Một mình tựa lưng vào cây cột hành lang đã nứt nẻ và bong tróc lớp vôi vữa, anh lặng lẽ ngồi bên ngưỡng cửa gian nhà chính, nhìn đám mây mưa ảm đạm từ từ di chuyển từ đỉnh nhọn của nhà thờ Thiên Chúa giáo đang được tu sửa trong thị trấn sang phía bên kia bờ sông. Bên kia là ruộng lúa mì. Những làn sóng biếc xanh dập dềnh. Gió thổi qua, anh mới biết mạ non ở đây cũng có một mùi hương thanh đạm mà vương vấn lâu như vậy. Cạnh bể phân ở góc đông nam vườn rau, có mấy cây cải dại. Ngồng cải mọc thô khỏe vươn cao. Theo lý mà nói, đã qua thời điểm hoa tàn kết quả từ lâu, nhưng nó vẫn nở rộ những đóa hoa vàng rực rỡ. Bốn góc vườn rau có vài cây đào cao thấp không đều. Con sông lớn ngoài cửa sau đang vào mùa lũ. Nước dâng tràn qua những tấm ván bắc ngang bờ vốn đã bị nước ngâm đen xì, nhấn chìm cả một dải bãi sông nơi những mầm măng lau hồng nhạt vừa nhú lên. Nước đục ngầu cuồn cuộn xoáy, cuốn theo những mảnh gỗ vỡ, cành cây, khiến các chị em phụ nữ không cách nào ra bờ sông vo gạo được. Những chiếc áo dài vải xanh rộng thùng thình của họ bị gió thổi phồng lên. Đàn vịt cũng chỉ biết kêu cạp cạp trên bờ.
Ngày đó, thầy Thi Tế Chi, hiệu trưởng đã nghỉ hưu của Trường Tiểu học Trung tâm Khải Long Trấn, chỉ vào dòng sông đang chảy xiết mà nói với Tạ Bình: “ 'Chẳng lẽ nhân sinh không còn thuở thiếu thời? Nước chảy trước cửa vẫn có thể chảy về tây' mà!” Nghe nói hai câu này là thơ của Tô Đông Pha. Tạ Bình chưa từng học qua. Nhưng đại ý thì anh hiểu: Ai bảo đời người không còn những tháng ngày thanh xuân tươi đẹp nữa? Anh xem, dòng nước trước cửa chẳng phải vẫn đang róc rách chảy về phía tây đó sao?
Dòng sông của Tô Đông Pha, chảy về phía tây, quả thực là một chuyện lạ.
Tạ Bình đang sống trong nhà của vị hiệu trưởng già này. Ông cụ góa vợ từ sớm, dưới gối chỉ còn một cô con gái tên là Tiểu Anh, đang làm tổng đài viên điện thoại trong thị trấn. Tổng đài điện thoại năm mươi số đó được lắp ngay trong phòng riêng của cô. Công việc khoán cho cô làm. Mỗi tháng cũng có thu nhập bảy tám mươi đồng. Cũng may có người cha già đã nghỉ hưu làm trợ thủ. Khi cô muốn ra phố dạo chơi, ông lại thay cô trực ban. Ngôi nhà cũ có vườn rau này là tài sản tư nhân gia truyền. Bao gồm cả nhà chính và nhà ngang, cũng có năm sáu gian. Dùng không hết nên bỏ không hai gian. Ông hiệu trưởng nói với Tạ Bình: “Hay là cậu chuyển hộ khẩu đến chỗ tôi cho rồi. Thượng Hải có gì tốt chứ? Làm đạo tràng trong vỏ ốc – người chen chúc người. Nhiều cán bộ trong cơ quan ủy ban Khải Long Trấn đều từng là học trò của tôi. Cậu đến chỗ này, chuyện gì tôi cũng có thể giúp cậu sắp xếp...” Tiểu Anh dường như cũng có ý này: “Anh Tạ Bình, đến thị trấn sống cùng chúng em đi. Anh xem, các đơn vị và gia đình lắp điện thoại trong thị trấn tăng nhanh như vậy. Sắp tới còn phải lắp thêm tổng đài một trăm số cho em nữa. Một mình em làm không xuể. Ngôi nhà cũ này, vườn rau này... ngay cả cái bàn bát tiên gỗ hồng sắc trong nhà chính kia, vẫn còn trống hai chỗ ngồi đấy...” Đối với lời mời thiện chí và chân thành của hai cha con, Tạ Bình luôn chỉ cười không đáp. Nhưng anh cũng không phải là hoàn toàn không động tâm. Đúng vậy, tại sao không định cư ở thị trấn nhỏ này chứ? Sau này, dù bản thân có thể đứng vững ở Thượng Hải, trong mười năm tám năm cũng khó mà chuyển được hộ khẩu của Quế Vinh vào Thượng Hải. Chi bằng cùng Quế Vinh chuyển đến thị trấn này sinh sống, cũng không mất đi một đường lui vẹn toàn.
Sau khi mất đi mười bốn năm như thế, tôi còn muốn làm gì? Tôi còn có thể làm gì? Ở lại thôi... Ngôi nhà sâu phía sau con hẻm sâu này, rêu xanh trong sân gạch xanh này. Đường đá. Cây tỳ bà. Hoa ngọc lan. Tường vôi trắng. Nơi đâu cũng ngửi thấy mùi thơm của dưa muối từ xưởng làm tương, lúc nào cũng có thể thưởng thức cái vị xưa cũ từ rạp hát già... Ở lại thôi, ngôi nhà này, vườn rau này, thị trấn này, đối với tôi mà nói, đã đủ rộng lớn rồi. Tôi còn muốn gì nữa đây? Tôi còn có thể muốn gì nữa... Thay thanh gỗ cho sàn nhà ngang. Làm nắp bể phân bằng sắt cho vườn rau. Đóng lại mấy cái cọc cao cho tấm ván bắc ở bãi sông. Trồng thêm một hàng hòe gai, hòe tím, hòe rủ trên bờ sông. Tháng năm, hoa hòe nở, sẽ giống như quả táo gai trên Cao nguyên Tang Na, trắng sữa, vàng sữa, từng chùm từng chùm, trong làn sương sớm ẩm ướt, tỏa hương thơm ngát lửng lơ... Mười lăm năm nữa, tôi đã gần năm mươi rồi. Tôi còn mong đợi gì nữa chứ?!
Một hôm, khi anh đang múc phân bón cho những cây cải con vừa được tỉa thưa trong vườn, Tiểu Anh chạy tới nói với anh:
“Có người từ Tân Cương của các anh đến tìm đấy. Là một người phụ nữ họ Tề...” Tạ Bình vội vàng quẳng cái gáo múc phân cán dài và thùng phân xuống, cắm đầu chạy ra cửa trước. Quả nhiên là Tề Cảnh Phương. Về phần Tề Cảnh Phương, nghe thấy tiếng bước chân lộn xộn, dồn dập và nặng nề của Tạ Bình, nghĩ đến việc mình đạt được ý nguyện, thực sự sắp được sống một khoảng thời gian với anh ở thị trấn bên bờ sông cách xa sông Dương Mã vạn dặm, một cảm giác pha trộn giữa sự tò mò mới mẻ, sự khao khát gấp gáp và nỗi bất an khiến máu toàn thân cô dồn lên, ép vào bầu ngực mà đối với một phụ nữ trẻ có thể coi là hoàn hảo. Cô đặt túi du lịch trong tay xuống, vuốt lại mái tóc ngắn ngang tai, trấn tĩnh lại, chậm rãi quay người về phía tiếng bước chân đang dồn dập tiến lại gần.
Tám ngày trước, cô và Tần Gia nhận được một lá thư của Tạ Bình nói về việc anh muốn định cư ở thị trấn nhỏ phía bắc sông Dương Tử. Tần Gia rất lo lắng. Cô không phải cho rằng Tạ Bình không nên định cư ở thị trấn nhỏ. Cô lo Tạ Bình vì không thể thích nghi với những thay đổi dữ dội của thế giới bên ngoài, mất đi sự tự tin tối thiểu, từ chán nản mà muốn tìm cho mình một đường lui, trốn vào một góc vắng vẻ như vậy để sống hết cuộc đời. “Anh mau chạy một chuyến cho tôi. Nếu thực sự là như vậy, anh phải gõ đầu anh ta cho tỉnh ra!” Cô nói với Tề Cảnh Phương. Tề Cảnh Phương biết Tạ Bình đã đến Khải Long Trấn xa lạ thì thầm vui mừng. Tạ Bình vừa chân trước đi Thượng Hải, chân sau cô đã chuẩn bị muốn chạy đến Thượng Hải một chuyến. Cô muốn tiêu chút tiền cho Tạ Bình, để anh sau mười bốn năm như thế, được nghỉ ngơi, tịnh dưỡng thật tốt. Cũng coi như là “trả nợ” vậy. Cô thậm chí còn viết thư cho chị gái, bảo chị dọn căn phòng gác mái trên tầng hai ra cho cô. Bây giờ Tạ Bình lại đi đến cái thị trấn hẻo lánh kia một mình, chẳng phải càng tốt hơn sao! Tuy cô không giàu bằng Tần Gia, nhưng nhóm tiếp thị của cô chuyên chạy việc bên ngoài, giao dịch toàn là những đơn hàng lớn. Doanh số bán hàng chiếm hơn một nửa toàn bộ cửa hàng. Một quý cả nhóm nhận tiền thưởng hơn bảy trăm đồng. Chỗ Đạm Kiến Tam thỉnh thoảng còn cho thêm hai ba mươi đồng, bù vào tiền ăn của cô và Hoành Hoành. Trong tay cô vẫn có chút tiền dư dả. Cô đã sớm nghĩ đến việc đến một nơi nhỏ bé không ai biết Tề Cảnh Phương là ai, để đồng hành cùng Tạ Bình nghỉ ngơi vài ngày. Tại sao phải đi cùng anh, tại sao phải đến một nơi như vậy, cô không nói rõ được. Cô chỉ hy vọng có vài ngày như thế. Có một nơi nhỏ bé như thế. Ở đó, không ai soi mói quá khứ của họ. Không ai ám hại hiện tại của họ. Họ sẽ coi hai người là anh em, là vợ chồng, là đồng chí... Không chỉ anh có thể nghỉ ngơi vài ngày, cô cũng có thể trút bỏ gánh nặng, thực sự thư thái một chút. Cô sẵn sàng dùng tất cả tiền tiết kiệm của mình để đổi lấy vài ngày chưa từng có này. Trong mấy ngày này, cô làm cho anh ăn, làm quần áo cho anh, bận rộn giặt giũ cho anh, cùng anh làm mấy chuyện ngốc nghếch, cũng chọc cho anh tức giận, bắt anh phải đứng đắn giảng cho cô nghe một tràng đạo lý. Sau đó, mua hai gói hạt dưa ngũ vị, khoác tay anh đến rạp hát, đứng trước cửa đợi vé trả lại... Bao nhiêu năm nay, cô vẫn luôn mơ ước có được vài ngày như vậy. Cô biết, trong tất cả những người đàn ông mà cô quen biết, chỉ có bên cạnh Tạ Bình, cô mới có được sự thư giãn hoàn toàn và sự thoải mái tự do này... Cô chỉ cần vài ngày thôi...
“Trời ơi trời ơi... sao lại là chị?” Tạ Bình vừa thấy Tề Cảnh Phương đã vui mừng đến mức không biết nói gì nữa. Ôi, đã gần hai tháng rồi, đây là người quen đầu tiên từ Cao nguyên Tang Na mà anh nhìn thấy.
“Này, 'ông cụ non', vẫn nên hỏi trước xem tôi có tìm được chỗ ở không đã. Cơ thể này của tôi cả tuần nay chưa cởi đồ chưa tắm rửa, bẩn đến mức chính tôi cũng không muốn chạm vào. Đêm qua lại chóng mặt vì đi tàu cả đêm...” Cô cười yếu ớt nói.
Tạ Bình lúc này mới chú ý tới khuôn mặt trái xoan thanh tú đầy đặn của cô, do mệt mỏi vì hành trình, khí sắc quả thực không tốt lắm.
“Để chị Cảnh Phương ở đây đi. Trong phòng em, kê thêm một cái giường nữa, chỗ vẫn còn rộng rãi...” Tiểu Anh bước tới nói.
“Để cô Tề ở đây, không vướng bận gì đâu. Ăn ở bên ngoài cũng không sạch sẽ...” Ông hiệu trưởng đang trực ban thay con gái, tháo tai nghe xuống, bước qua ngưỡng cửa, cũng nhiệt tình mời mọc. Vài ngày trước, hai cha con nghe Tạ Bình kể về trải nghiệm ở nông trường, đã nghe nói về vị Tề Cảnh Phương này. Hai người họ thực sự nảy sinh lòng đồng cảm to lớn đối với Tề Cảnh Phương.
“Không phiền đâu.” Tề Cảnh Phương không hiểu hết sự chân thành chứa đựng trong lời mời của hai cha con, một mặt từ chối khéo, một mặt vươn tay lấy ba lô, ra hiệu cho Tạ Bình cùng cô vào thị trấn tìm nhà trọ. Vài ngày quý giá này, cô đương nhiên muốn ở riêng với Tạ Bình. “Tôi đi công tác thay cơ quan, tiện thể ghé thăm Tạ Bình. Dù sao ở khách sạn cũng được thanh toán...” Cô mỉm cười giải thích với hai cha con.
“Bố, vậy thì bố đưa họ ra phố tìm một nhà trọ sạch sẽ hơn đi...” Tiểu Anh vội vàng đề nghị.
“Thị trấn chỉ có mấy nhà trọ này thôi, cháu đều biết cả rồi, không cần bác phải chạy thêm một chuyến nữa đâu.” Tạ Bình nói.
“Vậy cũng được. Chúng tôi không tiễn nữa...” Ông hiệu trưởng thấy cả hai người đều không muốn người khác quanh quẩn bên cạnh, cũng không cần miễn cưỡng. “Tạ Bình, cậu đưa cô Tề đến Nhà trọ số 2 phố Đại Đồng đi. Bác sẽ gọi điện cho quản lý ở đó, bảo nó dọn ra một căn phòng yên tĩnh hơn ở tòa nhà phía sau. Vị quản lý đó cũng từng là học trò của bác.” Sau khi Tề Cảnh Phương vừa đi khỏi, ông vội làm động tác, gọi Tạ Bình ra sau bức bình phong, khẽ hỏi: “Cậu... sẽ không ở nhà trọ đúng không?” Tạ Bình bị ông hỏi đến mức mặt đỏ bừng, vội đáp: “Cháu ở nhà trọ gì chứ...” “Đúng đúng đúng... cậu còn quay về đây ở.” Ông hiệu trưởng nhẹ nhõm cười nhỏ tiếng, vô thức quay đầu lại nhìn con gái Tiểu Anh. Tiểu Anh cũng đang khá bất an chờ đợi câu trả lời của Tạ Bình. Thấy bố đang nhìn mình, cô như thể bị ai đánh mạnh vào sau lưng một cái; mặt đỏ bừng, vội cúi mi mắt, quay người đi vào trong phòng. Một hồi lâu, tim vẫn còn đập thình thịch khó hiểu...
Làm xong thủ tục nhận phòng, được nhân viên phục vụ dẫn đến phòng ở tòa nhà phía sau. Tạ Bình nói với Tề Cảnh Phương: “Chị tắm rửa đi. Ngủ một giấc thật ngon, lát nữa tôi quay lại.” Tề Cảnh Phương ném chiếc túi khoác trên vai lên giường, đổ ập xuống chiếc ghế sofa có đệm mây khung gỗ cứng, chỉ vào chiếc ghế thái sư đối diện nói: “Ngồi xuống cho tôi. Điên cuồng suốt bảy tám ngày nay, chính là đến để hỏi chuyện cậu đấy...”
“Chị vừa nói là đi công tác... hóa ra là gạt người à?” Tạ Bình cười nói.
“Tôi có thể nói với người ta là vì cậu Tạ Bình mà tôi tiêu mất mấy trăm đồng này à?” Cô đá văng đôi giày da, thu chân lại, khẽ xoa những ngón chân bị giày mới làm đau, “Rốt cuộc cậu bị làm sao thế? Sao đến Thượng Hải cũng không muốn ở? Có phải lại tìm được công việc béo bở làm con rể ở rể trong cái xó này rồi không? Mệnh cậu sao mà tốt thế?! Đi đến đâu, cắm rễ đến đó!”
“Ai làm con rể ở rể chứ...” Tạ Bình đỏ mặt.
“À, đừng khiêm tốn. Tôi thấy cả rồi. Tên gì nhỉ? Tiểu Anh? Cái tên nghe thì ngọt đấy. Chỉ là chiều cao và cái mông to quá mức thôi...”
“Tiểu Đắc Tử, chị nói chuyện đừng có mà hiểm độc thế!” Tạ Bình vội vàng chạy đi đóng cửa.
“Hiểm độc? Tôi còn muốn tìm cậu thanh toán tiền tàu xe đấy! Đền bù phí lao lực cả tuần nay của tôi!”
“Nói chuyện nghiêm túc đi, chị đến Khải Long Trấn rốt cuộc là làm gì.”
Tề Cảnh Phương vén ba lớp áo, từ túi áo trong chiếc áo len lấy ra một chiếc ví nhỏ đính những hạt cườm li ti, lấy ra lá thư của Tần Gia, ném cho Tạ Bình. Trong thư của Tần Gia, ý chính cũng là hỏi Tạ Bình rốt cuộc đã xảy ra chuyện gì khiến anh nảy sinh ý định này; hơn nữa còn nói rõ, Tề Cảnh Phương đến đây chuyên vì chuyện của anh, hy vọng anh có suy nghĩ gì, đều có thể bàn bạc với cô.
“Câu cuối cùng đó, e là chị bảo Tần Gia thêm vào đúng không?” Tạ Bình cười.
“Tùy cậu nói thế nào thì nói. Dù sao tôi mà thấy không ổn, xin lỗi, tôi túm lấy cậu nhét vào túi du lịch, mang cậu về Cao nguyên Tang Na trước đã!”
“Vậy thì chị coi thường tôi quá rồi...” Tạ Bình cười nói.
“Đừng có nói lảng sang chuyện khác. Nói đi, sao cậu lại nảy ra cái ý nghĩ vớ vẩn này, muốn ở lại cái thị trấn nhỏ này...”
Tạ Bình cầm lá thư của Tần Gia, chậm rãi ngồi xuống ghế thái sư. Anh thực sự không biết phải nói thế nào, giải thích thế nào, mới có thể để Tề Cảnh Phương hiểu được cú sốc mới mà anh phải chịu đựng trong những ngày này, có thể thấu hiểu được những thay đổi tinh tế và gần như không thể đảo ngược đã xảy ra với anh từ đó. Khi rời Lạc Đà Quyển Tử, anh đã tự răn mình: Phải chuẩn bị tư tưởng đầy đủ cho sự thay đổi của thế giới. Phải thích nghi, và còn phải cố gắng để được thế giới đã thay đổi này chấp nhận. Anh nghĩ, dù sao thì, chẳng phải tôi mới ba mươi ba tuổi sao? Chẳng phải tôi mới ở Lạc Đà Quyển Tử mười bốn năm sao? Tôi tin mình, chắc chắn có thể hiểu. Cũng có thể chấp nhận bất kỳ thay đổi nào trong phạm vi hợp lý. Anh cảnh giác và bất an đi ra ngoài như vậy. Anh đã gặp quá nhiều điều “không ngờ tới”. Từng cái “không ngờ tới” cộng lại, khiến anh cảm thấy rõ ràng và mạnh mẽ rằng, mười bốn năm này đã khiến anh biến mất khỏi cái thế giới đã và đang tiếp tục thay đổi dữ dội... Thế giới này không còn chỗ cho anh. Anh đứng ngoài sự thay đổi dữ dội này. Thế là anh kiểm điểm lại, sau khi ông cụ đi huyện Phúc Hải mấy lần, quay đầu lại nhìn anh, thái độ tại sao lại có sự thay đổi đau lòng đó. Tại ban chỉ huy nông trường, nhìn thấy Tần Gia đã thay đổi đang xoay xở đầy quyền lực giữa đủ loại người, anh hoang mang, anh hoảng loạn, anh biết mình không làm được, thậm chí cho anh thêm thời gian để học việc, cũng không làm được. Trong sự tủi thân và bất phục, anh lại âm thầm nảy sinh sự đố kỵ...
Sau đó, anh trở về Thượng Hải, anh đi tìm Kế Trấn Hoa. Lần đầu tiên, không tìm thấy. Đi xe quá trạm. Không biết thế nào, cứ lên xe buýt là buồn ngủ. Đều là ngủ gật. Cũng căng thẳng. Luôn sợ đi quá trạm. Lần thứ hai, tìm thấy rồi. Nhà của Trấn Hoa ở trong tầng hầm của một tòa nhà kiểu Tây cũ xây bằng đá. Lối đi tối om, hơn nữa còn ẩm ướt. Khói dầu trong bếp không thoát ra được, mùi rất nặng. Cửa sổ rất nhỏ, anh nhìn thấy một căn phòng rất lớn (có khoảng ba mươi bốn mươi mét vuông), bị ngăn thành những không gian với công năng khác nhau bởi những chiếc tủ đứng cao thấp không đều. Một bà lão tóc hoa râm khoác một chiếc khăn choàng đen, ngồi trên xe lăn, tiếp Tạ Bình trong không gian hẹp và dài vốn thuộc về nhà bếp. Anh nghe thấy trong không gian khác vẫn còn người. Trấn Hoa có em trai. Có em gái. Nhưng họ đều chỉ lo bật một ngọn đèn nhỏ trong góc của mình mà đọc sách. Bà lão đương nhiên là mẹ của Trấn Hoa. Bà cứng nhắc lạnh lùng. Không biết vì sao, luôn giữ thái độ cảnh giác cao độ. Ban đầu là thẩm vấn. Sau đó thì hỏi gì cũng không biết: “Trấn Hoa có nhà không?” “Không có.” “Đi đâu rồi?” “Không biết.”
“Hôm nay có về không?” “Không biết.” “Khi nào về?” “Không biết.” “Nó ở ngoài đó chỗ nào?” “Không biết.” “Có ai biết tung tích của nó không?” “Không biết.” “Bà xem cháu nên đến khi nào thì tốt?” “Tôi thấy cậu tốt nhất đừng đến nữa.” Bà mẹ già nói một giọng phổ thông rất chuẩn, rõ ràng là người có trình độ văn hóa rất cao. Sau đó, đến ủy ban cư dân, mới hỏi ra được, Trấn Hoa bị Cục Công an giam giữ. Nguyên nhân vụ án là nó cầm dao chém người. “Nó chém ai?” “Đến cái này cũng không biết sao? Nó chém em trai ruột của nó. Cái đồ nghiệt súc này!”
Vài ngày sau, Kế Trấn Hoa được thả ra. Nói là mẹ nó đi bảo lãnh nó, cùng ngày đó, Trấn Hoa đi tìm Tạ Bình. Họ đến khách sạn Nhân Dân trên đường Nam Kinh để ăn cơm. Tạ Bình tranh đi thanh toán hóa đơn. Trấn Hoa nắm lấy Tạ Bình, cười nói: “Cậu đừng để lộ cái vẻ quê mùa ra, để người Thượng Hải cười cậu là 'đồ nhà quê'. Ở đây là nhân viên phục vụ đến tận bàn để thanh toán. Không phải căng tin vận tải Tân Cương đâu. Cậu lại không biết gọi món, tích cực làm gì? Giữ tiền của cậu lại đi. Ngày tháng của cậu còn dài lắm. Tiền đồ vô lượng. Bữa cơm này để tôi, vụ án của tôi chưa kết thúc. Sợ là còn phải vào đồn nữa.” Tạ Bình hỏi: “Anh thực sự cầm dao chém em trai của anh...” Anh không đành lòng nói ra từ “em trai”. “Còn giả được sao?” Trấn Hoa cười bình thản. Tạ Bình nói: “Anh bị thần kinh à!” Trấn Hoa nói: “Nhà đang nhờ người giúp tôi lấy giấy chứng nhận bác sĩ, muốn chứng minh tôi ở nông trường quá lâu, thần kinh có chút không bình thường...” Nó lại hỏi Tạ Bình: “Người nhà đối xử với cậu thế nào?” Tạ Bình nói:
“Rất tốt. Bố mẹ, em trai em gái đều đối xử với tôi rất tốt. Ngày thứ hai tôi về, chị gái và anh rể không ở cùng nhà đã đặc biệt mời tôi đến 'Lục Dương Thôn' ăn một bữa...” Trấn Hoa nghe xong, lập tức tỏ ra vô cùng căng thẳng, nói: “Cậu đừng tin họ. Không có ai là chân tâm đâu... Người có thể chân tâm đối đãi với chúng ta, chỉ có những người bạn cùng ở nông trường mười mấy năm như chúng ta thôi...” Nó nắm chặt cổ tay Tạ Bình đến mức, khi buông ra, để lại bốn vết ngón tay trắng bệch và đỏ ửng trên cổ tay Tạ Bình. Tạ Bình hỏi nó rốt cuộc đã xảy ra chuyện gì với gia đình. Nó kể rất kích động, nhưng Tạ Bình nghe đi nghe lại, cảm thấy đều là những chuyện nhỏ nhen ích kỷ. Ví dụ như ngày nó về, mẹ lục lọi hành lý của nó, thấy nó chỉ mang về cho gia đình một ít hạt hướng dương, khoai tây và nho khô, liền nói nó lớn từng này rồi mà vẫn không biết chuyện. Bà đẩy xe lăn ra ngoài mua hai chai rượu, hai chai kem dưỡng da. Mua một bộ quần áo trẻ em ba món. Rượu cho bố. Quần áo cho con của em gái. Từ trong tủ đứng lấy ra hai hộp đựng thực phẩm được trang trí đẹp mắt, thay giấy lót sạch sẽ, đổ đầy nho khô rời mà Trấn Hoa mang về vào hai hộp, bảo em trai mang đến cho bố vợ và mẹ vợ tương lai của nó. Hai chai kem dưỡng da đó, bà giữ cho mình. Nhưng đối với người ngoài lại nói: Đây là quà gặp mặt Trấn Hoa tặng. Bà nói với Trấn Hoa: “Người trong nhà không phải so đo mấy thứ này của con. Nhưng Thượng Hải bây giờ thịnh hành kiểu này. Con cũng nên nghĩ đến việc cho mọi người chút thể diện.” Đến tối, cả nhà đều ngủ rồi. Nó nghe thấy trong một không gian khác, mẹ và bố nằm trên giường cứ thì thầm to nhỏ điều gì đó. Giọng rất nhỏ. Không nghe rõ họ đang nói gì. Nhưng bà đang thở dài, bố cũng đang thở dài, đó là điều rõ ràng. Một hôm thứ Bảy. Trời mưa, mọi người đều không ra ngoài được, cứ lởn vởn trong không gian ngăn cách đó cũng chán. Trấn Hoa hỏi: Sao nhà không mua một chiếc tivi? Em trai cười nói: Chỉ thiếu phần của anh thôi, góp đủ tiền, ngày mai là xem được tivi rồi. Nhà đã sớm muốn mua tivi. Lúc đầu, hàng xóm không mua tivi, nhà họ không dám mua, không muốn “chơi nổi” này, sau đó, hàng xóm lần lượt đều mua cả, nhà họ cũng muốn mua, mẹ nói, bây giờ mọi người đều đi làm rồi, mua tivi mọi người xem, mọi người cùng góp cổ phần. Bố thường xuyên đi công tác. Xem ít. Bà và bố tính một cổ phần. Em gái, em trai mỗi người tính một cổ phần. Em trai nói, em rể sống ở nhà chúng ta. Anh ta cũng nên góp một cổ phần. Em gái nói, bố mẹ góp một cổ phần, em và chồng em cũng chỉ nên góp một cổ phần thôi. Anh chưa kết hôn, gánh nặng nhẹ, góp một cổ phần cũng không thiệt cho anh... Cứ thế tính toán qua lại, tivi vẫn chưa mua được. Lại một lần, nó nghe thấy em gái nói với mẹ: “Hộp sữa bột trong tủ kính đã dính giấy rồi, con bé không chịu ăn. Còn hai gói kẹo đường cũng bị sâu rồi. Vứt đi cho xong.” Em trai nói: “Vứt đi làm gì. Cho anh cả ăn. Anh ấy ở Tân Cương không được ăn loại sữa bột và kẹo đường này đâu...” Một ngày, mất điện. Cả nhà ngồi trong bóng tối. Em trai vò đầu bứt tai than vãn, kể chuyện Thượng Hải gần đây thường xuyên mất điện. Trấn Hoa nhớ lại những ngày ngồi trong bóng tối ở đội nông trường thì nhiều vô kể, bèn kể cho họ nghe chuyện nông trường. Chưa kể được hai câu. Mẹ nói một tiếng: “Tội lỗi tội lỗi...” rồi đi lấy nước sôi. Em trai phủi gầu trên vai, chuẩn bị đi đón bạn gái sắp tan làm, cũng không muốn nghe nữa. Chỉ có em gái giả vờ như vẫn đang nghe, một lát sau, cô bỗng hỏi: “Anh, dáng người của anh, áo khoác mặc cỡ 2 thước 7 hay 2 thước 8?” Hỏi khiến Trấn Hoa dở khóc dở cười. Lúc này, em trai đi tới vỗ vai nó, cười nói: “Thôi đi, 'Anh Tường Lâm', đừng có ôn nghèo kể khổ cho chúng tôi nghe nữa, giữ chút sức lực mà tiêu hóa bữa tối anh vừa ăn đi...” Nó vừa nghe Trấn Hoa kể chuyện nông trường, liền mỉa mai gọi nó là “Anh Tường Lâm”, bảo nó đừng có lải nhải chuyện cũ “mùa xuân năm ấy, A Mao bị sói ăn thịt” nữa.
“Không ai muốn nghe chuyện nông trường của mấy người nữa đâu. Đừng có làm mất khẩu vị của chúng tôi!”
“Chỉ vì chuyện này?” Tạ Bình hỏi. Những chuyện này, Tạ Bình ở nhà không phải là chưa từng gặp cái nào. Chẳng lẽ anh cũng phải vì trút cái giận này mà cầm dao đi chém người trong nhà?! “Cầm dao, dù sao cũng là anh sai rồi. Sau mười mấy năm, chúng ta lại quay về ăn món 'đậu phụ hâm lại' này, cũng là điều khó khăn cho người nhà...” Tạ Bình thở dài.
“Ngày đó tôi thấy em trai cười lạnh với tôi. Sau đó nó nói nó không cười lạnh. Nhưng tôi thấy rồi. Rõ ràng là thấy rồi. Nó gọi tôi là 'Anh Tường Lâm'... Tôi biết nó khinh tôi không có bản lĩnh, không kiếm được nhiều tiền...”
“Nó từng nói thế với anh sao?”
“Tôi tự nhìn ra đấy. Ngày đó nó rõ ràng là cười lạnh với tôi...”
“Anh đa nghi quá rồi!”
“Tôi nhìn rất rõ ràng!” Trấn Hoa hét lên, rồi lại ngồi phịch xuống chán nản, “Nhưng nó chết cũng không thừa nhận... Cả nhà đều gọi tôi là 'Anh Tường Lâm'... Tôi ghét họ...”
Một tuần sau, Trấn Hoa lại bị phân cục giam giữ. Trước khi bị giam, Tạ Bình đã từng đến thăm nó một lần. Nó hỏi Tạ Bình:
“Đội trưởng, anh nói xem, chúng ta năm đó đến nông trường, rốt cuộc là sai hay đúng? Cho dù chúng ta chẳng nhận được gì, người có văn hóa có nên đến giữa những người nông dân không? Thời Nga hoàng, còn có Bazarov, sinh viên đại học, còn biết quay về nông thôn, quay về bên cha mình, khám bệnh cho nông dân, cuối cùng bị virus trên người nông dân lây nhiễm, chết trước mặt người phụ nữ mình yêu, cũng chẳng hề hối hận! Chúng ta rốt cuộc là bị làm sao vậy...”
Tạ Bình không trả lời nó. Trấn Hoa bèn thở dài nói: “Đội trưởng, anh cũng học được cách khôn khéo rồi...”
Ai sẽ trả lời những câu hỏi đang rỉ máu này?
Ai...
Tại sao nhất định phải là tôi trả lời? Tôi đã ba mươi ba tuổi rồi...
Ngày đó, Tạ Bình cũng không trả lời một câu nào trong những câu hỏi dồn dập của Tề Cảnh Phương.