Một chỗ đã được sắp xếp cho Nicholas dưới bóng những cây trúc đào, một loại chỗ ngồi mát tạo ra bởi một tàng hoa, cành lá treo lơ lửng trên đầu, và nơi đây theo thời gian giữa bữa ăn trưa và bữa trà, nằm trên một chiếc ghế dài, hít thở làn không khí trong sạch, có hương vị mặn mà và đọc kỹ các trang của một cuốn sách nhất định và hữu ích bởi vì chính vị lãnh sự đã đích thân lựa chọn.

Tuy nhiên, buổi chiều hôm nay, đôi mắt cậu bé thường xuyên kín đáo lạc khỏi các trang chữ in, trông về phía bong dáng của người làm vườn mới đang làm việc ở mép, vườn bị cỏ mọc tràn lan, phía dưới cây catslpa. Tính tới lúc này đã hai ngày qua Nicholas ao ước chuyện trò với anh ta nhưng không có một cơ hội nào tự nhiên xảy đến mà cậu thì , lẽ tất nhiên, quá rụt rè không tạo được. Nhưng giờ đây, căn cứ vào mức độ tiến dần của José trong lúc anh ta đào bới một cách đều đặn với cái cuốc dọc theo mép vườn , dẫy sạch cỏ hoang và xới đất lên, cậu bé có thể trông thấy rằng chẳng còn bao lâu nữa anh ta sẽ tới bên cạnh cậu, và tim cậu bắt đầu đập hơi nhanh hơn trước triển vọng ấy, bởi ngay từ lúc này cậu đã cảm thấy một luồng cảm thong thân ái - cậu không thể giải thích điều đó rõ hơn được - tràn tới, tràn tới một cách êm ái giữa người thanh niên Tây Ban Nha và bản thân cậu. Có lẽ cậu đã lầm. Rất có thể José giống như Garcia, một kẻ xu nịnh chỉ để lừa dối, tuy vậy cậu không thể nuôi dưỡng một ý tưởng như thế trong đầu, nỗi chán ngán sẽ quá mức chịu đựng của cậu.

Cuối cùng người làm vườn tới khu vực nghỉ mát của Nicholas và anh ta đứng thẳng người, tựa cùi chỏ lên cán mai dài, mỉm cười thẳng với cậu bé. Cậu bé biết rằng mình phải mở lời trước, nhưng cậu vẫn không thể nghĩ ra điều gì để nói và khi cậu nghĩ ra thì lời lẽ cứ nghẹn trong cổ họng một hồi lâu ngượng nghịu.

– Anh làm việc vất vả quá - cuối cùng cậu nói lắp, mặt đỏ bừng bối rối như thường lệ.

– Không, không đâu.

Nụ cười của José hết sức cởi mở và anh khẽ nhún đôi vai rám nắng, phần thân trên của anh để trần và chiếc quần vải bong thắt chặt ở trên lưng, mà anh ta đang mặc cùng với đôi giày vải đế gai, để lộ những đường nét cân đối khỏe mạnh của các tay chân duyên dáng. Làn da anh mịn màng và vàng óng, có một kết cấu nồng nàn sống động xuất phát từ hoạt động nhuần nhuyễn của các cơ bắp ở bên dưới. Mặc dầu đã nỗ lực trong công việc, hơi thở anh ta vẫn thanh thản. Sau khi ngừng một lát anh ta chất phác nói tiếp:

– Cậu không làm việc à?

– Em làm những thứ này.

Với một sắc mặt linh hoạt hơn Nicholas chỉ những cuốn sách của cậu nằm trên mặt bàn liễu gai bên cạnh cậu.

– À phải, - José nghiêm trang gật đầu tựa hồ thừa nhận một trí thông minh cao cấp - tôi nghĩ là cậu rất giỏi…

– Ồ không đâu,- Nicholas phản đối với bộ mặt càng đỏ bừng hơn. Nhưng em phải nghỉ ngơi thật nhiều và chính vì vậy mà em đọc sách.

– Cậu đang bị bệnh hay sao? Jose hỏi.

– Em luôn luôn bị sốt nhẹ, Nicholas thành thực giải thích. Em không được khỏe mạnh.

Nụ cười của Jose càng dịu dàng thêm:

– Có lẽ nếu cậu làm việc giống như tôi chắc là cậu đã khỏe mạnh, nói đoạn anh đã đưa bàn tay ra. Cậu hãy đến đâu. Tôi đã đào đất xong và sắp sửa trồng cây. Cậu sẽ giúp tôi một tay.

Nicholas lặng người đi vì vui sướng, cậu do dự, nhưng chỉ trong chốc lát, và bàn tay vững chắc của José giúp cậu đứng dậy tựa hồ anh ta nhấc lên một chiếc lông chim, xua tan tính nhút nhát của cậu, truyền một rung cảm trấn an vào khắp người cậu. Họ đi tới căn lều để dụng cụ, tại đây José vác lên vai một cái thùng không nắp đựng các cây con dã yên thảo mà vị lãnh sự đã ra lệnh anh ta mang từ chợ về sáng hôm nay, rồi tiến về đầu đằng kia của bãi cỏ, đến đó, sau khi trải dài hai cây song song dọc theo một thân cây màu xanh mát rượi, khi nhào trộn đất mềm mại nóng hổi chung quanh những rễ cây giống hệt tóc, khi trông thấy chồi non đứng dậy một cách dũng cảm, quyết tâm hướng về cuộc sống.

Từ trước đến nay Nicholas chỉ sống ở thành thị, trong các ngôi nhà trông thẳng ra đường phố, và giờ đây ngồi chồm hổm bên cạnh José, ánh nắng ấm áp chiếu lên trên gáy, hương vị của đất tràn đầy mũi với một cảm giác say sưa, cậu tự bảo mình chưa bao giờ sống qua những giây phút kì diệu đến thế này. Thậm chí mồ hôi toát ra bên dưới áo quần lót, bình thường là một triệu chứng xấu, lúc này cũng không gây khó chịu cho cậu một chút nào.

Vào khoảng bốn giờ việc trồng cây hoàn tất và, với một niềm kiêu hãnh chân chính, Nicholas đứng bên cạnh José, nhìn lại luống đất vừa được trồng những hàng cây con đều đặn mà một thời gian sau sẽ nở đầy hoa với màu sắc yêu kiều rực rỡ. Cậu bé quá mải mê đến nỗi không nghe chiếc xe hơi chạy vào cổng, chỉ khi có giọng nói của cha cậu vang lên phía sau lưng một lúc sau đó, cậu mới giật nảy mình.

– Nicholas, con đang làm gì trên mặt đất thế?

Giọng nói lộ rõ sự kinh ngạc, đượm vẻ không bằng lòng.

Cậu đã nhảy lên mặc dầu chưa được mạnh lắm, và bây giờ cậu xoay tròn người với một bộ mặt hãy còn sáng rỡ niềm vui sướng đã tự mình thực hiện được một công việc.

– Ôi ba, con đã trải qua một thời gian thích thú biết bao. Quan sát rồi lại còn được giúp sức trồng những cây dã yên thảo này. Và bây giờ chúng phải được tưới nước, nếu không chúng sẽ không lớn nhanh được. Cậu tiếp tục nói một cách ngon ngọt. Lúc này cũng chưa trễ lắm. Ba có thể cho con chờ đợi một chút nữa thôi để xem xét tưới cây?

Bất mãn và vẫn còn ngờ, Brande nhìn chằm chằm từ cậu con trai của ông sang người làm vườn Tây Ban Nha lúc đó đang biết thân phận mình đã thụt lùi lại mấy bước và đang cuốn một dải băng dài lên một cọc gỗ. Hoạt động đó có một vẻ tầm thường không liên quan đến ai khiến vị lãnh sự cảm thấy yên lòng. Cặp lông mày như đã bị một làn mây mỏng khoác lên của ông dần dần tươi tỉnh lại. Vừa nhướng mắt ông vừa lạnh nhạt trả lời:

– Cũng được, nếu không quá lâu, và con nhớ xem chừng không bị cảm lạnh. Các thùng đồ đạc của mình đã đến. Ba sẽ đi vào để mở ra.

– Ôi, con xin cảm ơn ba. Nicholas vỗ tay reo lên. Con sẽ không bị cảm lạnh đâu. Con sẽ vào với ba ngay thôi mà.

Harrington Brande quay người và đi vào trong nhà. Trong căn phòng phía trước ba thùng gỗ được sắp ngay ngắn đang nằm chờ ông với mấy tấm nắp rơm rác chèn trong thùng đã được lấy ra. Ông ngẫm nghĩ Garcia đã tỏ ra làm ăn được hơn ông hi vọng. Ông bước tới dây chông và gọi viên quản gia đến, rồi, cảnh giác đối với sự an toàn của những món quý báu nhất ông liền đưa mắt thăm dò các thứ đựng trong cả ba thùng. A, nó đây rồi, một cách thận trọng ông rút từ trong thùng nhỏ nhất một tập bản thảo đánh máy dày được buộc kỹ bằng ruy băng đỏ.

– Có phải Senor vừa kéo chuông không?

Brande xoay quanh người lại:

– Phải, Garcia. Anh đã khởi đầu mọi việc tốt đất. Bây giờ anh hãy cầm lấy cái này. Hết sức cẩn thận. Đây là bản thảo cuốn sách của tôi. Viên quản gia mở to mắt:

– Senor là một nhà văn?

Khoan khoái vì câu hỏi với ngụ ý nịnh hót, Harrington Brande cúi đầu.

– Trong nhiều năm nay tôi đã bận rộn với một tác phẩm quan trọng… truyện ký về một con người vĩ đại.

– Có phải đó là bản thân senor?

Brande bật cười, quả thật cười với vẻ thích thú.

– Kìa, kìa, Garcia, anh đã đi quá xa đấy. Anh hãy tìm một tờ giấy gói lại gọn gàng cho tôi. Tôi muốn đem cái này đến sở. Rồi anh trở lại đây sắp xếp các món vũ khí.

– Vâng, thưa Senor.

Khi viên quản gia đã đi Brande đứng im một lát, rồi tiến tới thùng gần nhất, thăm dò trong số đồ đạc đựng bên trong, băn khoăn không biết bắt đầu từ đâu. Nhưng đột nhiên ông dừng lại, khi mắt ông chợt trông thấy một cặp bìa cứng để trên nóc thùng, sắc mặt ông biến đổi, một tiếng kêu khẽ thốt ra trên môi ông. Công việc đóng kiện đã được thực hiện bởi một hãng chuyên môn dọn đồ ở Harve, và từ nơi hang hốc của một ngăn kéo nào đó họ đã moi móc ra một bức kình ông đã từ lâu không thèm nhìn tới. Đó là bức chân dung của vợ ông.

Một cách chầm chậm tựa hồ đó là một con rắn đang có khả năng mổ vào ông, ông nhặt tấm hình lên và với một vẻ căng thẳng và ám ảnh một cách kỳ quái, ông cứng mình lại khi nhìn vào đó. Phải, đấy là Marian, với bộ mặt xanh xao duyên dáng và đôi mắt huyền ướt át, hai làn môi gợi cảm của nàng hé ra thấp thoáng một nụ cười luôn luôn khiến ông bối rối. Vẫn cầm bức hình trên tay ông ngồi xuống với vẻ trầm tư trong hốc cửa sổ, nghĩ đến buổi tối định mệnh đầu tiên hôm ấy khi ông gặp nàng.

Đó là khoảng mười năm trước, tại trường Đại Học Browdoin, nơi mà ông đến từ Wasington trong lúc đang nghỉ phép dài hạn để đọc một bài diễn thuyết cho một đoàn thể sinh viên. Trong buổi tiếp tân kế tiếp ông đã để ý theo dõi cô gái xanh xao hơi gầy này đứng gần cửa mặc y phục đen - hình như nàng đang để tang cho mẹ nàng - và ngay lúc đó một xúc động mạnh đã ám ảnh ông, một mối cảm xúc tràn trề mà trước đó ông chưa từng trải qua trong mọi quan hệ đúng đắn với phái nữ. Ông nhờ người giới thiệu mình với nàng, thực hiện nhiều cuộc thẩm tra thận trọng, khám phá ra rằng nàng rất nghèo, rằng cha nàng, một vị giáo sư đại học hưu trí, đang nằm liệt giường vì một chứng bệnh nan y trong một ngôi nhà cho thuê bình thường nhất trong thành phố.

Trong một kỳ nghỉ hè ở Maine, ông đã quyết định tìm một khách sạn tốt ở vùng lân cận với một thái độ hữu ích nhất có thể tưởng tượng được ông khẩn khoản cầu hôn nàng, tuy không thành công, nhưng vẫn kiên trì, một cách nghiêm túc. Nàng bảo với ông nàng không muốn lấy chồng. Hai lần nàng từ chối ông, và ông đành phải ra đi, buồn rầu và đau khổ. Gần hai tháng, nhưng rồi ông lại quay về, bị lôi cuốn bởi mối tình cuồng nhiệt của ông và sắc đẹp đã phát triển toàn diện của nàng. Mùa đông năm ấy, trong tháng hai, cha nàng chết và nàng còn lại một mình. Cơ hội quá thuận lợi không thể nào bỏ qua được. Vào buổi chiều hôm đám tang, khi nàng ngồi, cô đơn, lặng lẽ và bất hạnh, nhìn nước mưa chảy dài trên ô cửa kính, khi căn phòng thuê mướn của nàng cùng với bùn loãng và tuyết ở bên ngoài, khi quả thật tất cả những hoàn cảnh của cuộc đời nàng có vẻ thê lương hơn bình thường, nàng đã chịu thua và chấp nhận ông với một nét thụ động kì lạ.

Thế rồi chuyện gì đã xảy đến? Có Chúa chứng giám rằng ông đã cố gắng tột bậc để chứng tỏ tình yêu của ông, không một ai có thể tận tình hơn được. Ông vẫn còn ở tại Wasington, tiền đồ của ông rất tươi sáng, căn phòng ở khách sạn của ông rất dễ chịu. Trong phạm vi đầy đủ nhất của khả năng mình, ông cung ứng cho nàng mọi tiện nghi, những cuốn sách tuyển chọn và các loại hoa thơm đẹp cho nàng, bảo với nàng những người nào họ cần phải quen biết, thậm chí giúp nàng trong việc chọn lựa áo dài. Ông đi theo nàng ở mọi nơi, mọi lúc - ngay cả trong các buổi lễ công cộng, ông cũng thúc ép nàng cùng tham gia, và luôn luôn bên cạnh nàng. Và mỗi lần phải cách xa nàng trong chốc lát, vào bữa ăn tối, hoặc trong các phòng tiếp tân đông người, ông theo dõi nàng với một nỗi khát khao sâu sắc như đang khư khư giữ cửa, bất cần thiên hạ sẽ thấy rõ ông mê nàng, cần thiết nàng đến mức nào.

Nàng thường im lặng hơn ông có thể tưởng và quả thật những sự im lặng đó tăng dần, nhưng bởi vì ông thích nàng nói nên điều đó khiến ông đau buồn. Thỉnh thoảng, khi ông căn cứ vào một số chi tiết áp đặt của ông với nàng, chẳng hạn trong lĩnh vực chính trị, mỹ thuật, vệ sinh cá nhân, cái vẻ trong mắt nàng làm cho ông không thoải mái, và nụ cười mờ mờ ảo ảo của nàng luôn luôn khiến ông hoang mang. Nhưng không bao giờ, không bao giờ ông có thể đoán trước được buổi tối hôm ấy, mấy tháng sau khi đứa con của họ ra đời, với bộ mặt xanh xao và đôi mắt ngoảnh đi một cách bối rối, nàng đã yêu cầu để cho mình một phòng ngủ riêng. Lời yêu cầu đó như một vết thương cứ lở loát không bao giờ lành trong lòng ông.

– Tại sao? - ông đã lắp bắp với bộ mặt tái mét. Em không phải vợ anh à?

Nàng trả lời bằng một giọng hết sức thấp gần như không thể nghe được.

– Thỉnh thoảng em muốn thuộc về bản thân em một chút.

Lẽ tất nhiên ông đã không đồng ý. Nàng là người bạn đời hợp pháp của ông và ông có đầy đủ quyền hành.

Nhưng lúc bấy giờ lần đầu tiên ông đã nhận thấy mối ác cảm của nàng đối với ông, một ác cảm kì lạ khó tin nổi, một rào chắn đang lớn dần, bất chấp mọi cố gắng xô ngã xuống của ông, để chiếm hữu nàng một cách trọn vẹn, về mặt cơ thể cũng như tâm hồn, như chính bản thân ông.

Ông là con người kiên cường, nhất định có khả năng chế ngự dục vọng, đáp ứng vai trò của mình trong thế giới của tri thức. Thế nhưng thường thường mỗi khi tới thời điểm cuối cùng, ông lại bỗng nhiên trồi ra khỏi đam mê, giật nẩy mình vì nhận thức một cách khủng khiếp rằng ông chỉ có một mình, còn nàng thì ngồi nghiến chặt răng, cứng đờ và bất động như một xác chế, vừa được liệng ra đó từ một đại dương băng giá nào đó.

Mặc dầu trong lòng ông biết là vô lý, ông đã khổ sở vì nghi ngờ nàng có một người yêu, đã quan sát nàng với nỗi ghen tuông, đã đi quá xa- Ông không phải là chồng nàng hay sao? – đến mức cho một nhân viên theo dõi mọi hành động của nàng. Tất cả đều không có kết quả gì. Phải chăng chỉ là vì nàng ghét ông?

Rồi ông được thuyên chuyển qua Châu Âu và chuỗi “di động” đều đặn của ông đã đưa học đến Stuttgart, Liege, Arlconna… nhiều nơi mà, ông cay đắng bảo nàng, bất cứ một người đàn bà đang yêu nào cũng sẽ cảm thấy quyến rũ khi được cùng đi theo với ông. Hay là nàng đang tha thiết nhớ quê hương? Đôi lúc ý nghĩ đó giúp đỡ ông, cứu vãn một phần nào niềm kiêu hãnh bị tổn thương của ông. Và mỗi lần ông được nghỉ phép đặc biệt, ông đều đưa nàng và Nicholas, bấy giờ đã ba tuổi cùng trở về Mỹ. Than ôi! Chính tại đó ông nhận điều bất hạnh cuối cùng. Một hôm nàng đã đến căn phòng thuê ở New York và với đôi gò má hơi hõm và đầu gục xuống, nàng đã nói rằng, trong thời gian hiện nay, nàng phải rời bỏ ông. Sự căng thẳng giữa cuộc sống chung đã khiến nàng tán loạn, nàng phải ở một mình trong vài tháng, để tự thăng bằng trở lại.

Ông đã cảm thấy mình lạnh ngắt, đau khổ với một nỗi khao khát được nghiền nát nàng một cách phũ phàng trong đôi cánh tay của mình. Gạt phăng lời cầu xin của nàng ông đã lạnh lùng thốt ra lời tối hậu:

– Nếu cô ra đi, tôi sẽ không cho trở lại. Đối với tôi thì hoặc là tất cả, hoặc là không có gì hết.

Nàng đã không đáp lại. Nhưng ông có thể trông thấy rõ đôi mắt nàng vẫn giữ kín niềm bí ẩn đã luôn luôn hành hạ ông. Ông vừa nói tiếp, vừa cắn môi đến rướm máu:

– Cô sẽ không có một đồng xu, không có một tư thế nào hết và cũng không được nhúng tay vào việc nuôi nấng đứa con của chúng ta.

– Bây giờ em đi được rồi chứ? Nàng trả lời một cách buồn bã và quay người từ từ ra khỏi phòng.

Nơi đây, trong ô cửa của ngôi nhà xứ Tây Ban Nha này, với chiếc đầu vùi trong hai bàn tay, ông vẫn còn có thề trông thấy dáng người mảnh mai uyển chuyển của nàng trong bộ y phục màu xám. Vẫn còn có thể hít thở hơi ấm và hương thơm xuất phát từ sự hiện diện của nàng. Thôi rồi nàng đã ra đi, hoàn toàn không còn dấu vết gì trong cuộc đời của ông, cuối cùng, khi ông đã gián tiếp biết tin nàng thì nàng đang trọ chung phòng nhà cho thuê của một người đàn bà và đang làm việc. Ông đoán chừng với một số lương ít ỏi - trong một trung tâm phúc lợi của thành phố. Đành vậy thôi, ít ra ông đang có thứ mà nàng không có, đó là đứa con trai của hai người.

Tất cả tình yêu nàng đã vất bỏ giờ đây được chuyển sang Nicholas một cách tràn trề. Ông si mê đứa bé ông không chối cãi điều đó và ông chỉ muốn nâng niu, giữ chặt nó trong lòng ông mãi mãi…

Ông cứ ngồi yên như thế một hồi lâu, cúi đầu nghiền ngẫm, nét mặt co rúm lại trong một khát khao cồn cào, môi méo mó như đang mỉm một nụ cười chế diễu. Bỗng nhiên có tiếng cười vang lên từ phía ngoài. Tỉnh trí lại, ông ngẩng đầu lên, chán nản nhìn qua cửa sổ, và trông thấy José cùng với cậu con trai của ông đang vừa mang bình tưới nước đi dọc theo con đường mòn trong vườn vừa tham gia vào một chuyện đùa rõ ràng khiến cả hai đều thích thú.

Má vị lãnh sự méo mó lại tựa hồ, bất thình lình ông vừa bị một vết thương khác. Ông liền đứng dậy, đi ra cửa, và cố kiềm chế giọng nói, ông gọi to:

– Nicholas, vào đây con. Con vào đây ngay đi.