Vào đầu buổi chiều, Nicholas vẫn mặc nguyên áo quần nằm dài trong phòng, nỗi thất vọng đang tràn ngập trong tâm hồn cậu bỗng tăng lên mãnh liệt. Cái cảnh xa cách José như thế này nhất định không thể chịu đựng nổi. Phải chăng cậu không thể làm được gì để chấm dứt chuyện này?

Cậu biết giáo sư Halevy đã ra về, cuối cùng khiến cậu nhẹ nhõm vì không còn nỗi khốn khổ phải bị những vụ chất vấn không khác gì tra tấn. Và Garcia cũng đã đi, lái xe hơi về Barcelone trong lúc Magdalena, càng giữ kẽ, khó gần hơn bao giờ hết, cứ ở lì một mình trong khu vực riêng của chị.

Sự yên lặng như tờ của ngôi nhà, mặc dầu rất đáng khiếp sợ đối với tâm hồn trẻ thơ của cậu, ít ra cũng là một sự khích lệ phải hành động. Cậu chỗi dậy, đi vào khu vườn quá trống trải vì không có một ai và một hoạt động nào. Và sau một lúc do dự rộn ràng, cậu tập trung tất cả sức lực và khởi sự đi theo con đường men bờ biển về phía thành phố. Tối thiểu khi tứ chi hoạt động cậu cảm thấy đầu óc thư thái phần nào và trong tận cùng tâm trí cậu dường như đang hình thành một mục tiêu.

Trời nóng dữ dội; vừng thái dương phóng những tia nắng lên người cậu một cách dã man, và con đường, mà trước đó cậu chưa hề đi bộ qua, giờ đây có vẻ dài vô tận. Khi cậu tới San José, hoàn toàn mệt mỏi, cậu ngừng chân lưỡng lự. Khu vực Quảng trường bụi bặm và vắng tanh như một con chó đang thở hổn hển, mặt tiền của ngôi nhà với cửa đóng kín mít giống những con mắt mù, các ngõ hẻm chật hẹp chỉ muốn giữ kín những hình bóng tối tăm của chúng.

Sợ hãi, nhưng không thối chí, Nicholas đi về phía quáng đường đến khu vực có nhiều doanh trại, nơi ngự trị của nhà tù. Nhưng, than ôi, ở đó cũng vậy, cậu dừng lại, đột nhiên bị đè bẹp bởi cảnh tượng kinh khủng của nhà tù đứng sừng sững và có nhiều lỗ châu mai, hai bên hông là hai cái tháp y hệt nhau, với một cái cổng tò vò đồ sộ có cửa lưới sắt đã han gỉ. Nơi đây nguyên là pháo đài của thành phố, gây nên cảm giác ớn lạnh bởi mặt tiền trống trải và những khoảng sâu đen thăm thẳm, bởi bóng con kền kền đang vung đôi cánh rộng lớn, phía trên đó, cậu bé chợt thấy lòng se lại. Ý định ngây thơ của cậu là tìm kiếm một lỗ châu mai nào đó để xuyên qua đây cậu có thể trò chuyện với bạn cậu đã mờ dần và biến mất trong đầu óc cậu.

Trong một thời gian, cậu cứ đi quanh quẩn, e dè giữ một khoảng cách nhất định, hy vọng một tình huống thuận lợi nào đó sẽ xảy ra để giúp đỡ cậu. Nhưng không có chuyện gì xảy ra, không có chuyện gì cả, tựa hồ không có bất cứ một thứ sinh mạng nào hiện hữu phía sau những bức tường đá đầy chấn xong đó – Và đột nhiên, mất tinh thần vì hoảng hốt, Nicholas vắt chân lên cổ chạy trốn khỏi tòa nhà vuông.

Nếu cậu đã được báo động từ trước thì giờ đây cậu phải sợ hãi ghê gớm, và trong lúc phóng như bay cậu tưởng tượng hai ngôi tháp cao ở phía sau đang vươn dài cánh tay ra để rán sức chộp lấy cậu. Trong lúc vội vàng và hoảng hốt cậu đã lạc đường vào một mê cung bao gồm nhiều ngõ hẻm bé nhỏ, một người đàn ông đội một cái mũ rộng vành màu đen, lớn tiếng gọi theo cậu, cậu suýt nữa đâm đầu vào một bà cụ già đi lấy nước đang ngồi tựa vào vỉa hè với cái bình bằng đất sét để bên cạnh.

Tuy nhiên, ngay lúc đó, do một sự tình cờ may mắn, cậu chợt nhận ra mình đang ở trên một trong những đường phố chật hẹp nhưng quen thuộc dẫn ra ngã bờ sông. Từ phía xa một chiếc đồng hồ treo gõ ba tiếng yếu ớt, tiếng rao mời của một người bán vé số, mặc dầu nghe có vẻ uể oải, khiến cậu an tâm hơn, và lấy lại sự bạo dạn, cậu bước chậm rồi quay về phía Calle Coriente. Cậu tìm ra nhà của José rất dễ dàng. Vẫn còn thở nhanh cậu đứng ở một vị trí trên lề đường đối diện và chăm chú nhìn lên tầng gác trên cùng với cặp mắt sáng ngời, bối rối. Cậu không có can đảm đi lên cầu thang xoáy trôn ốc đến hộ nhỏ, nhưng nhất định nếu cậu chờ đợi, một dấu hiệu nào đó sẽ có thể xuất hiện với cậu.

Cậu đã phải chờ đợi suốt một giờ đồng hồ, trong lúc mặt trời dần dần xế bóng và không khí trở nên mát lúc nào không hay nhưng vẫn không có một người nào trong gia đình José xuất hiện. Rồi, khi cậu sắp sửa bỏ cuộc và thất vọng quay đi, cậu chợt trông thấy cụ Pedro bước ra khỏi hành lang dẫn vào nhà. Cậu nuốt nước bọt một cách khó khăn và, sau một lúc ngây người ra, cậu phóng nhanh qua đường.

– Cụ Pedro! Cậu kêu lên. Cháu đây… Nicco. Cụ có tin tức gì không?

Ông già dừng chân và hướng về phía Nicholas ánh mắt bối rối một cách buồn rầu.

– Có tin tức, Nicco à – Cụ lắc đầu chầm chậm – Nhưng tin không được tốt. José sẽ bị đưa ra xét xử ở tòa án tối cao tại Barcelona. Tôi sợ anh ấy sẽ gặp khó khăn ở đó.

– Ôi, cụ Pedro.

– Phải, đó là một việc không hay cho tất cả mọi người – cụ già thở dài. – Nhưng tệ hại hơn hết đối với José.

– Anh ấy như thế nào? – Giọng cậu bé run lên.

– Rất khổ sở, anh ấy không dễ gì bị giam cầm. Từ ngày còn bé anh ấy đã quen sống ở ngoài trời. Và nếu anh ấy bị giam giữ một thời gian dài thì…

Cụ Pedro đột nhiên ngừng lại với một tiếng thở dài sầu thảm, đầy ý nghĩa.

Hai người cùng buồn rầu im lặng một lát.

– Cháu không biết … Anh ấy có bao giờ nhắc tới cháu hay không? – Nicholas thốt lên vẻ ngập ngừng.

– Có chứ, - cụ Pedro gật đầu trả lời – Bát cứ lần nào tôi gặp anh ấy. Anh ấy luôn luôn gởi lời thăm hỏi rất thân thiết. Và bảo tôi cho cậu hay rằng bằng cách này hay cách khác anh ấy sẽ thoát khỏi nơi này.

– Nhưng, cụ Pedro …, - Nicholas lạc giọng thì thào – có thể được như thế sao?

Cụ già thận trọng liếc về cả hai ngã đường vắng vẻ đoạn, cúi xuống nhìn Nicholas bằng một ánh mắt bỗng biến thành sắc sảo lạ thường, cụ nói:

– Nicco, lẽ ra tôi không được nói điều này với cậu. Nhưng cậu thương yêu không kém gì chúng tôi, cho nên cậu cũng như người trong gia đình. Bây giờ cậu hãy nghe tôi nói đây : chỉ có mỗi một cách giúp José có thể thoát khỏi cảnh lao tù. Nếu anh ấy đi đến Barcelona thì kể như anh ấy tàn đời, về điều đó tất cả chúng tôi đều nhìn nhậu. Anh ấy cũng không thể xoay xở gì trong lúc vẫn còn ở nhà giam tại đây. Nhưng trên đường đi đến thành phố, - cụ già lại càng hạ thấp giọng xuống thành một tiếng thì thầm – rất có thể sẽ có một chuyện gì đó xảy ra. Chúng tôi không hy vọng: Và nếu chúng tôi thành công, lúc bấy giờ José sẽ tìm đường vào chốn rừng núi, đến cái nhà máy xay nơi cậu đã đến câu cá với anh ấy. Ở đó anh ấy có thể nằm yên trong nhiều tuần lễ cho đến khi nào mọi việc đã trôi qua và quên lãng.

Một hơi thở ngắn, ngột ngạt thoát ra khỏi lồng ngực cậu bé, và khuôn mặt xanh xao của cậu bỗng lóe lên một tia hy vọng, cái nhà máy xay cũ bên cạnh dòng sông… Ôi, một nơi tuyệt diệu biết bao để cho José ẩn trốn … và cậu sẽ có thể đến gặp anh ở đấy, viếng thăm anh với một lý do nào đó. Viễn cảnh quá tươi đẹp đến nỗi cậu không dám nghĩ tới. Cậu đứng bất động hăm hở nhìn vào bộ mặt nhăn nheo của cụ Pedro, rồi, bất thình lình, cậu siết chặt cánh tay của cụ già với vẻ cuồng nhiệt.

– Phải … phải! – cậu tha thiết kêu lên – xin cụ hãy … hãy bảo anh ấy phải làm theo cách đó.

Và cậu xoay người bỏ chạy đi, với đôi môi hé mở tựa hồ đang mỉm cười với mình, đang ấp ủ một ý nghĩ phấn khởi thầm kín.

Quên tất cả mệt nhọc, Nicholas chạy không nghỉ trên suốt đường về nhà, và đó quả là một điều may mắn cho cậu, bởi vì cha cậu về đến biệt thự hơi sớm hơn thường lệ. Garcia cũng đã về, và cậu bé không khỏi lo sợ sẽ bị chất vấn cậu đã làm gì trong suốt buổi chiều. Nhưng vị lãnh sự đang ở trong một tâm trạng ưu tư và xa cách hơn bao giờ hết; hai cha con ngồi ăn cơm tối với nhau không có chuyện gì bất ngờ xảy ra, và Nicholas thở phào vì sự nguy hiểm đã qua.

Trong tuần lẽ vừa qua, Brande đã đối xử với Nicholas một cách lịch sự theo đúng phong cách của ông. Lòng thương yêu của ông đối với con ngăn cản ông bộc lộ bất cứ một hình thức khắc nghiệt nào, có nhiều lúc bị lôi cuốn bởi nỗi khát khao quá mức, ông ước ao được ôm chặt con vào lòng một cách say đắm. Nhưng niềm kiêu hãnh, ý thức sâu sắc về sự xúc phạm mà ông đã phải chịu đựng, không cho phép ông được biểu lộ một thái độ yếu đuối như thế. Đầu tiên ông phải xác nhận lại tư thế của mình, đền bù thiệt hại cho uy tín của kẻ làm cha, trước khi có thể phục hồi mối quan hệ giữa hai cha con như xưa kia thực sự dựa trên lòng khâm phục và kính trọng của con ông.

Tuy nhiên, tôi hôm nay, căn cứ vào bầu không khí nặng nề ta có thể nhận thấy một vấn đề mới dường như đang ám ảnh tâm trí ông và, ngoại trừ một vài lời nhàm chán, ông không nói chuyện với Nicholas. Thay vì vậy, kỳ lạ thay, sự chú ý của ông chỉ tập trung vào Garcia; và nhiều lần, trái với thói quen của mình, ông nói chuyện với viên quản gia mỗi lần anh ta đến gần để tiếp thức ăn cho hai cha con.

– Anh đã tiễn giáo sư Halevy chứ?

– Vâng, thưa senor.

– Tàu đến đúng giờ không?

– Các chuyến tàu đó có khi nào đúng giờ đâu, thưa senor.

Bộ mặt của viên quản gia biểu lộ một sự khinh miệt lầm lì và anh ta lơ đễnh chống nhẹ một bàn tay bên hông.

– Không, tôi không tin – Brande hơi đỏ mặt, tưởng chừng lần đầu tiên cảm thấy một vẻ sỗ sàng mơ hồ trong thái độ của viên quản lý – Nhưng ông ấy đã ra đi an toàn chứ?

– Chắc chắn, thưa senor. Tôi đâu có bao giờ không làm tròn nhiệm vụ do ngài giao? Vào lúc mười một giờ.

Nicholas không sao hiểu thấu ý nghĩa của những lời nói khác thường ấy, nhưng chúng khiến cho cậu khó chịu và cậu vui mừng khi cha cậu gật đầu cho phép cậu được lui về phòng riêng. Trong lúc thay áo quần, cậu tự do trân trọng giữ gìn một mình niềm hy vọng tuyệt thú mà cuộc chuyện trò với cụ Pedro vừa mới gieo trong lòng cậu.

Ở dưới nhà, vị lãnh sự vẫn còn ngồi ở bàn, không chịu uống cạn cốc rượu vang đỏ, cứ xoay chiếc ly giữa mấy ngón tay bực bội tựa hồ đang bị nung nấu bởi một tư tưởng không dứt khoát. Đã hai lần viên quản gia mở cửa phòng để xem thử anh ta có thể dọn dẹp được chưa, nhưng Brande vẫn không động đậy. Tuy nhiên tới lần thứ ba, viên lãnh sự đột nhiên ngẩng đầu lên.

– Garcia, - ông gọi, rồi bất thần ngừng lại.

– Dạ thưa senor.

Nhìn ánh mắt tỉnh táo của viên quản gia, cặp lông mày nhếch lên tỏ vẻ dò hỏi một cách tinh quái, nhưng đôi mắt đờ đẫn, như thể không phải của con người, Brande chợi cảm thấy ngần ngại. Lần đầu tiên ông nhận trong cái nhìn chằm chằm mờ đục đó, một vẻ chế giễu mơ hồ che giấu một sự đê tiện. Thế thì phải chăng những lời Nicholas vẫn thường rụt rè phát biểu là đúng sự thực? Nhiều mối hoài nghi từ trước đến nay ông không hề ngờ tới đột ngột xuất hiện trong đầu óc vị lãnh sự khiến cho vầng trán đã nặng trĩu trầm tư của ông càng thêm rối loạn.

– Garcia, - ông lại nói một cách quả quyết, - tôi muốn nói chuyện với anh.

Viên quản gia cúi đầu xuống đất thấy như một bức tranh biếm họa về sự phục tùng. Brande nghiến răng.

– Anh lái xe về tới nhà lúc mấy giờ?

– Thưa senor, lúc năm giờ.

– Nhưng giáo sư Halevy ra đi lúc mười một giờ, - Brande giả vờ ngẫm nghĩ. – cứ cho là chạy đoạn đường đó mất hai tiếng đồng hồ thì anh phải về đến nhà lúc một giờ.

Cặp lông mày của Garcia càng nhếch lên cao hơn.

– Thưa senor, còn phải ăn nữa chứ, - anh ta mỉa mai trả lời – tôi cần dùng một bữa ăn đạm bạc.

– Như vậy anh đã mất bốn tiếng đồng hồ cho bữa ăn đạm bạc này?

– Tôi đã không nghĩ là cần phải hối hả. Và tôi rất thích ăn trưa một cách thư thả.

– Anh có uống rượu trong bữa ăn trưa thư thả này không?

– Senor muốn nói gì ạ?

– Tôi đã quan sát anh rất kỹ trong một tiếng đồng hồ vừa qua. Tôi thấy hình như anh đã uống rượu.

Miệng viên quan gia xệ xuống ở hai bên khóe. Trong một lúc mắt anh có vẻ vô hồn; rồi một tia nhạo bang khinh khỉnh lộ rõ sự hiểm độc chợt lóe sáng trong tận cùng con mắt vẩn đục của anh ta.

– Thưa senor tôi là một con người, và tôi phải tận dụng mọi cơ hội. Tôi xin thành thật thú nhận rằng tôi đã quen uống rượu vang loại ngon. Khi tôi còn ở trong gia đình Aosta ở Madrid tôi vẫn được uống loại Marsala thượng hảo hạng.

Vị lãnh sự cắn mạnh môi.

– Anh có vẻ thích nhắc tới gia đình Aosta. Anh đã sống với họ lúc nào?

Garcia dửng dưng trả lời, với vẻ xấc láo cố dằn lại:

– Cách đây một thời gian.

– Lúc nào? – Vị lãnh sự nhắc lại bằng một giọng kiên quyết hơn.

Lúc này một sự thay đổi tương đối rõ đã thực sự xuất hiện trong đôi mắt của viên quản gia, cặp đồng tử như có một tấm màng mỏng che lên, tựa hồ bùn đã bị khuấy động ở tận đáy tạo ra một bình phong khiến không ai có thể xuyên qua.

– Điều đó đã được ghi trong giấy tờ hồ sơ của tôi, - anh ta từ từ bảo. Tất cả đều đúng thủ tục.

– Lẽ tất nhiên, - vị lãnh sự nói bằng một giọng khác thường ngừng lại một lát rồi tiếp: - Và anh có bao giờ nghe nói về một người tên Rodrigo Espantazo hay không?

Mí mắt dầy thịt của viên quản gia chỉ rung rinh một lần. Nét mặt anh ta bất động như vừa biến thành đá. Trong giọng nói của anh ta có một vẻ khó khăn kỳ lạ khi anh ta trả lời :

– Tại sao tôi cần phải biết một người như thế? Người đó là ai?

– Một tên tội phạm, - Brande đáp – Đang bị sở cảnh sát Madrid truy nã.

Bên trong căn phòng bầu không khí lặng như tờ. Bộ mặt của Garcia đỏ rần lên, mũi và máu nổi lên những gân máu nhỏ. Và đột nhiên anh ta lớn tiếng nói lảm nhảm qua đôi môi dày :

– Quả thật senor đã khiến tôi cảm thấy vông cùng nhục nhã. Ngài nghĩ tôi là hạng người gì mà lại nói những lời ám chỉ như thế với tôi? Phải chăng lỗi tại tôi nếu tôi đã có nhiều kẻ thù? Không senor, một ngàn lần không và tôi luôn luôn tìm được cách để cho lũ súc vật lén lút đó, phải nếm mùi thất bại! – Lúc này anh ta như thể đang quát to, - Tôi coi tất cả như đồ rác rưởi.

– Garcia, anh hãy bình tĩnh lại đi. – Brande nghiêm nghị bảo không để lộ nỗi sợ của mình.

– Tôi vẫn thường bị ngược đãi, - viên quản gia vẫn lớn tiếng, mỗi lúc một thêm kích động. – Tôi là một con người xuất sắc. Thường thường, mỗi khi đi qua những người lạ ngoài đường phố, tôi nghe họ thì thầm : “Anh ta thật là lịch sự … có dòng máu quí tộc.” Thật ra, điều đó, chẳng ăn nhằm gì. Tôi không tự kiêu. Nhưng chẳng lẽ tôi phải chịu trách nhiệm về sự đố kỵ mà tôi đã vô tình kích thích những kẻ khác ? Một ngày nào đó sự kiện này phải chấm dứt. Nếu không thì cuộc sống sẽ không thể chịu được. Không một ai có thể tiếp tục cho tất cả và chẳng được gì. Một sự hy sinh vô nghĩa mà tôi sẽ không bao giờ cam chịu…

– Anh nói nghe cũng đúng đấy.

Trong cơn lo ngại, Brande nhớm đứng lên khỏi bàn, nhưng đột nhiên đôi mắt viên quản gia không còn một chút tinh anh nào. Anh ta thở một cách nặng nhọc, rồi kéo lưng bàn tay qua môi để chùi bọt mép trắng dã sùi ra ở đó. Một lát sau, anh ta liếc xéo về phía lãnh sự. Thái độ anh ta lại bình tĩnh, khúm núm và dễ mến, tuy trong giọng nói vẫn còn một chút đe dọa úp mở và khó thấy.

– Rõ ràng một người nào đó đã vu khống tôi. Nhưng tôi nghĩ tôi luôn luôn làm vừa lòng. Không đúng như thế hay sao, thưa senor?

– Lẽ tất nhiên, - vị lãnh sự khẽ bảo.

– Tôi rất vui mừng đã làm cho ngài vừa lòng. Trong trường hợp đó nhất định sẽ dễ quên những ý niệm ấy. Chắc là ngài đã gặp khá nhiều chuyện rắc rối trong gia đình ngài ?

Hai người cùng lặng thinh một lúc. Brande gõ gõ ngón tay trên mặt bàn, vẫn còn hồ nghi, bực bội, không thoải mái, nhưng kỳ lạ thay không muốn thúc ép vấn đề đi xa hơn nữa. Khi ông lên tiếng, giọng nói của ông gần như rụt rè.

– Anh có thể cam đoan với tôi trong những… gợi ý đó không có điểm nào đúng sự thật chứ ?

– Nhất định như thế, thưa senor. Xin ngài cứ yên tâm. Tôi sẽ xin thêm giấy tờ chứng nhận ở Madrid. Tôi sẽ cung cấp cho ngài mọi bằng chứng cần thiết. – Garcia để lộ hàm răng ám khói thuốc muốn ớn lạnh. – Và bây giờ, thưa senor, tôi xin phép được dọn dẹp bàn ăn ?

– Được, - Brande nặng nhọc bảo. – Tôi đã ăn xong.

Ông đi ra khỏi phòng và chầm chậm bước lên cầu thang. Do dự một lát ở đầu cầu thang, rồi vào phòng ngủ. Nơi đây ông đứng nhìn chằm chằm về phía trước, suy nghĩ miên man một cách khổ sở.

Thế là đủ, ông tự nhủ vì Garcia đã không nhìn nhận lời buộc tội. Về phần riêng của ông, ông đã không chùm bước trong nhiệm vụ, ông đã đặt vấn đề một cách thẳng thắn trước mặt viên quản gia, chất vấn anh ta cặn kẽ và đã được anh ta cam đoan. Còn làm điều gì khác hơn được nữa ?

Thế nhưng, tận trong đáy lòng ông, vẫn còn ẩn náu điều chắc chắn ghê rợn : Garcia chính là kẻ đang bị cảnh sát truy lung. Thái độ của anh ta trong thời gian bị chất vấn quả thật kỳ lạ - mất thăng bằng mới là từ thích hợp, - và nụ cười cuối cùng của anh ta, vừa xoa dịu mà vừa xảo trá, đầy vẻ giả tạo trong lúc phản đối và đã tự phản lại mình một cách tai hại …

Brande chợt cảm thấy đầu óc quay cuồng, như một người leo núi bỗng nhiên đứng trước một vách núi không thể tiến tới hoặc thối lui. Tuy nhiên ông bắt buộc phải tiến tới; ông đã đi quá xa không thể nào thụt lùi lại. Giờ đây tất cả sức lực ông đã tập trung như đang bốc thành ngọn lửa vào việc khởi tố José. Mọi biện pháp mà ông cố dùng để chống lại Garcia nhất định sẽ trì hoãn. Không, không, cuộc điều tra kỹ hơn về Garcia đành đình lại cho đến khi nào vụ kiện José đã được giải quyết. Xét cho cùng, viên quản gia hứa sẽ cung cấp các bằng chứng về lý lịch của anh ta trong vòng vài ngày nữa. Cấp cho anh ta thời gian ngắn để làm việc đó là hợp lý hơn cả. Rồi nếu mọi việc không ổn, vẫn có thể dùng nhiều phương sách để bảo đảm việc xử lý anh ta một cách nhanh chóng.

Thế là Brande cau mày rút ra kết luận bướng bỉnh một cách điên cuồng, gạt bỏ khỏi tâm trí sự thể, nếu Garcia đúng là như ông đã nghi ngờ thì José hoàn toàn vô tội. Không còn thấy và nghe theo lẽ phải, ông loại trừ mọi vẻ bên ngoài – vấn đề đã được giải quyết, ông đã lấy quyết định cuối cùng và lúc này chỉ chờ đợi thời điểm hoàn tất đang đến gần.