"Không vội đâu, chúng tôi biết cô bận đưa người già thuộc diện cứu tế đi viện mà, đó cũng là nhiệm vụ của cô."

"Cán sự Bạch nhất định sẽ ở hiền gặp lành."

……

Bạch Học Tập được khen đến mức ngượng chín cả mặt. Cô thực lòng cảm thấy áy náy, bởi cô rất hiểu có những đôi trẻ muốn chọn một ngày đặc biệt mang ý nghĩa riêng để nhận giấy đăng ký kết hôn, mà mình vắng mặt chẳng phải đã phá hỏng cảm giác trang trọng thiêng liêng của người ta hay sao? Càng nghĩ lại càng thấy có lỗi, thế nên trong lúc giải quyết hồ sơ, gần như với cặp đôi nào cô cũng chân thành xin lỗi rồi gửi lời chúc phúc ấm áp.

Đầu tiên là kiểm tra giấy tờ tùy thân của đôi bên, xem giấy giới thiệu, sau đó hỏi han xem hai bên có tự nguyện kết hợp hay không, có bị ép buộc hay gả bán bao biện hôn nhân không, hai bên dòng họ có bệnh di truyền gì không. Hỏi xong xuôi mới đóng dấu lên giấy chứng nhận kết hôn, rồi phát cho mỗi người một cuốn sổ tay nhỏ, yêu cầu về nhà nhất định phải đọc, dặn rằng mấy hôm nữa cô sẽ đột xuất đi kiểm tra… Phần nhiều cũng là do bị tên khốn Dương Uy hại cho sợ chết khiếp.

Nhắc đến Dương Uy, chuỗi ngày dạo gần đây của anh ta quả thực vô cùng khốn đốn. Bởi vì dính tiền án mua dâm, xưởng Gỗ chẳng dám để anh ta chạy xe đường dài nữa, lập tức có người vào thế chỗ ngay. Xưởng niệm tình anh ta vất vả cống hiến bao năm nên không khai trừ đuổi việc, thế đã là hết lòng hết nghĩa, từ đó anh ta đành phải cụp đuôi mà sống.

Dĩ nhiên, không cụp đuôi cũng chẳng xong, giờ đây ai ai cũng biết biệt danh "gậy khuấy phân" của anh ta rồi. Nếu anh ta còn không biết điều mà thu mình lại thì đừng hòng lăn lộn ở thành phố Thư Thành này nữa… Ừ thì, anh ta vẫn ôm mộng tìm một cô gái nông thôn chưa biết chuyện để cưới về nối dõi tông đường đấy thôi.

Nhưng chẳng hiểu do tiếng xấu đồn xa hay do vận đen đeo bám, bỏ ra bao nhiêu tiền nhờ người mai mối cho bảy tám đám, đằng gái vừa nghe đến cái tên Dương Uy ở Tửu Tiên Kiều là lập tức xua tay từ chối nguây nguẩy, bảo con gái nhà họ còn nhỏ tuổi, muốn giữ lại nhà thêm vài năm.

Bà cụ Dương vì chuyện này mà sốt ruột bốc hỏa, lại lăn ra ốm liệt giường. Điều khiến hai mẹ con họ càng thêm buồn bực là chẳng biết lúc làm trò bậy bạ kia có nhiễm phải thứ bệnh gì không, mà chứng rò hậu môn của Dương Uy ngày càng trầm trọng. Chiếc quần mặc chẳng được bao lâu đã vấy bẩn, cái màu vàng khè nhớp nháp ấy đến cả mẹ đẻ cũng chê tởm lợm không thèm giặt giúp, anh ta đành phải cắn răng chịu rét tự vò quần lót giữa mùa đông giá buốt.

"Cán sự Bạch?"

Bạch Học Tập vội quay người lại, nhìn đôi bạn trẻ trước mặt: "Xin lỗi hai người, vừa rồi hai bạn nói gì cơ?"

"Chúng tôi muốn đăng ký kết hôn." Người đàn ông đỏ bừng mặt, chẳng dám nhìn thẳng vào người khác, các khớp ngón tay của anh ta sưng đỏ tấy lên, có chỗ nứt toác da, thậm chí còn đang rỉ mủ.

"Vết cước này của anh nghiêm trọng quá, mau đến bệnh viện khám xem sao đi." Bạch Học Tập theo thói quen nghề nghiệp cất lời nhắc nhở thiện ý.

Người đàn ông rụt tay lại: "Vâng vâng, tôi sẽ đi khám mà."

Bạch Học Tập theo lệ hỏi han một loạt câu hỏi, sau khi xác nhận đủ điều kiện mới trao giấy chứng nhận kết hôn cho họ: "Thế này nhé, anh sang trạm y tế hồng tìm Bác sĩ Lưu xin kê cho ít thuốc mỡ trị cước, biết đâu lại đỡ đấy. Thường ngày nhớ đừng đụng vào nước lạnh, mỗi tối ngâm chân bằng chút lá ngải cứu cũng sẽ cải thiện được phần nào."

"Tôi… chúng tôi không có tiền."

"Không sao đâu, anh cứ qua đó bảo là tôi giới thiệu, Bác sĩ Lưu sẽ sắp xếp cho anh một ít." Nhìn đôi vợ chồng trẻ mừng rỡ rối rít nói lời cảm ơn rồi bước sang bên đối diện, lần đầu tiên Bạch Học Tập cảm thấy có chút "quyền hạn" trong tay hóa ra cũng thật tuyệt.

*

Đợi đến khi đợt người dồn dập đến đăng ký trước Tết xong xuôi, trong tay Bạch Học Tập cơ bản chẳng còn việc gì lớn nữa. Văn phòng khu phố lại bắt đầu vận động quần chúng đón Tết Cách mạng, cố gắng không mê tín dị đoan, không ngừng sản xuất, đồng thời phải xuống các ủy ban kiểm tra vấn đề vệ sinh đón Tết, bảo đảm khu vực công cộng không được vứt rác bừa bãi, không được chất đống các vật liệu dễ cháy nổ, tránh trường hợp trẻ con đốt pháo ngày Tết gây ra hỏa hoạn.

Đó đều là những việc vụn vặt không tên, nhưng Bạch Học Tập làm việc rất hăng say, lãnh đạo đều nhìn thấy hết trong mắt. Đúng một tuần trước Tết, Diêm Phượng Lan gọi cô vào phòng làm việc, đưa cho cô một tờ biểu mẫu: "Cháu viết một bản báo cáo thành tích, tóm tắt lại những công việc cháu đã làm trong năm qua, cùng với những kết quả đạt được nhé."

Bạch Học Tập nhìn thấy dòng chữ lớn "Cán bộ cơ sở tiên tiến khu Hòa Bình" in trên đầu trang, hơi ngẩn người ra.

"Cứ yên tâm, có sao viết vậy là được. Mỗi khu phố chỉ được đề cử tối đa hai chỉ tiêu thôi, lên đến cấp quận còn phải cạnh tranh với các gương điển hình tiên tiến ở những cơ quan khác nữa. Được chọn thì tốt, không được cũng chẳng sao, đằng nào sau này vẫn còn cơ hội mà."

Bạch Học Tập gật đầu tỏ vẻ đã hiểu: "Nhưng hiện tại cháu đi làm chưa tròn một năm, không biết có đủ tiêu chuẩn không ạ?"

"Đợt bình xét khen thưởng năm nay chuyên dành cho những công nhân viên mới có thâm niên dưới ba năm, cơ quan khu phố mình chỉ có sáu người các cháu đạt yêu cầu thôi."

"Cháu có thể hỏi xem cơ quan dành một chỉ tiêu còn lại cho ai không ạ?"

Diêm Phượng Lan cười cười: "Cháu thấy nên trao cho ai?"

Con người của Diêm Phượng Lan, tiếp xúc lâu ngày mới biết vẻ mặt lạnh lùng không nể nang ai thực chất chỉ là vỏ bọc bên ngoài, trong lòng bà lại khá mềm mỏng. Bạch Học Tập nói chuyện với bà cũng rất tự nhiên, liền cười nói: "Cái này thì cháu chịu thôi ạ, cháu chỉ thấy đồng chí Lý Hồng Mai làm việc chăm chỉ, nỗ lực và có trách nhiệm hơn cháu nhiều, có lẽ chị ấy xứng đáng hơn cháu."

Cô thực lòng muốn nhường cơ hội này cho Lý Hồng Mai, cô chẳng màng danh hiệu tiên tiến hay xuất sắc gì cả, bởi cô biết rõ mình chỉ muốn nằm thẳng mà thôi. Huống hồ sự cố gắng của Lý Hồng Mai bấy lâu nay cô đều chứng kiến, trời không phụ lòng người có công, rất nên khuyến khích mọi người cùng nhau nỗ lực tiến bộ, cạnh tranh công bằng."Cháu đấy, thật là lúc nào cũng không quên nâng đỡ Hồng Mai. Yên tâm đi, người bác nhắm cho chính là cô ấy đấy."

Bạch Học Tập lúc này mới hớn hở ra mặt: "Cháu cảm ơn bác Diêm."

"Cảm ơn bác làm gì, lên đến quận hai đứa đừng để bị gạt ra là được."

Thế là Bạch Học Tập cầm thêm một tờ biểu mẫu mang sang cho Lý Hồng Mai. Hai chị em bàn nhau cách viết, trước tiên nháp thử một lượt rồi đổi cho nhau xem, cùng nhau sửa sang gọt giũa câu chữ, đến khi hoàn chỉnh mới nắn nót chép từng nét vào mẫu giấy, sang ngày hôm sau mới nộp biểu mẫu cùng tài liệu báo cáo cho Diêm Phượng Lan.

Ngược lại, tên trộm trứng gà ở ngõ Hòe Thụ đã bị tóm gọn. Mấy người hàng xóm bị mất trộm trứng gà nghe tin quanh nhà Bà cụ Tần có rất nhiều vỏ trứng gà không rõ nguồn gốc, mọi người liền tự giác chia nhau mai phục, rất nhanh chóng đã bắt quả tang một thanh niên mười tám tuổi. Chị dâu cậu ta vừa sinh cháu trai nhỏ, anh trai cậu ta vì ra bờ sông bắt cá về tẩm bổ cho vợ mà không may bị đường dây điện rơi trúng giật ngất. Cả nhà từ trên xuống dưới đều nháo nhác lo cấp cứu cho người anh, chẳng ai đoái hoài gì đến sản phụ và đứa trẻ sơ sinh, cậu ta quẫn trí lú lẫn thế nào mà lại đi trộm trứng gà.

"Chị dâu cậu ta sinh buổi sáng thì buổi chiều anh trai bị điện giật, lại không phải tai nạn lao động nên cơ quan chẳng chịu nhận trách nhiệm, bảo cùng lắm chỉ đồng ý cho người nhà vào làm thay vị trí công việc, còn việc chạy chữa thế nào thì gia đình tự lo. Về sau chẳng còn cách nào khác, bác sĩ đành phải cưa cụt chân cho người anh, ngang tận đây này, một nhát cưa sạch trơn, ôi chao ôi, đợt ấy bọn Chủ nhiệm Triệu có đến thăm hỏi, trông thảm thương lắm cơ…" Vương Chi Chi vừa kể vừa đưa tay ướm vào sát phần gốc đùi.

Bạch Học Tập cũng phải tặc lưỡi xót xa, tính ra cả người chỉ còn lại nửa thân trên thôi, chuyện này ai nghe mà chẳng xót xa cơ chứ?

"Mọi người bảo chuyện này rắc rối chưa, nhóm Bác Trương tìm đến tận nhà cậu ta, ôi chao ôi, cái cảnh ấy chẳng khác nào địa ngục trần gian. Người già ngồi đầu giường sưởi khóc, người anh nằm liệt trên giường sưởi khóc, đứa cháu đỏ hỏn gào khóc trong tã lót, chị dâu thì làm ầm ĩ đòi ly hôn về nhà đẻ, cả một nhà đúng là… haizz!" Lý Hồng Mai thở dài thườn thượt.

"Mấy người Bác Trương cũng là người phúc hậu, nhìn thấy hoàn cảnh như thế cũng chẳng nỡ bắt đền tiền, răn dạy một trận rồi đi về. Bác ấy bảo mình nhịn ăn nhịn tiêu gom góp trứng gà cũng là để cho con gái ở cữ bồi dưỡng, mình làm sao nỡ lòng làm khó một người phụ nữ khác đang trong thời gian ở cữ được, chuyện này coi như bỏ qua, xem như tích chút đức cho con gái."

Vương Chi Chi kể tiếp: "Sau đó cậu thanh niên kia cũng thấy áy náy quá, liền bồi thường cho Bác Trương hai đồng tiền, cả người thằng nhóc to xác vét sạch ra cũng chỉ vỏn vẹn có hai đồng ấy thôi."

Bạch Học Tập một lần nữa bị sự thiếu thốn vật chất cùng cực của thời đại này làm cho chấn động, nhưng cũng cảm thấy ấm lòng trước tình làng nghĩa xóm bao dung: "Thôi được rồi, dù chuyện này nhóm Bác Trương không truy cứu, nhưng lúc nào rảnh rỗi chúng ta cũng nên tiện thể tìm cậu thanh niên ấy nói chuyện một phen."

"Được đấy, hoàn cảnh khó khăn nhà cậu ấy hôm qua Phó Chủ nhiệm Diêm đã đi tìm hiểu rồi, xem có cách nào hỗ trợ nâng đỡ được không."

Làm công tác cơ sở, những người tiếp xúc đều là quần chúng nhân dân bằng xương bằng thịt nơi đáy xã hội, gặp kẻ quái gở kỳ quặc quả thực không ít, nhưng chứng kiến nỗi thống khổ chốn nhân gian lại càng nhiều hơn. Bạch Học Tập cảm thấy trái tim vốn đã chai sạn nơi bệnh viện kiếp trước của mình dường như đang ấm dần lại. Ở chốn này, tùy tiện nhìn quanh đâu đâu cũng thấy những mảnh đời cần được cứu tế, những lúc như thế này, cô thực sự chỉ ước gì mình có trong tay cả vạn quan tiền của.

*

Tết Nguyên Đán năm 1976 đã đến đúng như hẹn ước.

Rất nhiều hộ gia đình trong đại tạp viện đã bắt đầu mang chế độ phúc lợi Tết ra so bì với nhau. Ví như nhà Thím Hồ có con trai làm ở xưởng Cơ khí, con gái làm ở Cục Đường sắt, đồ phúc lợi phát về vô cùng tươm tất khiến ai nấy đều thèm thuồng ghen tị. Còn về phần Bạch Học Tập, một cán sự nhỏ suốt ngày tất bật ngược xuôi, mọi người cũng rất tò mò mong ngóng xem cô sẽ được phát những thứ gì.

"Ôi dào, Học Tập tan làm rồi đấy à? Trong tay xách cái gì kia, là quà phúc lợi Tết đúng không?"

"Vâng ạ." Bạch Học Tập đắc ý đung đưa bàn tay, bên trong chiếc túi lưới là sáu quả táo đỏ to bằng nắm tay, hai cân lạc còn nguyên vỏ, cùng với hai cân dầu ăn trong veo.

Chút quà Tết này đem so với nhà Thím Hồ thì chẳng thấm vào đâu, nhưng dẫu sao cũng là thứ ngoài tiền lương, là phúc lợi tự dưng được nhận. Bạch Học Tập cảm thấy dẫu chỉ được phát hai quả trứng gà thôi cũng là mình kiếm thêm rồi, rất đáng để vui mừng.

Thế nhưng Thím Hồ lại bĩu môi: "Khu phố các cô dẫu sao cũng là cơ quan nhà nước, sao mà bèo bọt khó coi thế nhỉ?"

Bạch Học Tập dở khóc dở cười: "Cơ quan chúng cháu không có kinh phí đâu ạ, lãnh đạo bảo số này đều là bòn rút từ kẽ răng ra đấy, sang năm chưa chắc đã có đâu." Một cơ quan to như văn phòng khu phố mà đến tận bây giờ vẫn chưa sắm nổi một chiếc xe công vụ, đi đâu làm việc ai nấy đều phải cuốc bộ, còn mong mỏi đòi hỏi phúc lợi gì nữa cơ chứ.

"Thôi đi bà ơi, cháu gái tôi mới đi làm được nửa năm mà đã được phát ngần này rồi, người có thâm niên công tác lâu năm chắc chắn không chỉ có chừng này đâu. Mấy đứa con nhà bà ba bốn mươi tuổi đầu cả rồi, còn mặt mũi nào mà đi so với con bé Học Tập chứ?" Bà cụ Bạch chẳng nhường nửa bước, lập tức đốp chát lại.

Thường Cúc Hương cũng đổi tính đổi nết nhảy vào phụ họa: "Chứ còn gì nữa, con bé Học Tập nhà tôi mới đi làm nửa năm mà đã có ngần này, đó là sự ghi nhận của lãnh đạo cơ quan dành cho nó, là coi trọng nó đấy, cái ngữ suốt ngày chỉ biết quanh quẩn bên xó bếp như Thím Hồ thì hiểu thế nào được."

Thím Hồ tức đến bật cười: "Hứ, đừng tưởng tôi không biết bà đang toan tính cái trò gì nhé. Thấy con bé Học Tập được phát đồ về là muốn lôi kéo dỗ ngọt nó chứ gì? Cứ yên tâm đi, bao nhiêu bà con lối xóm chúng tôi đang giương mắt nhìn vào đây này, để xem hai vợ chồng bà trơ trẽn đến mức nào."

Thường Cúc Hương tức đến mức muốn thổ huyết, bà ta thầm nghĩ bụng dạ mình lộ liễu đến thế cơ à? Sao đến cái thứ già khú như Thím Hồ cũng nhìn thấu được vậy?

Bạch Vạn Phú ngồi trong nhà cũng tức đến đau cả gan ruột. Chút đồ mọn này dĩ nhiên ông chẳng thèm, chẳng thèm một tí nào, bởi lẽ Nhà máy dệt bông số 6 của bọn họ phát phúc lợi cũng đâu có ít. Chỉ có điều hễ nghĩ tới cậu con trai của mình, ông lại cảm thấy đứa con gái và bà già cô độc kia chẳng xứng đáng được ăn đồ ngon như thế, một chút cũng không xứng.

,