Hôm lễ Tạ ơn, ngôi nhà gạch có khách đến dùng bữa vào lúc một giờ chiều - đó là chị em nhà Burnham sống ở vùng giữa Bắc Riverboro và làng Shaker, suốt hơn một phần tư thế kỷ qua năm nào họ cũng đến dự ngày lễ này với nhà Sawyer. Rebecca ngồi yên lặng đọc sách sau khi rửa bát đĩa xong xuôi, đến gần năm giờ cô mới xin phép đến nhà Simpson.

“Cô lẽo đẽo theo mấy đứa nhà Simpson làm gì vào ngày lễ Tạ ơn kia chứ?” bác Miranda hỏi. “Cô không ngồi yên được một tí nghe người lớn nói chuyện mà học hỏi hay sao? Có chơi một mình có chết ai đâu mà lúc nào cũng phải chạy nhắng lên thế!”

“Nhà Simpson có cây đèn mới, Emma Jane và cháu hứa sẽ đến xem nó thắp sáng, và chúng cháu sẽ làm một bữa giống giống bữa tiệc nữa.”

“Nhà ấy cần đèn làm cái quái gì chứ, mà họ lấy tiền đâu mà mua đèn? Nếu Abner có ở nhà thì ta đã nghĩ ngay rằng ông ta lại giở trò đổi chác đấy,” bà Miranda nói.

“Bọn trẻ nhà Simpson bán xà phòng được thưởng đấy ạ,” Rebecca đáp; “chúng đi bán thế một năm nay rồi. Cháu có bảo với bác rằng Emma Jane và cháu đi bán giúp chúng chiều cái hôm thứ Bảy bác đi đám ma ở Portland đó.”

“Chắc là ta không để ý rồi, vì giờ ta mới nghe nhắc đến cây đèn. Thôi, cô có thể đi một tiếng đồng hồ, và không hơn đâu. Nhớ là sáu giờ trời đã tối như mực rồi đấy. Cô có muốn cầm theo ít táo Baldwin không? Cô có cái gì trong túi cái váy mới kia mà nó xệ xuống thế hả?”

“Là hạt hạch và nho khô trong bữa tiệc hồi trưa cháu để dành ạ,” Rebecca đáp, cô bé chưa bao giờ giấu giếm nổi hành động dù vô tội khỏi đôi mắt bác Miranda; “đấy chỉ là phần bác cho vào đĩa cháu ạ.”

“Sao cô không ăn đi?”

“Vì cháu ăn no rồi, cháu nghĩ là mang đến nhà Simpson thì bữa tiệc nhà họ sẽ đầy đủ hơn ạ,” Rebecca lúng túng, cô bé rất ghét bị mắng và bị kiểm tra trước mặt người khác.

“Đấy là phần của cháu mà, Rebecca,” bác Jane xen vào, “và nếu cháu muốn giữ lại để đem cho thì cũng không sao cả. Chúng ta không thể để ngày này trôi qua mà không cho hàng xóm xung quanh thứ gì để họ cảm thấy biết ơn, thay vì suốt ngày nghĩ đến thân mình.”

Chị em nhà Bumham gật đầu tán thành khi Rebecca đi ra, và nhận xét rằng họ chưa bao giờ thấy một đứa trẻ nào lớn và trưởng thành nhanh đến thế.

“Nó còn khối thứ phải trưởng thành hơn nữa, các cô sẽ biết ngay thôi nếu như con bé sống cùng một nhà với các cô,” Miranda trả lời. “Nó tham gia vào mọi trò có thể gọi tên được ở cái làng này, không những tham gia, mà nói chung là còn đầu têu nữa, đặc biệt là các trò tai quái. Trong tất cả mọi thứ ngu ngốc tôi từng nghe đến thì cái đèn ấy là độc nhất. Cái lũ nhà Simpson có khác, nhưng tôi không nghĩ rằng lũ trẻ con ấy đầu óc đủ tinh khôn để mà bán được cái gì cả.”

“Một trong số chúng chắc là có đấy,” cô Ellen Bumham nói, “bởi cái đứa con gái bán xà phòng cho nhà Ladd trên Bắc Riverboro được Adam Ladd nhận xét là một đứa đặc biệt và có sức thu hút nhất mà anh ta từng thấy.”

“Chắc là Clara Belle, nhưng ta chẳng bao giờ thấy con bé ấy có gì đặc biệt,” bà Miranda trả lời. “Adam lại về nhà đấy hả?”

“Phải, anh ta ở lại vài ngày với bà bác. Nghe bảo anh ta kiếm tiền như nước; mà lần nào về anh ta cũng có quà cho tất cả láng giềng. Lần này anh ta mua một bộ áo choàng lông thú cho bà Ladd; tôi cứ nhớ hồi anh ta chân còn đi đất áo chẳng có mà thay nữa! Lạ là nhiều tiền thế mà vẫn chưa lấy vợ đâu nhớ. Nhưng anh ta yêu trẻ con đến nỗi lúc nào cũng có một lũ lóc nhóc bu lấy chân.”

“Vẫn còn có hy vọng cho anh ta chứ,” bà Jane mỉm cười; “vì tôi đoán anh ta cũng chưa thể trên ba mươi được.”

“Có trăm năm mươi tuổi thì anh ta cũng vẫn lấy được vợ ở Riverboro này,” bà Miranda nhận xét.

“Bác của Adam nói anh ta rất ấn tượng với đứa con gái bán xà phòng (chị nói là Clara Belle phải không nhỉ?) nên tuyên bố sẽ tặng nó một món quà Giáng Sinh,” cô Ellen nói.

“Chà, sở thích mỗi người thật khác nhau quá nhỉ,” bà Miranda thốt lên. “Clara Belle mắt lác và tóc đỏ, nhưng ta sẽ là người cuối cùng hẩy cho nó một món quà Giáng Sinh; Adam Ladd cho nó càng nhiều thứ thì càng ít thứ cái thị trấn này phải cho nó.”

“Nhà Simpson không còn đứa con gái nào nữa sao?” cô Lydia Bumham hỏi; “vì đứa này không thể lác mắt được; tôi nhớ là bà Ladd bảo Adam khen con bé có đôi mắt đẹp lắm mà. Anh ta nói đôi mắt ấy chính là lý do anh ta mua ba trăm bánh xà phòng. Bà Ladd phải xếp đống trong nhà kho đấy.”

“Ba trăm bánh xà phòng!” bà Miranda thốt lên. “Chao, thật đúng là có một cái loại mùa vụ chưa bao giờ thất thu ỞRiverboro này!”

“Mùa gì đấy ạ?” cô Lydia lịch sự hỏi.

“Mùa ngu,” bà Miranda đáp ngắn gọn, và đổi luôn chủ đề, đúng theo sự cầu mong của Jane, bởi bà đã lo lắng bồn chồn suốt cả mười lăm phút qua. Đứa trẻ nào ở Riverboro có thể được miêu tả là đặc biệt và có sức thu hút, nếu không phải là Rebecca? Đứa trẻ nào có đôi mắt đẹp tuyệt, trừ chính cô bé Rebecca ấy? Và cuối cùng, trên đời này có đứa trẻ nào có thể khiến người ta mua hàng trăm bánh xà phòng, nếu không phải là Rebecca kia chứ?

Trong khi đó cái đứa trẻ “đặc biệt” nọ đã phóng như bay trên đường trong ánh hoàng hôn dần tắt, nhưng cô chưa đi được bao xa thì đã nghe tiếng bước chân vội vã, và nhìn thấy một dáng hình quen thuộc hướng về phía mình. Trong phút chốc cô và Emma Jane gặp mặt và trao nhau cái ôm nghẹt thở.

“Có một chuyện kinh khủng đã xảy ra,” Emma Jane thở hổn hển.

“Đừng có nói là nó vỡ đấy nhé,” Rebecca kêu lên.

“Không! Ôi, không! Không phải thế! Nó được bọc bằng rom, và tất cả các thứ ngon lành hết; tớ đã ở đó, và tớ chưa bao giờ nói một lời nào về việc cậu bán được ba trăm bánh xà phòng để kiếm được cái đèn, để khi cậu nói thì có mặt cả hai chúng mình.”

“Cả hai chúng mình bán ba trăm bánh xà phòng chứ,” Rebecca chỉnh lại; “công của chúng ta như nhau mà.”

“Không, tớ có làm được gì đâu, Rebecca Randall. Tớ chỉ ngồi ngoài cổng giữ ngựa thôi.”

“Phải, nhưng ngựa của ai đã chở chúng ta đi Bắc Riverboro chứ? Với lại vô tình đến phiên tớ thôi mà. Nếu cậu có vào và gặp chú Aladdin thì cậu cũng sẽ nhận được cây đèn tuyệt vời ấy thôi; nhưng vấn đề là gì thế?”

“Nhà Simpson không có dầu mà cũng chẳng có bấc. Tớ đoán là họ nghĩ cây đèn bàn tiệc tự phát sáng và cháy mà không cần làm gì cả. Bập Bênh đã đến nhà bác sĩ xem có thể mượn được cái bấc không, và mẹ tớ đã cho tớ xin nửa lít dầu, nhưng mẹ nói không cho thêm nữa đâu. Chúng mình quên béng chi phí để đốt đèn đấy Rebecca.”

“Ừ, chứng mình chả nghĩ ra nhỉ, nhưng khoan hãy lo việc đó đã. Tớ có một nắm hạt hạch và nho khô cùng mấy quả táo đây.”

“Tớ có kẹo bạc hà và đường nhựa phong đây,” Emma Jane nói. “Nhà Simpson có một bữa tiệc Tạ ơn hẳn hoi rồi đấy; bác sĩ cho họ khoai lang, nam việt quất và củ cải; cha tớ gửi cho sườn lợn, còn bác Cobb cho một con gà và một lọ thịt băm.”

Vào lúc năm rưỡi chiều người ta có thể nhìn qua những ô cửa sổ nhà Simpson và thấy một bữa tiệc đang vào hồi cao trào. Bà Simpson đã tắt bếp và bế đứa bé con ra ngắm cảnh tượng linh đình nọ. Chiếc đèn là trung tâm bữa tiệc, và nó làm nhiệm vụ tiếp đón các vị khách. Lũ trẻ đã lấy chiếc bàn nhỏ trong nhà đặt vào góc xa của căn phòng. Trên đó là thứ lũ trẻ hằng ao ước, yêu thích, thờ phụng; đẹp gần bằng và to gần bằng nửa hình trong tờ quảng cáo. Đồng thau sáng lấp lánh như vàng, và chụp đèn đỏ thẫm tỏa sáng như một viên ruby khổng lồ. Trong cái quầng sáng mà nó vung ra sàn nhà, anh em nhà Simpson ngồi quây quần, trong im lặng tôn lánh và trang nghiêm, Emma Jane và Rebecca tay trong tay đứng phía sau. Dường như không ai cần đến chuyện trò; cái dịp hiếm có này hồi hộp và nghiêm túc đến nỗi không thể nói chuyện được. Ai cũng cảm nhận được dù không nói ra, rằng cây đèn làm tôn lên bữa tiệc, và nó mang đến niềm hạnh phúc đủ đầy đơn giản chỉ bằng sự hiện diện của mình; nó có thua gì một chiếc đàn dương cầm hoặc một dàn nhạc dây.

“Ước gì cha được thấy nó,” Clara Belle chân thành nói.

“Nếu tha thấy thì thắc thắn lại đem đổi mất thôi,” Susan lẩm bẩm ra vẻ hiểu sự đời.

Vào giờ đã định Rebecca miễn cưỡng rời khỏi cái cảnh tượng đẹp đẽ ấy.

“Tớ sẽ tắt đèn đi khi tớ nghĩ cậu và Emma Jane đã về đến nhà,” Clara Belle nói. “Và, ôi! Tớ rất vui vì từ nhà các cậu có thể nhìn thấy cây đèn tỏa sáng từ cửa sổ nhà tớ. Tớ không rõ nó sẽ cháy được bao lâu mà không rót thêm dầu nếu tớ chỉ đốt một tiếng mỗi tối thôi nhỉ?”

“Em không cần tắt đi chỉ vì không có dầu đâu,” Bập Bênh nói, vừa đi vào từ nhà kho, “vì có hẳn một thùng sáu mươi lít đang nằm kia kìa. Ông Tubbs mang từ Bắc Riverboro đến và bảo có người gửi thư đến đặt hàng.”

Rebecca siết chặt cánh tay Emma Jane, và Emma Jane sung sướng siết lại tay bạn. “Là chú Aladdin đấy,” Rebecca thì thầm, cả hai chạy ra cổng. Bập Bênh theo hai cô bé và hào phóng đề nghị tiễn “từng cô” một đoạn đường, nhưng Rebecca từ chối thẳng thừng đến nỗi cậu ta không dám nài ép thêm, mà mơ về cô trong giấc ngủ đêm ấy. Trong giấc mơ đó đôi mắt cô tóe lên những tia sét, và có cầm trên tay hai thanh gươm cháy bùng bùng.

Rebecca bước vào phòng ăn rất vui vẻ. Chị em nhà Bumham đã về và hai bác đang đan.

“Thật là một bữa tiệc tuyệt vời,” cô bé kêu lên, bỏ mũ và áo choàng ra.

“Quay ra xem đã đóng cửa chặt chưa, rồi khóa nó lại,” bác Miranda nói với vẻ nghiêm khắc thường thấy.

“Thật là một bữa tiệc tuyệt vời,” Rebecca quay trở vào lại nói, hồ hởi đến nỗi khó có thể bị làm cho cụt hứng, “và ôi! Bác Jane, bác Miranda, chỉ cần vào bếp nhìn qua cửa sổ chỗ bồn rửa bát thôi, các bác sẽ thấy chiếc đèn bàn tiệc tỏa sáng đỏ rực, cứ như là nhà Simpson đang bốc cháy vậy.”

“Và có lẽ chẳng bao lâu nữa thì đúng như thế đấy,” bác Miranda nhận xét. “Ta không đủ kiên nhẫn cho mấy trò ngu ấy.”

Bác Jane đi theo Rebecca vào bếp. Mặc dù từ xa chỉ thấy được tia sáng le lói mờ nhạt chứ không rực rỡ như Rebecca tả, bác vẫn cố gắng tỏ ra hào hứng hết sức.

“Rebecca, ai đã bán ba trăm bánh xà phòng cho cậu Ladd trên Bắc Riverboro thế?”

“Cậu gì ạ?” Rebecca thốt lên.

“Cậu Ladd, ở Bắc Riverboro.”

“Đấy có phải là tên thật của chú ấy không ạ?” Rebecca hỏi lại vẻ sửng sốt. “Cháu đoán quả không tồi chút nào;” và cô bé khẽ bật cười.

“Bác hỏi cháu ai đã bán xà phòng cho Adam Ladd?” bác Jane lại hỏi.

“Adam Ladd! Vậy chú ấy cũng là A. Ladd nữa; hay thế!”

“Trả lời bác đi, Rebecca.”

“Ôi! Cháu xin lỗi, bác Jane, cháu đang mải nghĩ. Emma Jane và cháu đã bán xà phòng cho chú Ladd.”

“Cháu có nài ép hay quấy rầy để người ta phải mua không đấy?”

“Kìa, bác Jane, làm sao cháu có thể ép người lớn mua bất kỳ thứ gì nếu chú ấy không muốn cơ chứ? Chú ấy rất rất cần xà phòng để làm quà cho bác chú ấy.”

Bác Jane trông vẫn còn chưa tin lắm, tuy thế bác chỉ nói, “Bác hy vọng bác Miranda không phiền chuyện đó, nhưng cháu biết bác ấy kỹ tính thế nào đấy, Rebecca, nên bác thật sự hy vọng cháu không làm việc gì bất thường mà không hỏi bác ấy trước, vì những việc cháu làm rất là lạ.”

“Lần này chắc chắn là không có gì sai đâu ạ,” Rebecca tự tin đáp. “Emma Jane bán xà phòng cho họ hàng của bạn ấy và bác Jerry Cobb, còn cháu đầu tiên đi đến mấy khu tập thể mới gần xưởng gỗ, và rồi đến nhà Ladd. Chú ấy mua hết chỗ chúng cháu có và bắt chúng cháu hứa giữ bí mật cho đến khi phần thưởng được gửi đến, và từ lúc ấy cháu cứ có cảm giác như chiếc đèn bàn tiệc đang thắp sáng trong cháu và cháy lên, cho tất cả mọi người nhìn thấy.”

Tóc Rebecca tuột ra rủ xuống trán thành những gọn sóng; đôi mắt cô bé sáng long lanh, đôi má đỏ hây hây; gương mặt cô phảng phất bao điều - vừa có sự đa cảm vừa có nét tinh tế lại cũng bộc lộ tâm hồn mãnh liệt; có nét dịu dàng của hoa tháng năm quện lẫn cái quật cường của cây sồi non, nhưng người ta có thể dễ dàng đoán được cô là một trong

Những linh hồn thanh cao trong cốt cách,

Bị cơ hàn kéo xuống chốn tầm thường.

“Trông cháu đúng thế thật, bởi cứ như là có chiếc đèn đang cháy lên trong cháu thật ấy,” bác Jane thở dài. “Rebecca! Rebecca! Bác mong sao cháu hãy nhìn nhận mọi chuyện bằng con mắt đơn giản thôi; đôi lúc bác thấy lo sợ cho cháu vô cùng.”