Thế nhưng, hy vọng của chúng tôi lại tan thành mây khói.
Chúng tôi vẫn chưa nắm bắt được tính khí của phe Tạo phản.
Một ngày nọ, nhận lệnh: Quay trở lại trường. Thời gian chúng tôi ở Thái Bình Trang không lâu lắm, dù sao cũng chưa tới một tháng.
Về trường thì về trường thôi. Dù sao chúng tôi cũng đã là "kẻ què rơi xuống giếng, đỡ dậy thì vẫn cứ là ngồi", đi đến đâu cũng thế thôi. Hơn hai mươi ngày ở Thái Bình Trang này, tôi không biết nó nằm ở vị trí nào trong kế hoạch ngược đãi hành hạ. Sau khi trở về, tôi cũng không biết bọn họ còn nghĩ ra trò gì để tiếp tục ngược đãi và hành hạ chúng tôi nữa.
Về đến trường, địa điểm xuống xe vẫn là cái "Lò than Điện Diêm Vương động Cặn Bã". Người đứng đầu công xã trông như sinh viên từng huấn thị chúng tôi trước lúc đi, lại cầm thương dài, quát tháo một chập. Ngày hôm sau, đám "hắc bang" chúng tôi bị triệu tập đến ba dãy nhà cấp bốn phía sau tòa nhà Ngoại văn và tòa nhà Dân chủ để tự tay xây dựng Chuồng bò, rồi sau đó "mời quân vào rọ", tự mình chui vào ở.
Mấy dãy nhà cấp bốn này tôi rất quen thuộc. Từ nhà đến văn phòng tòa nhà Ngoại văn, ngày nào tôi cũng đi qua đây. Tôi cũng từng lên lớp ở đây. Nhà cửa đơn sơ đến mức không thể đơn sơ hơn. Mái nhà cực mỏng, không cản được cái nắng hè gay gắt. Cửa sổ cũ nát, chỗ thì thiếu kính, không ngăn được gió lạnh mùa đông. Chẳng hề có lò sưởi. Lắp một cái lò vào cũng chỉ là "trông mơ giải khát". Nền gạch, ẩm ướt lạnh lẽo. Tóm lại, dựa vào kinh nghiệm lên lớp ở đây của tôi, nơi này chẳng có điểm gì đáng khen cả.
Thế mà hôm nay, những kẻ cầm đầu công xã Đại học Bắc Kinh lại cứ khăng khăng chọn nơi này làm Chuồng bò, giam giữ chúng tôi ở đây. Quy mô của Chuồng bò là: phía Đông lấy tòa nhà Dân chủ làm bình phong, phía Nam lấy tòa nhà Ngoại văn làm bình phong, phía Tây là bãi đất trống, phía Bắc không có công trình gì, tất cả đều dùng chiếu sậy dựng thành vách tường để che chắn. Ở khoảng trống giữa tòa nhà Ngoại văn và tòa nhà Dân chủ cũng dùng chiếu sậy vây lại, xây thành cổng chính của Chuồng bò. Đám "bò" chúng tôi bị phân chia ở trong các dãy nhà cấp bốn, nam nữ tách biệt, mỗi phòng chừng hai mươi người, mỗi người chỉ có đủ chỗ để nằm. Vì đã bỏ hoang từ lâu, hơi ẩm và mùi mốc xộc thẳng vào mũi. Những kẻ giám sát cải tạo đặc biệt tuyên bố: "Lão Phật gia" ban ơn, vận chuyển đến một lô ván gỗ, có thể trải dưới đất để ngăn hơi ẩm. Ý muốn chúng tôi phải biết ơn đội ơn. Những nơi như thế này tất nhiên người giám sát cải tạo không thể ở được. Bọn họ đặt trụ sở tại tòa nhà Dân chủ, văn phòng đặt trong đó, có người chắc cũng ở đó luôn. Giống như trước đây, họ rất sợ đám "tàn binh" già yếu phần nhiều là lão nhược chúng tôi. Họ mở cửa sau của tòa nhà Dân chủ, thông thẳng sang Chuồng bò. Trong ngoài cửa sau bố trí rất nhiều thiết bị phòng thủ, còn có chông sắt và những thứ tương tự, tất nhiên thương dài cũng không thiếu. Đêm đến cửa đóng then cài, sợ đám hắc bang chúng tôi nổi dậy. Tình cảnh này khiến người ta cảm thấy vừa nực cười vừa đáng than. Ở phía Tây sát cạnh phòng giam nữ, họ dựng một cái lều bằng chiếu, tên gọi ban đầu là phòng điều tra ngoại lai. Sau đó họ cảm thấy chưa đủ "cách mạng", đổi tên thành phòng thẩm vấn. Ở đây đúng là đã thẩm vấn không ít người, chuyện đánh người bị thẩm vấn đến sưng vù mặt mày cũng thường xuyên xảy ra. Phía sau tòa nhà Ngoại văn dựng một cái lều chiếu lớn, sau này dùng làm chỗ ăn cơm cho tù nhân.
Quy mô kiến trúc của Trại hắc bang đại khái là như vậy. Ở đây do lâu ngày không được tu sửa, trong sân lồi lõm, cỏ dại mọc đầy, hoang phế vô cùng. Giờ đây đã có một đám "chủ nhân" mới đặc biệt là chúng tôi đến ở, nhất định phải dọn dẹp sạch sẽ, phát cỏ lót nền. Công việc này tất nhiên phải do chính chúng tôi làm. Nhân viên giám sát cải tạo rất có mưu lược, chỉ huy rất vững vàng. Họ điều số ít những người còn khỏe mạnh trong chúng tôi ra, lập thành đội nhỏ giống như đội xây dựng, chuyên trách công việc này. Những tàn binh già yếu còn lại cùng một số nữ tù nhân thì bị phân đi làm việc khác. Trên công trường một bầu không khí lao động tràn đầy sức sống. Điểm khác biệt với bất kỳ công trường nào là, ở đây không một ai dám nói cười, đều cúi đầu ủ rũ, là một đạo quân lao động mà trước đây ở bất cứ lúc nào, bất cứ nơi đâu cũng chưa từng thấy.
Tôi vốn được lệnh chôn cột ở phía trước một dãy nhà cấp bốn phía Đông tòa nhà Khảo cổ ngày nay (dãy nhà hiện đã dỡ bỏ) để dựng lều chiếu. Đầu tiên dùng xẻng đào đất thành hố, trồng cột gỗ xuống, rồi giữa các cột dựng các trụ gỗ, ghép thành giàn, cuối cùng đóng chiếu sậy lên trên, cao hơn một trượng, người ta không thể nào leo ra được. Vốn dĩ là lối đi không hề bị ngăn cản, giờ đây nghiễm nhiên trở thành tường đồng vách sắt, không ai dám bước qua nửa bước.
Lều chiếu dựng xong, tôi lại bị điều đến phòng thẩm vấn, dùng xẻng và gậy gỗ nện đất cho chặt, làm cho phẳng lì. Những người như chúng tôi bị điều đi, ai cũng không dám lười biếng trốn việc. Chúng tôi đều dốc toàn lực, tranh thủ vượt lên. Không phải vì giác ngộ của chúng tôi đặc biệt cao, mà chúng tôi chỉ sợ tai họa bất ngờ ập xuống đầu mình. Lúc này, nhân viên giám sát cải tạo trong tay đều không cầm thương dài nữa, hoàn toàn khác với khi ở Thái Bình Trang. Có lẽ vì Thái Bình Trang nằm ở nơi hoang dã hẻo lánh, còn nơi đây là đại bản doanh của công xã, không cần phải lo lắng nữa. Trong lòng chúng tôi cũng hiểu rõ: tuy trong tay họ không có thương dài, nhưng một số lượng lớn thương dài đang chất trong kho vũ khí của họ bên trong tòa nhà Dân chủ, không tốn chút sức lực nào là có thể lấy được. Hơn nữa hiện tại trong tay họ đều cầm gậy gỗ. Thương dài của họ không phải là thứ hiền lành, gậy gỗ của họ cũng chẳng kiêng dè gì.
Sự lo lắng của tôi không hề sai. Một vị giáo sư già dạy tiếng Pháp khoa Tây ngữ, lúc đó tuổi chắc đã ngoài bảy mươi. Mắt ông ấy hình như có chút vấn đề, thần trí dường như cũng không tỉnh táo lắm, bình thường cho tôi ấn tượng là kẻ đần độn. Ông ấy chắc là chưa từng đến Thái Bình Trang để chịu sự "tẩy lễ" lớn; về mặt bị phê đấu, ông ấy cũng chưa từng trải qua trận mạc lớn, có phần "nhắm mắt bịt tai", không biết trời cao đất dày là gì, không có nhận thức cảm tính rằng "thương dài không phải thứ hiền lành". Giờ đây cũng bị điều đến dùng xẻng nện đất. Lúc đang làm việc, tay cầm xẻng dừng hoạt động một lát. Ông ấy đâu có biết, nhân viên giám sát cải tạo đang cầm gậy gỗ đứng sau lưng ông. Đến khi lưng bị giáng một gậy nặng nề, ông ấy mới như tỉnh mộng, chiếc xẻng trong tay lại hoạt động trở lại. Đây có thể coi là một khúc nhạc đệm nhỏ. Khúc nhạc đệm vừa qua, thiên hạ thái bình, trong phòng thẩm vấn nhỏ vang vọng tiếng xẻng đập xuống đất, vừa hào hùng vừa hài hòa, tựa như bản giao hưởng của một bậc thầy nào đó vậy.
Trại cải tạo lao động cuối cùng cũng được xây dựng xong như vậy.
Sau khi khánh thành, lại "vẽ rồng điểm mắt", trên bức tường của dãy nhà cấp bốn hướng Nam trong đại viện, viết tám chữ lớn bằng sơn trắng: "Hoành tảo nhất thiết ngưu quỷ xà thần" (Quét sạch mọi yêu ma quỷ quái), mỗi chữ to hơn người, rồng bay phượng múa, cực kỳ công lực. Thoắt cái khiến cả sân bừng sáng, hơn nữa đối với đám ngưu quỷ xà thần chúng tôi lại có sức răn đe cực lớn, uy lực này còn hơn cả trăm lần huấn thị khi tay cầm thương dài. Cá nhân tôi thì lại rất thưởng thức mấy chữ này, nhìn vào là thấy vui trong lòng, thầm nghĩ người này có thể đưa vào thư phổ Trung Quốc. Vì thế tôi nghĩ đến việc trong "Đại Cách mạng Văn hóa", viết đại tự báo đã rèn luyện thư pháp, đánh người đã rèn luyện lực cổ tay, phát biểu phê đấu đã rèn luyện tài ngụy biện nói dối, võ đấu đã rèn luyện dũng khí. Đối với bất cứ việc gì cũng phải chia đôi ra mà nhìn. Bạn có thể nói mười năm đại họa không có lấy một chút lợi ích nào sao?
Ngoài ra, tôi còn nghĩ, lời của Lỗ Tấn tiên sinh là hoàn toàn chính xác, ông nói Trung Quốc là nước của văn tự. Cách làm này xưa nay đã có, đến nay lại càng dữ dội. Thời Hán có "Tiêu mị phỉ trinh, trát thát hoành hưu", dịch ra tiếng người hiểu là "Đêm mộng không lành, ra cửa đại cát". Chỉ cần viết mấy chữ này lên cửa, mọi chuyện liền "đại cát". Sau này loại trò chơi văn tự này biến hóa đa dạng, công dụng cực rộng, nào là "Tiến môn kiến hỷ", "Cát tường như ý" vân vân, đâu đâu cũng thấy. Ngay cả ma quỷ Trung Quốc cũng sợ văn tự, "Thái Sơn thạch cảm đương" là ví dụ tốt nhất. Sau khi Trung Quốc bước vào giai đoạn xã hội chủ nghĩa, phong tục này vẫn chưa dứt. Năm chữ "Vì nhân dân phục vụ", rất nhiều nơi đều có thể nhìn thấy. Hình như chỉ cần viết năm chữ này lên là công việc vì nhân dân phục vụ đã hoàn thành. Còn việc có phục vụ hay không, đó là chuyện cực kỳ thứ yếu rồi. Hiện nay "Hoành tảo nhất thiết ngưu quỷ xà thần" mà chúng ta đang đối mặt, cũng thuộc tình trạng này. Tám chữ vừa viết lên, đám ngưu quỷ xà thần chúng tôi như thể đều đã bị quét sạch. Thật là giản lược! Thật là sảng khoái!
Từ đó về sau, đám tù nhân chúng tôi sống dưới sự uy hiếp của tám chữ lớn này.