Nicholas không hề có một ý niệm nào về chỗ ở của José. Giờ đây thì cậu phải đi theo anh về thành phố, rời xa Garcia và Casa Breza. Và với tâm trạng biến đổi trong chớp mắt cậu không còn nhớ tới những điều đã từng khiến cho cậu khốn khổ. Cậu nói chuyện huyên thuyên về đủ loại đề tài, thỉnh thoảng mới ngừng lại để chỉ những vật đặc biệt lọt vào mắt cậu : một con chim hai màu lam vàng, một đóa hoa kỳ quái bên lề đường, cánh buồm ngăm ngăm đen của một chiếc barca[1] đang lập lòe sáng ngoài xa trong vịnh. Tuy nhiên, José cứ thế bận tâm với những ý nghĩ riêng của mình. Trong lúc họ tiến về Quảng trường, anh chợt bước lên một đợt nấc thang rộng dẫn đến nhà thờ trát vữa giống như cẩm thạch màu hồng.

– Nicco, hãy dừng lại đây một lát.

– Anh định đi đâu thế ?

– Nơi tôi không thường đến, khóe miệng của José nhếch lên. Nhưng hôm nay thì tôi phải chịu khổ đến đó.

– Em sẽ đi cùng anh.

José do dự, rồi anh nhún vai, dẫn đường với một thái độ khó chịu, đi lên dãy nấc thang thấp đã mòn.

Nhà thờ có vẻ khổng lồ đối với Nicholas, toàn một màu đen sạm cao ngất và một mùi xạ hương kỳ lạ. Mái nhà vẽ thành những vòm cong quét sơn, và ở hai bên có nhiều bức tường tối mò với những câu đèn cầu đang cháy sáng và tỏa khói. José tiến tới một trong các hốc đó, vừa cất tiếng hát vừa quì xuống với đầu cúi trong một tư thế đột nhiên căng thẳng, trước một khung kính với các điểm mấu chốt, mạ vàng, trong đó, áp nền nhung đỏ là một người xinh đẹp nhỏ nhắn, nửa đàn bà, nửa trẻ con, mặc y phục xanh – Nicholas có thể trông thấy rõ toàn là áo quần thật – đầu đội một chiếc vương miện nhỏ xíu mạ vàng. José chỉ quì xuống trong mấy giây anh tiến tới, bỏ một đồng tiền vào trong cái hộp và đốt một ngọn đèn cầy trên giá chén thủy tinh đó.

Ra ngoài, Nicholas nhận thấy José không có ý muốn nói về chuyện đó, tuy nhiên cậu mơ hồ có cảm tưởng rằng chính cậu, theo một lối nào đó, đã là người gây nên tất cả. Và đột nhiên cậu lên tiếng :

– Anh José, để em trả tiền đèn cầy cho.

Cậu không hiểu tại sao người bạn của cậu lại cười phá lên rồi vỗ nhẹ với vẻ an ủi trên lưng cậu.

Lúc này họ đang ở trong khu vực chằng chịt những con đường phố chật hẹp, về phía Bắc Quảng trường, mà Nicholas đã đi ngang qua cùng với cha cậu trên đường tới sân bóng pelota. Và ngay sau đó, họ quẹo vào một ngõ hẻm dẫn đến Calle[2] Coriente, một đường phố lớn nghèo khổ chạy dài theo con sông cái, và đây chính là nơi qui tụ của nhánh sông từ phía chỗ giặt áo quần. Nhiều ngôi nhà ở tập thể cao đổ nát có màn hung đỏ nằm dọc phía bên kia con đường. Các loại mùng, mền, ra, nệm treo khắp các khung cửa sổ mờ. Ở một nơi nào đó có một cây măng-dê-lin được tấu lên, rung động trong không khí. Một toán lừa uống nước trong một cái máng kim loại trong lúc đám đánh xe duỗi người nghỉ ngơi, để chân không, trên bức tường thấp, bên bờ sông. Trên lề đường nhấp nhô đầy những vết phấn, nhiều đứa trẻ đang chơi những trò chơi kỳ lạ với một cường độ lặng lẽ và thầm kín. Quang cảnh, sự hiện diện của bọn trẻ hơi làm cho Nicholas mất tinh thần. Nhưng lúc ấy mắt José vừa bắt gặp một người đàn bà thấp lùn vào trung niên, khòm lưng xuống dưới mọt gói đồ lớn bọc vải trắng ngay phía trước họ, và anh vội vàng bước tới :

– Nicco, đó là mẹ tôi …

Rồi anh gọi lớn: - Maria… Maria Santero.

Lát sau, họ theo kịp bà, José liền tiếp lấy gói đồ giặt và nói lia lịa vào tai bà, bắt đầu giải thích tình thế. Nicholas thấy rõ công việc không được dễ dàng. Trên nét mặt ngăm đen còm cõi đang thâm đen do cặp lông mày thật đậm và mái tóc đen chải sát đầu chợt lóe lên những cảm xúc kinh ngạc, hồ nghi, thậm chí sợ hãi. Nhưng chưa ai kịp nói gì thì tất cả mọi người đã quẹo vào một lối đi hẹp và cùng trèo lên một dãy cầu thang đá dài vô tận giữa những bức tường màu cà phê sữa. Ở trên tận đỉnh José mở một cánh cửa hẹp với bản tay rảnh.

– Này José, - anh vui vẻ thốt lên. – Đây là lâu đài của chúng tôi. Chỉ có hai phòng. Nhưng quang cảnh đẹp nhất trong thành phố.

Họ bước vào căn nhà kỳ quặc trần tháp, bếp và buồng khách kết hợp làm một, với một cái lò nướng bằng sắt ở một đầu và một bộ ghế bằng vải nhung vàng đã bạc màu ở đầu kia. Một cái bàn đánh véc ni đã được xếp đặt cho bữa ăn tối có mấy chiếc ghế cùng một thứ gỗ tầm thường tụ tập lại giữa sàn nhà bằng gỗ. Các bức tường màu xanh nhạt treo đầy những bức hình lồng trong khung khảm vỏ sò, một hộp chim ruồi nhồi lan, một cái khác đựng bươm bướm, một cặp vỏ palota, một tấm lịch thể thao, và nhiều bức tranh thánh tô màu. Bên cạnh cửa sổ, trên một cái ghế đẩu thấp, một người đàn ông rất già đội một capillo tròn màu đen đang ngồi đan với những cây kim dài bằng xương trong lúc một cô gái khoảng mười hai tuổi có đôi mắt đen và bộ ngực rắn chắc đang đứng quậy một nồi sắt nghi ngút khói đặt trên lò.

– Pedro và… Paquita, - José giải thích với Nicholas lúc anh nhẹ nhàng buông gói đồ khỏi vai. – Những người khác đâu cả rồi?

– Đi học chưa về, - Paquita trả lời vừa tiếp tục quấy nồi, ánh mắt kinh ngạc của cô dán vào Nicholas. Anh về sớm.

– Có lẽ vậy, José nói một cách không suy nghĩ.

Maria, người mẹ, vẫn không cởi khăn quàng, bà cũng chưa hết bối rối. Bà khẽ bảo José :

– Vào đây con, mẹ cần nói chuyện với con.

Họ đi qua một căn phòng khác.

Họ vừa mất dạng Nicholas đã nghe tiếng bước chân, lóc cóc trên cầu thang, rồi cửa mở và bốn cô bé mặc áo ngoài may ở nhà theo kiểu Hà Lan, xồng xộc vào trong phòng, mỗi cô mang một cuốn tập vẽ quăn góc, một sách giáo lí vấn đáp, một khung vải vuông màu trắng để tập khâu vá.

Nicholas hoàn toàn xao xuyến. Trong suốt cuộc đời cậu chưa bao giờ tiếp cận với nhiều cô bé cùng một lúc như thế này, đầu lắc lư không biết phải nói gì, cậu nhăn mặt với mấy con bướm, cảm thấy mình đang biến thành đỏ như gấc. Ngạc nhiên thay, cụ già đã cứu nguy cho cậu:

– Cậu tên gì cậu bé?

– Thưa, Nicholas.

– Đây là mấy cô em gái của José, Juana, là em út mới lên năm, Luisa ngoan ngoãn, bảy tuổi, kế đó là Elena thông minh, chưa tới chín tuổi, và cuối cùng là Bianca hung dữ, nhỏ hơn Paquita, hai tuổi.

Tất cả bọn quây quần chung quanh Nicholas không hề có một chút ngượng nghịu nào, xem xét kỹ cậu với vẻ hiếu kỳ không giấu giếm sờ mó cà vạt, dây đeo quần, dây giày của cậu, dồn dập hỏi han cậu.

– Anh từ đâu đến thế?

– Anh đã đến đây vì mục đích gì?

– Nhân danh chúa, anh là ai?

Câu hỏi cuối cùng do cô Bianca hung dữ thốt ra, có vẻ thích đáng hơn hết.

– Tôi là con của ông Harrington Brande… - Cậu nói hơi không được tự nhiên. – Lãnh sự Mĩ tại Tây Ban Nha.

– Ê… ê! Luisa kêu lớn với vẻ kinh hãi. – Vị tiểu công tử Mĩ. Con trai ông chủ của José!

Cả bọn nhẹ nhàng thụt lui, với một thái độ tôn kính, và khởi sự nói chuyện khe khẽ với nhau. Bộ mặt của Nicholas trở nên đỏ hơn bao giờ hết, vì lẽ dĩ nhiên, bọn chúng đang nói về cậu. Tuy nhiên, ngay lúc đó, José và mẹ anh trở ra phòng khách và mặc dầu bà Maria vẫn còn hơi bối rối căn cứ vào vẻ mặt của bà. Nicholas có thể thấy rõ mọi việc đã được thu xếp.

– Thôi bây giờ… mọi người cùng ăn tối nhé.

Nói đoạn bà Maria quay vòng một cách từ từ, cầm cái nồi lớn trong bàn tay trắng nhão – thậm chí các ngón tay cũng đã được tẩy trắng vì giặt rửa. – Dùng môi chia phần thịt hầm vào dĩa của mỗi người. José ở đầu bàn, cắt các lát bánh mì đen mà Nicholas đã được thưởng thức ở bờ sông – chuyện đó có vẻ xa cách xiết bao – rồi Luisa, “cô bé ngoan ngoãn” lên tiếng cầu nguyện và mọi người bắt đầu ăn.

Không có nước sốt cũng như rượu vang, họ dùng dầu ô liu phết một lớp mỏng trên bánh mì đen. Món thịt hầm thẫm và quánh chắc là loại rẻ tiền nhất, thế mà không được dồi dào, nhưng thật hết sức ngon khi trộn chung với củ hành và ớt bột đến nỗi Nicholas đã ăn hết cả một đĩa khác hẳn với thường lệ.

Cậu để ý thấy bà Maria chia phần cho mình rất ít, và cụ Pedro giơ tay lên tỏ ý không cần dùng nhiều. Chỉ có José, người đàn ông thật sự trong nhà, được chia phần thêm một lần nữa.

Thi đua với những người khác, Nicholas dùng miếng ruột bánh mì cuối cùng để chùi sạch đĩa rồi Paquita đứng dậy, lấy một cái bình bằng sứ thạch khỏi lò và rót ra mỗi người một tách cà phê nóng. Điều này khiến Nicholas hơi giật mình, vì cậu biết một thức uống như thế này không hợp với trẻ con. Tuy nhiên, không vì bất cứ lý do gì cậu có thể khác biệt với những người khác. Và cậu uống từng hớp thứ nước như có sạn, mùi vị hạt cháy, mà không hề nhăn mặt.

Với tách cà phê, cuộc trò chuyện bắt đầu, và đối với cậu con trai của vị lãnh sự - vẫn thường im lặng buồn bã hàng giờ trong ngôi nhà với các bàn ghế bằng gỗ đào hoa têm, như một kẻ bị giam cầm trong một nấm mồ - cuộc trò chuyện này có vẻ vô cùng kỳ diệu mà mỗi người ngồi tại bàn không thể nào không tham gia một cách hào hứng. Bọn trẻ con mà các cơ thể gầy gò nhỏ bé chứa đựng cả thế giới nhiệt tình, với những cái liếc mắt long lanh len lén về phía người khách. Bà Maria đang miêu tả cho Paquita nghe về một chiếc áo dài mà bà đã trông thấy ở một cửa hàng ở một đường phố có mái che – một chiếc áo dài bằng nhung xanh lá cây với các tay áo màu rượu vang đỏ, ôi, đúng là một chiếc áo magnifico[3] - trong lúc José thoải mái với chiếc áo choàng vắt trên lưng ghế, bình luận cùng với cụ Pedro về những khả năng của đội bóng San Jorge trong trận đấu lượt về với đội Huesca. Và quả thật chẳng bao lâu, mặc dầu tính cậu vốn nhút nhát, Nicholas đã bị bạn lôi cuốn vào cuộc trò chuyện này.

– Cậu có ý kiến như thế nào, Amigo mio?

Nicholas hít một hơi thật sâu :

– Nếu anh chơi như lần vừa qua nhất định anh sẽ thắng – cậu ngập ngừng, nhưng dũng cảm nói tiếp để diễn đạt một ý nghĩ đã có từ lâu trong đầu óc cậu. – Anh José, anh phải chơi trong một thành phố lớn. Và sẽ được trả nhiều tiền.

José mỉm cười nhe cả hàm răng:

– Tôi chưa đủ sức chơi trong một thành phố lớn. Vả lại ở đó chắc là tôi chết ngạt mất thôi. Tôi cần phải sống ở thôn dã Nicco à, với nhiều không khí trong lành và câu cá thoải mái.

– Dòng họ Santere chúng tôi luôn luôn chơi pelota, nhưng chỉ vì tinh thần thể thao, cụ Pedro lên tiếng với giọng hiền lành. Ba của José là một cầu thủ nổi tiếng… đó là ảnh của nó. – Cụ chỉ vào bức chân dung của một người đàn ông mập mạp có một hàng ria méo quăn mang một crosts[4], - Và tôi… ngay cả tôi, trong chừng mực tầm thường cũng đã từng là một người biểu diễn.

– Nội là người xuất sắc nhất gia đình mình, - José phản đối. – Một lúc nào đó nội phải kể cho Nicco nghe về trận đấu của nội với Zarassa.

Cụ già mỉm cười với vẻ thích thú :

– Tối nay cháu có đi tập không? – Ngay sau đó cụ hỏi. – Jaime vừa nhắn tin cậu ấy sẽ đến đó.

Nhưng José lắc đầu, không một chút do dự. Và một làn sóng hân hoan nồng nàn tràn khắp người Nicholas khi cậu bạn trả lời:

– Đêm nay cháu phải ở nhà với Nicco. Chà. Chẳng lẽ cứ nói chuyện huyên thuyên mãi. Hay là mình chơi một ván bài setallido? Mình phải chứng tỏ với cậu Americano vĩ đại này rằng mình chơi sành hơn cậu ấy tưởng.

Mọi người cùng đồng thanh vui vẻ hướng ứng ý kiến đó. Bianca liền chạy tới tủ búp phê trong bếp và lấy ra một bộ bài đã cũ, Mặt bàn đã được dọn sạch một cách nhanh chóng và ngoại trừ bà Maria – bà bảo rằng bà phải lựa một tấm khăn trải giường để vá lại – tất cả những người khác đều mê man với trò chơi.

Trò chơi thật là hứng thú, nhất là khi Nicholas đã hiểu rõ các luật lê đơn giản và mỗi lúc một chơi thành thạo hơn, giữa những tiếng reo lên vì kích động, những tiếng cười to đột ngột vang lên của Juina. Từ bên ngoài, qua khung cửa sổ mở rộng vang vào âm thanh đầu tiên của thành phố, tiếng bước chân nặng nề của những người đi dạo chơi bên bờ sông, các em bé bán báo rao to tờ Gacata buổi chiều, tiếng lộc cộc của những chiếc xe bò, một hồi âm chuông nhà thờ. Nhiều luồng ánh sáng tỏa ra ở phía dưới, các chuỗi hạt lấp lánh trải dài theo các đường phố, ở nhà hát một bảng hiệu nhấp nháy. Sự rực rỡ gây cảm giác an tâm và cuộc sống của con người khắp mọi nơi chung quanh cậu, sự vui vẻ thân thiện trong phòng, tất cả đều có tác động thích đáng đối với Nicholas. Những hình bóng ác mộng vẫn nằm chờ cậu chợt lùi xa dần cho tới khi chúng gần như ngừng hiện hữu. Làm sao có thể xảy ra chuyện ở chỗ tồi tàn này mà khắp nơi đều mang dấu hiệu của sự bần cùng, sau một bữa ăn chỉ vừa đủ đáp ứng nhu cầu của cậu, giữa những con người lao động tầm thường đó, cậu lại cảm thấy sung sướng và thoải mái? Cậu không ngừng suy luận, nhưng vẫn nắm lấy cơ hội, tận hưởng niềm vui thú này. Mắt cậu sáng long lanh, tiếng cười giòn giã hơn, trong lúc cậu vồ lấy và tranh giành các lá bài.

Họ chơi bài lau hơn cậu có thể tưởng, nhưng vào khoảng chín giờ, lúc vừa chấm dứt một ván, bà Maria đặt đồ may xuống và rời khỏi chỗ ngồi bên cạnh cửa sổ.

– Đã chấm dứt được chưa? – Bà dịu dàng gợi ý. – Đã tới giờ đi ngủ rồi đấy !

Trong một tiếng kêu nhỏ, Nicholas chợt há hốc miệng nhìn sững sờ bà một cách ngơ ngẩn. Làm sao họ có thể cùng ngủ trong một cái chỗ chật hẹp của căn nhà nhỏ xíu này. Không thể được. Thế thì họ sẽ đuổi cậu ra ngoài ? Bắt cậu trở về Casa Breza vào giờ giấc này?

Vẻ mặt của cậu ngơ ngác đến nỗi José phải bật cười.

– Đừng lo, Nicco. Tôi chưa hề trông thấy một cậu bé nào quá lo như vậy. Hết sức dễ dàng. Cậu hãy xem đây ! – Anh ngả mình trên chiếc ghế, với tay ra mở toang cánh cửa trong. – Tất cả phụ nữ ngủ trong đó.

Chăm chú nhìn vào căn phòng bên kia Nicholas thấy hai chiếc giường lớn khung đồng choán gần trọn phòng. Đúng, cậu vẫn còn ngờ vực, có lẽ là như thế.

– Nhưng còn chúng ta ? – Cậu đột ngột thốt lên.

José liền ra dấu cho bà Maria và bà vạch một tấm màn vải có núm tua ở phía sau bếp lò, để lộ một hốc vuông thụt vào tường kê một cái giường sắt trên đó bà đã bắt đầu trải ra mới.

– Nội và tôi ngủ ở đây, - José ung dung giải thích. Nhưng đêm nay chúng ta sẽ ngủ nơi này… cậu với tôi Nội sẽ nằm trên đi văng… nghe nội:

– Được thôi, - Cụ Pedro vui vẻ bảo. – Ngủ ở đó cũng tốt lắm.

Nicholas thở ra một hơi thật mạnh. Trong đời cậu, cậu chưa bao giờ ngủ chung với bất cứ một người nào và da thịt cậu chợt hơi co rụt lại trước viễn ảnh đó. Nhưng không một ai có vẻ nhận thấy sự ngần ngại của cậu. Năm cô bé được mẹ chúng dẫn đi, có lời chào cậu. Mỗi cô đều đưa bàn tay ra và khẽ nhún đầu gối theo đúng tục lệ - rồi cùng với bà Maria qua phòng bên cạnh. Cụ Pedro đứng dậy, trước hết lướt qua bản thông báo thời tiết, và đi ra ngoài năm phút để cho giãn chân. José đã đặt một cuốn tạp chí đã rách nát, một hình bia màu trên chồng báo bên cạnh thùng gỗ.

Với tâm trạng lơ mơ, Nicholas bắt đầu cởi quần áo, bỏ từng món một trên chiếc ghế gần nhất. Do tính nhút nhát khác thường và cảm giác gần như xấu hổ, các động tác của cậu chậm hẳn lại. Và một nỗi khó chịu kinh hoàng đè nặng lên tâm trí cậu. Nhưng José không cần nhìn lên, vừa nói mấy lời vừa lấy ra một cái chậu ở dưới giường, và Nicholas quay lưng lại. Sau đó mọi việc dễ dàng hơn. Bà Maria đã để riêng cho cậu một chiếc áo vét dài có hình thù quái dị, đã được giặt là tới mức lộ ra các lằn chỉ trắng. Cậu khoác lên mình, thắt các sợi dây ở cổ và lưng, rồi nhảy lên giường, áp sát người vào tường, nằm yên không hề động đậy.

Ngay sau đó, cụ già quay vào, lê bước quanh phòng, nói chuyện, tựa hồ với chính mình, bằng một giọng nho nhỏ, đút một miếng củi vào bếp lò. Kế đó là tiếng kêu của lò xo khi ông cụ nằm lên chiếc đi văng.

José vẫn còn ngồi ở bàn lật sột soạt các trang báo một lúc. Khi đứng lên anh ngáp dài, uể oải gãi phía sau đầu, làm mấy động tác uốn cong người, cởi đôi ủng. Đoạn với tay về phía mặt lò sưởi anh tắt đèn. Một lúc sau, anh đã chen vào dưới tâm ra, nằm bên cạnh Nicholas.

Chắc hẳn, anh có cảm giác người bạn chung giường với anh còn thức. Anh thì thầm :

– Cậu thoải mái chứ? Amigo? Đủ chỗ không?

– Vâng, Nicholas khẽ đáp.

Dần dần cơ thể cậu bé trở nên dễ chịu không còn nằm cứng nhắc sát vào tường. Chiếc giường sắt êm ái và ấm áp. Cậu nhẹ nhàng chìm trong giấc ngủ.

❀ ❀ ❀

[1] Tàu nhỏ (tiếng Tây Ban Nha)

[2] Calle: con đường (tiếng Tây Ban Nha).

[3] Magnifico: lỗng lẫy (tiếng TBN)

[4] Crosts: huy hiệu riêng của gia đình (tiếng TBN)