những vị đáng kính này chính là thế. Tóm lại là những món ngon theo mùa, được ướp hương vị bởi một loại rượu Madeira lâu năm vốn là niềm kiêu hãnh qua bao mùa. Đó là dòng rượu Juno; một loại rượu tuyệt trần, thơm ngát và tràn ngập sức mạnh dịu dàng; một thứ hạnh phúc được đóng chai để dành sử dụng; một chất lỏng sắc vàng, đáng giá hơn cả vàng lỏng; hiếm hoi và tuyệt diệu đến mức những kẻ sành rượu lão nghiệp coi việc được nếm nó là một cột mốc trong đời! Nó xua tan nỗi đau tim và chẳng để lại chút nhức đầu nào! Giá mà vị Thẩm phán có thể nốc một ly, nó có thể giúp ông rũ bỏ cơn lờ đờ khó hiểu (bởi mười phút dự trù, cộng thêm năm phút phụ trội đã trôi qua rồi) khiến ông trở thành kẻ chót vót tụt hậu trong bữa tối trọng đại này. Nó suýt chút nữa có thể hồi sinh cả một người chết! Ngược lại, ngài Thẩm phán Pyncheon có muốn nhấm nháp nó lúc này không?
Hỡi ôi, bữa tối này. Ông thực sự đã quên mất mục đích thực sự của nó rồi sao? Vậy thì hãy để chúng tôi thì thầm, để ông có thể giật mình đứng phắt dậy khỏi chiếc ghế gỗ sồi vốn dĩ trông có vẻ bị yểm bùa, giống như chiếc ghế trong vở Comus, hay chiếc ghế mà mụ Moll Pitcher từng giam cầm chính ông nội của ông. Nhưng tham vọng là một tấm bùa hộ mệnh còn mạnh mẽ hơn cả ma thuật. Hãy chồm dậy, rồi lao vọt qua các phố xá, xông vào giữa đám đông để họ có thể bắt đầu trước khi cá bị ươn! Họ đang đợi ông; và việc họ phải đợi chẳng mang lại lợi ích gì cho ông cả. Những quý ông này — có cần phải nhắc lại không? — đã tề tựu không phải không có mục đích từ khắp mọi ngóc ngách trong tiểu bang. Họ đều là những chính trị gia lão luyện, từng người một, và rất thạo trong việc dàn xếp những bước đi chuẩn bị nhằm tước đoạt khỏi tay người dân — mà họ không hề hay biết — quyền tự lựa chọn những nhà lãnh đạo của chính mình. Tiếng nói của quần chúng trong cuộc bầu cử thống đốc sắp tới, dẫu vang dội như sấm rền, thực chất cũng chỉ là tiếng vang của những điều mà các quý ông này sẽ thì thầm với nhau bên bàn tiệc của người bạn ông. Họ tề tựu để quyết định ứng viên của mình. Nhóm mưu sĩ xảo quyệt này sẽ kiểm soát đại hội, và thông qua đó, thao túng cả đảng phái. Và còn ứng viên nào xứng đáng hơn — khôn ngoan và uyên bác hơn, nổi tiếng hơn về lòng bác ái từ thiện, trung thành hơn với những nguyên tắc an toàn, được thử thách qua vô số trọng trách công cộng, trong sạch hơn về tư cách cá nhân, với lợi ích gắn kết sâu sắc hơn trong phúc lợi chung, và bén rễ sâu xa hơn qua dòng dõi tông đời vào đức tin và thực tiễn của phái Thanh giáo — còn kẻ nào có thể được đưa ra cho lá phiếu của người dân, kẻ hội tụ một cách xuất sắc tất cả những yêu sách đó cho ngôi vị tối cao như Thẩm phán Pyncheon đang hiện diện trước mắt chúng ta đây?
Nhanh lên nào! Hãy làm tròn phần việc của mình! Phần thưởng mà ông hằng nhọc công tranh đấu, leo trèo và luồn cúi đã sẵn sàng để ông chộp lấy! Hãy hiện diện tại bữa tối này! — hãy uống một hoặc hai ly rượu quý ấy! — hãy đưa ra lời hứa hẹn bằng những lời thì thầm nhỏ nhất tùy ý ông! — và ông sẽ bước lên từ bàn tiệc với tư cách trên thực tế là thống đốc của tiểu bang huy hoàng cổ kính này! Thống đốc Pyncheon của Massachusetts!
Và chẳng lẽ không có thứ liều thuốc bổ mạnh mẽ và phấn chấn nào trong một sự chắc chắn như thế này sao? Đó là mục đích tối thượng suốt nửa cuộc đời ông để đạt được. Giờ đây, khi chỉ cần tỏ ý chấp nhận, sao ông lại ngồi ì ạch một cách nặng nề trên chiếc ghế gỗ sồi của cụ kỵ mình, cứ như thể ưa thích nó hơn chiếc ghế của thống đốc vậy? Chúng ta đều từng nghe câu chuyện về Vua Khúc Gỗ; nhưng giữa thời buổi tranh giành chen chúc này, một kẻ thuộc dòng dõi vương giả đó sẽ khó lòng thắng nổi cuộc đua giành chức vụ đứng đầu chính quyền thông qua bầu cử.
Thôi; đã hoàn toàn quá muộn cho bữa tối rồi! Rùa, cá hồi, cá mú, chim dẽ giun, gà tây luộc, thịt cừu Nam-Down, lợn sữa, thịt bò nướng, đã biến mất hoặc chỉ còn lại những mảnh vụn, cùng khoai tây nguội ngắt và thứ nước sốt đóng váng bởi lớp mỡ đông lạnh. Vị Thẩm phán, nếu chẳng làm gì khác, thì cũng đã lập được những kỳ tích với con dao và cái nĩa của mình. Chính ông ấy, bạn biết đấy, người mà người ta từng rỉ tai nhau về sự thèm ăn giống loài quỷ khổng lồ của ông, rằng Tạo Hóa đã ban cho ông ta bản năng của một con thú lớn, nhưng chính giờ ăn tối đã biến ông ta thành một con thú khổng lồ thực sự. Những kẻ có nhu cầu nhục dục lớn lao như ông ta phải được châm chước vào giờ ăn uống của họ. Nhưng ngặt nỗi, lần này thì Thẩm phán đã đến bữa tối quá muộn mất rồi! Quá muộn, chúng tôi e rằng, ngay cả để nhập hội cùng đám đông bên ly rượu của họ! Các vị khách đều đang nồng nhiệt và vui vẻ; họ đã từ bỏ Thẩm phán; và suy đoán rằng phái Thổ Địa Tự Do đã tóm được ông ta, họ sẽ chốt lại một ứng viên khác. Nếu bạn tôi lúc bấy giờ mà lững thững bước vào giữa bọn họ, với ánh mắt trợn trừng vừa hoang dã vừa đờ đẫn ấy, thì sự hiện diện lạc lõng của ông ta e rằng sẽ làm chùng xuống bầu không khí vui vẻ của họ. Cũng thật không phải phép nếu Thẩm phán Pyncheon, người vốn luôn vô cùng câu nệ về trang phục, lại xuất hiện tại bàn ăn với vết máu đỏ thẫm trên ngực áo sơ mi của mình. Nhân tiện, nó từ đâu mà ra vậy? Dù sao đi nữa thì đó cũng là một cảnh tượng chướng mắt; và cách khôn ngoan nhất cho vị Thẩm phán là cài thật kín cúc áo khoác trước ngực, gọi ngựa và xe ngựa từ tiệm cho thuê, phóng nhanh hết sức về nhà riêng. Ở đó, sau một ly brandy pha nước, kèm theo một sườn cừu, một miếng bít tết, một con gà quay, hoặc một bữa tối kết hợp bữa khuya vội vã tương tự, tốt hơn hết là ông nên dành buổi tối bên lò sưởi. Ông phải hơ đôi dép của mình thật lâu để xua đi cái lạnh lẽo mà bầu không khí của căn nhà cổ quái gở này đã phả vào huyết quản khiến chúng đông đặc lại.
Thế nên, hãy đứng dậy đi, Thẩm phán Pyncheon, hãy đứng dậy! Ông đã lỡ mất một ngày. Nhưng ngày mai sẽ đến chẳng mấy chốc. Liệu ông có dậy sớm và tận dụng tối đa ngày mai không? Ngày mai. Ngày mai! Ngày mai. Chúng ta, những kẻ đang sống, có thể thức dậy từ sớm vào ngày mai. Còn kẻ đã chết ngày hôm nay, ngày mai của hắn sẽ là buổi sáng của ngày phục sinh.
Trong khi đó, chạng vạng đang dâng lên từ các góc phòng. Những bóng tối của món đồ nội thất cao kều ngày càng đậm hơn, và thoạt đầu trở nên sắc nét hơn; rồi lan rộng ra, chúng mất đi ranh giới rõ ràng trong dòng triều xám xịt của sự quên lãng, như thể từ từ bò khắp các vật thể và hình hài con người duy nhất đang ngồi giữa bọn chúng. Bóng tối không tràn vào từ bên ngoài; nó đã lảng vảng ở đây suốt cả ngày, và giờ đây, chọn thời điểm không thể cưỡng lại của riêng mình, nó sẽ chiếm đoạt vạn vật. Khuôn mặt của vị Thẩm phán, quả thực, cứng đờ và trắng bệch một cách kỳ lạ, từ chối tan vào thứ dung môi vạn vật này. Ánh sáng ngày càng mờ nhạt dần. Cứ như thể thêm một nắm bóng tối nữa vừa được vãi tung vào bầu không khí. Giờ đây nó không còn là màu xám, mà là màu đen tuyền. Vẫn còn một vệt sáng mờ ảo ở ô cửa sổ; không phải ánh hào quang, không phải tia chớp, cũng chẳng phải ánh lấp lánh — bất kỳ từ ngữ nào về ánh sáng cũng sẽ diễn tả một thứ gì đó rực rỡ hơn nhiều so với nhận thức mơ hồ này, hay đúng hơn là cảm giác rằng có một ô cửa sổ ở đó. Nó đã biến mất chưa? Chưa! — rồi! — chưa hẳn! Và vẫn còn cái màu trắng ngăm đen — chúng ta mạo muội kết hợp những từ ngữ nghịch lý này — cái màu trắng ngăm đen trên khuôn mặt của Thẩm phán Pyncheon. Các đường nét đều đã biến mất: chỉ còn lại sự nhợt nhạt của chúng. Và trông nó thế nào lúc này? Chẳng có ô cửa sổ nào cả! Chẳng có khuôn mặt nào cả! Một màn đêm vô tận, không thể dò thấu đã xóa sổ mọi tầm nhìn! Vũ trụ của chúng ta ở đâu? Tất cả đã sụp đổ tan tành khỏi chúng ta; và chúng ta, bơ vơ giữa chốn hỗn mang, có thể lắng nghe những cơn gió vô gia cư đang thở dài và thì thầm lượn lờ để tìm kiếm thứ từng là một thế giới!
Chẳng còn âm thanh nào khác sao? Còn một âm thanh nữa, và là một âm thanh đáng sợ. Đó là tiếng tích tắc từ chiếc đồng hồ của Thẩm phán, thứ mà kể từ lúc Hepzibah rời khỏi phòng để tìm kiếm Clifford, ông vẫn đang nắm chặt trong tay. Dù nguyên nhân là gì đi nữa, cái nhịp đập nhỏ nhoi, tĩnh lặng, không bao giờ ngừng nghỉ của trái tim Thời gian ấy, lặp đi lặp lại những nhịp đập nhỏ với sự đều đặn bận rộn trong bàn tay bất động của Thẩm phán Pyncheon, mang lại một hiệu ứng kinh hoàng mà ta không thể tìm thấy ở bất kỳ thứ âm thanh đi kèm nào khác của khung cảnh này.
Nhưng, hãy lắng nghe! Cơn gió thổi qua vừa rồi lớn hơn. Nó mang một âm thanh không giống với tiếng u sầu và ủ rột từng than van, khiến cả nhân loại phiền muộn với sự đồng cảm khốn khổ suốt năm ngày qua. Cơn gió đã đổi chiều! Giờ đây nó thổi ào ào từ hướng tây bắc, và tóm lấy bộ khung già nua của Ngôi nhà Bảy Đầu Hồi, lắc nó một trận giống như một đô vật muốn thử tài với đối thủ của mình. Lại thêm một cuộc giằng co mạnh mẽ nữa với cơn cuồng phong! Ngôi nhà cổ lại kêu có cót két và gầm lên đầy inh ỏi nhưng có phần khó hiểu trong cái cổ họng đầy bồ hóng của nó (ý chúng tôi muốn nói đến ống khói lớn của cái lò sưởi rộng), một phần để than vãn trước cơn gió thô lỗ, nhưng đúng hơn, như thể phù hợp với một thế kỷ rưỡi chung đụng thù địch, là sự thách thức dai dẳng. Một thứ âm thanh gầm rú ì ào vọng lại phía sau tấm chắn lò sưởi. Một cánh cửa vừa sập ở trên lầu. Một ô cửa sổ, có lẽ, đã bị bỏ ngỏ, hoặc bị một cơn gió dữ thổi tung vào. Người ta không thể tưởng tượng trước được những nhạc cụ kỳ diệu biết nhường nào ẩn chứa trong những dinh thự gỗ cổ kính này, và chúng bị ám bởi những âm thanh kỳ lạ ra sao, để rồi ngay lập tức cất lên tiếng hát, tiếng thở dài, tiếng nức nở, tiếng thét gào — và nện xuống như những chiếc búa tạ, vô hình nhưng nặng trịch, ở một căn phòng xa xôi nào đó — rồi bước đi dọc theo các hành lang như thể với những bước chân đường bệ, và sột soạt lên xuống cầu thang như với những tấm lụa cứng một cách kỳ diệu — bất cứ khi nào cơn gió lốc bắt gặp ngôi nhà có cửa sổ mở tung và lùa thẳng vào trong đó. Giá như chúng ta không phải là một linh hồn ẩn hiện ở nơi này! Thật quá sức kinh hoàng! Tiếng gào thét của gió xuyên qua căn nhà quạnh hiu; sự tĩnh lặng của vị Thẩm phán khi ông ngồi đó mà không thể nhìn thấy; và tiếng tích tắc dai dẳng từ chiếc đồng hồ của ông!
Tuy nhiên, xét về sự vô hình của Thẩm phán Pyncheon, vấn đề đó sẽ sớm được khắc phục. Gió tây bắc đã quét sạch bầu trời. Ô cửa sổ hiện lên rõ mồn một. Hơn nữa, qua các ô kính, chúng ta lờ mờ bắt gặp bóng dáng của tán lá tối tăm sẫm màu ngoài kia, đang phấp phới với sự chuyển động không đều đặn liên tục, để lộ ra những khoảng hở lấp lánh ánh sao, lúc ở đây, lúc ở nơi khác. Thường xuyên hơn bất kỳ vật thể nào khác, những khoảng sáng chớp nhoáng này soi rọi khuôn mặt của vị Thẩm phán. Nhưng kìa, một thứ ánh sáng hiệu quả hơn đã đến. Hãy quan sát điệu nhảy bạc màu trên những cành cao của cây lê, rồi thấp hơn một chút, và giờ là trên toàn bộ khối cành lá, trong khi xuyên qua những mảng đan cài thay đổi của chúng, những tia trăng xiên xói chiếu vào phòng. Chúng lướt qua hình hài vị Thẩm phán và cho thấy ông không hề nhúc nhích suốt những giờ giá lạnh của màn đêm. Chúng bám theo những chiếc bóng, trong trò chơi đùa đổi thay, băng qua các đường nét không hề biến đổi của ông. Chúng lóe lên trên chiếc đồng hồ của ông. Nắm tay ông che khuất mặt số — nhưng chúng ta biết rằng những kim đồng hồ trung thành đã gặp nhau; vì một trong những chiếc đồng hồ của thành phố đã điểm nửa đêm.
Một con người có tư duy vững vàng như Thẩm phán Pyncheon chẳng thèm bận tâm đến mười hai giờ đêm hay giờ tương ứng vào buổi trưa. Dù sự so sánh được vẽ ra trong một số trang trước giữa tổ tiên theo phái Thanh giáo của ông và bản thân ông có chính xác đến đâu, nó vẫn thất bại ở điểm này. Vị họ hàng Pyncheon của hai thế kỷ trước, giống như hầu hết những người cùng thời, tuyên bố niềm tin trọn vẹn vào các thế lực tâm linh, mặc dù coi chúng chủ yếu mang tính chất ma quái, độc hại. Vị Pyncheon của đêm nay, kẻ đang ngồi trên chiếc ghế bọc tay vịn kia, không tin vào thứ nhảm nhí đó. Ít ra thì tín điều của ông ta là thế, cách đây vài tiếng đồng hồ. Do đó, tóc ông ta sẽ không dựng ngược lên trước những câu chuyện mà — vào thời điểm mà các xó lò sưởi có những chiếc ghế dài, nơi người già ngồi chọc ngoáy vào tàn tro của quá khứ và bới móc những truyền thuyết ra như những cục than hồng — từng được kể về chính căn phòng này trong ngôi nhà tổ tiên ông. Thực tế, những câu chuyện này quá vô lý để có thể làm dựng tóc ngay cả trẻ con. Ví dụ như, có ý nghĩa, ngụ ngôn hay đạo lý nào, thứ mà ngay cả truyện ma cũng phải có, lại có thể được tìm thấy trong truyền thuyết nực cười rằng vào lúc nửa đêm, tất cả những người nhà Pyncheon đã khuất đều buộc phải tề tựu trong căn phòng khách này? Và xin hỏi, để làm gì chứ? Chà, để xem bức chân dung của tổ tiên họ có còn giữ nguyên vị trí trên vách tường theo đúng chỉ dẫn trong di chúc của ông ta hay không! Có đáng để mò từ trong mồ mảy lên chỉ vì điều đó không?
Chúng ta bị cám dỗ muốn đùa giỡn một chút với ý tưởng đó. Truyện ma có lẽ không còn đáng để được đối xử một cách nghiêm túc nữa. Buổi tụ họp gia đình của những người nhà Pyncheon đã khuất, chúng ta đoán vậy, diễn ra theo cách này.
Đầu tiên là chính vị tổ tiên xuất hiện, trong chiếc áo choàng đen, mũ chóp cao và quần phồng ngắn, thắt lưng da quanh eo với thanh kiếm chuôi thép lủng lẳng; tay ông cầm một cây gậy dài mà các quý ông cao tuổi thường mang theo, vừa để ra dáng uy quyền vừa để làm điểm tựa. Ông ngước nhìn bức chân dung; một thứ vô thực đang ngắm nhìn hình ảnh được vẽ chính mình! Mọi thứ vẫn an toàn. Bức tranh vẫn còn đó. Ý định trong bộ óc của ông đã được giữ gìn thiêng liêng suốt bấy lâu nay sau khi bản thân con người ấy đã mọc cỏ nơi nghĩa địa. Kìa! Ông giơ bàn tay vô tích sự của mình lên và thử chiếc khung. Mọi thứ đều an toàn! Nhưng đó có phải là một nụ cười — hay không, đúng hơn là một cái cau mày với hàm ý chết chóc, đang phủ bóng đen lên đường nét khuôn mặt ông ta? Vị Đại tá quả cảm đang không hài lòng! Vẻ bất mãn của ông ta rõ rệt đến mức làm cho các đường nét trên mặt càng thêm sắc nét; dẫu vậy, ánh trăng vẫn xuyên qua chúng và lấp lánh trên bức tường phía sau. Có điều gì đó đã khiến vị tổ tiên vô cùng tức giận! Với một cái lắc đầu nghiêm nghị, ông ta quay lưng bỏ đi. Kìa những người nhà Pyncheon khác kéo đến, cả một gia tộc với nửa tá thế hệ, chen lấn xô đẩy nhau để tới xem bức tranh. Chúng ta nhìn thấy những cụ ông và cụ bà, một vị mục sư với vẻ cứng nhắc của phái Thanh giáo vẫn còn hằn trên trang phục và dáng đi, một sĩ quan mặc áo đỏ từ cuộc chiến tranh cũ với Pháp; và rồi vị thương nhân nhà Pyncheon của một thế kỷ trước xuất hiện, với phần viền ren lật ngược từ cổ tay; và kìa quý ông đội tóc giả mặc áo gấm từ truyền thuyết của người họa sĩ, cùng với nàng Alice xinh đẹp và ưu tư, kẻ chẳng mang chút kiêu hãnh nào ra khỏi nấm mồ trinh nữ của mình. Tất cả đều thử cái khung tranh. Những kẻ hồn ma này đang tìm kiếm điều gì? Một người mẹ bế đứa con lên để những ngón tay nhỏ xíu của nó chạm vào bức tranh! Rõ ràng có một điều bí ẩn xoay quanh bức tranh khiến những con người nhà Pyncheon tội nghiệp này bối rối trong lúc đáng lẽ họ phải được nghỉ ngơi. Trong một góc phòng, trong khi đó, là hình dáng của một ông già mặc áo da cộc và quần chẽn, với chiếc thước thợ nhô ra từ túi bên hông; ông ta chỉ tay về phía vị Đại tá có râu cùng đám hậu duệ của lão, gật đầu, chế giễu, nhạo báng, và cuối cùng bật ra tiếng cười ầm ĩ dẫu không thành tiếng.
Đắm chìm trí tưởng tượng trong trò đùa quái gở này, chúng ta phần nào mất đi khả năng kiềm chế và dẫn dắt. Chúng ta nhận ra một nhân vật bất ngờ xuất hiện trong cảnh tượng ảo giác của mình. Giữa những con người tổ tiên đó có một thanh niên, ăn mặc theo đúng mốt thời hiện đại: hắn mặc một chiếc áo khoác chẽn tối màu hầu như chẳng có vạt, quần dài màu xám, giày bốt da bóng có khóa, và có một sợi dây chuyền vàng tinh xảo vắt ngang ngực, cùng một cây gậy xương cá voi có đầu bằng bạc nhỏ trên tay. Nếu chúng ta chạm trán nhân vật này vào giữa ban ngày, chúng ta sẽ chào hắn là Jaffrey Pyncheon trẻ tuổi, đứa con duy nhất còn sống của vị Thẩm phán, kẻ đã dành hai năm qua để du ngoạn nước ngoài. Nếu hắn vẫn còn sống, sao bóng ma của hắn lại ở đây? Nếu đã chết, quả là một tai họa! Tài sản cũ của nhà Pyncheon, cùng với khối gia tài kếch xù mà cha của thanh niên này giành được, sẽ thuộc về ai? Về tay Clifford ngốc nghếch đáng thương, Hepzibah gầy guộc, và cô bé Phœbe quê mùa! Nhưng một điều kỳ diệu lớn hơn nữa lại chào đón chúng ta! Chúng ta có thể tin vào mắt mình không? Một quý ông mập mạp, lớn tuổi đã xuất hiện; ông ta có vẻ ngoài vô cùng đáng kính, mặc áo khoác và quần dài đen rộng thùng thình, và có thể được tuyên bố là cực kỳ tề chỉnh trong trang phục, ngoại trừ một vết máu đỏ thẫm vắt ngang chiếc khăn quàng cổ trắng muốt và lan xuống ngực áo sơ mi. Đó là vị Thẩm phán, hay không phải? Làm sao có thể là Thẩm phán Pyncheon được? Chúng ta nhìn rõ hình hài của ông ta, rõ ràng như những tia trăng chập chờn có thể cho thấy bất cứ điều gì, vẫn đang ngồi trên chiếc ghế gỗ sồi! Dù hiện thân đó là của ai đi nữa, nó tiến đến bức tranh, có vẻ như tóm lấy cái khung, thử nhìn trộm ra phía sau, và quay đi với một cái cau mày đen ngòm như của vị tổ tiên.
Cảnh tượng kỳ ảo vừa được hé lộ tuyệt đối không được coi là một phần thực sự trong câu chuyện của chúng ta. Chúng ta đã bị lôi kéo vào sự hoang đường ngắn ngủi này bởi sự rung rinh của những tia trăng; chúng nhảy múa tay trong tay với những bóng râm, và được phản chiếu trong chiếc gương soi, thứ mà bạn biết đấy, luôn là một dạng cửa sổ hoặc ô cửa dẫn vào thế giới tâm linh. Hơn nữa, chúng ta cần được giải tỏa khỏi sự chiêm nghiệm quá lâu và độc quyền đối với hình bóng ngồi trên chiếc ghế ấy. Cơn gió cuồng nộ này cũng đã thổi bùng suy nghĩ của chúng ta vào sự hỗn loạn kỳ lạ, nhưng không hề giật phăng chúng khỏi cái tâm điểm kiên định duy nhất đó. Vị Thẩm phán mang sắc chì đằng kia đang ngồi bất động trên tâm hồn chúng ta. Liệu ông ta có bao giờ nhúc nhích nữa không? Chúng ta sẽ phát điên mất trừ phi ông ta nhúc nhích! Bạn có thể đánh giá mức độ tĩnh lặng của ông ta rõ hơn qua sự bạo dạn của một chú chuột nhắt nhỏ xíu, đang ngồi bằng hai chân sau trong một vệt ánh trăng, ngay sát chân Thẩm phán Pyncheon, và dường như đang ngẫm nghĩ về một chuyến thám hiểm trên khối thân hình đen sì khổng lồ này. Ha! Thứ gì đã làm con chuột nhỏ lanh lợi giật mình vậy? Đó chính là khuôn mặt của mụ mèo hoang ngoài cửa sổ, nơi nó có vẻ đã túc trực để rình rập một cách kỹ lưỡng. Mụ mèo hoang này có vẻ ngoài rất gớm ghiếc. Đó là con mèo đang rình chuột, hay là con quỷ đang rình mò một linh hồn người? Ước gì chúng ta có thể xua đuổi nó khỏi cửa sổ!
Tạ ơn Chúa, đêm nay hầu như đã qua đi! Những tia trăng không còn ánh bạc rực rỡ nữa, cũng chẳng còn đối lập gay gắt với màn đêm đen kịt của những chiếc bóng mà chúng phủ lên. Giờ đây chúng nhợt nhạt hơn; những cái bóng trông xám xịt chứ không đen nhánh. Cơn gió cuồng phong đã lắng xuống. Bây giờ là mấy giờ rồi? À! Chiếc đồng hồ cuối cùng đã ngừng tích tắc; bởi những ngón tay đãng trí của vị Thẩm phán đã quên lên dây cót như thường lệ vào lúc mười giờ, tức là khoảng nửa tiếng trước giờ đi ngủ quen thuộc của ông — và nó đã chạy hết cót, lần đầu tiên sau năm năm. Nhưng chiếc đồng hồ vạn vật vĩ đại của Thời gian vẫn tiếp tục nhịp đập của nó. Đêm tối tăm — ôi, vùng hoang vu bị ám ảnh phía sau chúng ta mới ảm đạm làm sao! — nhường chỗ cho một buổi sáng trong trẻo, tươi mát và không mây. Ánh rạng ngời thiêng liêng, thiêng liêng làm sao! Ánh ban mai — thậm chí dù chỉ một chút lọt được vào căn phòng khách luôn mờ tối này — cũng giống như một phần của sự ban phước vạn vật, xóa bỏ điều ác, biến mọi điều thiện thành khả thi và hạnh phúc thành trong tầm với. Liệu Thẩm phán Pyncheon lúc này có đứng dậy khỏi chiếc ghế của mình không? Liệu ông ta có bước ra ngoài và đón nhận những tia nắng sớm trên vầng trán? Liệu ông ta có bắt đầu ngày mới này — ngày mà Chúa đã mỉm cười, ban phước và trao tặng cho nhân loại — liệu ông ta có bắt đầu nó với những mục đích tốt đẹp hơn vô số dự định từng bị phung phí sai lầm không? Hay tất cả những kế hoạch được tính toán sâu xa từ hôm qua vẫn cố chấp trong tim ông, và bận rộn trong óc ông như xưa?
Trong trường hợp sau, có rất nhiều việc phải làm. Liệu vị Thẩm phán có còn khăng khăng đòi Hepzibah cho gặp Clifford không? Liệu ông ta có mua một con ngựa an toàn của một quý ông lớn tuổi không? Liệu ông ta có thuyết phục kẻ mua tài sản cũ của nhà Pyncheon từ bỏ giao dịch vì lợi ích của mình không? Liệu ông ta có đến gặp bác sĩ gia đình và lấy thứ thuốc giúp ông ta duy trì sự sống, trở thành niềm vinh dự và phước lành cho dòng tộc cho đến tận giới hạn tối đa của tuổi thọ phụ hệ không? Trên hết, liệu Thẩm phán Pyncheon có đưa ra những lời xin lỗi thỏa đáng với nhóm những người bạn đáng kính đó, và thuyết phục họ rằng việc ông vắng mặt bên bàn tiệc là bất khả kháng, để rồi qua đó lấy lại trọn vẹn thiện cảm của họ và vẫn sẽ trở thành Thống đốc Massachusetts? Và khi tất cả những mục đích lớn lao đó đã hoàn thành, liệu ông ta có rảo bước trên phố một lần nữa, với nụ cười ngày hạ oi ả của sự nhân từ được trau chuốt kỹ lưỡng, đủ sức nóng để dụ ruồi nhặng đến vo ve trong đó không? Hay là, sau một ngày đêm ẩn dật như trong mồ mả, ông ta sẽ bước ra như một kẻ khiêm nhường và hối hận, đau buồn, dịu dàng, chẳng màng lợi lộc, né tránh vinh quang thế tục, hầu như chẳng dám yêu Chúa nhưng dũng cảm yêu thương đồng loại và làm cho họ bất cứ điều gì tốt đẹp có thể? Liệu ông ta có mang theo bên mình — không phải cái nhe răng tởm lợm của vẻ nhân từ giả tạo, xấc láo trong sự ngụy biện và đáng ghê tởm trong sự giả dối — mà là nỗi buồn dịu dàng của một tâm hồn thống hối, cuối cùng đã gục ngã dưới sức nặng của tội lỗi chính mình? Bởi vì chúng tôi tin rằng, dù ông ta có chất chồng bao nhiêu lớp vinh quang lên trên đó, thì vẫn có tội lỗi nặng nề ẩn giấu dưới gốc rễ con người này.
Hãy đứng dậy đi, Thẩm phán Pyncheon! Ánh nắng ban mai lấp lánh xuyên qua tán lá, và dẫu đẹp đẽ và thiêng liêng cách mấy, nó vẫn không ngần ngại thắp sáng khuôn mặt ông. Hãy đứng dậy, hỡi kẻ đạo đức giả xảo quyệt, vụ lợi, ích kỷ, sắt đá, và hãy tự lựa chọn xem mình sẽ tiếp tục xảo quyệt, vụ lợi, ích kỷ, sắt đá và giả đạo đức, hay là bứt phăng những tội lỗi ấy ra khỏi bản chất của mình, dẫu chúng có kéo theo cả máu tươi đi nữa! Kẻ Báo Thù đang đến sát ngươi rồi! Hãy đứng dậy, trước khi quá muộn!
Sao nào! Ngươi vẫn không hề nhúc nhích trước lời thỉnh cầu cuối cùng này ư? Không, dù chỉ một chút! Và kìa chúng ta thấy một con ruồi — một trong những con ruồi nhà thông thường, loài vẫn hay vo ve trên ô kính cửa sổ — đã ngửi thấy mùi của Thẩm phán Pyncheon, và đậu xuống, lúc thì trên trán ông, lúc thì trên cằm, và giờ đây, lạy Chúa chúng ta cứu rỗi! đang bò qua sống mũi ông ta, tiến về phía đôi mắt mở tráo tráo của kẻ từng ôm mộng làm nguyên thủ quốc gia! Ngươi không thể xua con ruồi đi sao? Ngươi chậm chạp quá vậy ư? Hỡi con người từng có bao nhiêu dự án bận rộn vào ngày hôm qua! Ngươi yếu đuối quá sao, hỡi kẻ từng rất quyền lực? Ngay cả một con ruồi cũng không xua đi được ư? Thôi được, vậy thì chúng ta từ bỏ ngươi!
Và hãy lắng nghe! Tiếng chuông cửa hàng vang lên. Sau những giờ phút như thế này, những khoảng thời gian mà chúng ta đã gánh chịu câu chuyện nặng nề của mình, thật tuyệt vời khi nhận ra rằng vẫn có một thế giới đang sống, và rằng ngay cả dinh thự cổ kính, quạnh hiu này vẫn duy trì một mối liên hệ nào đó với nó. Chúng ta thở phào nhẹ nhõm khi bước ra khỏi sự hiện diện của Thẩm phán Pyncheon để ra ngoài con phố trước Ngôi nhà Bảy Đầu Hồi.
