Vương Chi Chi nói thêm: "Em ấy liệt chín năm rồi."
"Em ấy là con gái út, được cả nhà cưng chiều lắm, tám tuổi mới vào lớp một, muộn hơn tụi mình mấy khóa, nhưng chuyện năm ấy tôi vẫn còn nhớ."
Thời buổi này ai nấy đều nhiệt tình, chòm xóm láng giềng hễ nhà ai mất thứ gì cũng tự giác ra ngoài tìm giúp, huống hồ lại là hai con gà mái tơ vừa biết đẻ trứng, quý giá vô cùng. Cô bé Ngọc Liên cũng có lòng tốt đi tìm giúp, ai ngờ đâu lại bị lạc đường, mãi đến sáng hôm sau mới có người phát hiện bên bờ sông. Khi ấy người nhà mới hay cô em gái út mà họ lùng sục cả đêm không thấy lại phải chịu rét buốt ngoài trời suốt một đêm.
May mắn là cô bé vẫn còn sống.
Bất hạnh là từ đó bị liệt.
"Bác thợ Phan và mấy anh trai không hề chê bai em ấy, chăm sóc em ấy đàng hoàng, sau này cũng sẵn lòng nuôi cả đời. Dù sao anh trai cũng đông, dẫu có bữa ăn nhà này bữa sang nhà kia thì tương lai em ấy cũng chẳng lo chết đói."
Bạch Học Tập gật đầu, quả đúng là vậy: "Có điều, chuyện ăn uống chỉ là việc nhỏ, việc chăm sóc mới nan giải."
Con gái con lứa, đến kỳ kinh nguyệt thì làm thế nào? Chuyện tắm rửa lau người thì sao? Bố với các anh dẫu sao cũng bất tiện, vẫn cần phụ nữ chăm nom mới được, mà phụ nữ trong nhà họ thì chỉ có các chị dâu.
Chỉ là không biết người ta có bằng lòng hay không.
"Chẳng thế thì sao, chị dâu cả của em ấy tốt tính lắm, nghe nói dăm bữa nửa tháng lại gội đầu tắm rửa cho em ấy đấy." Vương Chi Chi cảm thán nói: "Lần trước tôi theo Chủ nhiệm Triệu đến nhà họ kiểm tra tiến độ đào hầm trú ẩn còn trông thấy chị dâu cả đang cắt móng tay cho em ấy, y như chăm con ruột mình vậy."
Ngay cả lúc này, con thứ hai và thứ ba đã đi ở rể, hộ khẩu chuyển đi rồi thì cũng còn cách rất xa tiêu chuẩn hộ cứu trợ.
Hôm ấy cô nhận lời giúp họ thử hỏi xem sao, đơn thuần chỉ vì thấy Phan Ngọc Liên tội nghiệp, còn chuyện có được duyệt hay không thì đâu phải do cô quyết định.
Dù sao thì cứ cố gắng hết sức thôi.
*
Nhà họ Phan hành động rất nhanh, sáng hôm sau đã gửi tới bốn trang giấy viết thư dày đặc trình bày hoàn cảnh. Chữ viết tuy rất bình thường, bôi bôi xóa xóa, trên mặt giấy còn loang lổ vài vết mốc, nhưng ít nhất người ta cũng đã dốc lòng làm, Bạch Học Tập liền mang nộp ngay cho lãnh đạo phụ trách.
Diêm Phượng Lan xem qua rồi lắc đầu: "Nhà họ nhiều lao động khỏe mạnh thế này, không đúng quy định đâu."
"Khu phố Tửu Tiên Kiều chúng ta còn nhiều nhà khó khăn hơn họ nhiều. Ít nhất lão Phan nhà họ vẫn có tay nghề, lại dắt theo mấy đứa con trai, trời vừa trở lạnh là khối người tìm họ đắp giường sưởi thông ống khói, có nguồn thu nhập đàng hoàng, không được đâu."
Thôi được rồi, thực ra trong thâm tâm Bạch Học Tập cũng nghĩ như vậy. Lúc đi rà soát nguy cơ cháy nổ, cô từng ghé thăm bao nhiêu hộ gia đình, những nhà khó khăn quả thực rất nhiều. Nhưng khoảnh khắc trông thấy Phan Ngọc Liên, cô vẫn chẳng kìm lòng được mà thấy xót xa. Con người vốn mâu thuẫn như thế, không thích cái thuyết số phận cam chịu cực khổ của em ấy, nhưng đáng thương thì vẫn cứ thương cảm.
"Tôi biết các cháu mới đi làm nên dễ mủi lòng, biết thương người già như người già nhà mình, yêu con trẻ như con trẻ nhà mình, đây cũng là phẩm chất mà cán bộ cơ sở chúng ta cần có. Nhưng điều kiện của chúng ta có hạn, chỉ có thể ưu tiên cho những nhà khó khăn nhất thôi." Diêm Phượng Lan day day huyệt thái dương: "Các cháu cứ làm tốt công tác giải thích cho quần chúng là được."
Bạch Học Tập khiêm tốn lắng nghe: "Đúng rồi bác Diêm, nghe nói vụ án của Xuân Lệ đã có kết quả phán quyết rồi, lần này Tòa án quận xét xử nghiêm minh và nhanh chóng, bên bác đã nhận được chỉ thị gì chưa ạ?"
"Nói đi, cháu có suy nghĩ gì?"
"Cháu nghĩ, hay là chúng ta mượn cơ hội từ vụ án này, một mặt để toàn bộ cán bộ cơ sở chúng ta học tập và nghiên cứu kỹ trường hợp này, đúc kết bài học kinh nghiệm để áp dụng vào công việc sau này; đồng thời xem có thể bắt đầu từ công tác phụ nữ, kết hợp với nhiệm vụ phổ biến pháp luật hằng năm để tổ chức một buổi tuyên truyền pháp luật trong địa bàn quản lý không ạ?"
Mắt Diêm Phượng Lan sáng lên, việc có thể kết hợp hai mảng công tác này đúng là gãi đúng chỗ ngứa của bà.
Nói thật lòng, bà vốn chẳng ưa chuyện Vương Cương suốt ngày bày trò mở đại hội kể khổ, vắt óc tìm người chịu oan ức. Ngày nào cũng nghe đi nghe lại mấy trường hợp ấy, chẳng riêng gì người dân chán ngấy mà ngay cả bà cũng phát ngấy rồi. Vương Cương trước kia nhờ cái đại hội kể khổ này mà được quận bầu làm cán bộ cơ sở tiên tiến, bà cũng muốn tranh một suất.
"Được, cháu với Hồng Mai làm cho tốt nhé, có khó khăn gì cứ đến tìm tôi."
"Vâng ạ, bác Diêm." Cô quay người bước ra ngoài.
Hôm nay người tới nộp bản giải trình hoàn cảnh là thợ phụ Tiểu Phan từng gặp trước đó. Phan Lão Cửu nghe xong lời giải thích của Bạch Học Tập cũng không dây dưa làm khó: "Vâng, cháu hiểu rồi, cảm ơn cô nhé, cô Bạch."
"Không có gì đâu, đây là việc tôi nên làm mà."
Tiểu Phan ngước nhìn, len lén liếc sang cô gái đối diện. Đôi mắt to tròn sáng ngời dường như chẳng bao giờ biết mệt mỏi hay buồn ngủ, đôi môi lại đỏ thắm, trông thật ưa nhìn làm sao.
Mặt Tiểu Phan lại đỏ ửng lênBạch Học Tập bất đắc dĩ, cái cậu này, cả cái nhà này nữa, bộ gà trống thành tinh hết cả rồi hay sao mà hở chút là hết đỏ mặt lại tái mặt, chẳng lẽ không có nổi khuôn mặt của người da vàng à?
"Tuy không thể xin trợ cấp cho gia đình cậu, nhưng bác Phan nhà cậu có tay nghề giỏi, mấy anh em cậu cứ chịu khó theo bác ấy học hỏi, sau này thạo nghề rồi thì cũng sẽ có ngày sống sung túc thôi." Ít nhất trong mấy chục năm trước khi toàn thành phố bắt đầu có hệ thống sưởi tập trung, nhu cầu của thị trường đắp giường sưởi vẫn còn rất lớn.
"Hoặc là, các cậu đừng bỏ hết trứng vào một giỏ, mấy anh em nghĩ cách học thêm vài ngón nghề, tương lai ắt có đất dụng võ." Đông anh em như thế, một người học mộc, một người học điện, người học thợ nước, người học thợ sắt, thợ hồ, thợ trát tường, thợ nề... Tương lai kiểu gì chẳng gom đủ các mảng nghề chính, đứng ra lập một đội thầu xây dựng đâu phải chuyện viển vông?
Thế nhưng thợ phụ Tiểu Phan lại thở dài: "Cách này trước kia cháu cũng từng nhắc đến, nhưng vô ích thôi cô ạ. Những người thợ lành nghề đâu có thiếu đồ đệ, phải có người quen giới thiệu mới được theo học, hơn nữa trước khi ra nghề thì chẳng có lấy một xu tiền công, hằng năm lễ tết lớn nhỏ đều phải mang quà cáp đến bái sư, nhà cháu đào đâu ra điều kiện ấy."
Thời buổi này ai cũng rõ ba năm hạn hán cũng chẳng bỏ đói được người có tay nghề, các bác thợ cả có bản lĩnh trong tay đời nào chịu truyền dạy không công cho người khác, phải đánh đổi rất nhiều thứ mới xong. Mà nhà họ Phan một chẳng có quan hệ quen biết, hai lại chẳng đủ điều kiện để nuôi mấy người con trai học việc chỉ biết ăn cơm nhà chứ không kiếm ra tiền, lễ tết lại còn phải chuẩn bị quà cáp.
Đúng là ứng với câu nói, người nghèo đến cả con đường vươn lên cũng bị bịt kín. Bạch Học Tập thầm cảm thán trong lòng. Cơ mà, ai lại không có quan hệ cơ chứ?
Tài nguyên vốn dĩ là để trao đổi!
"Cậu có thể bảo bố cậu đánh tiếng ra ngoài rằng bác ấy muốn nhận đồ đệ, chắc chắn sẽ có người chịu theo bố cậu học nghề thôi. Đến lúc ấy bố cậu đừng nhận quà bái sư của người ta làm gì, cứ nhờ họ giới thiệu cho mấy anh em cậu ra ngoài học các ngón nghề khác. Chẳng lẽ thợ mộc lại không có con cái muốn học đắp giường sưởi sao? Bằng như không có thì họ hàng thân thích của thợ mộc, bạn bè của con cái thợ mộc, kiểu gì chẳng có người muốn học." Cô nhớ lúc trước lão Phan đắp giường sưởi cho nhà mình, con trai nhà họ Trương trong sân lớn ghé mắt đứng nhìn mà ông còn tỏ vẻ khó chịu ra mặt, sợ bị người ta học lỏm mất nghề.
Mắt thợ phụ Tiểu Phan sáng rực: "Phải rồi, sao cháu không nghĩ ra nhỉ?"
"Tất nhiên đây cũng chỉ là ý kiến chưa chín chắn của tôi thôi, cậu cứ về bàn bạc lại với người nhà xem sao."
"Chín chắn chứ, chín chắn lắm ạ, cháu về sẽ khuyên bố cháu ngay."
Chỉ cần người nhà họ học được ngón nghề trong tay, tạm thời khắc phục vài năm, theo góc nhìn của Bạch Học Tập thì chuỗi ngày sau này của họ sẽ chẳng tệ đâu. Bởi lẽ mấy anh em nhà họ Phan thực sự không lười biếng, làm lụng chăm chỉ, tính tình cũng coi như chất phác, những người như vậy chưa chắc đã sống giàu sang tột bậc nhưng tuyệt đối không chết đói được.
*
Trong tay có tiền, trong lòng không hoảng. Có giường sưởi vẫn chưa đủ để qua mùa đông, Bạch Học Tập dự định may cho bà cụ Bạch và mình mỗi người một chiếc chăn bông thật dày.
Thử nghĩ mà xem, sáng sớm mùa đông thức giấc, ngoài cửa sổ tuyết rơi lả tả như lông ngỗng, còn mình thì nằm trên chiếc giường sưởi ấm sực, đắp trên người tấm chăn bông ấm áp mềm mại, trên bàn sưởi lại đun một ấm trà hoa quả, nướng hai quả quýt, thêm đĩa lạc và hạt dưa, cuộc sống êm đềm như thế thì còn gì bằng?
"Gì cơ? Cháu muốn may hai chiếc chăn bông nặng tám cân á?" Bà cụ Bạch cũng giật mình kinh ngạc.
Bạch Học Tập không chắc là bà chê ít hay thế nào: "Bà thấy ngần ấy đã đủ chưa ạ?"
Bà cụ không nhịn được bèn lườm cô: "Cháu có biết tám cân bông là khái niệm thế nào không hả?" Thời còn ở nhà cụ Hồ bà mới được đắp chiếc chăn dày đến thế, mà đấy cũng là vì người ta sợ bà bị lạnh nhiễm phong hàn thì không có sữa cho cậu non bú thôi.
Hì hì, Bạch Học Tập ban đầu còn định làm hẳn mười cân cơ, nhưng sợ số lượng lớn quá lại khó xoay xở nên mới bớt đi hai cân. "Bà cụ Bạch ơi, bà có mối nào kiếm được không ạ? Cứ yên tâm, tiền nong để cháu lo liệu, dẫu có phải đi vay cháu cũng mua bằng được, trước mắt cứ phải vượt qua mùa đông này đã."
"Cháu nghe Đài phát thanh Trung ương đưa tin, bảo rằng năm nay mùa đông sẽ rất lạnh." Cô từng làm ở bệnh viện nên có kinh nghiệm, hễ cứ đến mùa đông khắc nghiệt là lại bước vào đợt cao điểm người cao tuổi qua đời. Hơn nữa, kiếp trước cô ở phòng có hệ thống sưởi quen rồi, lúc nào cũng cảm thấy không có lò sưởi thì chẳng khác nào cởi trần đi dạo giữa trời tuyết, chẳng có chút cảm giác an toàn nào.
"Được rồi, để tôi hỏi thăm xem sao, mùa này bông quý giá lắm, cháu lại mở miệng đòi nhiều thế, e là khó đấy."
"Không sao đâu ạ, mua được bao nhiêu hay bấy nhiêu."
*
Chẳng mấy ngày sau, kết quả nghiệm thu đã có. Sau hai đợt kiểm tra và khắc phục, toàn bộ khu phố Tửu Tiên Kiều vẫn còn mười tám điểm tồn tại nguy cơ cháy nổ. Triệu Đức Hải phân công cán bộ cơ sở của các ban quản lý khu dân cư khẩn trương đôn đốc, yêu cầu phải hướng dẫn người dân khắc phục triệt để trong vòng một ngày.
Còn Bạch Học Tập cuối cùng cũng không phải còng lưng đi gõ cửa từng nhà nữa, bởi vì cô và Lý Hồng Mai phải chuẩn bị cho hoạt động phổ biến pháp luật.
"Đây là đề cương chị vừa lập, Học Tập xem xem còn cần chuẩn bị thêm gì nữa không?"
Trên cuốn sổ tay của Lý Hồng Mai có ghi các đề mục như "Chủ đề phổ biến pháp luật", "Thời gian phổ biến pháp luật", "Đối tượng"... phía sau còn kèm theo nội dung cụ thể, chữ viết chi chít kín trang, toàn bộ đều là thành quả lao động hai ngày nay của cô ta.
Bạch Học Tập giơ ngón tay cái tán thưởng.
Gương mặt vàng vọt của Lý Hồng Mai khẽ ửng hồng: "Đều là chị học theo em cả đấy. Em nhìn xem, em làm việc gì cũng bài bản rành mạch, chị mới nghĩ cứ học theo em, làm sẵn chút đề cương thế này thì đến lúc đó mới đỡ rối."
Trước kia cô ta chỉ biết cắm đầu cắm cổ làm việc, như hòn gạch đâu cần thì chuyển đến đấy, rốt cuộc quay đi quay lại dường như chẳng làm nên trò trống gì. Thế nhưng sau một thời gian làm việc chung với Bạch Học Tập, cô ta nhận ra Học Tập đúng là tấm gương sáng để mình noi theo.
Bạch Học Tập ngượng chín người, vội vàng đổi chủ đề: "Chủ đề buổi tuyên truyền pháp luật lần này của chúng ta là xâm hại tình d*c phụ nữ, em thấy có thể mở rộng phạm vi ra thêm một chút, không chỉ gói gọn trong lứa tuổi phụ nữ từ 18 đến 45 tuổi, mà có thể mở rộng ra toàn bộ phái nữ, từ các bé gái sơ sinh vài tháng tuổi cho tới các cụ bà bảy tám mươi tuổi."
,
