Con người ta ấy mà, đúng là luôn thiếu đi sự tự biết mình.
Bạch Vạn Bình trò chuyện vài câu là nhận ra ngay, trong ba đứa cháu gái thì Hảo Hảo dịu dàng dễ nói chuyện, Thiên Thiên lanh lợi biết đón ý lấy lòng, chỉ riêng Học Tập là khác biệt. Không chỉ vì cô có chừng mực, chân thành, mà điều khiến ông bất ngờ hơn cả chính là sự thay đổi của đứa trẻ này.
Ông còn nhớ lần gặp nhau trước đó, tất cả người lớn đều ngồi nói chuyện rôm rả trên giường sưởi ở gian chính nhà cũ, chỉ riêng một mình cô bé cặm cụi nhóm lửa trước bếp lò. Vợ ông thấy xót ruột sang giúp một tay, phát hiện quần áo trên người cô cái nào cái nấy vừa ngắn vừa rách, tay chân để lộ ra còn chằng chịt những vết bầm tím, gặng hỏi mãi mới biết là bị bố mẹ đánh ở nhà.
Nguyên nhân cũng rất đơn giản, cô muốn học tiếp cấp ba nhưng bố mẹ không đồng ý, vì chuyện đó mà cô hiếm hoi làm mình làm mẩy giận dỗi mấy ngày, thế là bị ăn đòn.
Vợ ông biết được thành tích học tập của cô rất khá lại có chí tiến thủ, bèn sang làm công tác tư tưởng cho vợ chồng chú ba. Cuối cùng, có lẽ vì giữ thể diện hoặc vì một tâm lý vi diệu khó nói nào đó, hai người họ vẫn miễn cưỡng bằng lòng.
Bạch Học Tập khi ấy ngờ nghệch, thật thà, nhút nhát, lần phản kháng bố mẹ duy nhất là vì muốn đi học, nhưng Bạch Học Tập bây giờ đã hoàn toàn khác trước.
Bạch Vạn Bình bất giác trò chuyện với cô nhiều hơn. Ngoài chuyện công việc, ông còn bàn thêm về mấy tin tức trên báo chí, chuyện họp hành, cũng như cách nhìn nhận về một vấn đề nào đó. Ban đầu Bạch Học Tập hơi ngập ngừng không biết có nên bàn sâu đến thế hay không, nhưng nhớ tới lời dặn của bà cụ Bạch, cô vẫn quyết định phải để lại ấn tượng tốt cho bác cả, bèn khéo léo nói ra suy nghĩ của mình.
Người khác nghe có thể không hiểu lắm, nhưng Bạch Vạn Bình lại nhận ra ngay, cô gái nhỏ này có góc nhìn vấn đề cực kỳ toàn diện, không chỉ xuất phát từ góc độ của một cán bộ cấp cơ sở mà còn cân nhắc tới nhiều khía cạnh như người dân, dân sinh, chính trị, kinh tế, lịch sử. Có thể thấy sâu bên trong cô là một người có cảm xúc rất ổn định và suy nghĩ vô cùng chín chắn.
"Học Tập đi làm nửa năm nay tiến bộ nhiều lắm đấy, đã tính đến chuyện vào Đảng chưa?"
Bạch Học Tập vội nói mình kinh nghiệm công tác còn non nớt, giác ngộ chưa đủ, vẫn còn nhiều điểm cần phấn đấu tiến bộ thêm.
Bạch Vạn Bình lại tưởng thật, lập tức vào thư phòng lấy ra hai cuốn sách: "Sách của Chủ tịch đấy, mang về đọc cho kỹ, học cho tốt, có chỗ nào không hiểu thì cứ tới hỏi bác." Ông còn tiện tay viết cho cô số điện thoại bàn ở nhà.
Bạch Vạn Phú ghen tị đến đỏ cả mắt. Ông ta hậm hực lâu như thế rồi mà anh cả chẳng thèm dỗ dành như hồi bé, lại còn đối xử tốt với con bé thứ hai như vậy, thậm chí còn cho nó cả số điện thoại... Ngay cả bố mẹ ở quê cũng chưa từng có số điện thoại của anh cả!
Thời gian nói chuyện trôi qua thật nhanh, hai chị em dâu đã bưng mâm cơm lên bàn. Món chính là một nồi cơm gạo trắng đầy ắp, trên bàn bày la liệt thịt kho tàu, thịt đầu heo kho ngũ vị, nửa con gà hun khói, kèm theo ba bốn món rau thanh đạm, vô cùng thịnh soạn.
Bác dâu cả còn sợ ba đứa con gái ngại ngùng nên liên tục gắp thức ăn cho bọn họ, mà gắp miếng nào cũng toàn là thịt.
Còn Bạch Vạn Phú nén nhịn suốt cả buổi sáng rốt cuộc cũng không nhịn nổi nữa. Ông ta cắm đầu cắm cổ ăn lấy ăn để, trút hết nỗi tủi thân và ấm ức lên đống đồ ăn.
"Đúng rồi chị dâu, năm ngoái về quê em còn nghe chị hai nhắc đến thằng Văn Anh nhà chị, Tết này nó không về à?" "Văn Anh" trong miệng Thường Cúc Hương chính là người anh họ đáng thương đi Bắc Đại Hoang mà Bạch Học Tập từng nghe kể hồi mới xuyên qua, em trai của Bạch Văn Thanh.
"Hây, đừng nhắc nữa, thằng ranh này cứng đầu lắm, chẳng biết nhớ nhung gia đình gì cả. Đội sản xuất của nó chia nhau luân phiên nghỉ Tết, năm nay vốn dĩ đến lượt nó, nhưng bảo là có một cô thanh niên trí thức người Thượng Hải gia đình có việc gấp, thế là nó nhường cho người ta, sang năm chẳng biết có về được không."
"Đồng chí nam có lòng dạ rộng rãi một chút là chuyện tốt." Bạch Vạn Bình bỗng thốt ra một câu. Những người khác đều ngỡ ông đang nói Bạch Văn Anh, chỉ có Bạch Học Tập là nén cười, câu này rõ ràng là đang điểm mặt Bạch Vạn Phú.
"Đúng rồi chú ba, chị thấy chú cứ ủ rũ mày chau, có phải gặp chuyện gì rồi không?" Bác dâu cả đúng là người hiền lành.
"Ai dà, không nói thì hơn, mắc công đầu năm đầu tháng lại làm anh chị thêm bực mình." Thường Cúc Hương đúng là giỏi trò lùi để tiến.
"Thế là thím coi anh chị như người ngoài rồi. Anh chị em trong nhà gặp chuyện thì phải nói ra, mọi người cùng nhau góp ý, nghĩ cách chứ sao?"
Thường Cúc Hương lập tức nắm lấy cánh tay chị dâu: "Chị dâu à, số em đúng là khổ thật mà. Từng này tuổi đầu rồi mà chỉ có ba đứa con gái, chẳng bù cho chị, ba thằng con trai khôi ngô tuấn tú, đứa lớn làm trung đoàn trưởng, đứa thứ hai làm giám định pháp y, đến cả đứa thứ ba cũng hiểu chuyện. Nhà em đúng là một ổ rắc rối, chẳng có lấy một chuyện ra hồn."
Bà ta lải nhải than vãn khóc lóc, Bạch Hảo Hảo và Bạch Học Tập nhìn nhau, đều thấy rõ sự bất lực trong mắt đối phương. Đầu năm đầu tháng sang nhà người ta khóc lóc, thật đúng là xúi quẩy. Cũng may bác dâu cả tính tình hiền lành, chứ đổi sang người khác thì chuyến du xuân này coi như chấm dứt tại đây rồi.
Mà Thường Cúc Hương khóc qua khóc lại cũng toàn là những chuyện lông gà vỏ tỏi không đâu, nào là không có con trai, đồng nghiệp với hàng xóm coi thường, chị em gái và anh em cọc chèo so bì bì tị. Đến cả Bạch Thiên Thiên ngồi nghe cũng thấy mất mặt, ở dưới gầm bàn dùng sức giẫm mạnh vào chân mẹ.
Bạch Vạn Phú ngồi bên tay trái thấy bà ta mãi không chịu vào chuyện chính, cũng tiện chân đá cho một phát.
Hai bàn chân của Thường Cúc Hương hứng trọn đòn đau, suýt chút nữa thì không gượng nổi.
Bà ta nhe răng trợn mắt nén đau nói: "Chị xem em kìa, chỉ mải trút bầu tâm sự. Thật ra lần này tụi em sang là có một việc muốn nhờ anh chị bày mưu tính kế giúp, xem có cách nào giải quyết không."
Chuyện là thế này, chẳng phải Bạch Vạn Phú làm công nhân ở Nhà máy dệt bông số 6 sao, tính từ hồi còn làm học việc ở tiệm may thì thâm niên công tác của ông ta cũng đủ lâu rồi. Về mặt kỹ thuật tuy nói không có phát minh hay ưu thế gì nổi bật, nhưng nhờ khéo làm màu bên ngoài, gặp ai cũng tươi cười niềm nở, ngày thường lại thích đọc sách xem báo, hiểu biết đôi chút về thời sự chính trị nên uy tín trong đám công nhân cũng khá ổn.
"Hiện tại phó chủ nhiệm phân xưởng của anh ấy về hưu rồi, bên trên định tuyển chọn lại một người trong số công nhân. Em nghĩ bụng bố con Thiên Thiên chẳng thua kém ai điểm nào, liệu có thể thử xem sao được không? Dù sao anh ấy cũng là người có chí tiến thủ, lại ham học hỏi, từng hai lần được bầu làm công nhân tiên tiến nữa đấy."Bạch Học Tập thầm "ồ" trong lòng, hóa ra là vậy, muốn tranh chức phó chủ nhiệm phân xưởng này cơ đấy, hèn chi lại chịu "nhẫn nhục ngậm đắng nuốt cay" mò đến tận nhà bác cả.
Thế nhưng đã đi nhờ vả người ta thì không nên giữ cái thái độ trịch thượng ấy.
Quả nhiên, Bạch Vạn Bình chỉ "ừ" khẽ, nét mặt không lộ ra chút vui buồn: "Món tương đậu này mùi vị ngon đấy, là Học Tập tự làm à?"
Những người khác: "???"
Thường Cúc Hương dường như không nhận ra ẩn ý trong lời nói, tiếp tục dò hỏi: "Ý anh cả là, anh ủng hộ anh ấy..."
Bạch Vạn Bình đặt đũa xuống, bình thản liếc nhìn bà ta: "Tôi cũng giống như mấy đứa Học Tập thôi, hễ là chuyện tích cực cầu tiến thì đều ủng hộ."
Bạch Học Tập vội vàng phụ họa: "Đúng đúng đúng, biết vươn lên là chuyện tốt, cả nhà mình đều ủng hộ bố."
Bác dâu cả nét mặt ôn hòa: "Cứ cố gắng thử xem sao, được chọn thì cả nhà cùng vui, không được thì chứng tỏ mình vẫn còn chỗ cần hoàn thiện, sau này mới tìm đúng hướng đi để dốc sức phấn đấu tiếp, đúng không nào?"
Bạch Học Tập suýt nữa thì bật cười thành tiếng. Cuối cùng cô cũng hiểu vì sao ông bà nội ở quê không dám lên đây làm càn rồi. Bác cả và bác dâu cả chính là kiểu người đàng hoàng chuẩn mực điển hình, cô nói bất cứ chuyện gì, miễn là điều tốt đẹp thì họ đều gật gù khen hay, bảo đúng đúng đúng ủng hộ ủng hộ, tuyệt đối không dội gáo nước lạnh, nhưng cũng chẳng bao giờ ôm đồm hay hứa hẹn bất cứ điều gì, càng đừng hòng mong moi móc được chút lợi ích cốt lõi nào từ họ.
Đối với những người làm lãnh đạo, tiếp đãi anh chị em ruột thịt một bữa ăn uống no say, niềm nở ngồi trò chuyện dăm ba câu, đây không phải là lợi ích cốt lõi mà chỉ là bỏ ra chút tiền mọn để duy trì cái tình nghĩa. Điều họ e ngại chính là đám họ hàng nghèo khó đến xin chức xin quyền, hoặc đòi hỏi những mối lợi lớn hơn.
Thường Cúc Hương thầm mắng ông anh chồng "ranh mãnh", nhưng ngoài mặt vẫn phải giả vờ hiểu lý lẽ: "Được anh chị ủng hộ thế này thì tốt quá rồi. Khổ nỗi vợ chồng em ít hiểu biết, chẳng quen biết lãnh đạo lớn nào, chỉ nghĩ ngộ nhỡ đến lúc đó cần người nói đỡ vài lời, không biết có thể phiền anh chị..."
"Tôi với anh cả thím đâu có công tác trong ngành dệt may, cũng chẳng quản lý mảng công nghiệp nhẹ, thật sự là có lòng mà không đủ sức... Nhưng hai cô chú cứ yên tâm, hễ gặp được ai cùng ngành với chú thím, có cơ hội thích hợp là chúng tôi sẽ nhắc đến ngay, ra ngoài chỉ nói tốt cho hai cô chú, tuyệt đối không ngáng đường đâu."
Được rồi, lời này của Lý Ngọc Bình nghe thì êm tai đấy, nhưng thực chất chẳng khác nào chưa nói câu gì.
Thường Cúc Hương sốt ruột vô cùng, lại chẳng biết phải cầu xin thế nào nữa, chẳng lẽ lại ép người ta lập giấy cam kết.
Ngược lại, Bạch Vạn Phú cuối cùng cũng chịu hé cái miệng cao quý của mình ra, trừng trừng nhìn Bạch Vạn Bình: "Anh cả, một câu thôi, anh chị có giúp hay không."
Bạch Học Tập ngược lại cảm thấy khá hả dạ. Ông ta nói năng càng khó nghe thì xác suất làm ầm ĩ rạn nứt càng lớn, như vậy sẽ không cần phải làm khó bác cả và bác dâu cả nữa. Dù sao hai người họ cũng nằm trong số ít những người từng giúp đỡ nguyên chủ, giúp nguyên chủ lấy được tấm bằng cấp ba.
Cô không muốn họ vì Bạch Vạn Phú mà làm vấy bẩn danh tiếng của mình.
"Chú ba, chú nói chuyện kiểu đấy thì chẳng còn gì để nói nữa rồi. Tôi giúp bằng cách nào? Chúng ta không cùng một ngành, tôi không quen biết lãnh đạo của chú, người ta cũng chẳng nể mặt tôi. Giờ tôi bảo họ sắp xếp cho chú làm giám đốc hay phó giám đốc, chú nghĩ tôi sai khiến được họ chắc? Nếu tôi có bản lĩnh lớn đến thế thì thằng Văn Anh nhà tôi có phải ở mãi ngoài Bắc Đại Hoang không về được thế này không?"
"Đúng đấy, Tết nhất đến nơi rồi mà con cái phải ở nơi băng tuyết lạnh giá đằng đẵng mười năm trời, mười năm rồi đấy. Hồi đó nó vừa tốt nghiệp cấp hai đã phải đi rồi, bên trên yêu cầu cán bộ lãnh đạo chúng tôi phải đi đầu làm gương, mỗi nhà ít nhất phải có một đứa con xuống nông thôn cắm đội. Bọn tôi không xót con mình chắc? Là do chúng tôi bất tài vô dụng thôi." Bác dâu cả vừa nói vừa sụt sùi khóc, thoắt cái đã bẻ lái câu chuyện sang hướng khác.
Vợ chồng Bạch Vạn Phú cứng họng, mãi cho đến lúc ra về cũng không thể chen thêm được câu nào.
Bạch Học Tập thầm giơ ngón tay cái thán phục trong lòng, người làm lãnh đạo có khác, nói năng vừa chân thành đến mức người ta không thể bới móc ra nửa điểm sơ hở, mà lúc từ chối lại dứt khoát dập tắt mọi ảo tưởng của đối phương.
Vẫn phải học hỏi nhiều thôi, học tập giúp con người ta tiến bộ. Bạch Học Tập ôm chặt hai cuốn sách trong lòng, hạ quyết tâm về nhà phải nghiền ngẫm cho kỹ, sau này còn đến trao đổi thu hoạch học tập với bác cả.
Đi theo người từng trải làm người làm việc thì mới bớt đi đường vòng.
Trên đường về nhà, Thường Cúc Hương miệng lẩm bẩm chửi rủa không ngớt, Bạch Vạn Phú thì mặt đen như đít nồi. Chẳng biết do vô tình hay không để ý, vừa đi đến đầu Ngõ Táo Nhi, đôi giày da mới cứng của ông ta đã đạp trúng ngay một bãi phân chó còn bốc khói nghi ngút.
Hơn nữa, nhìn hình dạng thì chẳng giống của chó chút nào, ông ta tức đến nghẹn họng: "Ai, đứa nào mà vô ý thức thế này hả?!"
đáp lại ông ta chỉ có mấy cái gáy run bần bật vì nhịn cười của các cô con gái, cùng với Thường Cúc Hương đang bịt mũi co cẳng chạy biến.
*
Sau kỳ nghỉ Tết, các mặt công tác lại bắt đầu bận rộn đâu vào đấy. Bạch Học Tập tranh thủ chút thời gian rảnh rỗi ghé qua thăm bà cụ Tần. Nhờ được phẫu thuật kịp thời cộng thêm mọi việc diễn ra suôn sẻ, hiện tại bà cụ hồi phục khá tốt, đã có thể ăn uống bình thường trở lại.
,
