Trái tìm Rebecca rộn ràng trước lời khen ngọt ngào từ miệng người anh hùng trong lòng mình, nhưng cô bé chưa kịp nói lời cảm ơn thì hai bác Cobb, sau khi đã khiêm tốn chờ đợi trong một góc phòng, đã đến bên, cô bé bèn giới thiệu hai người với chú Ladd.

“Bác Jane đâu rồi ạ?” cô bé kêu lên, một tay nắm lấy tay bác gái Sarah và tay kia bác trai Jerry.

“Ta rất tiếc, cháu yêu ạ, nhưng ta có tin buồn cho cháu đây.”

“Bác Miranda yếu đi phải không ạ? Đúng rồi; nhìn hai bác là cháu biết;” Rebecca tái nhợt đi.

“Sáng qua bà ấy bị đột quỵ lần thứ hai lúc đang giúp bà Jane chuẩn bị đồ để hôm nay đến đây. Jane nói không được cho cháu biết chuyện này cho đến khi mọi thứ xong xuôi, và chúng ta đã hứa là sẽ giữ bí mật đến lúc ấy.”

“Cháu sẽ về nhà với bác ngay, bác Sarah. Cháu phải đi báo cho cô Maxwell đã, vì cô và cháu đã bàn mai dọn đồ xong cháu sẽ đi Brunswick với cô. Bác Miranda đáng thương! Trong khi cháu thì vui vẻ và sung sướng suốt cả ngày hôm nay, trừ lúc cháu mong mẹ và bác Jane.”

“Cháu yêu, vui vẻ và sung sướng đâu có tội gì chứ; Jane muốn cháu như thế mà. Mà Miranda nói lại được rồi, bác cháu mới gửi thư nói bà ấy đã khá hơn; đêm nay ta sẽ trông bà ấy, nên cháu cứ ở lại đây nghỉ ngơi cho khỏe để mai còn thu dọn đồ đạc cho thư thả.”

“Để tớ cất đồ vào hòm cho, Becky, và lo những đồ đạc khác trong phòng nữa,” Emma Jane lên tiếng khi tới bên và nghe được tín buồn ở ngôi nhà gạch.

Họ tới chỗ ghế ngồi yên ắng hơn, vợ chồng Hannah và John cũng tới theo. Chốc chốc một vài người quen hoặc một bạn học cũ đến để chúc mừng Rebecca và hỏi tại sao có lại khuất mình trong góc như thế. Rồi một vài cô cậu cùng khóa tốt nghiệp háo hức gọi cô, nhắc cô không được muộn bữa dã ngoại buổi trưa, hoặc nài nỉ cô đến sớm vào buổi tiệc tối. Tất cả những điều đó phảng phất vẻ không thực với Rebecca. Giữa niềm sung sướng hồ hởi của hai ngày cuối cùng của đời học sinh này, khi “niềm hãnh diện đến đỏ bừng mặt” là tâm trạng thường trực của cô bé, và sau sự tán dương ngọt ngào của buổi sáng, là cái cảm giác rằng tất cả những thứ đó sẽ chóng qua, rằng trở ngại, khó khăn, lo buồn, đang đợi chờ phía chân trời kia. Cô bé khao khát được cùng em trai John thân yêu chạy trốn vào rừng, tìm kiếm sự an ủi từ chàng John đã lớn phổng lên đẹp trai nhường nào.

Trong khi ấy Adam Ladd và bác Cobb trai đang trò chuyện rất sôi nổi.

“Tôi đồ là ở Boston thì đầy các cô con gái sáng láng như cô bé kia nhỉ?” Bác Jerry hỏi, hất hàm về phía Rebecca.

“Có thể lắm,” Adam mỉm cười, hiểu được tâm ý người bác lớn tuổi; “chỉ là cháu không được biết cô nào như thế thôi.”

“Chắc mắt tôi kém lắm nên thấy con bé là đứa xinh đẹp nhất trong số các cô con gái trên bục kia thôi, anh thấy sao?”

“Mắt cháu không vấn đề gì,” Adam đáp, “nhưng cháu cũng thấy y như vậy!”

“Anh nghĩ sao về chất giọng con bé? Có gì nổi trội không?”

“Cháu nghĩ nó làm người ta có cảm tưởng những giọng khác thật yếu và mỏng.”

“Chà, nghe anh nói thế tôi vui rồi, anh chu du khắp nơi kia mà, vì mẹ nó bảo rằng tôi cứ mờ cả mắt vì Rebecky ngay từ ngày đầu tiên gặp con bé. Mẹ nó mắng tôi cái tội chiều chuộng nó, nhưng tôi thấy mẹ nó cũng chả chịu kém một ly. Chao! Tôi phát ốm lên khi nghĩ đến những ông bố bà mẹ phải vượt bao nhiêu dặm đường đến dự buổi lễ con tốt nghiệp mà lại phải đi so sánh chúng với Rebecky. Tạm biệt anh Ladd, khi nào qua Riverboro thì tạt qua nhà tôi chơi nhé.”

“Chắc chắn rồi ạ,” Adam vừa nói vừa bắt chặt tay người bác lớn tuổi; “có khi ngay ngày mai, vì cháu định bảo Rebecca để cháu đưa về. Bác có nghĩ tình trạng bà Sawyer nguy kịch không?”

“Chà, cái đó bác sĩ cũng không biết rõ; nhưng dù sao thì bà ấy cũng bị liệt rồi, chẳng thể đi lại được nữa, tội nghiệp! Bà ấy may còn nói được, ít nhất là cũng đỡ ức chế cho bà ấy.”

Adam rời nhà thờ, anh gặp cô Maxwell lúc đi qua khu vườn công cộng. Cô đang thay mặt trường tiếp khách nên phải đi trò chuyện với hết nhóm này đến nhóm khác. Biết rằng cô rất quan tâm đến kế hoạch của Rebecca, anh kéo cô sang một bên kể cho cô biết rằng cô bé sẽ phải rời Wareham về Riverboro ngay ngày mai.

“Thật quá sức chịu đựng của tôi rồi!” cô Maxwell thốt lên, ngồi xuống ghế và chọc chọc đầu ô nhọn xuống cỏ. “Tôi thấy Rebecca thật chẳng có lúc nào được nghỉ ngơi cả. Tôi đã vẽ ra bao kế hoạch cho cô bé vào tháng tới này để chuẩn bị sẵn sàng cho chỗ làm mới, vậy mà giờ cô bé lại phải tối mắt với việc nhà, phải chăm chút cho bà cô già ốm đau quạu quọ kia.”

“Nếu không nhờ bà cô già quạu quọ kia thì Rebecca có lẽ vẫn đang ở Suối Nắng thôi; và đứng ở góc độ lợi thế giáo dục và bất kỳ góc độ nào mà nhìn thì có lẽ Rebecca vẫn còn luẩn quẩn nơi cỏ cây rừng rú,” Adam đáp lại.

“Đúng thế thật; tại tôi cả giận mất khôn ấy mà, cũng vì đang hình dung ra những ngày tươi đẹp đang đến với cô bé tài giỏi, viên ngọc của tôi.”

“Cô bé tài giỏi, viên ngọc của chúng ta chứ,” Adam sửa lại.

“Ồ, phải rồi!” cô bật cười. “Tôi cứ quên chuyện anh thích vơ vào rằng anh là người phát hiện ra Rebecca.”

“Tôi thì tin là những ngày tươi đẹp đang đến với cô bé,” Adam tiếp tục. “Hiện tại đó còn là một bí mật, nhưng trang trại của bà Randall sẽ được ngành đường sắt mua lại. Chúng tôi phải được quyền làm tuyến đường qua mảnh đất, và ga sẽ được xây dựng ngay trên đất của bà ấy. Bà sẽ nhận được sáu nghìn đô la, dù không phải là cả cơ đồ, nhưng mỗi năm củng sẽ cho lãi ba tới bốn trăm đô la, nếu như bà ấy chịu cho tôi giúp đầu tư số tiền ấy. Mảnh đất còn bị đem thế chấp nữa; trả xong món đó, và khi Rebecca tự đứng vững trên đôi chân của chính mình, thì bà mẹ chắc chắn sẽ phải cho cậu con trai lớn học hành tới nơi tới chốn. Đó là một cậu chàng giỏi giang và nhiều tham vọng. Phải dứt cậu ta ra khỏi công việc nồng trại mà chuyên tâm vào học hành.”

“Có khi chúng ta nên tự lập cho mình một Cơ quan Trách nhiệm Hữu hạn Hỗ trợ Nhà Randall,” cô Maxwell mơ màng. “Thú thực là tôi muốn Rebecca có nghề có nghiệp hẳn hoi.”

“Tôi thì không,” Adam nói thẳng.

“Tất nhiên là không rồi. Đàn ông các anh đâu thèm quan tâm đến sự nghiệp của phụ nữ! Nhưng tôi hiểu Rebecca hơn anh chứ.”

“Cô hiểu tâm trí cô bé hơn tôi, nhưng chưa chắc đã hiểu trái tim cô bé bằng tôi. Lúc này cô đang nghĩ về cô bé như một người tài, còn tôi thì nghĩ về cô bé như là viên ngọc.”

“Chà,” cô Maxwell thở dài tinh quái, “người tài hay là viên ngọc, Cơ quan Hỗ trợ Nhà Randall có thể lôi kéo Rebecca đi theo hai hướng khác nhau nhưng dù gì thì cô bé cũng sẽ đi theo vị thánh của mình thôi.”

“Thế là đủ cho tôi hài lòng rồi,” Adam nghiêm túc đáp.

“Đặc biệt là khi vị thánh ấy dẫn theo con đường của anh.” Và cô Maxwell ngẩng lên mỉm cười đầy khiêu khích.

Mãi tới mấy ngày sau khi về ngôi nhà gạch Rebecca mới được gặp bác Miranda. Miranda kiên quyết không cho ai trừ Jane vào phòng cho đến khi mặt mũi mình trông hồng hào trở lại, nhưng cửa phòng lúc nào cũng chỉ khép hờ, và Jane cho rằng chị mình muốn được nghe tiếng bước chân nhanh nhẹn và nhẹ nhàng của Rebecca. Đầu óc bà đã tỉnh táo, và trừ việc không cử động được thì bà hầu như không bị đau đớn gì, lại quán xuyến mọi thứ diễn ra trong nhà và ngoài nhà. “Táo rụng đã nhặt vào làm xốt táo chưa; khoai tây trên đồi đã to chưa; ngô đã có cờ chưa; người ta cắt cỏ đồng trên chưa; họ có để giấy dính ruồi khắp nơi không; trong sữa có kiến không; còn đủ gỗ mồi không; ngân hàng gửi cuống phiếu chưa?”

Miranda Sawyer tội nghiệp! Cheo leo nơi bờ vực sang phía bên kia - cơ thể bà đã “vùng lên” và không còn tuân theo ý chí sắt đá của bà nữa, - không viễn cảnh thần thánh nào hiện ra trong đầu óc mỏi mệt của bà; không gì ngoài âu lo vụn vặt. Không phải ngay lập tức mà linh hồn có thể trò chuyện được với Chúa trời, dù Người ở gần hơn bao giờ hết. Nếu như thứ tiếng thiên đường không học nổi, thật nhanh như khi linh giác nắm bắt hiện thực, thì linh hồn tội nghiệp phải dùng từ ngữ nó đã phụ thuộc vào mỗi ngày. Bà Miranda đáng thương! Bị giam chặt trong bốn bức tường nhà tù do bản tính bà dựng nên, mù lòa trước mặc khải của Thiên Chúa vì bà chưa bao giờ dùng đến con mắt tâm linh, điếc đặc trước những tiếng nói thiên thần bởi bà chưa bao giờ dùng đến đôi tai tâm linh.

Một buổi sáng nọ bà gọi Rebecca. Cánh cửa mở ra hé lộ phòng bệnh mờ tối, và Rebecca đứng đó, nắng hắt sau lưng, trên tay đầy hoa đậu thơm. Khuôn mặt Miranda nhợt nhạt, hốc hác, đóng khung trong chiếc mũ ngủ, phờ phạc trên gối, cơ thể đáng thương của bà nằm bất động dưới chăn.

“Vào đi,” bà nói; “ta chưa chết đâu. Đừng có hoa với hoét, chỉ tổ bừa giường!”

“Ôi, không đâu ạ! Chúng sẽ được cắm vào bình thủy tinh,” Rebecca đáp, vừa quay về phía chậu rửa vừa cố giữ cho giọng bình thường và ngăn những giọt nước mắt chực trào ra.

“Để ta xem cô nào; lại đây. Cô đang mặc bộ nào đấy?” giọng bà yếu ớt vỡ vụn.

“Váy hoa xanh ạ.”

“Bộ cashmere có bền màu không?”

“Có ạ, thưa bác Miranda.”

“Cô có cất trong tủ khuất ánh sáng và lộn trái ra như ta bảo không đấy?”

“Cháu luôn làm thế ạ.”

“Mẹ cô đã làm thạch chưa?”

“Chưa thấy mẹ cháu bảo gì bác ạ.”

“Cô ta rất giỏi cái trò viết thư mà chả có thông tin gì cả. Mark đã gãy cái gì từ khi ta ốm rồi?”

“Không gì cả, bác Miranda ạ.”

“Sao, có vấn đề gì với nó à? Sinh trò lười rồi chứ gì? John thế nào rồi?”

“Em ấy rồi sẽ khá nhất trong số chúng cháu ạ.”

“Hy vọng cô đừng có lơ là việc bếp núc vì ta không có ở đó. Cô có tráng nước nóng ấm cà phê rồi úp xuống thành cửa sổ không?”

“Có ạ, thưa bác.”

“Jane với cô thì lúc nào cũng có có,” Miranda rên rỉ, gắng cựa thân mình bất động; “ta nằm đây cũng biết thừa là mọi việc không như ta mong muốn tí nào cả.”

Bà ngừng một lúc lâu, còn Rebecca thì ngồi xuống bên giường và rụt rè đặt tay lên tay bà, trái tim cô chan chứa thương cảm trước khuôn mặt hốc hác và đôi mắt nhắm nghiền.

“Ta xấu hổ vô cùng khi phải để cô tốt nghiệp với bộ váy đóng pho mát kia, Rebecca ạ, nhưng ta không còn cách nào khác cả. Rồi lúc nào đó cô sẽ được biết lý do, và biết rằng ta đã cố gắng bù đắp cho cô rồi. Ta e chắc cô đã thành trò cười cho cả thiên hạ!”

“Không ạ,” Rebecca đáp. “Bao nhiêu người nói bộ váy của chúng cháu đẹp nhất; trông như là ren mềm ấy. Bác không phải lo nghĩ việc gì hết. Giờ cháu đã lớn khôn và tốt nghiệp rồi - đứng thứ ba trong khóa hai mươi hai bạn đấy bác Miranda - và cháu được mời làm việc mấy chỗ rất tốt nữa. Bác nhìn cháu này, lớn mạnh và trẻ trung, sẵn sàng ra ngoài kia cho mọi người thấy bác và bác Jane đã làm gì cho cháu. Nếu bác muốn cháu ở gần thì cháu sẽ nhận chỗ ở trường Edgewood, như thế thì tối tối và cả Chủ nhật cháu có thể về đỡ đần hai bác; còn nếu sức khỏe bác tốt hơn, thì cháu sẽ đi Augusta - vì ở đó được trả thêm những một trăm đô, được học nhạc và những thứ khác nữa.”

“Cô nghe tôi nói đây,” Miranda run run. “Nhận chỗ tốt nhất ấy, không phải nghĩ về chuyện ốm đau của tôi. Tôi muốn sống đến chừng nào thấy cô trả được khoản thế chấp ấy, nhưng xem ra tôi không đủ sức nữa rồi.”

Đến đây bà đột ngột ngưng lại, có lẽ bà đã nói nhiều hơn những gì bà nói suốt cả mấy tuần qua; còn Rebecca lén lui ra ngoài để khóc một mình và để thấy tuổi già sao luôn thật ác nghiệt, đắng ngắt, và làm tình làm tội khiến người ta trượt dài xuống con dốc tối tăm.

Ngày qua ngày, Miranda dần khỏe hon; ý chí của bà dường như không thể quật ngã được, và chẳng mấy chốc bà có thể di chuyển được đến cái ghế rồi tới bên cửa sổ, bà quyết hồi phục đến độ bác sĩ chỉ cần đến tuần một lần, thay vì hằng ngày; nhờ thế mà hóa đơn bớt đi. Số tiền phải trả giờ đây đã là một khoản khủng khiếp ám ảnh bà suốt ngày đêm.

Từng chút một, hy vọng trở lại với trái tim tươi trẻ của Rebecca. Bác Jane bắt đầu ‘hồ’ lại khăn tay, cổ áo, và chiếc váy mút xơ lin tía để cô có thể đi Brunswick ngay chừng nào bác sĩ xác nhận bác Miranda bắt đầu hồi phục. Những thứ tuyệt đẹp sẽ diễn ra ở Brunswick nếu cô có thể tới đó vào tháng Tám - những thứ mà con tim có thể hy vọng và trí tưởng tượng có thể vẽ ra, bởi cô bé sẽ là khách mời của riêng cô Emily, sẽ ngồi cùng bàn với các giáo sư đại học và những người quan trọng khác.

Cuối cùng cái ngày mong chờ ấy cũng đến. Vài bộ váy đơn giản sạch sẽ được đóng hòm, cùng với chiếc vòng san hô yêu quý, chiếc váy đóng pho mát hôm tốt nghiệp, huy hiệu tốt nghiệp, khăn choàng ren của bác Jane, và một chiếc mũ mới mà cô vẫn đội thử mỗi đêm trước khi đi ngủ. Đó là một chiếc mũ nan trắng có một vòng hoa hồng trắng và lá xanh rẻ tiền, giá đâu chừng hai, ba đô la, một món tiền tiêu chưa hề có tiền lệ với Rebecca. Nét lộng lẫy của chiếc mũ khi kết hợp cùng váy ngủ đã hấp dẫn vô cùng, nếu đi cùng chiếc váy đóng pho mát thì Rebecca nghĩ ngay cả các vị giáo sư đáng kính cũng sẽ phải lấy làm nể trọng lắm. Thực ra nếu ánh mắt của vị giáo sư nào đó có may mắn bắt gặp đôi mắt đen láy bừng sáng dưới vòng hoa hồng trắng đó thì ông sẽ không chỉ dừng lại ở nể trọng không thôi!

Thế rồi, khi mọi thứ đã sẵn sàng và Abijah Flagg chờ ngoài cửa, một tờ điện tín từ Hannah gửi đến: “Về ngay. Mẹ có chuyện.”

Không đầy một giờ sau Rebecca đã lên đường về Suối Nắng, tim run lên khi nghĩ đến điều đang chờ đợi cô ở cuối hành trình.

Cuối cùng thì sự chết chóc không ở đó; nhưng lại là một thứ rất gần với nó. Mẹ cô bé đang đứng trên vựa cỏ khô giám sát việc sắp xếp lại một số thứ trong nhà kho thì chắc bị chóng mặt nên ngã xuống đất. Gối phải bị rạn và lưng bị dãn dây chằng, nhưng bà vẫn nhận thức được và không bị nguy hiểm đến tính mạng, Rebecca viết cho các bác như vậy khi cô bé tranh thủ được chút thời gian kể lể sự tình.

“Tôi thật chẳng hiểu nổi nữa,” Miranda lầm bầm, ngày hôm đó bà không ngồi dậy được; “nhưng từ hồi còn bé hễ tôi mà lăn ra ốm là thể nào Aurelia cũng ốm luôn. Biết là trên đỉnh vựa cỏ không phải chỗ cho phụ nữ, nhưng sao cứ phải ngã mới được nhỉ; mà nếu không ngã thì rồi cũng lại phải cái vạ khác. Aurelia đẻ ra số đã đen rồi. Giờ thì có khi cô ta lại sinh què quặt mất thôi, rồi Rebecca lại phải chăm cho mẹ nó thay vì đi kiếm bộn tiền ở chỗ khác.”

“Trách nhiệm trước tiên của con bé là với mẹ nó,” bác Jane nói; “em hy vọng con bé luôn nhớ rõ điều đó.”

“Chẳng ai nhớ nổi việc phải làm - vào cái tuổi mười bảy cả,” Miranda đáp. “Giờ tôi khỏe rồi, có mấy việc tôi cần bàn với cô, Jane ạ, mấy việc khiến tôi cứ phải ngày đêm suy nghĩ. Chúng ta đã nhắc đến rồi, bây giờ thì phải quyết định cho xong đi. Chừng nào tôi nằm xuống, cô có muốn đón Aurelia và lũ trẻ xuống đây không? Cả đoàn thể nhà ấy - Aurelia, Jenny, rồi Fanny nữa; nhưng tôi không đồng ý Mark đâu. Hannah có thể đón nó về; tôi không muốn một thằng nhóc to khỏe huỳnh huỵch lên khắp thảm và làm hỏng đồ đạc, dù tôi biết là khi chết rồi thì cũng chẳng có cách nào mà ngăn cô được, nếu cô muốn làm thế.”

“Em không muốn làm trái ý chị, đặc biệt là với số tiền chị để lại, chị Miranda,” Jane nói.

“Đừng nói với Rebecca là tôi để lại cho con bé ngôi nhà gạch. Nó sẽ chưa nhận được chừng nào tôi còn sống, và tôi muốn chết thong thả, không cho ai giục giã để kiếm lợi từ cái chết của tôi; mà tôi cũng không muốn cảm ơn gì hết. Tôi đồ rằng nó sẽ dùng cầu thang trước xoành xoạch như là cầu thang sau và không chịu xách nước vào bếp đấy, nhưng có khi chết vài năm thì tôi cũng kệ thây chẳng bận tâm mấy cái trò mèo mửa ấy nữa. Con bé rất tôn trọng cô, nó sẽ muốn cô ở đây chừng nào cô còn sống đấy, nhưng dù sao tôi cũng vẫn nói đến chuyện này trong di chúc. Tuy di chúc của luật sư Bums không giá trị được lâu lắm, song làm với ông ấy rẻ hơn, mà tôi nghĩ cuối cùng thì cũng như nhau cả thôi. Tôi là tôi không chịu tay nào Rebecca chọn làm chồng mà lại đuổi cô ra khỏi nhà này đâu đấy.”

Một khoảng ngưng dài, Jane lặng lẽ đan, chốc chốc lại quệt nước mắt khi nhìn dáng hình đáng thương yếu ớt nằm trên gối. Chợt Miranda thều thào:

“Suy cho cùng tôi cũng chẳng biết thế nào nhưng chắc là cô đón cả Mark cũng được; tôi nghĩ có những thằng con trai dạy được mà cũng có những đứa mãi không dạy được. Đẻ nhiều quá thế thật chẳng ra làm sao, nhưng mà chia rẽ một gia đình thật nguy hiểm lắm; chúng sẽ chẳng tử tế được đâu, và người ta cứ nhớ mẹ nó là người nhà Sawyer thôi. Giờ thì cô kéo rèm cửa lại cho tôi, tôi cố chợp mắt một chút.”