Tổng đốc Damascus dẫn theo ba bốn vị bồi thẩm cùng bốn trinh nữ cầm nhành nguyệt quế bước vào.
TỔNG ĐỐC. Kẻ ấy, hay chính vị thần chiến tranh ấy, nay vẫn còn
Công phá tường thành và hạ gục những đài cao;
Và nếu ta còn cố bướng bỉnh kháng cự,
Hay mong chờ cứu viện từ quyền lực của Soldan,
Thì chỉ tự chuốc lấy diệt vong theo ý muốn,
Và đẩy mạng sống bị đe dọa của ta vào đường cùng.
Ta thấy những lều trại của hắn giờ đây đã đổi khác,
Khoác lên nỗi kinh hoàng với sắc màu tàn bạo nhất;
Cờ đen như mực của hắn, được giương cao khắp chốn,
Đang đe dọa thành phố ta bằng một cuộc tàn sát tổng lực;
Và nếu theo những nghi thức giao chiến thông thường,
Ta phó mặc sự an toàn của mình cho lòng khoan dung của hắn,
Ta e rằng thói quen vốn gắn liền với thanh gươm của hắn,
Được hắn tuân thủ như một phần chiến tích lẫy lừng,
Nhằm gieo rắc nỗi kinh hoàng cho khắp nhân gian,
Sẽ chẳng mảy may chùn bước hay dung tha
Cho đến khi đoạt mạng tất cả chúng ta.
Thế nên, vì sự an nguy của những trinh nữ vô tội này,
Những người mà danh dự và sinh mệnh đều đặt cả vào hắn,
Mong rằng những lời cầu nguyện tinh tuyền của họ,
Đôi má đẫm lệ và những tiếng van xin nghẹn ngào, thành kính,
Sẽ làm dịu cơn thịnh nộ của hắn thành chút xót thương,
Và đối đãi với ta như một kẻ chinh phục đầy nhân ái.
TRINH NỮ THỨ NHẤT. Nếu những lời van xin hay nguyền rủa
(Thốt ra trong dòng lệ cay đắng và máu huyết
Tứa ra từ tâm can của tất cả giới nữ chúng tôi,
Những người nay kẻ làm vợ, người làm con của các ông)
Có thể lay động được tấm lòng băng giá của các ông
Để mà bận tâm đôi chút đến sự an nguy của chúng tôi
Khi hiểm họa vẫn ngày đêm đập vào tường thành,
Thì những bảo chứng tử thần đầy nguy hại này
Đã chẳng bao giờ phải dựng lên như thế,
Và các ông cũng chẳng phải cậy nhờ vào những kẻ yếu ớt như chúng tôi.
TỔNG ĐỐC. Này các trinh nữ khả ái, hãy hiểu cho lòng lo lắng cho giang sơn,
Cùng niềm kiêu hãnh và sự bất khuất trước ngoại bang và ách thống trị bạo tàn,
Nên ta mới không vì quá hèn nhát hay sợ hãi,
Mà dâng nộp bản thân và các ngươi vào cảnh nô lệ,
Khi hy vọng cứu viện vẫn chưa hoàn toàn khép lại.
Bởi vì sự an toàn của các ngươi cũng chính là của chúng ta,
Danh dự, tự do và sinh mệnh của các ngươi đã được cân nhắc
Cùng trọng lượng và sự quan tâm ngang bằng với chính chúng ta,
Nên hãy cùng ta chịu đựng sự cay nghiệt từ tinh tú,
Cơn thịnh nộ của Tamburlaine và uy quyền chiến trận;
Hoặc hãy trở thành phương thế mà trời cao đã gìn giữ
Nhằm xoa dịu những cực đoan sục sôi này,
Và mang ơn xá đến cho chúng ta qua ánh mắt rạng ngời của các ngươi.
TRINH NỮ THỨ HAI. Vậy nơi đây, trước Đấng Tối Cao chốn thiên thai
Và các vị thần bảo hộ của xứ Aegyptia,
Với đầu gối và tấm lòng thành kính, chúng tôi khẩn cầu
Ân huệ cho lời nói và sự xót thương cho diện mạo,
Mong sao mưu kế này sẽ mang lại điềm lành,
Và qua ánh mắt cùng đôi tai của Tamburlaine
Mang lòng trắc ẩn truyền đến trái tim hắn;
Xin hãy để những biểu tượng chiến thắng mà chúng tôi dâng hiến
Được quấn lấy vương miện trên vầng trán chinh phạt của hắn,
Che đi những nếp nhăn hằn trên đôi mày,
Và phủ lên nét mặt đầy phẫn nộ của hắn
Ánh nhìn hạnh phúc của sự khoan dung và nhân ái.
Xin hãy rời đi, thưa chúa công và các đồng bào thân mến:
Những gì trinh nữ tầm thường có thể thuyết phục, chúng tôi sẽ làm.
TỔNG ĐỐC. Vĩnh biệt các trinh nữ ngọt ngào, sự bình an trở về của các cô
Quyết định vận mệnh thành phố, tự do và sinh mệnh của chúng ta.
[Tất cả rời đi, trừ các trinh nữ.]
Tamburlaine bước vào, khoác toàn thân một bộ đồ đen và vẻ mặt đầy âu sầu, cùng Techelles, Theridamas, Usumcasane và những người khác.
TAMBURLAINE. Sao thế, lũ chim bồ câu đã hoảng sợ bay khỏi tổ rồi ư?
Than ôi, những kẻ khờ khạch tội nghiệp, các ngươi là kẻ đầu tiên phải nếm trải
Sự hủy diệt đã thề nguyền của Damascus hay sao?
Chúng thừa biết thói quen của ta; sao lúc ban đầu không thể
Cử các ngươi ra khi những lá cờ trắng như sữa của ta,
Nơi ánh Thương Xót dịu dàng thả những tia nắng hiền hòa,
Chiếu rọi vào ánh mắt đầy ngạo mạn của chúng,
Mà lại đợi đến bây giờ, khi cơn cuồng nộ và lòng căm phúng
Phóng thích nỗi kinh hoàng chết chóc từ những lều trại đen như mực,
Và thông báo rằng sự đầu hàng đã đến quá muộn màng?
TRINH NỮ THỨ NHẤT. Hỡi vị vua hạnh phúc và hoàng đế của trần gian,
Hình ảnh của danh dự và sự cao quý,
Đấng mà các quyền năng thần thánh đã tạo ra thế giới vì Người,
Và trên ngai vàng của Người ngự trị các Nữ Thần Ân Huệ;
Trong thân thể tuyệt mỹ của Người bao hàm tinh hoa
Của tạo hóa và uy nghi thiên quốc;
Xin hãy xót thương cho hoàn cảnh chúng tôi! Ồ, hãy thương xót Damascus tội nghiệp!
Hãy thương xót tuổi già, nơi những mái đầu bạc phơ
Danh dự và sự kính trọng vẫn luôn ngự trị!
Hãy thương xót chiếc giường tân hôn, nơi bao vị chúa tể,
Trong thời khắc xuân sắc và rực rỡ của niềm vui ái ân,
Giờ đây đang ôm lấy trong dòng lệ đẫm máu và xót xa
Thân thể đầy ghen tuông của người vợ hoảng sợ,
Những người có má và tim đang quặn thắt vì lo sợ
Khi nghĩ rằng cánh tay uy quyền chưa từng chùn bước của ngươi
Sẽ chia cắt thân xác họ, và ngăn cản linh hồn họ
Đến với thiên đường an ủi mà tuổi già họ đáng lẽ được hưởng,
Giờ đây đều tái mét và héo mòn đến chết,
Cả vì nỗi đau buồn khi tổng đốc nhẫn tâm của chúng ta
Đã khước từ lòng khoan dung từ bàn tay ngươi
(Vương trượng mà các thiên thần hôn kính và các nữ thần Báo Thù phải khiếp sợ),
Lẫn vì tự do, tình yêu hay sinh mệnh của họ!
Ôi, vì những điều ấy, và vì cả chúng tôi đây,
Vì trẻ thơ và toàn bộ dòng máu của chúng tôi,
Những kẻ chưa từng nảy sinh dù chỉ một ý niệm chống lại luật lệ của ngươi,
Xin hãy xót thương, ôi xin hãy xót thương, hỡi hoàng đế thiêng liêng,
Sự quy phục đầy khép nép của thành phố khốn khổ này;
Và để nhận lấy dấu hiệu ấy, xin hãy nhận vòng hoa dát vàng này,
Nơi mỗi bậc cai trị đều đã đặt tay lên,
Và cầu chúc, với tư cách những thần dân xứng đáng, những điều kiện hạnh phúc
Để tôn phong ngài làm chủ nhân vầng trán hoàng gia
Bằng chính chiếc vương miện Ai Cập đích thực!
TAMBURLAINE. Hỡi các trinh nữ, các ngươi vô ích khi nhọc công ngăn cản
Điều mà danh dự của ta đã thề sẽ thực hiện.
Hãy nhìn thanh gươm của ta; các ngươi thấy gì ở mũi gươm?
TRINH NỮ THỨ NHẤT. Thưa chúa công, chẳng thấy gì ngoài nỗi sợ hãi và lưỡi thép tử thần.
TAMBURLAINE. Tâm trí sợ hãi của các ngươi thật u tối và mờ mịt làm sao,
Bởi vì Tử thần đang ngự trị nơi đó; Tử thần uy quyền đang ngự trị,
Canh giữ vòng tuần hoàn dọc theo lưỡi gươm bén ngót.
Nhưng ta lấy làm vui mừng vì các ngươi sẽ không thấy hắn ở đó;
Giờ đây hắn đang ngồi trên những ngọn giáo của kỵ binh ta,
Và trên mũi giáo của chúng, cái thân xác không da thịt của hắn đang phì nhiêu.
Techelles, hãy lập tức ra lệnh cho vài tên trong số chúng
Tấn công những tiểu thư này, và cho họ thấy người hầu Tử thần của ta,
Đang ngồi khoác áo đỏ trên những ngọn giáo vũ trang của chúng.
CÁC TRINH NỮ. Ổi, xin hãy xót thương chúng tôi!
TAMBURLAINE. Đưa chúng đi, ta bảo vậy, và cho chúng thấy Tử thần!
[Các trinh nữ bị Techelles và những người khác dẫn đi.]
Ta sẽ không dung tha cho những kẻ Ai Cập kiêu ngạo này,
Cũng chẳng thay đổi nguyên tắc nhà binh của mình
Vì tất cả sự giàu có từ dòng sóng vàng của Gihon,
Hay vì tình yêu của nữ thần Venus, dẫu cho nàng có rời bỏ
Vị thần chiến tranh giận dữ để đến nằm cạnh ta.
Chúng đã khước từ cơ hội sống cho chính mình,
Và thừa biết thói quen của ta cũng kiên quyết không khoan nhượng
Như các hành tinh đầy thịn nộ, cái chết, hay định mệnh.
Techelles bước vào lại.
Sao thế, đám kỵ binh của ngươi đã cho các trinh nữ thấy Tử thần chưa?
TECHELLES. Thưa chúa công, chúng đã làm vậy, và trên tường thành Damascus
Đã kéo quắp những thây ma đẫm máu của họ lên cao.
TAMBURLAINE. Ta nghĩ đó là một cảnh tượng độc hại cho tâm hồn chúng,
Chẳng khác nào dược thảo xứ Thessaly hay thuốc giải độc mithridate:
Nhưng đi thôi, các khanh, hãy đem những kẻ còn lại xử trảm.
[Tất cả rời đi, trừ Tamburlaine.]
Ôi, nàng Zenocrate xinh đẹp!—nàng Zenocrate thần thánh!
Từ "xinh đẹp" thật quá tầm thường để dành cho nàng,—
Nàng, người vì nỗi xót xa trước tình yêu quê hương,
Và nỗi sợ khi thấy người cha vương giả của mình bị tổn hại,
Với mái tóc xõa buông lau dòng má đẫm lệ;
Và tựa như nữ thần Flora trong buổi sớm mai kiêu kỳ,
Rũ những lọn tóc bạc trong làn gió,
Đổ xuống trần gian những giọt ngọc tan chảy thành mưa,
Và rắc những hạt saphia lên khuôn mặt rạng ngời của nàng,
Nơi Sắc Đẹp, người mẹ của các Nữ thần Nghệ thuật, đang ngự trị,
Và viết nên những tập sách bằng chiếc bút ngà voi của mình,
Đón nhận sự chỉ dẫn từ đôi mắt ngập tràn lệ của nàng;
Đôi mắt mà khi màn đêm buông xuống thiên đường,
Trong sự tĩnh mịch của buổi chiều tà trang nghiêm,
Khiến cho tấm áo choàng của đêm tối tuyệt mỹ nhất,
Vầng trăng, các hành tinh và các vì sao băng, đều trở nên rực rỡ;
Nơi các thiên thần trong bộ giáp bằng pha lê giao chiến
Một trận đánh đầy lưỡng lự với những suy nghĩ đầy cám dỗ của ta
Vì sự tự do của Ai Cập và sinh mạng của Soldan,
Mạng sống của kẻ đang hành hạ Zenocrate nhường ấy;
Người mà những nỗi sầu muộn đang bủa vây tâm hồn ta
Còn dữ dội hơn toàn bộ đại quân ta vây hãm tường thành Damascus;
Và chẳng có vị vua xứ Ba Tư hay Thổ Nhĩ Kỳ nào
Lại làm rối bời tâm trí ta với ý nghĩ về thất bại
Nặng nề và sâu sắc bằng chính Zenocrate.
Thế thì, sắc đẹp là gì, theo những dằn vặt của ta?
Nếu tất cả những ngòi bút mà các nhà thơ từng cầm
Từng nuôi dưỡng cảm xúc trong tâm trí của các bậc thầy,
Và mọi nét ngọt ngào từng truyền cảm hứng cho trái tim họ,
Tâm trí họ và các nàng thơ về những chủ đề được ngưỡng mộ;
Nếu tất cả tinh hoa thiên quốc mà họ chưng cất
Từ những đóa hoa bất tử của thi ca,
Nơi mà, tựa như trong tấm gương soi, chúng ta nhận ra
Cảnh giới cao nhất của trí tuệ con người;
Nếu tất cả những điều ấy tạo nên điểm dừng của một bài thơ,
Và hội tụ trọn vẹn trong giá trị của sắc đẹp,
Thì trong bộ óc không nguôi nghỉ của họ vẫn sẽ vương vấn
Dù chỉ một ý niệm, một nét duyên, một điều kỳ diệu ít ỏi nhất,
Mà không một đức hạnh nào có thể diễn đạt thành lời.
Nhưng thật khó coi làm sao đối với giới tính của ta,
Với nền kỷ luật binh đao và tinh thần hiệp sĩ của ta,
Với bản tính ta, và sự kinh hoàng từ tên tuổi ta,
Khi dung chứa những suy nghĩ yếu mềm và ủy mị!
Trừ phi là để ca ngợi đúng mức vẻ đẹp,
Thứ sức mạnh mà tâm hồn con người đều chạm đến;
Và bất kỳ chiến binh nào bị cuốn hút bởi tình yêu
Dành cho danh vọng, lòng dũng cảm và chiến thắng,
Ắt hẳn phải để vẻ đẹp gõ cửa tâm tư mình:
Do đó, khi ta lĩnh hội và khuất phục được cả hai,
Thứ đã từng khiến vị thần tối cao phải hạ mình,
Rời khỏi tấm màn lấp lánh lửa của thiên đường,
Để cảm nhận sự ấm áp dịu dàng từ ngọn lửa của những kẻ chăn cừu,
Và ẩn mình trong những mái tranh lợp bằng rơm khô,
Sẽ chứng minh cho thế gian thấy, dẫu xuất thân của ta thế nào,
Đức hạnh mới chính là đỉnh cao của vinh quang,
Và nhào nặn con người với sự cao quý đích thực.—
Có ai ở trong đó không?
Các thị vệ bước vào.
Hôm nay Bajazeth đã được cho ăn chưa?
THỊ VỆ. Thưa chúa công, rồi ạ.
TAMBURLAINE. Hãy giải hắn ra đây; đồng thời cho ta biết liệu thành phố đã bị cướp phá chưa.
[Các thị vệ rời đi.]
Techelles, Theridamas, Usumcasane và những người khác bước vào.
TECHELLES. Thưa chúa công, thành phố đã thuộc về chúng ta, và nguồn chiến lợi phẩm
Cùng những thắng lợi mới đang dâng hiến cho ngài.
TAMBURLAINE. Tốt lắm, Techelles. Có tin tức gì thế?
TECHELLES. Soldan và vị vua xứ Arabia đang cùng nhau
Tiến đánh chúng ta với sự hung hãn tột độ
Như thể chúng ta không còn đường sống.
TAMBURLAINE. Ta đoan chắc với ngươi, Techelles, đúng là chẳng còn con đường nào khác.
Các thị vệ áp giải Bajazeth đang bị nhốt trong lồng đi ra, theo sau là Zabina. Các thị vệ rời đi.
THERIDAMAS. Thưa chúa công, chúng ta thừa biết chiến thắng đã nằm trong tay;l
Nhưng xin hãy tha mạng cho vị Soldan đáng kính
Vì nàng Zenocrate cao quý đang đau xót khôn nguôi cho hoàn cảnh của ông ta.
TAMBURLAINE. Điều đó ta sẽ đặc biệt lưu tâm, hỡi Theridamas,
Vì nàng Zenocrate dịu hiền, người xứng đáng
Chiếm được trọn vẹn trái tim của mọi người.—
Và giờ đây, hỡi chiếc ghế đẩu dưới chân ta, nếu ta thua trận,
Ngươi hy vọng vào sự tự do và được phục hồi sao?—
Hỡi các thuộc hạ, hãy để hắn ở lại đây, cách xa lều trại,
Cho đến khi chúng ta chuẩn bị xong xuôi để ra trận.—
Hãy cầu nguyện cho chúng ta đi, hỡi Bajazeth; chúng ta chuẩn bị đi đây.
[Tất cả rời đi, trừ Bajazeth và Zabina.]
BAJAZETH. Đi đi, và đừng bao giờ trở về trong chiến thắng!
Nguyện cho muôn vàn kẻ địch vây quanh ngươi,
Và xé nát thân thể ngươi với chừng ấy vết thương!
Những mũi tên nhọn hoắt hãy cắm phập vào ngựa ngươi!
Những nữ thần Báo Thù từ hồ Cocytus đen ngòm,
Hãy phá tung mặt đất, và dùng ngọn đuốc lửa của chúng
Buộc ngươi phải lao đầu vào những ngọn giáo độc địa!
Mưa đạn hãy xuyên thủng làn da được phù phép của ngươi,
Và từng viên đạn đều nhúng đẫm độc dược!
Hay những phát đại bác gầm thét hãy xé tan mọi khớp xương ngươi,
Khiến ngươi bay vút lên cao như tầm đại bàng sải cánh!
ZABINA. Nguyện cho mọi thanh gươm và ngọn giáo trên chiến trường
Đều đâm phập vào ngực hắn như đúng chỗ của chúng!
Hãy để máu nhỏ giọt ra từ từng lỗ chân lông,
Đặng cho nỗi đau đớn giày vò xé nát tâm can hắn,
Và sự điên loạn sẽ đưa linh hồn khốn kiếp xuống địa ngục!
BAJAZETH. Ôi, Zabina thân yêu! Chúng ta có thể nguyền rủa quyền lực của hắn,
Trời xanh có thể cau có, mặt đất vì giận dữ mà rung chuyển;
Nhưng thanh gươm của hắn mang một vì tinh tú chiếu mệnh
Thống trị cả bầu trời và sai khiến các vị thần
Thậm chí hơn cả dòng Styx xứ Cimmeria hay Định mệnh:
Và rồi trong lớp vỏ bọc đáng tởm này,
Chúng ta sẽ ở lại trong nỗi hổ thẹn, đói khát và kinh hoàng,
Quặn thắt ruột gan với những ý nghĩ đầy oán hận,
Mà chẳng có lấy một hy vọng chấm dứt nỗi thống khổ này.
ZABINA. Vậy là chẳng còn Mahomet, chẳng còn vị Thần nào,
Chẳng còn ác quỷ, vận mệnh, hay chút hy vọng chấm dứt nào
Cho kiếp nô lệ quái đản và nhục nhã của chúng ta.
Hỡi mặt đất, hãy nứt ra và để cho lũ quỷ âm phủ chứng kiến
Một địa ngục tuyệt vọng và đầy rẫy nỗi sợ hãi
Hệt như những bờ sông tiêu điều xứ Erebus,
Nơi những bóng ma run rẩy với tiếng rên rỉ vang vọng muôn đời
Đang dập dìu quanh người đưa đò gớm ghiếc,
Để tìm đường sang miền Elysium!
Cớ sao chúng ta phải sống?—Ôi, những kẻ khốn cùng, ăn mày, nô lệ!—
Cớ sao chúng ta còn sống, hỡi Bajazeth, và dựng lên những chiếc tổ
Cao ngất ngưởng trong tầng không của bầu trời,
Bằng cách sống lâu trong cảnh áp bức này,
Để rồi cả thế gian sẽ nhìn vào và cười nhạo khinh bỉ
Những chiến tích huy hoàng thuở trước của hùng cường chúng ta
Trong cõi nô lệ âm phủ tăm tối này?
BAJAZETH. Ôi cuộc đời, còn đáng ghê tởm hơn đối với tâm tư bị dằn vặt của ta
So với bãi nôn nhơ nhớp của loài rắn xứ Stygian,
Thứ làm ngập tràn mọi ngóc ngách địa ngục bằng làn không khí tù đọng,
Lây nhiễm cho mọi bóng ma nỗi đau buồn vô phương cứu chữa!
Ôi những cỗ máy ảm đạm của đôi mắt đáng nguyền rủa này,
Những kẻ chứng kiến vương miện, danh dự và tên tuổi ta
Bị đẩy dưới ách thống trị và xiềng xích của một tên trộm,
Cớ sao các ngươi vẫn hướng về ánh sáng nguyền rủa ban ngày,
Mà không chịu chìm hẳn vào tâm hồn đang bị tra tấn của ta?
Ngươi thấy đấy, vợ ta, hoàng hậu và nữ hoàng của ta,
Người từng được nuôi dưỡng và nâng đỡ bởi bàn tay Danh Vọng,
Nữ hoàng của mười lăm vị nữ vương triều cống,
Giờ đây bị ném vào chốn nhục nhã tột cùng,
Bôi lem bởi những vết nhơ của kiếp tôi đòi thấp hèn nhất,
Và trở thành kẻ hạ tiện trước sự hổ thẹn, khinh miệt và khốn khổ.
Bajazeth đáng nguyền rủa, những lời xót xa của ngươi,
Thứ vốn có thể dùng lòng trắc ẩn để sưởi ấm trái tim Zabina,
Và khiến linh hồn chúng ta tan chảy trong dòng lệ không nguôi,
Nay bị cơn đói xé rách và gặm nhấm tận gốc rễ
Nơi phát xuất những dòng suy nghĩ trong ta!
Ôi Zabina tội nghiệp! Ôi hoàng hậu của ta, hoàng hậu của ta!
Hãy mang cho ta ít nước để làm dịu lồng ngực đang cháy bỏng,
Để làm mát và an ủi ta thêm chút thời gian,
Đặng trong đoạn kết ngắn ngủi của cuộc đời này,
Ta có thể trút linh hồn vào vòng tay nàng
Với những lời ái ân, mà những cuộc trò chuyện đẫm sầu thương
Từ trước đến nay vẫn bị ngăn trở bởi giận hờn và căm ghét
Từ những hình phạt bị cấm đoán khôn tả của chúng ta.
ZABINA. Hỡi Bajazeth ngọt ngào, thiếp sẽ kéo dài sự sống cho chàng
Chừng nào máu hay một tia hơi thở còn sót lại
Có thể dập tắt hay làm dịu đi những đày đọa trong nỗi đau của thiếp.
[Nàng rời đi.]
BAJAZETH. Giờ đây, hỡi Bajazeth, hãy chấm dứt những ngày tháng đầy tai ương này,
Và đập vỡ bộ óc trong cái đầu đã chịu khuất phục của ngươi,
Vì mọi phương tiện khác dẫn đến sự diệt vong đều đã bị cấm đoán đối với ta.
Ôi ngọn đèn tối cao của vị thần Jove vĩnh hằng,
Ngày tháng đáng nguyền rủa, bị lây nhiễm bởi nỗi đau của ta,
Giờ đây hãy giấu khuôn mặt lem luốc của ngươi trong màn đêm vô tận,
Và khép lại những ô cửa của bầu trời sáng láng!
Hãy để Bóng tối gớm ghiếc cùng chiếc xe rỉ sét của nàng,
Được bao bọc bởi giông bão, quấn chặt trong những đám mây đặc quánh như nhựa đường,
Nhấn chìm trái đất trong những màn sương không bao giờ phai,
Và để những con chiến mã từ lởm chởm mũi hít thở ra
Những cơn gió nổi loạn và tiếng sấm sét kinh hoàng,
Đặng trong sự kinh hoàng này Tamburlaine vẫn có thể sống,
Và linh hồn héo mòn của ta, tan chảy vào bầu không khí lỏng,
Vẫn có thể tiếp tục hành hạ tâm trí bị đày đọa của hắn!
Rồi xin mũi tên bằng đá của cái lạnh vô tri
Hãy đâm xuyên qua tâm khảm trái tim đã héo khô của ta,
Và mở đường cho cuộc đời mà ta căm ghét!
[Hắn đập đầu vào lồng sắt cho đến chết.]
Zabina bước vào lại.
ZABINA. Mắt ta đang chứng kiến cảnh gì thế này? Chồng ta đã chết!
Hộp sọ của chàng vỡ đôi! Bộ óc bị văng tung tóe,
Bộ óc của Bajazeth, chúa tể và phu quân của ta!
Ôi Bajazeth, phu quân và chúa tể của ta!
Ôi Bajazeth! Ôi tên Thổ! Ôi hoàng đế!
Đưa rượu cho hắn ư? Không đời nào. Mang sữa và lửa lại đây, và máu của ta
Ta mang lại cho hắn đây.—Xé xác ta ra—đưa cho ta thanh gươm
Gắn một quả cầu lửa hoang dã lên đó.—Hạ hắn xuống! hạ hắn
xuống!—Đứa con của ta đâu; đi đi, đi đi, đi đi! ôi, cứu đứa trẻ ấy
lại! cứu nó, cứu nó!—Ta, chính ta đang nói với mụ ta đây.—Mặt trời đã
lặn—những dải lụa trắng, đỏ, đen—Ở đây, ở đây, ở đây!—Ném thức ăn
vào mặt hắn—Tamburlaine, Tamburlaine!—Hãy chôn cất những người lính.—
Địa ngục, cái chết, Tamburlaine, địa ngục!—Hãy chuẩn bị cỗ xe của ta,
ghế kiệu của ta, trang sức của ta.—Ta đến đây, ta đến đây, ta đến đây!
[Nàng lao đầu vào lồng sắt, tự đập vỡ đầu tự tử.]
Zenocrate cùng Anippe bước vào.
ZENOCRATE. Zenocrate khốn khổ! kẻ còn sống để chứng kiến
Tường thành Damascus nhuộm đẫm máu của người Ai Cập,
Những thần dân của cha ta và cũng là đồng bào của ta;
Đường phố ngổn ngang những khúc xương người bị chặt đứt,
Và những thân thể đầm đìa máu vẫn đang thoi thóp thở;
Nhưng đáng nguyền rủa nhất là khi chứng kiến đoàn người rực rỡ như nắng
Gồm những trinh nữ thánh thiện và các thiếu nữ tinh tuyền
(Những người có ánh nhìn đủ sức khiến vị thần chiến tranh giận dữ
Phải gãy gươm và dịu dàng bàn chuyện ái ân)
Lại bị treo thòng lọng lên ngọn giáo của kỵ binh,
Và phải chịu đựng cái chết tàn nhẫn một cách vô tội;
Bởi vì mỗi con chiến mã hung hãn và kiêu dũng của người Tartar,
Từng nện những chiếc móng vó sấm sét lên người khác,
Khi tất cả kỵ binh của chúng giương cao ngọn giáo run rẩy,
Đều phải dừng chân và tự kìm cương lại,
Sững sờ ngắm nhìn vẻ đẹp trên gương mặt họ.
Ôi Tamburlaine, có phải ngươi là nguyên nhân của chuyện này,
Kẻ vẫn gọi Zenocrate là tình yêu dấu yêu nhất của ngươi?
Những sinh mệnh vốn dĩ vô cùng trân quý đối với Zenocrate
Hơn cả mạng sống của chính nàng, hay bất cứ thứ gì ngoài tình yêu của chính ngươi.
Nhưng kìa, lại một cảnh tượng đẫm máu nữa!
Ôi đôi mắt khốn khổ, những kẻ thù của trái tim ta,
Sao các ngươi lại bị nhồi nhét đến ngấy ngả bởi những cảnh tượng bi thảm này,
Và tiếp tục kể cho linh hồn ta nghe những câu chuyện về sự tàn sát đẫm máu!—
Hãy xem, hãy xem kìa, hỡi Anippe, họ còn thở hay không.
ANIPPE. Chẳng còn hơi thở, giác quan, hay chuyển động nào ở cả hai người:
Thưa phu nhân, chính xiềng xích nô lệ và sự tàn nhẫn vô tình
Của Tamburlaine đã ép họ đến bước đường này!
ZENOCRATE. Hỡi mặt đất, hãy phun những mạch nước từ tận đáy lòng ngươi,
Và làm ướt đôi má vì cái chết yểu mệnh của họ!
Hãy rung chuyển vì trọng lượng của họ như một dấu hiệu của sự sợ hãi và tiếc thương!
Hãy đỏ mặt lên, hỡi bầu trời, nơi đã ban cho họ vinh quang từ lúc chào đời,
Để rồi phải chứng kiến họ chết một cái chết quá ư dã man!
Những kẻ kiêu hãnh vì quyền lực mong manh
Và đặt niềm hạnh phúc tối thượng vào sự xa hoa trần thế,
Hãy nhìn vị vua Thổ Nhĩ Kỳ và vị nữ hoàng vĩ đại của ông ta kìa!
Ôi Tamburlaine tình yêu của ta, hỡi Tamburlaine ngọt ngào,
Kẻ đang chiến đấu vì những chiếc vương miện trơn trượt và quyền bính,
Hãy nhìn vị vua Thổ Nhĩ Kỳ và vị nữ hoàng vĩ đại của ông ta kìa!
Ngươi, kẻ nhờ sự dẫn dắt của những vì tinh tú may mắn,
Đêm đêm say giấc với chiến thắng vắt trên vầng trán,
Và dẫu vậy vẫn muốn né tránh những biến động khôn lường của chiến tranh,
Trong sự sợ hãi và thấu cảm trước nỗi thống khổ tương tự,
Hãy nhìn vị vua Thổ Nhĩ Kỳ và vị nữ hoàng vĩ đại của ông ta kìa!
Ôi vị thần Jove hùng mạnh và thánh Mahomet,
Xin hãy tha thứ cho tình yêu của ta! Ồ, xin hãy tha thứ cho sự khinh miệt
Dành cho vận mệnh trần thế và sự thiếu vắng lòng trắc ẩn của chàng;
Và đừng để chiến thắng, dẫu được theo đuổi một cách tàn nhẫn,
Lại giáng họa một cách bất công lên mạng sống của chàng
Qua hình ảnh của vị vua Thổ vĩ đại và vị hoàng hậu bất hạnh này!
Và xin hãy tha thứ cho thiếp vì đã không động lòng trắc ẩn
Khi thấy họ phải sống quá lâu trong cảnh khốn cùng!—
Ôi, điều gì sẽ xảy ra với nàng đây, hỡi Zenocrate?
ANIPPE. Thưa phu nhân, xin hãy an lòng và vững dạ rằng
Tình yêu của người nắm giữ Nữ thần Vận mệnh trong lòng bàn tay,
Đến mức mụ sẽ ngừng lại và chẳng bao giờ quay bánh xe nữa,
Chừng nào sự sống còn duy trì cánh tay hùng mạnh của người
Kẻ đang chiến đấu vì danh dự để tôn vinh vầng trán của người.
Philemus bước vào.
ZENOCRATE. Philemus mang đến tin tức nặng nề gì nữa đây?
PHILEMUS. Thưa phu nhân, cha của người, và vị vua xứ Arabia,
Kẻ từng say đắm sự tuyệt mỹ của người từ thuở đầu,
Giờ đây đang tiến đến, tựa như Turnus chống lại Aeneas thuở trước,
Mang theo giáo mác bước vào những cánh đồng Ai Cập,
Sẵn sàng nghênh chiến với chúa công và nhà vua của chúng ta.
ZENOCRATE. Giờ đây sự hổ thẹn và bổn phận, tình yêu và nỗi sợ
Đang dâng lên hàng ngàn nỗi sầu muộn cho tâm hồn đầy đọa của ta.
Ta nên cầu mong chiến thắng tử thần thuộc về ai đây,
Khi những niềm vui ít ỏi của ta lại bị chia rẽ thế này,
Và bị giằng xé bởi bổn phận khỏi trái tim đầy nguyền rủa của ta?
Cha ta và người tình đính ước thuở đầu
Phải chiến đấu chống lại mạng sống và tình yêu hiện tại của ta;
Trong đó sự thay lòng đổi dạ này lên án lòng chung thủy của ta,
Và khiến những hành động của ta trở nên nhục nhã trước muôn dân thiên hạ:
Nhưng, hỡi các vị thần, để chấm dứt nỗi nhọc nhằn của người Troia,
Đã ngăn cản Turnus đến với Lavinia,
Và định mệnh ban ơn cho tình yêu của Aeneas,
Thì để có một cái kết trọn vẹn cho những nỗi đau của ta,
Nhằm xoa dịu quê hương và tình yêu của ta,
Tamburlaine với sức mạnh không thể cản phá của ngài,
Bằng đức hạnh của một chiến thắng dịu dàng,
Phải kết thúc bằng một liên minh danh dự đúng như hy vọng của ta;
Rồi, như các quyền năng thần thánh đã tiền định,
Với sự an toàn hạnh phúc cho mạng sống của cha ta
Hãy gửi sự bảo vệ tương tự đến xứ Arabia xinh đẹp.
[Tiếng kèn trận tấu lên ở phía trong; và Tamburlaine tận hưởng chiến thắng: sau đó, Vua xứ Arabia bước vào trong trạng thái bị thương.]
VUA XỨ ARABIA. Sức mạnh nguyền rủa nào đã dẫn dắt đôi bàn tay giết chóc
Của những tên lính thuộc bạo chúa khét tiếng này,
Đến mức không một lối thoát nào có thể cứu kẻ thù của chúng,
Cũng như vận mệnh không thể giữ chúng khỏi chiến thắng?
Hãy nằm xuống đây, hỡi Arabia, bị thương đến chết,
Và để đôi mắt đẹp của Zenocrate chứng kiến rằng,
Vì nàng mà ngươi gánh chịu xiềng xích chiến tranh khốn khổ này,
Thì cũng chính vì nàng mà ngươi ngã xuống trong vòng tay này,
Để lại dòng máu làm nhân chứng cho tình yêu của ngươi.
ZENOCRATE. Một nhân chứng quá đỗi đắt giá cho tình yêu ấy, thưa chúa công!
Hãy nhìn Zenocrate đây, kẻ mang số phận nguyền rủa
Mà những nỗi truân chuyên chưa bao giờ khuất phục được nỗi đau buồn;
Hãy nhìn nàng đang bị thương tổn trong tâm tư vì chàng,
Nhiều hệt như thân thể tuyệt mỹ của chàng đang chịu đựng vì ta!
VUA XỨ ARABIA. Vậy thì ta sẽ ra đi với một trái tim hoàn toàn mãn nguyện,
Khi đã được chiêm ngưỡng nàng Zenocrate thần thánh,
Người mà chỉ cần nhìn thấy thôi cũng đủ tước đoạt đi hơi thở trong niềm hân hoan
Hệt như giờ đây nàng mang lại sự ngọt ngào cho vết thương của ta,
Nếu như ta không bị trọng thương đến nhường này.
Ước gì những cơn đau đớn tột cùng ta đang chịu đựng lúc này
Có thể ban cho lưỡi ta sự dung thứ trong một tiếng đồng hồ,
Đặng kể lể về những biến cố ngọt ngào nào đó
Đã đến với công trạng của nàng trong chốn ngục tù vô giá trị này,
Và để ta được thấu hiểu tình trạng
Về sự thỏa mãn và tình yêu xứng đáng của nàng!
Nhưng giờ đây, biến hình ảnh của nàng thành một thứ đức hạnh,
Để xua tan mọi nỗi buồn khỏi tâm hồn đang lả đi của ta,
Vì cái chết từ chối ban thêm cho ta lý do để vui mừng,
Tước đi mọi bận tâm, trái tim ta ra đi trong sự an ủi,
Khi bàn tay hằng mong ước của nàng sẽ khép lại đôi mắt ta.
[Ngài qua đời.]
Tamburlaine bước vào lại, dẫn theo Soldan; Techelles, Theridamas, Usumcasane cùng những người khác.
TAMBURLAINE. Lại đây, người cha đáng kính của Zenocrate,
Một danh hiệu cao quý hơn cả tước hiệu Soldan của ông.
Dù bàn tay phải của ta đã bắt ông chịu giam cầm,
Nhưng cô công chúa vương giả của ông ở đây sẽ trả lại tự do cho ông;
Chính nàng là người đã làm dịu đi cơn giận dữ từ thanh gươm của ta,
Thứ vốn dĩ trước lúc này đã đầm đìa trong dòng máu
Rộng lớn và sâu thẳm như sông Euphrates hay sông Nile.
ZENOCRATE. Ôi cảnh tượng mừng vui khôn tả đối với linh hồn tràn ngập hạnh phúc của ta,
Khi thấy vua cha bình an bước ra
Từ trận chiến nguy hiểm của tình yêu chinh phục nơi ta!
SOLDAN. Chào mừng con, ái nữ duy nhất của ta, Zenocrate,
Dù phải đánh đổi bằng sự mất mát của Ai Cập và vương miện của ta!
TAMBURLAINE. Thưa ngài, chính ta là kẻ đã giành chiến thắng;
Và vì thế xin đừng đau buồn trước sự thất thế của ngài,
Bởi ta sẽ trao trả mọi thứ vào tay ngài,
Và bồi đắp cho lãnh thổ của ngài thêm nhiều sức mạnh
Hơn cả những gì vương miện Ai Cập từng củng cố trước đây.
Vị thần chiến tranh đã nhường chỗ cho ta,
Ý định của ngài là tôn ta làm tổng tư lệnh của thế giới:
Vị thần Jove, khi nhìn thấy ta trong bộ giáp sắt, bỗng trở nên tái mét,
Sợ rằng sức mạnh của ta sẽ lật đổ ngài khỏi ngai vàng:
Bất cứ nơi nào ta đặt chân đến, các Nữ thần Định mệnh đều đổ mồ hôi,
Và cái chết gớm ghiếc phải chạy ngược chạy xuôi,
Để dâng nộp sự kính cẩn không nguôi cho thanh gươm của ta:
Và tại châu Phi này, nơi hiếm khi có mưa rơi,
Từ khi ta đặt chân đến cùng đại quân khải hoàn của mình,
Những đám mây mọng nước, được rút lên từ những vết thương toác hoác,
Đã thường xuyên tuôn thành những cơn mưa máu sắc tím hồng,
Một điềm báo đủ sức khiến trái đất phải kinh hoàng,
Và run lẩy bẩy theo từng giọt máu nó nuốt lấy:
Hàng triệu linh hồn đang ngồi bên bờ sông Styx,
Ngóng chờ sự trở lại của chiếc thuyền đưa đò do Charon lái;
Địa ngục và miền Elysium đang lúc nhúc những bóng ma
Mà ta đã tiễn từ các chiến trường muôn hình vạn trạng
Để truyền bá danh tiếng của ta khắp địa ngục và bay tận thiên đường:
Và kìa, thưa ngài, một cảnh tượng mang ý nghĩa kỳ lạ,—
Những hoàng đế và vị vua đang nằm bất động dưới chân ta;
Vị vua Thổ và vị hoàng hậu vĩ đại của ông ta, có vẻ như
Bị bỏ mặc cho số phận trong lúc chúng ta giao chiến,
Đã tự kết liễu cuộc đời nô lệ của mình trong sự tuyệt vọng:
Cùng với họ, nhà vua xứ Arabia cũng đã bỏ mạng:
Tất cả đều là những cảnh tượng hùng vĩ để tôn vinh chiến thắng của ta;
Và đó mới là những đối tượng xứng tầm với Tamburlaine,
Nơi mà, tựa như trong một tấm gương, người ta có thể nhìn thấy
Danh dự của ngài, vốn nằm ở việc đổ máu
Khi có kẻ dám cả gan múa gươm múa giáo với ngài.
SOLDAN. Thượng đế và Mahomet đã ban cho bàn tay ngài một sức mạnh vĩ đại,
Hỡi Tamburlaine hiển hách, kẻ mà mọi vị vua
Đều buộc phải cúi đầu dâng nộp vương miện và giang sơn;
Và ta lấy làm hoan hỉ trước thất bại này của mình,
Nếu như, xứng đáng với tư cách một người có địa vị như ngài,
Ngài đã đối đãi với Zenocrate bằng tất cả sự trân trọng.
TAMBURLAINE. Địa vị và bản thân nàng không hề thiếu thốn sự xa hoa nào, như ngài thấy đấy;
Và đối với bất kỳ vết nhơ nào của sự ô uế đồi bại,
Ta xin lấy thiên đường ra làm chứng, bản thân nàng hoàn toàn thanh bạch:
Thế nên xin đừng để ta phải lỡ mất thời khắc
Trang hoàng cho vầng trán vương giả của nàng bằng chiếc vương miện Ba Tư;
Mà ngay tại đây, những vị vua đang phò tá vận mệnh của ta,
Những kẻ đã được đội miện nhờ chiến công đã được chứng thực
Chính bởi bàn tay sẽ duy trì và củng cố họ này,
Giờ đây, cùng hợp tay với tay ta,
Sẽ chính thức tôn phong nàng làm Nữ hoàng Ba Tư.
Vị Soldan cao quý và Zenocrate nghĩ sao?
SOLDAN. Ta xin tuân lệnh cùng với lòng biết ơn và những lời cam đoan
Về sự tôn kính vĩnh cửu dành cho ngài vì tình yêu ngài dành cho nàng.
TAMBURLAINE. Vậy thì ta tin chắc nàng Zenocrate xinh đẹp
Sẽ sớm thuận tình để làm hài lòng cả hai chúng ta.
ZENOCRATE. Nếu không thì thiếp đã quá ư quên mình rồi, thưa chúa công.
THERIDAMAS. Vậy thì chúng ta hãy đặt vương miện lên đầu nàng,
Người bấy lâu nay vẫn hằng mong mỏi một ngôi vị cao quý nhường ấy.
TECHELLES. Tay tôi đã sẵn sàng để thực hiện việc đó;
Bởi vì giờ đây thời khắc kết hôn của nàng sẽ mang lại cho chúng ta sự nghỉ ngơi.
USUMCASANE. Còn đây là vương miện, thưa chúa công; hãy giúp đội lên đầu nàng.
TAMBURLAINE. Vậy thì hãy an tọa, hỡi Zenocrate thần thánh;
Và tại đây, chúng ta sắc phong nàng làm Nữ hoàng Ba Tư,
Và của toàn bộ các vương quốc cùng lãnh thổ
Mà uy quyền của Tamburlaine vừa mới chinh phục.
Tựa như nữ thần Juno khi đánh bại lũ người khổng lồ,
Những kẻ từng ném những quả núi vào người anh chồng Jove của nàng,
Nét mặt người yêu ta lúc này đây, ẩn hiện trên vầng trán
Là những khúc khải hoàn và chiến tích cho những chiến thắng của ta;
Hay tựa như ái nữ của Latona, hừng hực khí thế xuất trận,
Truyền thêm lòng can đảm cho tâm trí chinh phục của ta.
Để đền đáp lòng nàng, hỡi Zenocrate dịu hiền,
Người Ai Cập, người Ma-rốc và dân chúng xứ Châu Á,
Từ xứ Barbary cho đến miền Tây Ấn Độ,
Sẽ cống nạp thuế hằng năm cho phụ vương của nàng;
Và từ biên giới Châu Phi cho đến bờ sông Hằng
Cánh tay hùng mạnh của người sẽ vươn tới.
Và giờ đây, hỡi các vị chúa công và những thuộc hạ thân yêu,
Những người đã giành lấy vương quốc bằng những chiến công hiển hách,
Hãy cởi bỏ giáp sắt, khoác lên mình chiến bào đỏ thắm,
An vị trên những chiếc ngai vàng vương giả của mình,
Được bao quanh bởi các đoàn quân quý tộc,
Và ở đó hãy ban hành luật lệ để cai trị các tỉnh thành của các ngươi:
Hãy treo vũ khí của các ngươi lên những trụ cột của thần Alcides;
Bởi Tamburlaine đã tuyên bố hưu chiến với toàn thế giới.—
Còn tình yêu đính ước thuở đầu của nàng, xứ Arabia,
Chúng ta sẽ cử hành tang lễ một cách đầy danh dự và xứng đáng
Cùng với vị vua Thổ vĩ đại và vị hoàng hậu xinh đẹp của ông ta.
Rồi sau tất cả những nghi lễ trang nghiêm này,
Chúng ta sẽ chính thức cử hành hôn lễ.
[Tất cả rời đi.]